Hôm nay,  

Công nhận nhà nước Palestine là biểu tượng chính trị hay bước ngoặt cho hòa bình?

10/3/202500:00:00(View: 607)
Isarael Palestine
Tính đến nay, có khoảng 152 trong số 193 quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đã công nhận Palestine là một quốc gia có chủ quyền. Ảnh: istockphoto.com
 
Bối cảnh

Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.

Cho dù động thái công nhận của cộng đồng quốc tế hầu như được thúc đẩy bởi phản ứng trước các cuộc tấn công của Israel vào Dải Gaza và mang tính biểu tượng, nhưng người dân Palestine vẫn có thể nhờ thế để thắp lên hy vọng cho tương lai đất nước. Nổi bật nhất là lời tuyên bố công nhận của Thủ tướng Anh Keir Starmer, tiếp sau là Canada và Úc. Nhiều quốc gia khác – bao gồm cả Pháp, Bỉ, Luxembourg, Andorre, Malta và Saint-Marin – cũng sẽ quyết định tương tự. Trong khi đó, Hoa Kỳ vẫn giữ lập trường kiên quyết chống đối và Đức cũng thận trọng hơn khi cho rằng việc công nhận chỉ nên diễn ra sau khi hai bên đạt được một hòa ước. Liệu trào lưu này là biểu tượng chính trị hình thức hay là bước ngoặt đích thực mang đến hòa bình?

Vai trò chủ động của Pháp

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định việc công nhận Palestine phản ánh đúng theo truyền thống lịch sử của Pháp trong việc xây dựng một nền hòa bình lâu dài ở Trung Đông và đồng thời cũng là một phản ứng trước mắt để cải thiện thảm hoạ cho người dân tại Dải Gaza. Ông cho rằng việc thành lập Nhà nước Palestine sẽ góp phần củng cố cho an ninh khu vực, với điều kiện tiên quyết là phi quân sự hóa và công nhận toàn diện Israel. Pháp cũng kêu gọi ngừng bắn, thả con tin và tăng cường viện trợ nhân đạo.

Phản ứng gay gắt của Israel

Ngược lại với thiện chí của Pháp, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lên án động thái công nhận, cho rằng đây là “phần thưởng cho khủng bố” và cảnh báo nguy cơ hình thành một nhà nước ủy nhiệm của Iran. Ông lo ngại rằng một Nhà nước Palestine trong điều kiện hiện tại có thể trở thành bệ phóng cho các hành động  chống lại Israel và sẽ đưa ra các biện pháp trả đũa sau khi từ Mỹ trở về nước. 

Trong bối cảnh này, các nhà ngoại giao EU cũng bày tỏ lo ngại rằng Israel có thể đáp trả bằng cách sáp nhập một phần Bờ Tây bị chiếm đóng – hành động vi phạm luật pháp quốc tế và dẫn đến các biện pháp trừng phạt từ EU.

Quan điểm thận trọng của Đức

Hiện nay, Đức chưa có ý định công nhận Palestine và cho rằng việc công nhận chỉ nên là bước cuối cùng trong tiến trình tái lập hòa bình, với ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an ninh cho Israel. Tuy nhiên, một số ý kiến trái chiều cho rằng việc công nhận sớm sẽ tạo ra sức thuyết phục lớn hơn trong khu vực và việc trì hoãn có thể làm mất cơ hội thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Hệ quả và tranh luận

Từ góc độ luật pháp quốc tế, việc công nhận Palestine chủ yếu mang tính biểu tượng và chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng. Tính đến nay, có khoảng 152 trong số 193 quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đã công nhận Palestine là một quốc gia có chủ quyền. Những ngoại lệ đáng chú ý gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản và một số nước châu Âu như Đức, Ý, Hy Lạp, Phần Lan, Áo và Thụy Sĩ.

Nhìn lại các làn sóng công nhận của các nước Kazakhstan, Uzeberkistan, Turmenistan, Azerbaijan, Gruzia, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ... vào sau năm 1989 và của Brazil, Achentina, Pêru, Uruguay, Honduras, Surinam, Syria vào sau năm 2011, tất cả đều nhằm ủng hộ giải pháp hai nhà nước và quyền dân tộc tự quyết của người Palestine. Na Uy, Tây Ban Nha và Ireland đã công nhận Palestine vào năm 2024. Kể từ năm nay, làn sóng thứ ba này tiếp tục mang lại niềm hy vọng rằng trong hoàn cảnh tuyệt vọng, Palestine vẫn có một con đường đấu tranh chính trị thay thế cho giải pháp vũ trang.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều lo ngại cho rằng Hamas có thể diễn giải việc công nhận như một phần thưởng tương xứng cho các hành động cực đoan đẫm máu của họ. Dẫu vậy, nhiều ý kiến lạc quan hơn cho rằng cho dù trong hoàn cảnh nào, cộng đồng quốc tế cũng sẽ không chấp nhận để cho phe Hamas độc tài cai trị Nhà nước Palestine trong tương lai.


Vấn đề luật quốc tế

Theo lý thuyết luật quốc tế, “nhà nước” là một thực thể chính trị và pháp lý đại diện cho cộng đồng dân cư sống dưới sự quản lý của một chính quyền trên lãnh thổ xác định. Việc một quốc gia có được công nhận hay không vẫn là chủ đề gây tranh luận trong giới luật học. Tuy nhiên, quan điểm phổ biến cho rằng sự công nhận không phải là điều kiện tiên quyết để một quốc gia tồn tại, mà là sự xác nhận thực tế về sự hiện diện và hoạt động của quốc gia đó trong cộng đồng quốc tế.

Trong trường hợp Palestine, sự hiện diện và hoạt động là một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Thực tế cho thấy cấu trúc chính trị hiện tại bao gồm hai thực thể: Dải Gaza do Hamas kiểm soát và Bờ Tây dưới quyền của Fatah do Tổng thống Mahmoud Abbas lãnh đạo. Biên giới giữa Israel và Palestine vẫn chưa được xác định rõ ràng, đặc biệt là khu vực Đông Jerusalem. Sự đối đầu giữa Fatah và Hamas khiến việc xác định đối tác đàm phán trở nên phức tạp. Fatah không được người dân Palestine tin tưởng tuyệt đối, trong khi Hamas – bị nhiều quốc gia liệt vào danh sách tổ chức khủng bố – hiện đang suy yếu và không được xem là đối tác hợp pháp trong tiến trình hòa đàm.

Vai trò phối hợp của Liên minh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhấn mạnh rằng một chính quyền Palestine “mạnh” và thống nhất là điều kiện cần thiết để đạt được một nền hòa bình trong lâu dài. Nhằm thúc đẩy tiến trình này, EU đã đề xuất một kế hoạch toàn diện nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel và thế giới Arab, trong đó có việc thành lập Nhà nước Palestine. Hội nghị hòa bình trù bị với sự tham gia của EU, Mỹ, Ai Cập, Jordan, Saudi Arabia, Liên đoàn Arab và Liên Hiệp Quốc cho thấy nỗ lực đa phương đang được triển khai.

Tuy nhiên, EU vẫn chưa đạt được sự đồng thuận nội bộ. Một số quốc gia thành viên như Tây Ban Nha, Ireland và Na Uy đã công nhận Palestine, tạo áp lực buộc các nước khác phải đưa ra lập trường rõ ràng hơn.

Vai trò quyết định của Hoa Kỳ

Hiện tại, Hoa Kỳ vẫn"kiên quyết" bác bỏ kế hoạch của Pháp, xem đây là một quyết định "liều lĩnh" làm suy yếu cho việc tái lập hòa bình và “là một cái tát vào mặt các nạn nhân của ngày 07/10".

Tuy nhiên, có nhiều dấu hiệu cho thấy là lập trường cứng rắn này có thể thay đổi do nguy cơ bị cô lập trong cộng đồng quốc tế ngày càng gia tăng, nhất là khi các cường quốc như Trung Quốc, Nga và Anh đã lên tiếng công nhận. Việc các đồng minh thân cận khác như Canada, Úc và nhiều nước châu Âu công nhận Palestine đang đặt Washington vào tình thế khó xử.

Nếu chiến dịch quân sự của Israel không đạt được kết quả như kỳ vọng, Mỹ có thể buộc phải gây áp lực để Israel chấp nhận lệnh ngừng bắn. Gần đây, việc Mỹ từ chối cấp thị thực cho các quan chức Palestine tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ EU, yêu cầu Washington xét lại quyết định này.

Triển vọng

Việc nhiều quốc gia công nhận Palestine có thể tạo ra áp lực ngoại giao đáng kể lên Israel, thúc đẩy các cuộc đàm phán nghiêm túc về giải pháp hai nhà nước. Hành động mang tính biểu tượng này cũng góp phần khơi dậy niềm tin rằng giải pháp chính trị và ngoại giao vẫn khả thi, đồng thời mở rộng cam kết cho việc hỗ trợ nhân đạo từ cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, Israel có thể phản ứng bằng cách sáp nhập thêm lãnh thổ hoặc hạn chế đối thoại, làm gia tăng căng thẳng. Việc công nhận cũng không giải quyết được mâu thuẫn nội bộ giữa Fatah và Hamas, khiến việc xây dựng một chính quyền thống nhất cho Palestine trở nên khó khăn. Một số ý kiến lo ngại rằng sự công nhận có thể bị diễn giải sai lệch như hợp pháp hóa cho các hành động bạo lực trong quá khứ – điều mà cộng đồng quốc tế không hề mong muốn.

EU đang đóng vai trò điều phối và thúc đẩy hòa bình, nhưng vẫn thiếu sự đồng thuận nội bộ. Mỹ vẫn là nhân tố quyết định, nhưng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ cộng đồng quốc tế và chính trường trong nước.

Nếu các điều kiện như phi quân sự hóa, công nhận Israel và cải cách nội bộ Palestine được thực hiện một cách thận trọng, làn sóng công nhận hiện nay có thể trở thành bước ngoặt tích cực. Tuy nhiên, sự phối hợp và đối thoại giữa các bên liên quan vẫn chưa đạt được mức độ cần thiết, khiến tình trạng bất ổn có nguy cơ kéo dài.

– Đỗ Kim Thêm

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page1234567Next PageLast Page

Chủ quyền tại Biển Đông là một vấn đề tranh chấp lâu đời và phức tạp nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đây sẽ còn là một thách thức trọng yếu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam trong nhiều thập niên tới. Hiện nay, dù tình hình Biển Đông vẫn âm ỉ căng thẳng nhưng chưa bùng phát thành xung đột nghiêm trọng, song tình trạng cạnh tranh chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang ngày càng gia tăng...

Ngay chính cái tên “Tôi, Không Là Của Ai” đã là một tiếng kêu vừa thẳng thắn, vừa đau đớn. Tôi không là của ai trong cuộc đời này. Tôi không là con của cha tôi. Nhà văn, ký giả Amy Wallace từng lên tiếng, Virginia cũng từng bị chính cha mình ức hiếp khi cô 7 tuổi. Cô khước từ cái quyền sở hữu của những kẻ đã lạm dụng mình. Cô bị khước từ quyền được sống và được làm người, dù đó là những ngày hạnh phúc muộn màng của hơn 20 năm sau ngày cô thoát khỏi Jeffrey Epstein và Ghislaine Maxwell. Khi Virginia viết cuốn tự truyện này là lúc cô đã được hưởng 22 năm tự do. Tự do khỏi Epstein, Maxwell, đường dây mua bán tình dục trẻ em mà cô là một trong những nô lệ tình dục của Epstein. Hai mươi hai năm đó, cô tự thú, “không dễ dàng chút nào.” Không bao giờ có vết thương nào không để lại vết sẹo. Không bao giờ có sự hồi phục nào không để lại trầm tích.

Trump tắt CNN lúc ba giờ sáng. Không phải vì tức giận, mà vì ông vừa nảy ra ý tưởng điên rồ nhất đời mình. “Alexa, triệu tập Washington.” Câu lệnh vang lên trong bóng tối Phòng Bầu Dục như tiếng thần chú của một pháp sư già gọi linh hồn của quá khứ về để chứng minh rằng mình vẫn còn đúng. Thanksgiving năm nay, ông sẽ không ăn gà tây thật. Ông sẽ ăn ký ức. Phòng Bầu Dục rực ánh xanh lam – thứ ánh sáng lạnh của công nghệ và tự mãn. Trên bàn, con gà tây hologram vàng óng, chín hoàn hảo, không mùi, không khói, không có thịt thật. Một con gà tây ảo cho thời đại ai cũng sợ máu thật. Mọi thứ được lập trình để hoàn hảo: bàn tiệc dài, ly rượu đầy, bốn vị lập quốc hiện ra – George Washington, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson, James Madison – được tái tạo bằng toàn bộ diễn văn, thư từ, và những câu họ chưa bao giờ nói. Bốn AI hoàn hảo.

Hội nghị khí hậu Liên Hiệp Quốc lần thứ ba mươi COP30 ở Belém, diễn ra trong bầu khí quyển nặng trĩu: trái đất nóng dần, còn các cường quốc vẫn cãi nhau về “mục tiêu” và “cam kết”. Biểu mức phát thải, phần trăm, hạn kỳ — tất cả lặp lại như những mùa họp cũ. Nhưng đằng sau lớp từ ngữ ấy, trật tự năng lượng của thế giới đã chuyển hướng. Cái trục quyền lực của thời đại đã dời khỏi phương Tây. Từ Tô Châu đến Quảng Đông, những nhà máy nối dài đã âm thầm định giá tương lai của mặt trời và gió. Trung Quốc không nói nhiều. Họ làm. Đến cuối năm 2024, Bắc Kinh vượt sớm mục tiêu 2030, đạt hơn một ngàn bốn trăm gigawatt gió và mặt trời — gấp bốn lần toàn Liên hiệp Âu châu. Tám phần mười chuỗi cung ứng quang điện nằm trong lãnh thổ của họ. Pin và xa điện xuất khẩu hàng chục tỉ Mỹ kim, kéo giá năng lượng sạch xuống một mức không còn cần trợ cấp.

Việc đình trệ gọi thầu dầu hỏa hai năm từ 1971 phải chờ qua 1973 rút cục đã giết chết chương trình tìm dầu của Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) và theo đó đã đốt cháy một cơ may lớn lao có nhiều triển vọng cứu vãn, duy trì và phát triển miền Nam. VNCH đã tìm được dầu hỏa ở Mỏ Bạch Hổ trong tháng Hai năm 1975. Thật nhiều dầu mà lại thật quá trễ.

“Tôi từ chức để có thể lên tiếng, ủng hộ các vụ kiện tụng và hợp tác với các cá nhân và tổ chức khác tận tâm bảo vệ pháp quyền và nền dân chủ Mỹ. Tôi cũng dự định sẽ bảo vệ những thẩm phán không thể công khai lên tiếng bảo vệ chính mình. Tôi không thể chắc chắn rằng mình sẽ tạo ra sự khác biệt. Tuy nhiên, tôi nhớ lại những gì Thượng nghị sĩ Robert F. Kennedy đã nói vào năm 1966 về việc chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi: “Mỗi khi một người đứng lên vì một lý tưởng, hoặc hành động để cải thiện cuộc sống của người khác, hoặc chống lại sự bất công, người đó sẽ tạo ra một đợt sóng hy vọng nhỏ bé.” Khi những đợt sóng nhỏ bé này hội tụ đủ, lúc đó có thể trở thành một cơn sóng thần.

Khi lịch sử bị xem nhẹ, nó không ngủ yên mà trở lại, nghiêm khắc hơn. Và mỗi khi nước Mỹ bước vào thời kỳ chia rẽ sâu sắc, tiếng vọng ấy lại dội về – nhắc rằng ta từng đi qua những năm tháng hỗn loạn, và vẫn tìm được lối ra. Robert A. Strong, học giả tại Đại học Virginia, cho rằng để hiểu nước Mỹ hiện nay, ta nên nhìn lại giai đoạn giữa hai đời tổng thống Ulysses S. Grant và William McKinley – từ năm 1876 đến 1896. Hai mươi năm ấy là một bài học sống động về cách một nền dân chủ có thể trượt dài trong chia rẽ, rồi chậm chạp tự điều chỉnh để tồn tại.

Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (Indo-Pacific) đang nổi lên như trung tâm chiến lược của thế kỷ XXI, nơi giao thoa lợi ích của các cường quốc hàng đầu thế giới. Với 60% dân số toàn cầu, hơn một nửa GDP thế giới, và các tuyến hàng hải trọng yếu nhất hành tinh, khu vực này giữ vai trò quyết định trong ổn định an ninh, thương mại và năng lượng quốc tế...

Washington vừa bật sáng lại sau bốn mươi ngày tê liệt. Nhưng cái cảm giác “ổn rồi” chỉ là ảo giác. Đằng sau cái khoảnh khắc “chính phủ mở cửa trở lại” là câu chuyện nhiều tính toán, mà trung tâm của cuộc mặc cả chính là Obamacare – chương trình từng giúp hàng chục triệu người có bảo hiểm y tế – nay trở thành bệnh nhân bị đặt lên bàn mổ của chính quyền Trump, với con dao ngân sách trong tay Quốc hội.

Đã là người Việt Nam, nếu không trải qua, thì ít nhất cũng đã từng nghe hai chữ “nạn đói.” Cùng với lịch sử chiến tranh triền miên của dân tộc, hai chữ “nạn đói” như cơn ác mộng trong ký ức những người đã sống qua hai chế độ. Sử sách vẫn còn lưu truyền “Nạn đói năm Ất Dậu” với hình ảnh đau thương và những câu chuyện sống động. Có nhiều người cho rằng cũng vì những thăng trầm chính trị, kinh tế, mà người Việt tỵ nạn là một trong những dân tộc chịu thương chịu khó nhất để sinh tồn và vươn lên. Thế giới nhìn chung cho đến nay cũng chẳng phải là vẹn toàn. Dù các quốc gia bước sang thế kỷ 21 đã sản xuất đủ lương thực để nuôi sống tất cả mọi người, nạn đói vẫn tồn tại, bởi nhiều nguyên nhân. Có thể kể như chiến tranh, biến đổi khí hậu, thiên tai, bất bình đẳng, bất ổn kinh tế, và hệ thống lãnh đạo yếu kém.
First PagePrev Page1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.