Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trồng Dâu Nuôi Tằm

24/02/201100:00:00(Xem: 7628)
Trồng Dâu Nuôi Tằm

Nghề Tằm Tang

...Thơ anh làm em hát
Tơ em dệt anh may ...

Bài hát của đôi lứa làm nghề quay tơ dệt lụa nghe thấy mà mê, nhưng nghề trồng dâu nuôi tằm có nhiều nỗi vất vả lắm.
Không hiểu tại sao nghề tằm tang lại có một chữ Nôm và một chữ Hán, vì hầu như chúng ta đều biết chữ tang có nghĩa là cây dâu.
Khi một bé trai sinh ra đời thì người ta dùng cây cung làm bằng gỗ dâu mà bắn mũi tên đi bốn phương để mong đứa trẻ sau này sẽ có chí tang bồng.
Thương hải biến vi tang điền là biển kia nay đã trở thành nương dâu, ý nói cuộc đời thay đổi, ít năm sau trở về chốn cũ thì cảnh trạng đã đổi khác nhiều rồi.

Nghề dệt lụa bên Trung Quốc sử sách còn ghi lại là đã hơn hai ngàn năm, nhưng ở Việt Nam thì chừng một ngàn năm trở lại đây thôi và Nguyên Phi Ỷ Lan chính là bà tổ của nghề này.
Cây dâu nuôi tằm có rất nhiều cành nhỏ và lá mọc rất dầy, bản lá rộng chừng ba ngón tay, trái nhỏ như hột đậu đen lúc chín ăn chua chua ngọt ngọt. Mấy thầy bùa thầy phép thường lấy roi dâu

mà đánh đuổi, quất veo véo lên thân những người bị ma nhập.
Ngày trước tôi chưa nghe ai nói người ta có thể ăn lá dâu, nhưng gần đây có những nhà hàng ở VN quảng cáo món thịt bò cuốn lá dâu hay canh cá lóc nấu với lá dâu non, mong có dịp thử coi

nó ngon đến cỡ nào.
Năm ngoái tôi có mua một miếng đất ở freeway 91 và đường East, nơi góc tường có một cây dâu cổ thụ, cành lá xanh um và đến mùa hè từng bầy chim tới ăn trái chín kêu ríu rít rất vui tai.
Cây dâu có thể cao hơn 10 thước, nhưng người ta thường chặt ngang ngọn để cho cành con mọc ra nhiều, rũ xuống gần đất để dễ hái lá:
....Em níu lấy cành dâu
Che dấu mộng ban đầu ...

Gây giống tằm ra làm sao "
Người ta bắt hai con bướm ngài, con trống thì đuôi nhỏ và con mái bụng đuôi to gấp ba thân mình, úp chúng vào chung một cái tô, dưới lót giấy quyến trắng, sau khi thụ tinh thì bướm cái đẻ

trứng lên tờ giấy quyến này. Hai con ngài sẽ chết ngay sau đó.
Người ta đem trứng vào một phòng riêng không bị lộng gió nhưng đủ ánh sáng cho nó nở. Con tằm mới nở trông giống như con sâu nhỏ màu xanh đen, được thả lên những nong dâu thái mỏng

như sợi thuốc lào gọi là tằm ăn một, tuần sau thái lá dâu to hơn gọi là tằm ăn hai và tuần cuối thì thả nguyên lá dâu vào nong tằm, tiếng nhai lá nghe rào rào gọi là tằm ăn rỗi.
Tằm chỉ ăn lá vào ban ngày, đêm nó sẽ ngủ và lá dâu ăn dư hay phân tằm thải ra đều phải thu dọn sạch sẽ nếu không nó dễ bị bệnh.
Khi con tằm "chín" cả người óng lên màu vàng thì nó không ăn dâu nữa, người ta bắt nó lên một cái né tỷ như cái sọt, lấy rơm cắm vào chung quanh thì con tằm bắt đầu nhả tơ dính vào cọng

rơm mà làm tổ gọi là cái kén, kén màu óng vàng lớn bằng ngón tay cái giống như cục bông gòn, con tằm ngoẹo đầu bên nọ rồi lại bên kia, nó rút tơ ra tới đâu thì người nhỏ lại tới đó, khi ngưng

lại và nằm yên thì nó đã thành con nhộng (từ ngữ trần như nhộng là do con nhộng này).
Nếu để nguyên không luộc kén lên thì chừng vài tuần sau con nhộng sẽ cắn rách ổ kén này mà chui ra ngoài mà thành con ngài (bướm). Người ta nếu không đi mua con giống thì chỉ để lại ít ổ

kén làm giống mà thôi vì khi ổ kén đã bị cắn rách ra rồi sẽ không kéo sợi được nữa vì tơ sẽ bị đứt khúc.
Khi tằm ăn rỗi là lúc quyết định lứa tơ tốt hay không, nếu đói ăn thì con tằm nhỏ sẽ được ít tơ lắm:
-Vì tằm tôi phải chạy dâu ..
Vì chồng tôi phải trăm điều đắng cay..
Cho dù dâu có mắc đi nữa cũng phải chạy cho ra tiền mà mua.
Con tằm cũng không ưa lá dâu ướt hay héo khô, phòng nuôi ẩm thấp, thiếu ánh sáng, gió lùa và nhất là người lạ vào phòng dễ mang vi trùng từ ngoài vào mà người thôn quê kêu là "phải sài".

Con tằm sẽ bỏ ăn, thân mình bị đốm đen, hay lúc đang ăn rỗi mà đầu cứ rụt vào, thân mình cương cứng bóng lưỡng vì chứa đầy tơ, mà bắt bỏ lên né, cứ rớt xuống không nhả tơ ra để làm kén

được thì thất mùa lớn, chỉ còn có nước hốt bỏ vô chảo mà rang ăn như ăn con nhộng mà thôi .
Nếu nhiều kén quá, kéo sợi không kịp, mà đã quá 12 ngày sợ con nhộng cắn rách ổ kén, người ta đem ra phơi nắng cho nhộng chết chứ không luộc được, vì nếu nó ướt là phải kéo sợi ngay.
Sợi phía ngoài bao giờ cũng có cục nên thô hơn phía trong, sợi thô để làm vải dày may quần, sợi óng mượt để dệt lụa may áo. Khi kéo hết tơ, thì chỉ còn con nhộng mà vì đã trụng kén vô nước

xôi, nên con nhộng đã chín rồi. Nhộng này phi lên với hành mỡ và một chút nước mắm tiêu, ăn ngon đáo để.

Chắc các bạn đều biết bài thơ Chân Quê của Nguyễn Bính:

... Nào đâu cái yếm LỤA SỒI
Cái giây lưng ĐŨI nhuộm hồi sang Xuân
Nào đâu cái áo tứ thân
Cái khăn mỏ quạ, cái quần NÁI đen

Những loại tơ lụa vải vóc ngày xa xưa gồm có mấy thứ mà thôi: The, lương, sồi, nái, đũi. Tuỳ theo lụa vải làm ra để may quần hay may áo, mà người ta kéo sợi to hay nhỏ. Thí dụ vải lương

nhuộm đen để may áo dài đàn ông, nó mỏng lắm nên phía trong còn phải mặc một áo cộc trắng. Cặp áo the của cô dâu ngày về nhà chồng cũng vậy.
Nhưng vải may yếm, dây lưng, may quần thì đều phải dệt dầy hơn.
Sợi tơ tằm mảnh như tơ nhện, nên khi quay tơ phải lấy 8 sợi trở lên mà quay với nhau cho thành sợi lớn và cuốn vào ống suốt.
Đi đến làng canh cửi ta sẽ nghe có tiếng đập đều đều của con thoi, người dệt phải dận go cho lên xuống, phải giật con thoi cho nó lao qua lao lại. Một nguời dệt được chừng vài mét trong một

ngày là đã muốn cong xương sống cóng xương sườn rồi.
Chúng ta thường nghe nói tới những cô gái giặt lụa bên sông, họ giặt làm chi vậy "
Lụa dệt ra luôn luôn có màu vàng mỡ gà, mà màu vàng chỉ có vua được mặc, như vậy phải đem đậu (lụa) ra giãi (giặt) cho nó trắng. Cứ giặt xong đem phơi, ba lần như vậy nó mới trắng. Nếu

không giặt, cứ để nguyên màu vàng như thế cũng không tốt, vì khi mặc ra nắng vài ba lần, phía có ánh nắng chiếu vào sẽ bạc thành ra màu trắng, còn phía trong nách áo, còn màu vàng nguyên

thì coi cũng chẳng ra làm sao.
Sau khi lụa trắng rồi, người ta mới nhuộm.
Ngày xưa thì chỉ nhuộm đen để may quần, thuốc nhuộm gồm tro lá bàng, phèn đen và bùn non dưới ao. Nhuộm hồng thì dùng củ nâu, mà nếu sắc nước cho đậm và nhuộm nhiều lần sẽ có màu

đỏ, nhuộm riết sẽ có màu nâu.


Hiện nay dân chúng ở Hà Đông và Lâm Đồng Bảo Lộc là còn làm nghề này nhiều nhứt.

25/03/2019(Xem: 60)
Từ khi mới đặt chân đến đất Hoa Kỳ vào Tháng Tư Đen 1975 và được tái định cư ở thành phố Oklahoma City cho đến ngày hôm nay, tôi đã có 2 cơ hội may mắn để được cắp sách đến trường học 2 lần
25/03/2019(Xem: 88)
ngày 17/3/2019, tại Trung Tâm Sinh Hoạt Sangha, Huntington Beach, Nam California, Hội Phật Học Đuốc Tuệ đã mời Thượng Tọa Thích Tâm Thiện lên pháp tòa giảng Kinh Diệu Pháp Liên Hoa
25/03/2019(Xem: 211)
Trong nghi lễ Phật giáo Việt Nam có nghi thức tiếp linh, triệu linh, cúng cơm cho hương linh. Nghi thức này phổ biến trong tất cả các nghi lễ độ âm, phù hợp với phong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt. Nếu nói cho đầy đủ (xét ở phương diện giáo lý) thì đạo Phật không có cầu an cầu siêu, không có lập chùa thờ ảnh tượng
25/03/2019(Xem: 154)
Xây nhiều chùa lớn, dựng nhiều tượng Phật khổng lồ có thể giải nghiệp hay không? Cầu nguyện siêng năng, cúng tiền nhiều cho đại tăng có thể giải nghiệp hay không? Đó là những câu hỏi đang được nhiều Phật tử quan tâm. Kinh Phật dạy có nhiều cách giải nghiệp
25/03/2019(Xem: 498)
Có thể nói CSVN xài xả láng tiền thuế của nhân dân VN đã đóng để bao ăn uống miễn phí cho cả ba bốn ngàn nhà truyền thông các nước đến Hà nội đi tin, nghị luận cuộc họp thượng đỉnh Trump-Kim ở Hà nội. Dù không nói ra chớ công luận cũng nghĩ CSVN dùng ẩm thực VN để chinh phục báo chí, truyền thanh, truyền hình gọi là truyền thông đại chúng quốc tế. Dù ‘ý đồ’ CSVN là vậy, nhưng đạt được hay không là chuyện khác.
25/03/2019(Xem: 250)
Có 2 đối thủ mới cạnh tranh với Singapore là thành phố đắt đỏ nhất thế giới. Sau khi đứng đầu Thăm Dò Chi Phí Cuộc Sống Trên Thế Giới Của Economist Intelligence Unit (EIU) trong 5 năm, Thành Phố Sư Tử của Châu Á đã được tham gia bởi Paris và Hồng Kông ngang ngửa đứng đầu bảng.
25/03/2019(Xem: 325)
TAIPEI, Đài Loan -- Chuyện cứ xảy ra hoài: chàng trai Đài Loan hai lần chi tiền cho hội môi giới hôn nhân, nhưng hai cô dâu từ Hoa lục sang vài ngày, cầm tiền xong là ly hôn và chạy ngay về Hoa Lục...
25/03/2019(Xem: 167)
KUALA LUMPUR - Định hướng cấp thiết của Malaysia vào lúc này phải là nỗ lực bài trừ tham nhũng cùng lúc khuyến khích phát triển, là tuyên bố của Phó Thủ Tướng Anwar Ibrahim vừa trở lại tham chính trong liên hiệp mới thành lập với lãnh tụ Mahathir Mohamad 92 tuổi thắng cử cuộc tuyển cử Tháng 5-2018.
25/03/2019(Xem: 248)
NEW JERSEY - Công tố của tiểu bang New Jersey bày tỏ quan ngại về tu sĩ phạm tội xúc phạm tình dục vị thành niên vẫn giao tiếp với trẻ em ở vai trò thầy giáo – linh mục Hadnels DeFrias đã bị lột áo, ngưng việc mục vụ, nay dạy tiếng Anh tại 1 trường tư của thành phố du lịch Punta Cana thuộc CH Dominique.
25/03/2019(Xem: 281)
Trước tiên là họ phải ra khỏi tầng hầm nhà của ba mẹ, nhưng hầu hết giới trẻ đều tin rằng họ sẽ giàu hơn cha mẹ trong cuộc đời của họ – sự khám phá này phản ảnh một thái độ tích cực được chia xẻ bởi những người ở độ tuổi từ 20 tới 30 khi nói đến tình trạng tài chánh của họ.
25/03/2019(Xem: 481)
Những người thích uống trà nói có thể muốn chờ cho tới khi nguội hơn trước khi nhấp hớp trà đầu tiên.
25/03/2019(Xem: 277)
Cuộc xuống giốc nông nghiệp tồi tệ nhất kể từ thập niên 1980s đang gây tổn thất nặng lên cuộc sống lành mạnh về cảm xúc của các nông dân Mỹ.
25/03/2019(Xem: 223)
EVANSVILLE, IND. – Một phúc trình mới của chính quyền cho thấy rằng Hoa Kỳ chưa chuẩn bị để kềm chế sự bùng nổ của bệnh lở mồm long móng trong gia súc trên toàn quốc.
25/03/2019(Xem: 217)
Có tới 30 thành phố đặt trùng tên Franklin tại Hoa Kỳ khiến cho nó trở thành tên thành phố thông thường nhất trên khắp nước Mỹ. Tất cả đều muốn lấy tên của vị cha già dân tộc Benjamin Franklin để đặt tên cho thành phố của mình.
25/03/2019(Xem: 255)
SANTA ANA, CALIF. – Ngày càng tăng số người Mỹ nói rằng mức di dân nên giữ nguyên hay gia tăng, theo một thăm dò quy mô tại Hoa Kỳ cho biết, sự thay đổi này đến lúc chính phủ Trump tăng tốc thực thi di trú.
Tin công nghệ
Trăng tròn đầu tiên của mùa xuân phương bắc mọc lên phía sau bốn tòa tháp trong tầm nhìn kính viễn vọng. Trong hình ảnh được chụp từ khoảng 40 km về phía tây của thành phố Madrid, cảnh Trăng cũng thể hiện gần như là trùng hợp của giai đoạn Trăng tròn với Siêu Trăng và Trăng Equinox Tháng Ba.
Khoảng cuối tháng 03/2019, theo ArsTechnica, để phản ánh đúng bản chất xuyên suốt nền tảng, bộ ứng dụng Windows Defender sẽ được đổi tên thành Microsoft Defender ATP, và sẽ được gán thêm cụm "for Mac" hoặc "for Windows" tuỳ nền tảng nó hoạt động.
Khoảng cuối tháng 03/2019, các nhà khoa học tại Học viện Kỹ thuật bang Massachusetts, Mỹ đã tìm ra cách truyền tín hiệu âm thanh, từ âm nhạc đến giọng nói thẳng vào màng nhĩ một người trong một căn phòng mà không cần bất kỳ thiết bị thu nhận tín hiệu âm thanh truyền thống nào. Công nghệ mới hứa hẹn có thể sẽ thay đổi hoàn toàn tương lai của ngành âm học và viễn thông thế giới
Khoảng cuối tháng 03/2019, HMD Global đã đăng tải một tài liệu nhằm giải thích rõ về chính sách riêng tư và việc lưu trữ dữ liệu thiết bị sau scandal nhiều chiếc Nokia 7 Plus tại Phần Lan bị phát hiện gửi dữ liệu về máy chủ tại Trung Quốc. Theo lý giải của HMD Global, đây chỉ là một lỗi và đã được khắc phục bằng bản cập nhật phần mềm, không ảnh hưởng tới dữ liệu cá nhân, riêng tư của người dùng.
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo thông tin từ Krebs on Security, Facebook đã lưu trữ mật mã của hàng trăm triệu tài khoản người dùng dưới dạn văn bản thuần túy, đồng thời còn làm lộ nó cho tất cả những người có quyền truy cập nội bộ tới các tập tin chứa mật mã trong nhiều năm qua. Về cơ bản, mật mã người dùng được bảo vệ bằng cách mã hóa (một quy trình gọi là “băm” hashing), tuy nhiên một chuỗi những lỗi tồn tại khiến một số ứng dụng nhất định của Facebook đã để lộ cho hơn 20.000 nhân viên của công ty có thể truy cập vào.
Khoảng giữa tháng 03/2019, Cơ quản bảo vệ dữ liệu Phần Lan đang tiến hành điều tra HMD, một startup vốn đang sở hữu khai thác thương hiệu Nokia vì phát hiện điện thoại của người dùng tự động gửi dữ liệu một cách âm thầm về máy chủ tại Trung Quốc. Sự việc được biết tới khi người dùng chiếc Nokia 7 theo dõi và phát hiện dữ liệu bao gồm vị trí, số SIM và serial điện thoại bị gửi không mã hóa tới Trung Quốc khi máy được bật lên.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một số nguồn tin cho biết, Amazon sẽ trực tiếp cạnh tranh Google và Facebook, hai công ty đang thống trị mảng quảng cáo trực tuyến trị giá hơn 129 tỷ USD. Đó chính là ra mắt một nền tảng quảng cáo mới trên thiết bị di động, hướng tới những người thường xuyên mua sắm thông qua ứng dụng Amazon.
Bất kể thời tiết giá lạnh ra sao, một cơ hội để nhìn ngắm những ánh sáng lung linh trời bắc bao phủ lên trên bề mặt đóng băng của Hồ Superior trên bờ biển phía tây của Keweenaw Peninusla là phần thưởng của đêm tối.
Khoảng giữa tháng 03/2019, trang Bloomberg đưa tin, một người đàn ông Litva tên là Evaldas Rimasauskas, 50 tuổi, đã nhận tội có liên quan đến một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia. Bằng những phương thức khá cơ bản, Rimasauskas và đồng bọn đã chiếm đoạt của Google và Facebook tổng cộng 121 triệu USD.
Các nhà phân tích thị trường đã phác họa một bức tranh ảm đạm cho thị trường chip toàn cầu kể từ tháng 12/2018, nhưng họ bắt đầu bi quan hơn trong dự báo thu nhập quý đầu tiên của Samsung.
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo VentureBeat đưa tin, Facebook Messenger đã được cập nhật một tính năng mới: khả năng trích dẫn và trả lời cho từng tin nhắn cụ thể trong một đoạn hội thoại, giúp người dùng dễ theo dõi nội dung cuộc trò chuyện hơn, đặc biệt khi ở trong một group chat đông người tham gia
Khoảng giữa tháng 03/2019, theo cuộc điều tra của Sandvine, 37% lượng dữ liệu tải về các thiết bị smartphone hay tablet được phục vụ cho một mục đích duy nhất: Xem video clip chia sẻ trên YouTube. Theo Sandvine, con số 37% bỏ rất xa ứng dụng đứng ở vị trí thứ 2 là Facebook, với chỉ 8.4% lượng data di động mà con người sử dụng. Rõ ràng nền tảng chia sẻ video thuộc Google đã và đang phát triển rất mạnh, cả theo hướng tích cực và tiêu cực. YouTube hiện là trang web được truy cập nhiều thứ 2 trên thế giới, chỉ sau chính trang chủ Google, theo Alexa.
Khoảng giữa tháng 03/2019, một thanh niên 18 tuổi đã chia sẻ video về ngày thứ 6 kinh hoàng ở Christchurch, New Zealand, và đã bị buộc tội phát tán video kích động bạo lực
Khoảng giữa tháng 03/2019, Bộ Năng lượng Mỹ đã giao cho Intel cùng Cray Computing một hợp đồng sản xuất hệ thống siêu máy tính mới mang tên Aurora trị giá 500 triệu USD. Dự kiến, Aurora sẽ được hoàn thiện và lắp đặt tại phòng nghiên cứu Argonne, dưới sự điều hành của đại học Chicago.
Đuôi sao và bình minh trong bức tranh toàn cảnh đêm được chụp lại vào ngày 19/03/2019. Khung cảnh nhìn về phía chân trời phía đông từ La Nava de Santiago, Tây Ban Nha. Để tạo ra nó, một loạt các khung hình kỹ thuật số liên tục được ghi lại trong khoảng 2 giờ và kết hợp để theo dõi chuyển động đồng tâm của các ngôi sao qua bầu trời đêm.