Hôm nay,  

Công nhận nhà nước Palestine là biểu tượng chính trị hay bước ngoặt cho hòa bình?

10/3/202500:00:00(View: 608)
Isarael Palestine
Tính đến nay, có khoảng 152 trong số 193 quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đã công nhận Palestine là một quốc gia có chủ quyền. Ảnh: istockphoto.com
 
Bối cảnh

Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.

Cho dù động thái công nhận của cộng đồng quốc tế hầu như được thúc đẩy bởi phản ứng trước các cuộc tấn công của Israel vào Dải Gaza và mang tính biểu tượng, nhưng người dân Palestine vẫn có thể nhờ thế để thắp lên hy vọng cho tương lai đất nước. Nổi bật nhất là lời tuyên bố công nhận của Thủ tướng Anh Keir Starmer, tiếp sau là Canada và Úc. Nhiều quốc gia khác – bao gồm cả Pháp, Bỉ, Luxembourg, Andorre, Malta và Saint-Marin – cũng sẽ quyết định tương tự. Trong khi đó, Hoa Kỳ vẫn giữ lập trường kiên quyết chống đối và Đức cũng thận trọng hơn khi cho rằng việc công nhận chỉ nên diễn ra sau khi hai bên đạt được một hòa ước. Liệu trào lưu này là biểu tượng chính trị hình thức hay là bước ngoặt đích thực mang đến hòa bình?

Vai trò chủ động của Pháp

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định việc công nhận Palestine phản ánh đúng theo truyền thống lịch sử của Pháp trong việc xây dựng một nền hòa bình lâu dài ở Trung Đông và đồng thời cũng là một phản ứng trước mắt để cải thiện thảm hoạ cho người dân tại Dải Gaza. Ông cho rằng việc thành lập Nhà nước Palestine sẽ góp phần củng cố cho an ninh khu vực, với điều kiện tiên quyết là phi quân sự hóa và công nhận toàn diện Israel. Pháp cũng kêu gọi ngừng bắn, thả con tin và tăng cường viện trợ nhân đạo.

Phản ứng gay gắt của Israel

Ngược lại với thiện chí của Pháp, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lên án động thái công nhận, cho rằng đây là “phần thưởng cho khủng bố” và cảnh báo nguy cơ hình thành một nhà nước ủy nhiệm của Iran. Ông lo ngại rằng một Nhà nước Palestine trong điều kiện hiện tại có thể trở thành bệ phóng cho các hành động  chống lại Israel và sẽ đưa ra các biện pháp trả đũa sau khi từ Mỹ trở về nước. 

Trong bối cảnh này, các nhà ngoại giao EU cũng bày tỏ lo ngại rằng Israel có thể đáp trả bằng cách sáp nhập một phần Bờ Tây bị chiếm đóng – hành động vi phạm luật pháp quốc tế và dẫn đến các biện pháp trừng phạt từ EU.

Quan điểm thận trọng của Đức

Hiện nay, Đức chưa có ý định công nhận Palestine và cho rằng việc công nhận chỉ nên là bước cuối cùng trong tiến trình tái lập hòa bình, với ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an ninh cho Israel. Tuy nhiên, một số ý kiến trái chiều cho rằng việc công nhận sớm sẽ tạo ra sức thuyết phục lớn hơn trong khu vực và việc trì hoãn có thể làm mất cơ hội thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Hệ quả và tranh luận

Từ góc độ luật pháp quốc tế, việc công nhận Palestine chủ yếu mang tính biểu tượng và chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng. Tính đến nay, có khoảng 152 trong số 193 quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đã công nhận Palestine là một quốc gia có chủ quyền. Những ngoại lệ đáng chú ý gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản và một số nước châu Âu như Đức, Ý, Hy Lạp, Phần Lan, Áo và Thụy Sĩ.

Nhìn lại các làn sóng công nhận của các nước Kazakhstan, Uzeberkistan, Turmenistan, Azerbaijan, Gruzia, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ... vào sau năm 1989 và của Brazil, Achentina, Pêru, Uruguay, Honduras, Surinam, Syria vào sau năm 2011, tất cả đều nhằm ủng hộ giải pháp hai nhà nước và quyền dân tộc tự quyết của người Palestine. Na Uy, Tây Ban Nha và Ireland đã công nhận Palestine vào năm 2024. Kể từ năm nay, làn sóng thứ ba này tiếp tục mang lại niềm hy vọng rằng trong hoàn cảnh tuyệt vọng, Palestine vẫn có một con đường đấu tranh chính trị thay thế cho giải pháp vũ trang.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều lo ngại cho rằng Hamas có thể diễn giải việc công nhận như một phần thưởng tương xứng cho các hành động cực đoan đẫm máu của họ. Dẫu vậy, nhiều ý kiến lạc quan hơn cho rằng cho dù trong hoàn cảnh nào, cộng đồng quốc tế cũng sẽ không chấp nhận để cho phe Hamas độc tài cai trị Nhà nước Palestine trong tương lai.


Vấn đề luật quốc tế

Theo lý thuyết luật quốc tế, “nhà nước” là một thực thể chính trị và pháp lý đại diện cho cộng đồng dân cư sống dưới sự quản lý của một chính quyền trên lãnh thổ xác định. Việc một quốc gia có được công nhận hay không vẫn là chủ đề gây tranh luận trong giới luật học. Tuy nhiên, quan điểm phổ biến cho rằng sự công nhận không phải là điều kiện tiên quyết để một quốc gia tồn tại, mà là sự xác nhận thực tế về sự hiện diện và hoạt động của quốc gia đó trong cộng đồng quốc tế.

Trong trường hợp Palestine, sự hiện diện và hoạt động là một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Thực tế cho thấy cấu trúc chính trị hiện tại bao gồm hai thực thể: Dải Gaza do Hamas kiểm soát và Bờ Tây dưới quyền của Fatah do Tổng thống Mahmoud Abbas lãnh đạo. Biên giới giữa Israel và Palestine vẫn chưa được xác định rõ ràng, đặc biệt là khu vực Đông Jerusalem. Sự đối đầu giữa Fatah và Hamas khiến việc xác định đối tác đàm phán trở nên phức tạp. Fatah không được người dân Palestine tin tưởng tuyệt đối, trong khi Hamas – bị nhiều quốc gia liệt vào danh sách tổ chức khủng bố – hiện đang suy yếu và không được xem là đối tác hợp pháp trong tiến trình hòa đàm.

Vai trò phối hợp của Liên minh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhấn mạnh rằng một chính quyền Palestine “mạnh” và thống nhất là điều kiện cần thiết để đạt được một nền hòa bình trong lâu dài. Nhằm thúc đẩy tiến trình này, EU đã đề xuất một kế hoạch toàn diện nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel và thế giới Arab, trong đó có việc thành lập Nhà nước Palestine. Hội nghị hòa bình trù bị với sự tham gia của EU, Mỹ, Ai Cập, Jordan, Saudi Arabia, Liên đoàn Arab và Liên Hiệp Quốc cho thấy nỗ lực đa phương đang được triển khai.

Tuy nhiên, EU vẫn chưa đạt được sự đồng thuận nội bộ. Một số quốc gia thành viên như Tây Ban Nha, Ireland và Na Uy đã công nhận Palestine, tạo áp lực buộc các nước khác phải đưa ra lập trường rõ ràng hơn.

Vai trò quyết định của Hoa Kỳ

Hiện tại, Hoa Kỳ vẫn"kiên quyết" bác bỏ kế hoạch của Pháp, xem đây là một quyết định "liều lĩnh" làm suy yếu cho việc tái lập hòa bình và “là một cái tát vào mặt các nạn nhân của ngày 07/10".

Tuy nhiên, có nhiều dấu hiệu cho thấy là lập trường cứng rắn này có thể thay đổi do nguy cơ bị cô lập trong cộng đồng quốc tế ngày càng gia tăng, nhất là khi các cường quốc như Trung Quốc, Nga và Anh đã lên tiếng công nhận. Việc các đồng minh thân cận khác như Canada, Úc và nhiều nước châu Âu công nhận Palestine đang đặt Washington vào tình thế khó xử.

Nếu chiến dịch quân sự của Israel không đạt được kết quả như kỳ vọng, Mỹ có thể buộc phải gây áp lực để Israel chấp nhận lệnh ngừng bắn. Gần đây, việc Mỹ từ chối cấp thị thực cho các quan chức Palestine tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ EU, yêu cầu Washington xét lại quyết định này.

Triển vọng

Việc nhiều quốc gia công nhận Palestine có thể tạo ra áp lực ngoại giao đáng kể lên Israel, thúc đẩy các cuộc đàm phán nghiêm túc về giải pháp hai nhà nước. Hành động mang tính biểu tượng này cũng góp phần khơi dậy niềm tin rằng giải pháp chính trị và ngoại giao vẫn khả thi, đồng thời mở rộng cam kết cho việc hỗ trợ nhân đạo từ cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, Israel có thể phản ứng bằng cách sáp nhập thêm lãnh thổ hoặc hạn chế đối thoại, làm gia tăng căng thẳng. Việc công nhận cũng không giải quyết được mâu thuẫn nội bộ giữa Fatah và Hamas, khiến việc xây dựng một chính quyền thống nhất cho Palestine trở nên khó khăn. Một số ý kiến lo ngại rằng sự công nhận có thể bị diễn giải sai lệch như hợp pháp hóa cho các hành động bạo lực trong quá khứ – điều mà cộng đồng quốc tế không hề mong muốn.

EU đang đóng vai trò điều phối và thúc đẩy hòa bình, nhưng vẫn thiếu sự đồng thuận nội bộ. Mỹ vẫn là nhân tố quyết định, nhưng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ cộng đồng quốc tế và chính trường trong nước.

Nếu các điều kiện như phi quân sự hóa, công nhận Israel và cải cách nội bộ Palestine được thực hiện một cách thận trọng, làn sóng công nhận hiện nay có thể trở thành bước ngoặt tích cực. Tuy nhiên, sự phối hợp và đối thoại giữa các bên liên quan vẫn chưa đạt được mức độ cần thiết, khiến tình trạng bất ổn có nguy cơ kéo dài.

– Đỗ Kim Thêm

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page45678910Next PageLast Page

Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.

Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?

Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.

Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).

Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.

Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.

Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.

Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.

Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và công nghệ, toàn cầu hoá – vốn từng được xem là động lực chính thúc đẩy cho tăng trưởng và thịnh vượng – đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tiến trình công nghiệp hoá và toàn cầu hoá đã đem lại nhiều thành tựu vượt bậc trong suốt thời gian dài qua, từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, đặc biệt là thông qua sự chuyên môn hoá, tự do thương mại và tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu, chiến tranh và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã khiến mô hình toàn cầu hoá truyền thống bộc lộ nhiều tình trạng bất ổn...
First PagePrev Page45678910Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.