Hôm nay,  

Jean-Michel Basquiat, Hoạ Sĩ Bậc Thầy Mỹ

03/10/201800:00:00(Xem: 4914)
Thành Lacey ST

 
Jean-Michel Basquiat là một họa sĩ thuộc trường phái Tân – Ấn Tượng của thập niên tám mươi.  Anh nổi tiếng nhất qua lối vẽ “nguyên thủy, thô sơ”  và về sự hợp tác của anh với danh hoạ, pop artist Andy Warhol.  Ta thử tìm hiểu qua về cuộc đời của một họa sĩ vào bậc thầy lại yểu mạng này của Hoa kỳ.

J. M. Basquiat sinh ngày 22  tháng Mười Hai, năm  1960 tại Brooklyn, New Yrok.  Anh được chú ý qua những lối vẽ xịt sơn trên tường dưới danh hiệu là “SAMO”  tại New York city.  Trước khi nổi danh, anh bán áo thun và bưu thiếp có vẽ tranh ảnh của mình.  Sau đó anh hợp tác với danh hoại sĩ danh tiếng là Andy Warhol vào giữa những năm tám mươi với những triển lãm chung của hai người.  Basquait chết ngày 12 tháng Tám năm 1988 tại New York City vì dùng thuốc quá liều khi mới hai mươi bảy tuổi.

Hoạ phẩm của J.M. Basquait giá trị bao nhiêu tiền?  Trong cuộc đời hoạ sĩ của anh, giới yêu nghệ thuật không ngaị trả tới $50,000 cho một bức tranh anh hoạ.  Thật không thể tưởng tượng là năm 2017, một tỷ phú người Nhựt đã phá kỷ lục khi mua bức tựa đề “Untitled” của Basquait vẽ năm 1982 với giá làm người ta phải choáng váng trong một cuộc đấu giá của nhà bán đấu giá Sotheby với giá $110.5 triệu đô la!

Biểu tượng “cái vương miện” trong hoạ phẩm của Basquait mang ý nghĩa gì?

Trong những hoạ phẩm thời kỳ đầu, người ta chú ý thấy biểu tượng vẽ cái vương miện có hình: MM trong các hoạ phẩm của anh.  Đây là biểu tượng của anh để ca tụng người da đen về tính cách hoàng gia uy nghiêm hay như là các thánh thần.  Basquait lấy ý ở một bức danh hoạ thời cổ mà anh rất thích, trong đó có vẽ người đàn ông thuộc hàng vương gỉa đang bị tử thương và ngã gục, trên đầu có mang một vương miện.  Nói thêm về biểu hiện hình vương miện này, hoạ sĩ  Francesco Clemente cho ta biết là hình vương miện của J.M. Basquiat biểu hiện cho ba biểu tượng: thi sĩ, nhạc sĩ và nhà vô địch về quyền Anh.  Đưực đạo diễn bởi người bạn đồng nghiệp của Basquiat là Julian Schnabel, một cuốn pim nói về cuộc đời của anh tưa đề là “Basquait” ra mắt năm 1996.

Ba năm nỗ lực đưa anh đến danh vọng năm 1980 khi các họa phẩm của Basquait được đem ra trưng bày.  Hoạ phẩm và lối vẽ của anh được giới phê bình ca ngơi về sự kết hợp chữ, những biểu tượng, hình que và hình thú vật.  Chẳng bao lâu sau, tranh của anh đưực giới yêu nghệ thuật mến chuộng và sẵn sàng bỏ ra tới mức $50,000 đô la cho hoạ phẫm do tự tay anh vẽ ra.

Mối liên hệ giữa Basquait và Warhol

Vào giữa tập niên 1980, Baquait hợp tác với danh hoạ trường phái pop là Andy Warhol – xin được viết về danh hoạ Warhol ở một bài khác, ttt – và họ cùng triển lãm chung với nhau trưng bày loạt biểu ngữ tượng trưng và các hí hoạ.

Về riêng phần mình, Basquait tiếp tục trưng bày tranh của mình khắp nước Mỹ và trên thế giới.  Năm 1986, anh du hành qua Phi châu để trưng bày tranh tại Ivory Coast.  Cùng năm đó, chàng hoạ sĩ 25  tuổi này trưng bày gần 60  bức tranh tại phòng triển lãm danh tiếng ở Hanover, Đức quốc và là một hoạ sĩ trẻ tuổi nhất trưng bày tranh tại đây.


Thuở thiếu thời:

J.M. Basquiat sinh tại Brooklyn, New York ngày tháng Mười Hai, năm ///.  Cha của anh là người Mỹ gốc Haiti, mẹ là người gốc Puerto Rico, di sản đa dạng về văn hoá này là nguồn của nhiều cảm hứng nghệ thuật của anh.  Anh tự học vẽ và vẽ từ hồi còn nhỏ trên những mảnh giấy mà cha mình đem về từ văn phòng làm việc kế toán của ông.  Khi thấy con mình đam mê hội hoạ, mẹ anh hết lời khuyến khích anh theo đuổi tài năng của mình.

Người ta bắt đầu chú ý đến anh với những hình vẽ bằng sơn xịt graffiti ở New York vào cuối những năm 1970, dưới hoạ danh là “SAMO”.  Cùng với một bạn thân, anh vẽ hình, xịt sơn vẽ chữ lên xe điện ngầm  và trên tường các toà nhà ở Manhattan.  Năm 1977 anh bỏ học trung học trước khi hoàn tất học trình.  Để kiếm sống, anh bán áo thun và bưu thiếp do mình vẽ trên đừơng phố ở New York.  Trong phim về cuộc đời của Basquiat, cho thấy anh bị cha từ bỏ phải ra sống lang thang với một người bạn gái và dùng tài vẽ để kiếm ăn độ nhựt.  Có lúc vì không có tiền mua giấy vẽ, anh đã phải đi thu nhặt những tấm bìa cạc-tông để vẽ.  Anh vẽ rất hăng say một cách đam mê trong khi người bạn gái đi làm để nuôi anh.  Cô bạn gái kể lại trong phim là khi cô hỏi anh tại sao anh để cô phải đi làm nuôi anh vẽ thì anh trả lời là:  “Sau này khi anh nổi tiếng anh sẽ nuôi lại em.”

Bi đát ở cuối đời

Lúc danh vọng lên cao cũng là khi anh bị thảm cảnh trong đời.  Vào giữa những năm 1980, bạn bè càng lúc càng lo ngại về tật ghiền ma tuý quá mức anh bị bịnh tưởng và tự cô lập mình với thế giới chung quanh một thời gian dài.  Sau khi có bất hoà với Andy Warhol, anh không muốn liên lạc với Warhol nữa dù Warhol nhiều lần chú ý và quan tâm đến anh.  Warhol nổi tiếng trước Basquait và đã giới thiệu anh với giới hội họa. Có lần Warhol đưa Basquait đến nhà một hoạ sĩ danh tiếng thì khi thấy anh ăm mặc luộm thuộm, tóc tai rối bù  thì người này nói với Warhol:  “ Tên này là ai vậy?  Coi chừng hắn lấy trộm đó!” Lúc đó Basquait đã trở nên gìau có với tiền bán tranh của mình.  Sau khi Warhol chết, anh bị mặc cảm là do mình mà Warhol mất nên sinh ra ưu sầu, nghiện ngập.

Cố gắng để cai nghiện, anh rời New York qua Hawaii  năm 1988 và sau vài tháng trở về và nói là mình đã cai nghiện.  Không may sự thật không phải là như vậy.  Basquat chết vì dùng ma tuý quá liều tháng Tám, 1988 tại New York City.  Anh được 27 tuổi.  Dù sự nghiệp hội hoạ của anh không dài nhưng đã được công chúng thưởng lãm nghệ thuật ghi nhận là đã đem đựơc nghệ thuật của người Mỹ da đen và của Mỹ châu La tinh vào thế giới của nghệ thuật hàng ưu tú.

Sau khi chết, anh đã trở lại chói sáng vào tháng Năm, 2017 khi một tỷ phú người Nhật mua bức hoạ tựa đề “Untitled” của anh vẽ cái đầu lâu năm 1982 với giá  $110.5  đô la tại nhà đấu giá Sotheby.  Đây là gía mua cao nhất kỷ lục cho một nghệ sỹ Hoa kỳ và cho giới nghệ thuật sau năm 1980.  Đây cũng là giá cao nhất cho tranh của Basquait và vẽ bởi một nghệ sỹ da đen.

Nguồn: www.bigraphy.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và công nghệ, toàn cầu hoá – vốn từng được xem là động lực chính thúc đẩy cho tăng trưởng và thịnh vượng – đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tiến trình công nghiệp hoá và toàn cầu hoá đã đem lại nhiều thành tựu vượt bậc trong suốt thời gian dài qua, từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, đặc biệt là thông qua sự chuyên môn hoá, tự do thương mại và tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu, chiến tranh và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã khiến mô hình toàn cầu hoá truyền thống bộc lộ nhiều tình trạng bất ổn...
Nhiều thế hệ sống ở Sài Gòn những năm của thập niên 80-90, khi con gà trống của Thương Xá Tax chưa bị bức tử, khi những hàng cây cổ thụ trên đường Tôn Đức Thắng vẫn là nét thơ mộng của Sài Gòn, có lẽ đều quen thuộc với câu “Chương Trình Truyền Hình Đến Đây Là Hết…” Nó thường xuất hiện vào cuối các chương trình tivi tối, khi chưa phát sóng 24/24. Thời đó, mỗi ngày truyền hình chỉ phát sóng trong một số khung giờ nhất định (thường từ chiều đến khuya) nên hầu như ai cũng có tâm lý chờ đợi đến giờ ngồi trước màn ảnh nhỏ, theo dõi vài giờ giải trí. Đó cũng là chút thời gian quên đi một ngày cơ cực, bán mồ hôi cho một bữa cơm độn bo bo thời bao cấp. Nhắc nhớ chút chuyện xưa, để nói chuyện nay, đang diễn ra ở một đất nước văn minh hàng đầu, từng là niềm mơ ước của biết bao quốc gia về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận.
Trên mạng gần đây lan truyền một bức tranh chuỗi tiến hóa ngược nhại kiểu Banksy - vẽ hình ảnh tiến hóa quen thuộc từ khỉ tiến tới người, nhưng đến giữa chặng đường, một gương mặt ai cũng nhận ra quay lưng đi ngược lại về phía khỉ. Cái dáng ngoảnh đầu ấy khiến tôi chạnh lòng nghĩ đến hình ảnh nước Mỹ hôm nay. Giữa thế kỷ XXI, lẽ ra phải tiếp tục đi tới, nhưng thay vì mở rộng tự do học thuật – ngọn nguồn của sáng tạo – chúng ta lại thấy những dấu hiệu nước Mỹ thoái lui theo một quỹ đạo lạ lùng: thử nghiệm một kiểu “tiến hóa ngược”.
Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai. Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.
Suốt 250 năm, người Mỹ đồng ý rằng cai trị bởi một người duy nhất là sai lầm, rằng chính quyền liên bang vốn cồng kềnh, kém hiệu quả. Lẽ ra hai điều ấy đủ để ngăn một cá nhân cai trị bằng mệnh lệnh từ Bạch Ốc. Nhưng Trump đang làm đúng điều đó: đưa quân vào thành phố, áp thuế quan, can thiệp vào ngân hàng trung ương, chen vào quyền sở hữu công ty, gieo nỗi sợ để buộc dân chúng cúi đầu. Quyền lực bao trùm, nhưng không được lòng dân. Tỉ lệ chấp thuận của ông âm 14 điểm, chỉ nhỉnh hơn chút so với Joe Biden sau cuộc tranh luận thảm hại năm ngoái. Khi ấy chẳng ai lo ông Biden “quá mạnh”. Vậy tại sao Trump, dù bị đa số phản đối, vẫn dễ dàng thắng thế?
Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.
Sau thất bại trước đối thủ đảng Dân Chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, nội các “gia đình trị” của Donald Trump gần như biến mất khỏi chính trường. Các đồng minh không thể có cùng tiếng nói với Trump, nhất là sau vụ bạo loạn Quốc Hội Jan 06. Duy nhất một người vẫn một lòng trung thành không bỏ rơi Trump, đó chính là Stephen Miller. Nhiệm kỳ hai của Trump, người được cho là có quyền lực hơn trong vòng tròn thân cận của Trump, hơn cả JD Vance, chẳng ai khác hơn chính là Stephen Miller. Để tạo ra những ảnh hưởng chính trong chính quyền Trump hôm nay, Miller đã có một đường dài chuẩn bị, khôn ngoan và nhẫn nại.
Đầu tháng 8 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một mệnh lệnh đặc biệt, chỉ đạo các cơ quan hữu trách lập kế hoạch đưa quân đội Hoa Kỳ đi trấn áp các tổ chức tội phạm ở Mỹ Latinh. Khoảng hai tuần sau, mệnh lệnh đã thành hiện thực. Ba khu trục hạm có gắn phi đạn viễn khiển (guided-missile destroyers) của Hoa Kỳ đã được khai triển tới vùng biển Venezuela, đảm trách việc chặn giữ các chuyến hàng ma túy.
Một góc khuôn viên của Đồi Capitol sáng Thứ Tư là những câu chuyện tưởng đã bị chôn vùi, nay được kể ra trong sự run rẩy, xúc động và cả nước mắt. Trước hàng chục ống kính truyền thông chiếu trực tiếp trên toàn quốc, khoảng mười người phụ nữ lần lượt kể ra câu chuyện của chính mình – nạn nhân của Jeffrey Epstein, tỷ phú tội phạm tình dục và buôn bán mại dâm trẻ vị thành niên. Ngày đó, những phụ nữ này chỉ vừa 16, 18 tuổi, nhỏ nhất là Marina Lacerda, 14 tuổi.
Ở đời, chẳng có ngai vàng nào là miễn phí. Muốn hỏi cưới công chúa thì phải có sính lễ. Làm gì có chuyện đi tay không mà cuỗm được gái đẹp — trừ trường hợp dùng quyền lực bẩn thỉu cưỡng hiếp gái tơ (nghe quen quen). Muốn làm đàng anh đàng chị không thể vừa keo kiệt vừa đòi được người ta kính nể. Quy luật xưa nay không đổi ăn khế thì phải trả vàng. Ngai vàng toàn cầu cũng vậy -- không chỉ làm bằng vàng, mà còn bằng chi phí, lời hứa, và trên hết, là sự tín nhiệm.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.