Hôm nay,  

Jean-Michel Basquiat, Hoạ Sĩ Bậc Thầy Mỹ

03/10/201800:00:00(Xem: 4916)
Thành Lacey ST

 
Jean-Michel Basquiat là một họa sĩ thuộc trường phái Tân – Ấn Tượng của thập niên tám mươi.  Anh nổi tiếng nhất qua lối vẽ “nguyên thủy, thô sơ”  và về sự hợp tác của anh với danh hoạ, pop artist Andy Warhol.  Ta thử tìm hiểu qua về cuộc đời của một họa sĩ vào bậc thầy lại yểu mạng này của Hoa kỳ.

J. M. Basquiat sinh ngày 22  tháng Mười Hai, năm  1960 tại Brooklyn, New Yrok.  Anh được chú ý qua những lối vẽ xịt sơn trên tường dưới danh hiệu là “SAMO”  tại New York city.  Trước khi nổi danh, anh bán áo thun và bưu thiếp có vẽ tranh ảnh của mình.  Sau đó anh hợp tác với danh hoại sĩ danh tiếng là Andy Warhol vào giữa những năm tám mươi với những triển lãm chung của hai người.  Basquait chết ngày 12 tháng Tám năm 1988 tại New York City vì dùng thuốc quá liều khi mới hai mươi bảy tuổi.

Hoạ phẩm của J.M. Basquait giá trị bao nhiêu tiền?  Trong cuộc đời hoạ sĩ của anh, giới yêu nghệ thuật không ngaị trả tới $50,000 cho một bức tranh anh hoạ.  Thật không thể tưởng tượng là năm 2017, một tỷ phú người Nhựt đã phá kỷ lục khi mua bức tựa đề “Untitled” của Basquait vẽ năm 1982 với giá làm người ta phải choáng váng trong một cuộc đấu giá của nhà bán đấu giá Sotheby với giá $110.5 triệu đô la!

Biểu tượng “cái vương miện” trong hoạ phẩm của Basquait mang ý nghĩa gì?

Trong những hoạ phẩm thời kỳ đầu, người ta chú ý thấy biểu tượng vẽ cái vương miện có hình: MM trong các hoạ phẩm của anh.  Đây là biểu tượng của anh để ca tụng người da đen về tính cách hoàng gia uy nghiêm hay như là các thánh thần.  Basquait lấy ý ở một bức danh hoạ thời cổ mà anh rất thích, trong đó có vẽ người đàn ông thuộc hàng vương gỉa đang bị tử thương và ngã gục, trên đầu có mang một vương miện.  Nói thêm về biểu hiện hình vương miện này, hoạ sĩ  Francesco Clemente cho ta biết là hình vương miện của J.M. Basquiat biểu hiện cho ba biểu tượng: thi sĩ, nhạc sĩ và nhà vô địch về quyền Anh.  Đưực đạo diễn bởi người bạn đồng nghiệp của Basquiat là Julian Schnabel, một cuốn pim nói về cuộc đời của anh tưa đề là “Basquait” ra mắt năm 1996.

Ba năm nỗ lực đưa anh đến danh vọng năm 1980 khi các họa phẩm của Basquait được đem ra trưng bày.  Hoạ phẩm và lối vẽ của anh được giới phê bình ca ngơi về sự kết hợp chữ, những biểu tượng, hình que và hình thú vật.  Chẳng bao lâu sau, tranh của anh đưực giới yêu nghệ thuật mến chuộng và sẵn sàng bỏ ra tới mức $50,000 đô la cho hoạ phẫm do tự tay anh vẽ ra.

Mối liên hệ giữa Basquait và Warhol

Vào giữa tập niên 1980, Baquait hợp tác với danh hoạ trường phái pop là Andy Warhol – xin được viết về danh hoạ Warhol ở một bài khác, ttt – và họ cùng triển lãm chung với nhau trưng bày loạt biểu ngữ tượng trưng và các hí hoạ.

Về riêng phần mình, Basquait tiếp tục trưng bày tranh của mình khắp nước Mỹ và trên thế giới.  Năm 1986, anh du hành qua Phi châu để trưng bày tranh tại Ivory Coast.  Cùng năm đó, chàng hoạ sĩ 25  tuổi này trưng bày gần 60  bức tranh tại phòng triển lãm danh tiếng ở Hanover, Đức quốc và là một hoạ sĩ trẻ tuổi nhất trưng bày tranh tại đây.


Thuở thiếu thời:

J.M. Basquiat sinh tại Brooklyn, New York ngày tháng Mười Hai, năm ///.  Cha của anh là người Mỹ gốc Haiti, mẹ là người gốc Puerto Rico, di sản đa dạng về văn hoá này là nguồn của nhiều cảm hứng nghệ thuật của anh.  Anh tự học vẽ và vẽ từ hồi còn nhỏ trên những mảnh giấy mà cha mình đem về từ văn phòng làm việc kế toán của ông.  Khi thấy con mình đam mê hội hoạ, mẹ anh hết lời khuyến khích anh theo đuổi tài năng của mình.

Người ta bắt đầu chú ý đến anh với những hình vẽ bằng sơn xịt graffiti ở New York vào cuối những năm 1970, dưới hoạ danh là “SAMO”.  Cùng với một bạn thân, anh vẽ hình, xịt sơn vẽ chữ lên xe điện ngầm  và trên tường các toà nhà ở Manhattan.  Năm 1977 anh bỏ học trung học trước khi hoàn tất học trình.  Để kiếm sống, anh bán áo thun và bưu thiếp do mình vẽ trên đừơng phố ở New York.  Trong phim về cuộc đời của Basquiat, cho thấy anh bị cha từ bỏ phải ra sống lang thang với một người bạn gái và dùng tài vẽ để kiếm ăn độ nhựt.  Có lúc vì không có tiền mua giấy vẽ, anh đã phải đi thu nhặt những tấm bìa cạc-tông để vẽ.  Anh vẽ rất hăng say một cách đam mê trong khi người bạn gái đi làm để nuôi anh.  Cô bạn gái kể lại trong phim là khi cô hỏi anh tại sao anh để cô phải đi làm nuôi anh vẽ thì anh trả lời là:  “Sau này khi anh nổi tiếng anh sẽ nuôi lại em.”

Bi đát ở cuối đời

Lúc danh vọng lên cao cũng là khi anh bị thảm cảnh trong đời.  Vào giữa những năm 1980, bạn bè càng lúc càng lo ngại về tật ghiền ma tuý quá mức anh bị bịnh tưởng và tự cô lập mình với thế giới chung quanh một thời gian dài.  Sau khi có bất hoà với Andy Warhol, anh không muốn liên lạc với Warhol nữa dù Warhol nhiều lần chú ý và quan tâm đến anh.  Warhol nổi tiếng trước Basquait và đã giới thiệu anh với giới hội họa. Có lần Warhol đưa Basquait đến nhà một hoạ sĩ danh tiếng thì khi thấy anh ăm mặc luộm thuộm, tóc tai rối bù  thì người này nói với Warhol:  “ Tên này là ai vậy?  Coi chừng hắn lấy trộm đó!” Lúc đó Basquait đã trở nên gìau có với tiền bán tranh của mình.  Sau khi Warhol chết, anh bị mặc cảm là do mình mà Warhol mất nên sinh ra ưu sầu, nghiện ngập.

Cố gắng để cai nghiện, anh rời New York qua Hawaii  năm 1988 và sau vài tháng trở về và nói là mình đã cai nghiện.  Không may sự thật không phải là như vậy.  Basquat chết vì dùng ma tuý quá liều tháng Tám, 1988 tại New York City.  Anh được 27 tuổi.  Dù sự nghiệp hội hoạ của anh không dài nhưng đã được công chúng thưởng lãm nghệ thuật ghi nhận là đã đem đựơc nghệ thuật của người Mỹ da đen và của Mỹ châu La tinh vào thế giới của nghệ thuật hàng ưu tú.

Sau khi chết, anh đã trở lại chói sáng vào tháng Năm, 2017 khi một tỷ phú người Nhật mua bức hoạ tựa đề “Untitled” của anh vẽ cái đầu lâu năm 1982 với giá  $110.5  đô la tại nhà đấu giá Sotheby.  Đây là gía mua cao nhất kỷ lục cho một nghệ sỹ Hoa kỳ và cho giới nghệ thuật sau năm 1980.  Đây cũng là giá cao nhất cho tranh của Basquait và vẽ bởi một nghệ sỹ da đen.

Nguồn: www.bigraphy.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Ông X. Nguyễn bị trục xuất vào sáng sớm của một ngày trong tháng Tư. Cuối ngày hôm đó, vào lúc 5 giờ chiều, cô K. Nguyễn bay về Sài Gòn. Cô đến phi trường Tân Sơn Nhứt sau chuyến bay trục xuất anh cô khoảng một ngày.“Khi đến Tân Sơn Nhứt, họ đưa anh tôi và mấy người bị trục xuất một lối đi đặc biệt để vào nơi làm thủ tục hải quan. Họ phỏng vấn, lăn tay, làm giấy tờ. Rồi họ đọc tên từng người, nếu có thân nhân, họ sẽ dắt ra cổng, bàn giao lại cho người nhà. Với ai không có thân nhân, nhưng có tên trong danh sách của Ba Lô Project (BLP) thì tình nguyện viên của nhóm sẽ nhận. BLP cho mỗi người một ba lô, trong đó có những vật dụng cá nhân cần thiết, một điện thoại có sim sẵn và $50”, cô K. kể.
Tôi có một người bạn viết lách văn nghệ. Chị cho rằng mình có chút tài nghệ, đủ để khi cần móc túi lấy ra xài. Chị không viết đều. Chỉ viết khi thích – đôi khi chị viết gửi vài tạp chí mạng, có khi chỉ viết để đó, không gửi ai. Chị sống trên căn gác nhỏ, gọi đó là "giang sơn sáng tác" của riêng mình. Mỗi ngày chị dậy lúc gần trưa, pha ly cà phê nguội, rồi mở máy tính. Có bài chị viết ngay sau ngụm cà-phê đầu tiên – vài chục phút là xong – gửi đi ngay rồi gập máy, đi ngủ tiếp. Có bài để ba năm hôm, không sửa gì cả, gửi đi như vậy. Tôi hỏi: “Sao không đọc lại?” Chị nhún vai: Lúc viết là thật nhất. Sửa nhiều, mất hồn. Tôi hỏi tiếp: Không sợ thiếu sót? Chị cười, lấy ngón tay chỉ lên bức thư pháp trên tường:“Tri túc giả phú” (Biết đủ là đủ).
Kể từ khi Donald Trump tái đắc cử Tổng thống, giới sáng lập và đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao tại Thung lũng Silicon – gồm các tỷ phú như Elon Musk, Jeff Bezos và Mark Zuckerberg – đã được xem là những nhân vật có ảnh hưởng quan trọng đối với chính quyền mới. Họ xuất hiện trong lễ nhậm chức của Trump và nhanh chóng đóng vai trò chính trong việc định hình các chính sách "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại". Với niềm tin mãnh liệt vào tiềm năng của công nghệ hiện đại, những nhà lãnh đạo này tin rằng họ có thể vận hành nó trong khuôn khổ một nền kinh tế thị trường tự do. Họ cổ súy cho sự phát triển không giới hạn của một hình thái tư bản tự do tuyệt đối và công nghệ có thể giải quyết hầu hết các vấn đề xã hội và quốc gia. Trong tầm nhìn của các cá nhân tiên phong công nghệ, họ muốn có vai trò lãnh đạo trong việc xóa bỏ các thủ tục hành chính phức tạp của nhà nước phúc lợi. Đó là hai điều kiện tiên quyết để tăng tốc cho các tiến bộ xã hội,
Ba giờ sáng của một ngày giữa Tháng Tư, cả hệ thống điện và điện thoại trong trại giam Adelanto Detention Center (California) đồng loạt bị ngắt. Bóng tối phủ trùm khắp các khu vực. Nhân viên trại giam đi từng khu vực, gõ cửa từng phòng, gọi tên “những người được chọn.” Mỗi phòng một, hoặc hai người bị gọi tên. “Thu xếp đồ đạc của các anh” – lệnh được truyền đi vắn tắt, không giải thích. Ông X. Nguyễn, cư dân của Santa Ana, đến Mỹ từ năm 1990, là một trong những người bị đánh thức được lệnh phải thu dọn đồ đạc.Cùng với những người khác - không ai biết ai vì tất cả đèn đã tắt, trong bóng tối họ bị áp tải ra khỏi trại giam trong tình trạng tay bị còng, chân bị xích. Chỉ đến khi bước vào chiếc xe bít bùng, họ mới nhận ra nhau qua cùng tiếng Mẹ đẻ, mới biết mình không đơn độc – mà cùng những người khác cùng ngôn ngữ, cùng cố hương, cùng một chuyến đi không có ngày trở lại. “Họ đưa anh tôi và những người trên xe đến tòa nhà INS (Immigration and Naturalization Service) ở Los Angeles.
Chuyện đời của Tổng thống Donald Trump như một cuốn sách, không phải tự truyện, không phải tiểu sử, là một trường thiên tiểu thuyết đang viết vào chương cuối cùng. Đã gọi là tiểu thuyết, nghĩa là không thật như đời thường, có nhiều diễn biến ly kỳ, bí mật và những âm thầm giấu giếm bên trong. Nhân vật chính là một người có đời sống phóng đảng từ trẻ đến già. Con nhà giàu, đẹp trai, học không giỏi. Bảy mươi mấy năm sống có thể gôm vào sáu chữ: Ham gái. Ham danh. Ham tiền. Ông không có khả năng gì đặc biệt, ngoài trừ khả năng bạo phổi, quen thói tỷ phú quyền lực, ít học, kém tư cách, ông muốn nói gì thì nói, muốn tuyên bố gì thì tuyên bố, bất kể đúng sai, bất kể hậu quả. Việc này khiến ông nổi bật giữa những kiểu mẫu đứng đắn, đạo hạnh, tử tế, trí thức của các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ dọc theo lịch sử. Sự phá vỡ tư cách lãnh đạo theo truyền thống, lạ lùng, được một số đông cử tri ủng hộ.
Tôi có một đứa cháu gái. Mỗi sáng, cháu ngồi trên bậc thềm, chăm chỉ buộc dây giày. Mỗi bên phải đều nhau, mỗi nút thắt phải đúng thứ tự. Nếu lỡ tay thắt ngược, cháu sẽ gỡ ra và làm lại từ đầu – đôi khi ba, bốn lần. Cháu sẽ nhất định không chịu đi học cho đến khi nào giây thắt thật ngay ngắn. Cháu thuộc dạng trẻ em tự kỷ – một khác biệt mà người ngoài mới nhìn vào khó thấy. Và để được hỗ trợ trong lớp học, con bé phải làm điều mà cả hệ thống ép nó làm: thi IQ. Nếu điểm thấp quá, cháu bị đưa ra khỏi lớp chính. Nếu điểm “không thấp đủ,” cháu lại không được hỗ trợ vì không đạt tiêu chuẩn “khuyết tật.” Cùng một con số, khi là tấm thẻ vào cửa, khi là án lệnh đuổi ra khỏi cửa. Và chẳng ai thấy việc này có gì sai. Tất cả đều hợp lệ. Tất cả đều dựa vào một niềm tin: con người có thể đo được bằng ba con số.
Trong tháng 7 năm 2025, Thượng Viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu gần như hoàn toàn theo đường lối đảng phái để hủy bỏ khoản ngân sách trị giá 1.1 tỷ MK đã được chuẩn thuận cấp cho Tập Đoàn Phát Thanh Truyền Hình Công Cộng (Corporation for Public Broadcasting, CPB). Những người ủng hộ quyết định này cho rằng đây là hành động cần thiết để ngừng tài trợ cho “cánh truyền thông thiên tả.” “Phát thanh truyền hình công cộng đã rơi vào tay các nhà hoạt động đảng phái từ lâu rồi,” TNS Ted Cruz (Texas) tuyên bố, khẳng định chính phủ không cần thiết phải tài trợ cho các cơ quan báo chí “thiếu công tâm.” Ông châm biếm: “Muốn xem tuyên truyền của phe cấp tiến hả, cứ bật MSNBC đi.”
Tổng thống Donald Trump đã cố gắng áp đặt Hoa Kỳ lên thế giới và tách đất nước ra khỏi thế giới. Ông bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai bằng cách vung vũ lực cứng của Mỹ, đe dọa Đan Mạch về quyền kiểm soát Greenland, và đề nghị sẽ giành lại kênh đào Panama. Ông đã sử dụng thành công các mối đe dọa về thuế quan trừng phạt để ép buộc Canada, Colombia và Mexico về các vấn đề nhập cư. Ông đã rút khỏi các hiệp định khí hậu Paris và Tổ chức Y tế Thế giới. Vào tháng 4, ông đã khiến thị trường toàn cầu rơi vào hỗn loạn bằng cách công bố thuế quan sâu rộng đối với các quốc gia trên toàn thế giới. Không lâu sau đó, ông đã thay đổi chiến thuật bằng cách rút lại hầu hết các mức thuế bổ sung, mặc dù vẫn tiếp tục gây sức ép cho một cuộc thương chiến với Trung Quốc – mặt trận chủ yếu trong cuộc tấn công hiện nay để chống lại đối thủ chính của Washington...
Tài liệu ghi chép lịch sử Tòa Bạch Ốc cho biết, khi nhân viên dưới thời chính quyền của Woodrow Wilson chuẩn bị dời vị trí của Vườn Hồng, họ nhìn thấy hồn ma của cố Đệ Nhất Phu Nhân Dolley Madison, phu nhân của cố Tổng thống đời thứ tư của Mỹ James Madison. Thế là, để “xoa dịu” bà Madison, họ quyết định không di dời nữa và Vườn Hồng ở nơi đó cho đến tận bây giờ. Ông Jeremiah Jerry Smith làm việc trong Toà Bạch Ốc dưới thời của chính quyền Tổng Thống Ulysses S. Grant vào cuối những năm 1860. Trong suốt 35 năm, ông là một người hầu, quản gia, đầu bếp, gác cửa, dọn dẹp văn phòng. Smith là người được các ký giả, người viết sách tìm đến khi họ muốn biết về tin tức hoặc chuyện hậu cung. Theo tài liệu lịch sử của White House, ông Smith nói từng nhìn thấy hồn ma của Lincoln, Grant, McKinley và một số đệ nhất phu nhân từ năm 1901 đến 1904.
Trong nhóm bạn bè khá thân, chúng tôi có một cặp bạn - anh chồng là người tốt bụng, dễ mến; anh yêu vợ, nhưng lại có tình ý với một người khác. Khi bạn bè nhắc, anh luôn trả lời chắc nịch: “Vợ tôi đơn giản lắm, bả ấy chẳng để ý, cũng chẳng hay biết gì đâu.”Cô vợ cũng là bạn tôi, một người hiền lành, tử tế. Khi nghe tiếng gần tiếng xa, bạn chỉ cười nhẹ nhàng: “Mình chẳng muốn biết, biết chi cho mệt, cứ nhắm mắt, rồi mọi chuyện cũng qua thôi.”


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.