Hôm nay,  

Jean-Michel Basquiat, Hoạ Sĩ Bậc Thầy Mỹ

03/10/201800:00:00(Xem: 4910)
Thành Lacey ST

 
Jean-Michel Basquiat là một họa sĩ thuộc trường phái Tân – Ấn Tượng của thập niên tám mươi.  Anh nổi tiếng nhất qua lối vẽ “nguyên thủy, thô sơ”  và về sự hợp tác của anh với danh hoạ, pop artist Andy Warhol.  Ta thử tìm hiểu qua về cuộc đời của một họa sĩ vào bậc thầy lại yểu mạng này của Hoa kỳ.

J. M. Basquiat sinh ngày 22  tháng Mười Hai, năm  1960 tại Brooklyn, New Yrok.  Anh được chú ý qua những lối vẽ xịt sơn trên tường dưới danh hiệu là “SAMO”  tại New York city.  Trước khi nổi danh, anh bán áo thun và bưu thiếp có vẽ tranh ảnh của mình.  Sau đó anh hợp tác với danh hoại sĩ danh tiếng là Andy Warhol vào giữa những năm tám mươi với những triển lãm chung của hai người.  Basquait chết ngày 12 tháng Tám năm 1988 tại New York City vì dùng thuốc quá liều khi mới hai mươi bảy tuổi.

Hoạ phẩm của J.M. Basquait giá trị bao nhiêu tiền?  Trong cuộc đời hoạ sĩ của anh, giới yêu nghệ thuật không ngaị trả tới $50,000 cho một bức tranh anh hoạ.  Thật không thể tưởng tượng là năm 2017, một tỷ phú người Nhựt đã phá kỷ lục khi mua bức tựa đề “Untitled” của Basquait vẽ năm 1982 với giá làm người ta phải choáng váng trong một cuộc đấu giá của nhà bán đấu giá Sotheby với giá $110.5 triệu đô la!

Biểu tượng “cái vương miện” trong hoạ phẩm của Basquait mang ý nghĩa gì?

Trong những hoạ phẩm thời kỳ đầu, người ta chú ý thấy biểu tượng vẽ cái vương miện có hình: MM trong các hoạ phẩm của anh.  Đây là biểu tượng của anh để ca tụng người da đen về tính cách hoàng gia uy nghiêm hay như là các thánh thần.  Basquait lấy ý ở một bức danh hoạ thời cổ mà anh rất thích, trong đó có vẽ người đàn ông thuộc hàng vương gỉa đang bị tử thương và ngã gục, trên đầu có mang một vương miện.  Nói thêm về biểu hiện hình vương miện này, hoạ sĩ  Francesco Clemente cho ta biết là hình vương miện của J.M. Basquiat biểu hiện cho ba biểu tượng: thi sĩ, nhạc sĩ và nhà vô địch về quyền Anh.  Đưực đạo diễn bởi người bạn đồng nghiệp của Basquiat là Julian Schnabel, một cuốn pim nói về cuộc đời của anh tưa đề là “Basquait” ra mắt năm 1996.

Ba năm nỗ lực đưa anh đến danh vọng năm 1980 khi các họa phẩm của Basquait được đem ra trưng bày.  Hoạ phẩm và lối vẽ của anh được giới phê bình ca ngơi về sự kết hợp chữ, những biểu tượng, hình que và hình thú vật.  Chẳng bao lâu sau, tranh của anh đưực giới yêu nghệ thuật mến chuộng và sẵn sàng bỏ ra tới mức $50,000 đô la cho hoạ phẫm do tự tay anh vẽ ra.

Mối liên hệ giữa Basquait và Warhol

Vào giữa tập niên 1980, Baquait hợp tác với danh hoạ trường phái pop là Andy Warhol – xin được viết về danh hoạ Warhol ở một bài khác, ttt – và họ cùng triển lãm chung với nhau trưng bày loạt biểu ngữ tượng trưng và các hí hoạ.

Về riêng phần mình, Basquait tiếp tục trưng bày tranh của mình khắp nước Mỹ và trên thế giới.  Năm 1986, anh du hành qua Phi châu để trưng bày tranh tại Ivory Coast.  Cùng năm đó, chàng hoạ sĩ 25  tuổi này trưng bày gần 60  bức tranh tại phòng triển lãm danh tiếng ở Hanover, Đức quốc và là một hoạ sĩ trẻ tuổi nhất trưng bày tranh tại đây.


Thuở thiếu thời:

J.M. Basquiat sinh tại Brooklyn, New York ngày tháng Mười Hai, năm ///.  Cha của anh là người Mỹ gốc Haiti, mẹ là người gốc Puerto Rico, di sản đa dạng về văn hoá này là nguồn của nhiều cảm hứng nghệ thuật của anh.  Anh tự học vẽ và vẽ từ hồi còn nhỏ trên những mảnh giấy mà cha mình đem về từ văn phòng làm việc kế toán của ông.  Khi thấy con mình đam mê hội hoạ, mẹ anh hết lời khuyến khích anh theo đuổi tài năng của mình.

Người ta bắt đầu chú ý đến anh với những hình vẽ bằng sơn xịt graffiti ở New York vào cuối những năm 1970, dưới hoạ danh là “SAMO”.  Cùng với một bạn thân, anh vẽ hình, xịt sơn vẽ chữ lên xe điện ngầm  và trên tường các toà nhà ở Manhattan.  Năm 1977 anh bỏ học trung học trước khi hoàn tất học trình.  Để kiếm sống, anh bán áo thun và bưu thiếp do mình vẽ trên đừơng phố ở New York.  Trong phim về cuộc đời của Basquiat, cho thấy anh bị cha từ bỏ phải ra sống lang thang với một người bạn gái và dùng tài vẽ để kiếm ăn độ nhựt.  Có lúc vì không có tiền mua giấy vẽ, anh đã phải đi thu nhặt những tấm bìa cạc-tông để vẽ.  Anh vẽ rất hăng say một cách đam mê trong khi người bạn gái đi làm để nuôi anh.  Cô bạn gái kể lại trong phim là khi cô hỏi anh tại sao anh để cô phải đi làm nuôi anh vẽ thì anh trả lời là:  “Sau này khi anh nổi tiếng anh sẽ nuôi lại em.”

Bi đát ở cuối đời

Lúc danh vọng lên cao cũng là khi anh bị thảm cảnh trong đời.  Vào giữa những năm 1980, bạn bè càng lúc càng lo ngại về tật ghiền ma tuý quá mức anh bị bịnh tưởng và tự cô lập mình với thế giới chung quanh một thời gian dài.  Sau khi có bất hoà với Andy Warhol, anh không muốn liên lạc với Warhol nữa dù Warhol nhiều lần chú ý và quan tâm đến anh.  Warhol nổi tiếng trước Basquait và đã giới thiệu anh với giới hội họa. Có lần Warhol đưa Basquait đến nhà một hoạ sĩ danh tiếng thì khi thấy anh ăm mặc luộm thuộm, tóc tai rối bù  thì người này nói với Warhol:  “ Tên này là ai vậy?  Coi chừng hắn lấy trộm đó!” Lúc đó Basquait đã trở nên gìau có với tiền bán tranh của mình.  Sau khi Warhol chết, anh bị mặc cảm là do mình mà Warhol mất nên sinh ra ưu sầu, nghiện ngập.

Cố gắng để cai nghiện, anh rời New York qua Hawaii  năm 1988 và sau vài tháng trở về và nói là mình đã cai nghiện.  Không may sự thật không phải là như vậy.  Basquat chết vì dùng ma tuý quá liều tháng Tám, 1988 tại New York City.  Anh được 27 tuổi.  Dù sự nghiệp hội hoạ của anh không dài nhưng đã được công chúng thưởng lãm nghệ thuật ghi nhận là đã đem đựơc nghệ thuật của người Mỹ da đen và của Mỹ châu La tinh vào thế giới của nghệ thuật hàng ưu tú.

Sau khi chết, anh đã trở lại chói sáng vào tháng Năm, 2017 khi một tỷ phú người Nhật mua bức hoạ tựa đề “Untitled” của anh vẽ cái đầu lâu năm 1982 với giá  $110.5  đô la tại nhà đấu giá Sotheby.  Đây là gía mua cao nhất kỷ lục cho một nghệ sỹ Hoa kỳ và cho giới nghệ thuật sau năm 1980.  Đây cũng là giá cao nhất cho tranh của Basquait và vẽ bởi một nghệ sỹ da đen.

Nguồn: www.bigraphy.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.
Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?
Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.
Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).
Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.
Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.
Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.
Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.
Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.