Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trồng Dâu Nuôi Tằm

24/02/201100:00:00(Xem: 7541)
Trồng Dâu Nuôi Tằm

Nghề Tằm Tang

...Thơ anh làm em hát
Tơ em dệt anh may ...

Bài hát của đôi lứa làm nghề quay tơ dệt lụa nghe thấy mà mê, nhưng nghề trồng dâu nuôi tằm có nhiều nỗi vất vả lắm.
Không hiểu tại sao nghề tằm tang lại có một chữ Nôm và một chữ Hán, vì hầu như chúng ta đều biết chữ tang có nghĩa là cây dâu.
Khi một bé trai sinh ra đời thì người ta dùng cây cung làm bằng gỗ dâu mà bắn mũi tên đi bốn phương để mong đứa trẻ sau này sẽ có chí tang bồng.
Thương hải biến vi tang điền là biển kia nay đã trở thành nương dâu, ý nói cuộc đời thay đổi, ít năm sau trở về chốn cũ thì cảnh trạng đã đổi khác nhiều rồi.

Nghề dệt lụa bên Trung Quốc sử sách còn ghi lại là đã hơn hai ngàn năm, nhưng ở Việt Nam thì chừng một ngàn năm trở lại đây thôi và Nguyên Phi Ỷ Lan chính là bà tổ của nghề này.
Cây dâu nuôi tằm có rất nhiều cành nhỏ và lá mọc rất dầy, bản lá rộng chừng ba ngón tay, trái nhỏ như hột đậu đen lúc chín ăn chua chua ngọt ngọt. Mấy thầy bùa thầy phép thường lấy roi dâu

mà đánh đuổi, quất veo véo lên thân những người bị ma nhập.
Ngày trước tôi chưa nghe ai nói người ta có thể ăn lá dâu, nhưng gần đây có những nhà hàng ở VN quảng cáo món thịt bò cuốn lá dâu hay canh cá lóc nấu với lá dâu non, mong có dịp thử coi

nó ngon đến cỡ nào.
Năm ngoái tôi có mua một miếng đất ở freeway 91 và đường East, nơi góc tường có một cây dâu cổ thụ, cành lá xanh um và đến mùa hè từng bầy chim tới ăn trái chín kêu ríu rít rất vui tai.
Cây dâu có thể cao hơn 10 thước, nhưng người ta thường chặt ngang ngọn để cho cành con mọc ra nhiều, rũ xuống gần đất để dễ hái lá:
....Em níu lấy cành dâu
Che dấu mộng ban đầu ...

Gây giống tằm ra làm sao "
Người ta bắt hai con bướm ngài, con trống thì đuôi nhỏ và con mái bụng đuôi to gấp ba thân mình, úp chúng vào chung một cái tô, dưới lót giấy quyến trắng, sau khi thụ tinh thì bướm cái đẻ

trứng lên tờ giấy quyến này. Hai con ngài sẽ chết ngay sau đó.
Người ta đem trứng vào một phòng riêng không bị lộng gió nhưng đủ ánh sáng cho nó nở. Con tằm mới nở trông giống như con sâu nhỏ màu xanh đen, được thả lên những nong dâu thái mỏng

như sợi thuốc lào gọi là tằm ăn một, tuần sau thái lá dâu to hơn gọi là tằm ăn hai và tuần cuối thì thả nguyên lá dâu vào nong tằm, tiếng nhai lá nghe rào rào gọi là tằm ăn rỗi.
Tằm chỉ ăn lá vào ban ngày, đêm nó sẽ ngủ và lá dâu ăn dư hay phân tằm thải ra đều phải thu dọn sạch sẽ nếu không nó dễ bị bệnh.
Khi con tằm "chín" cả người óng lên màu vàng thì nó không ăn dâu nữa, người ta bắt nó lên một cái né tỷ như cái sọt, lấy rơm cắm vào chung quanh thì con tằm bắt đầu nhả tơ dính vào cọng

rơm mà làm tổ gọi là cái kén, kén màu óng vàng lớn bằng ngón tay cái giống như cục bông gòn, con tằm ngoẹo đầu bên nọ rồi lại bên kia, nó rút tơ ra tới đâu thì người nhỏ lại tới đó, khi ngưng

lại và nằm yên thì nó đã thành con nhộng (từ ngữ trần như nhộng là do con nhộng này).
Nếu để nguyên không luộc kén lên thì chừng vài tuần sau con nhộng sẽ cắn rách ổ kén này mà chui ra ngoài mà thành con ngài (bướm). Người ta nếu không đi mua con giống thì chỉ để lại ít ổ

kén làm giống mà thôi vì khi ổ kén đã bị cắn rách ra rồi sẽ không kéo sợi được nữa vì tơ sẽ bị đứt khúc.
Khi tằm ăn rỗi là lúc quyết định lứa tơ tốt hay không, nếu đói ăn thì con tằm nhỏ sẽ được ít tơ lắm:
-Vì tằm tôi phải chạy dâu ..
Vì chồng tôi phải trăm điều đắng cay..
Cho dù dâu có mắc đi nữa cũng phải chạy cho ra tiền mà mua.
Con tằm cũng không ưa lá dâu ướt hay héo khô, phòng nuôi ẩm thấp, thiếu ánh sáng, gió lùa và nhất là người lạ vào phòng dễ mang vi trùng từ ngoài vào mà người thôn quê kêu là "phải sài".

Con tằm sẽ bỏ ăn, thân mình bị đốm đen, hay lúc đang ăn rỗi mà đầu cứ rụt vào, thân mình cương cứng bóng lưỡng vì chứa đầy tơ, mà bắt bỏ lên né, cứ rớt xuống không nhả tơ ra để làm kén

được thì thất mùa lớn, chỉ còn có nước hốt bỏ vô chảo mà rang ăn như ăn con nhộng mà thôi .
Nếu nhiều kén quá, kéo sợi không kịp, mà đã quá 12 ngày sợ con nhộng cắn rách ổ kén, người ta đem ra phơi nắng cho nhộng chết chứ không luộc được, vì nếu nó ướt là phải kéo sợi ngay.
Sợi phía ngoài bao giờ cũng có cục nên thô hơn phía trong, sợi thô để làm vải dày may quần, sợi óng mượt để dệt lụa may áo. Khi kéo hết tơ, thì chỉ còn con nhộng mà vì đã trụng kén vô nước

xôi, nên con nhộng đã chín rồi. Nhộng này phi lên với hành mỡ và một chút nước mắm tiêu, ăn ngon đáo để.

Chắc các bạn đều biết bài thơ Chân Quê của Nguyễn Bính:

... Nào đâu cái yếm LỤA SỒI
Cái giây lưng ĐŨI nhuộm hồi sang Xuân
Nào đâu cái áo tứ thân
Cái khăn mỏ quạ, cái quần NÁI đen

Những loại tơ lụa vải vóc ngày xa xưa gồm có mấy thứ mà thôi: The, lương, sồi, nái, đũi. Tuỳ theo lụa vải làm ra để may quần hay may áo, mà người ta kéo sợi to hay nhỏ. Thí dụ vải lương

nhuộm đen để may áo dài đàn ông, nó mỏng lắm nên phía trong còn phải mặc một áo cộc trắng. Cặp áo the của cô dâu ngày về nhà chồng cũng vậy.
Nhưng vải may yếm, dây lưng, may quần thì đều phải dệt dầy hơn.
Sợi tơ tằm mảnh như tơ nhện, nên khi quay tơ phải lấy 8 sợi trở lên mà quay với nhau cho thành sợi lớn và cuốn vào ống suốt.
Đi đến làng canh cửi ta sẽ nghe có tiếng đập đều đều của con thoi, người dệt phải dận go cho lên xuống, phải giật con thoi cho nó lao qua lao lại. Một nguời dệt được chừng vài mét trong một

ngày là đã muốn cong xương sống cóng xương sườn rồi.
Chúng ta thường nghe nói tới những cô gái giặt lụa bên sông, họ giặt làm chi vậy "
Lụa dệt ra luôn luôn có màu vàng mỡ gà, mà màu vàng chỉ có vua được mặc, như vậy phải đem đậu (lụa) ra giãi (giặt) cho nó trắng. Cứ giặt xong đem phơi, ba lần như vậy nó mới trắng. Nếu

không giặt, cứ để nguyên màu vàng như thế cũng không tốt, vì khi mặc ra nắng vài ba lần, phía có ánh nắng chiếu vào sẽ bạc thành ra màu trắng, còn phía trong nách áo, còn màu vàng nguyên

thì coi cũng chẳng ra làm sao.
Sau khi lụa trắng rồi, người ta mới nhuộm.
Ngày xưa thì chỉ nhuộm đen để may quần, thuốc nhuộm gồm tro lá bàng, phèn đen và bùn non dưới ao. Nhuộm hồng thì dùng củ nâu, mà nếu sắc nước cho đậm và nhuộm nhiều lần sẽ có màu

đỏ, nhuộm riết sẽ có màu nâu.


Hiện nay dân chúng ở Hà Đông và Lâm Đồng Bảo Lộc là còn làm nghề này nhiều nhứt.

23/01/2019(Xem: 289)
Tâp Cận Bình có thể phá vỡ cuôc đàm phán về COC và triển khai một cuộc xung đột vũ trang trên Biển Đông hầu để xử lý khủng hoảng kinh tế và tiếp tục “Giấc Mơ Trung Hoa: Made in China-2025”?
23/01/2019(Xem: 396)
Trung Quốc đã hứa tài trợ cho Cam Bốt 588 triệu Mỹ kim, theo Thủ Tướng Cam Bốt Hun Sen cho biết hôm Thứ Ba trong chuyến công du Bắc Kinh.
23/01/2019(Xem: 753)
Ai liều tảo mộ chiều nay, Mà hương tảo mộ bay đầy hoàng hôn... Người đang sống ở Lộc Hưng mà họ còn ủi cho xập nhà, xập cửa thì xá gì đến chuyện mộ bia ở Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hoà!
23/01/2019(Xem: 469)
Ngày 19 tháng 1 năm 1974 là ngày người Việt Quốc Gia dùng làm Ngày Tưởng Niệm Trận Hải Chiến Hoàng Sa. Quân nhân Việt Nam Cộng Hòa vào ngày tháng ấy đã anh dũng tử chiến chống Trung Cộng để bảo vệ quần đảo Hoàng Sa của Tổ Quốc VN.
23/01/2019(Xem: 197)
MEXICO CITY - Thẩm quyền điều tra Mexico mở 33,441 hồ sơ về bạo động ma túy và chiến tranh băng đảng ma túy khắp nước trong năm 2018, tăng 15.5% so với năm trước, và là kỷ lục kể từ ngày lập hồ sơ theo dõi 2 thập niên trước.
23/01/2019(Xem: 180)
WASHINGTON - Viên chức Bộ ngoại giao báo tin: ngoại trưởng Pompeo và ngoại trưởng Cavusoglu đã nói chuyện Syria qua điện thoại.
23/01/2019(Xem: 178)
AACHEN - Tại thành phố Achen của Đức hôm Thứ Ba, TT Macron và Thủ Tướng Merkel đã ký kết 1 hiệp ước hữu nghị mới có ý nghĩa phát triển các giao thiệp hữu nghị và mở đường cho các cải tổ của Liên Âu.
23/01/2019(Xem: 221)
BERLIN - Nhiều người Đức nhận biết tâm lý kỳ thị người Jew là vấn đề trong xã hội của họ - thành phần này đông hơn tại các nước Âu khác. Các viên chức hô hào tăng nỗ lực chống lại tình trạng này.
23/01/2019(Xem: 182)
MOSCOW - Trên chuyến bay từ vùng Siberia đến thủ đô Nga, 1 hành khách say rượu định uy hiếp phi hành đoàn để chuyển hướng bay đến Afghanistan, và không thành công.
23/01/2019(Xem: 185)
RIYADH - 1 nhà hoạt động nhân quyền báo tin: học giả Hồi Giáo tên tuổi Sheikh Ahmed al-Amari chết trong tù hôm Chủ nhật.
23/01/2019(Xem: 179)
DAMASCUS - Thông tấn chính thức SANA đưa tin: xe bom nổ tại công viên al-Hammam của thành phố Latakia ven Địa Trung Hải – người lái xe thiệt mạng và 4 người bị thương. Cũng tại đây, nhà chức trách khám phá và tháo ngòi 1 quả bom thứ nhì.
23/01/2019(Xem: 144)
TRIPOLI - Viên chức loan báo: 2 nhóm dân quân đối đầu hoạt động tại phía nam thủ đô thỏa thuận ngưng bắn.
23/01/2019(Xem: 188)
MOSCOW - Tranh chấp chủ quyền 4 đảo của Nhật bị Nga chiếm trong thời gian cuối của thế chiến 2 ngăn 2 bên ký hòa ước kết thúc chiến tranh. Tuần này, lãnh đạo 2 chính quyền họp để thảo luận cuộc tranh chấp về 4 đảo kéo dài hơn 7 thập niên.
23/01/2019(Xem: 376)
BEUJING - Đại doanh nghiệp Huawei Technologies hô hào giải quyết nhanh chóng hồ sơ về giám đốc tài chính Meng Wanzhou.
23/01/2019(Xem: 149)
Khoảng cuối tháng 01/2019, CNIL, Cơ quan bảo vệ dữ liệu Pháp, đã phạt Google 50 triệu EUR (khoảng 56.8 triệu USD) vì không tuân thủ luật GDPR trong quá trình người dùng cài đặt mới thiết bị Android.
Tin công nghệ
Quý vị có nhận ra chòm sao trong ảnh? Xuyên qua các cột băng và vượt qua những ngọn núi là Orion (Lạp Hộ hoặc Thợ Săn), một trong những nhóm sao dễ nhận biết nhất trên bầu trời, và là một biểu tượng quen thuộc với nhân loại trong hơn 30,000 năm. Orion hầu như không thay đổi gì trong suốt 50.000 năm qua và sẽ tiếp tục như vậy trong nhiều ngàn năm tới.
Khoảng cuối tháng 01/2019, các nhà nghiên cứu ở Trung Quốc đã tìm thấy mối liên quan đáng kể giữa chất lượng không khí và sự bất hạnh. Đây là kết quả thu được từ việc phân tích hàng triệu bài đăng trên mạng xã hội, gồm 144 thành phố Trung Quốc.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới vào khoảng cuối tháng 01/2019, Ruth Porat, Giám đốc Tài chính của Google, cho rằng: “Dữ liệu giống như ánh nắng hơn là dầu mỏ... Nó giống như ánh nắng, chúng ta cứ dùng và nó cứ tiếp tục sinh ra”
MWC 2019 là một trong những sự kiện lớn nhất trong năm của ngành công nghiệp di động và chắc chắn đến tháng 02/2019, chúng ta sẽ được đón nhận rất nhiều những sáng tạo từ các nhà sản xuất di động. Một trong những sáng tạo thú vị đó sẽ tới từ lễ công bố của LG tại MWC 2019, diễn ra vào ngày 24/02/2019. Khoảng cuối tháng 01/2019, nhà sản xuất di động Hàn Quốc đã hé lộ đoạn clip giới thiệu ngắn về sự kiện sắp tới
Tháng 12/2018, một số nguồn tin cho rằng một tablet Galaxy A tầm trung mới sẽ được Samsung ra mắt vào Q1/2019. Đến khoảng cuối tháng 01/2019, một số thông tin về một tablet khác của Samsung cũng đã xuất hiện
Khoảng cuối tháng 01/2019, tại Liên minh Châu Âu, Samsung đã nộp đơn xin ghi danh tên thương hiệu mới có tên gọi "Neuro Game Booster". Đây được công nghệ tăng tốc GPU tương tự GPU Turbo của Huawei giúp thiết bị có thể tăng cường được hiệu năng khi thực hiện các tác vụ nặng.
Vụ việc bác sỹ He Jiankui người Trung Quốc tạo ra hai bé gái được chỉnh sửa gen đầu tiên trên thế giới đã làm rúng động toàn giới khoa học. Kết quả có thể khiến nhiều người ủng hộ - ADN hai bé gái đã bị thay đổi, các em không thể lây nhiễm HIV được nữa – nhưng bản thân sự việc đã làm dấy lên những hồi chuông cảnh báo về đạo đức nghiên cứu khoa học
Khoảng cuối tháng 01/2019, Tesla giới thiệu bộ sạc pin di động dành cho xe điện với khả năng sạc nhanh hơn 25% so với bộ sạc tiêu chuẩn. Đây là một tin vui cho những người sở hữu xe Tesla, vì tốc độ sạc đầy bộ pin chậm lên đến gần một ngày là vấn đề khó giải quyết của xe điện
Khoảng cuối tháng 01/2019, CNIL, Cơ quan bảo vệ dữ liệu Pháp, đã phạt Google 50 triệu EUR (khoảng 56.8 triệu USD) vì không tuân thủ luật GDPR trong quá trình người dùng cài đặt mới thiết bị Android
Khoảng cuối tháng 01/2019, Nhật Bản đã quyết định sẽ kiểm soát các công ty công nghệ nước ngoài, bao gồm cả Google và Facebook, theo quy tắc bảo mật thông tin cá nhân áp dụng đối với các công ty trong nước. Đây là động thái nhằm bảo vệ người dùng Nhật Bản khỏi những vụ bê bối rò rỉ dữ liệu gây chấn động trong thời gian qua.
Tại sao Mặt Trăng đang sáng tròn vẹn đột nhiên trở nên tối đi? Vì nó đang đi vào bóng đen của Trái Đất. Đó là những gì đã xảy ra vào tối Chủ nhật (20/01/2019) khi Mặt Trăng trải qua đợt Nguyệt thực toàn phần. Sự kiện Nguyệt thực đặc biệt diễn ra ở Bắc bán cầu, là sự kết hợp của ba hiện tượng Siêu Trăng, Trăng Sói và Trăng Máu.
Khoảng cuối tháng 01/2019, không lâu sau khi có thông tin Daimler AG và BMW cân nhắc hợp tác để chia sẻ công nghệ nhằm cắt giảm chi phí sản xuất, nguồn tin mới từ tạp chí Handelsblatt (Đức) cho thấy dường như mối quan hệ lại thân thiết hơn so với những gì chúng ta có thể tưởng tượng. Cụ thể, ban điều hành của cả 2 tập đoàn có vẻ đang thỏa thuận về kế hoạch cùng nhau sản xuất một số dòng xe nhất định, trước tiên sẽ là 1 Series và A-Class - hai dòng xe hơi vốn đang ở vị thế cạnh tranh trực tiếp với nhau trên thị trường.
Khoảng cuối tháng 01/2019, Ủy ban Công bằng Thương mại (FTC) của Hàn Quốc đưa ra cáo buộc rằng Apple đã lạm dụng quyền lực để chèn ép các nhà mạng tại Hàn Quốc. Cụ thể, 3 nhà mạng lớn là SK Telecom, KT và LG Uplus buộc phải chịu chi phí quảng cáo lẫn bảo hành cho iPhone.
Khoảng cuối tháng 01/2019, một số nguồn tin đã phát hiện ra một bằng sáng chế mới của Apple, cho phép iPhone tự nhận biết khi nào người dùng muốn đưa máy lên chụp ảnh để tự mở ứng dụng camera, giúp tiết kiệm được vài thao tác, hạn chế bỏ lỡ những khoảnh khắc quan trọng muốn chụp. Đáng chú ý hơn, Apple gần đây đã xác nhận những phần cứng cho công nghệ mới sẽ được trang bị cho mẫu iPhone ra mắt trong năm 2019.
Khoảng cuối tháng 01/2019, tác giả Dave Smith đã có một bài viết nói trúng “nỗi lòng” của khá nhiều người dùng Facebook. Đó là dù mất lòng tin vào mạng xã hội lớn nhất thế giới sau một năm toàn bê bối dữ liệu, họ vẫn không thể từ bỏ nó. Sau nhiều sự cố kinh khủng liên quan đến thông tin cá nhân người dùng như Cambridge Analytica, vụ tấn công ảnh hưởng 50 triệu người dùng… chiến dịch tẩy chay #DeleteFacebook lại rộ lên và… lụi tàn.