Hôm nay,  

Bạo Lực Tư Tưởng Trong Tranh Luận

08/08/202010:48:00(Xem: 2958)
Theo dõi các cuộc tranh luận cộng đồng trên các trang mạng xã hội, có lẽ cũng dễ dàng nhận ra một điều rằng: cộng đồng mạng của người Việt khá bạo lực. Một dạng bạo lực tâm lý, từ trong tâm tưởng và thể hiện qua những mẩu viết, lời bình trên Facebook hay dưới các bài báo. Đặc biệt khi liên quan đến các vấn đề chính trị xã hội, như về chính trường Hoa Kỳ hiện nay chẳng hạn.

Bạo lực tư tưởng hay còn gọi là bạo lực tâm lý vốn đã thường xảy trong gia đình khi một hay nhiều thành viên gia đình dùng lời nói để sách nhiễu, tra tấn tinh thần người phối ngẫu, cha mẹ hay con cái thay cho vũ lực. Về lâu dài, tình trạng này làm thương tổn mối quan hệ tích cực cần có trong một gia đình, dẫn đến xung đột hay thậm chí tan vỡ.

Những năm qua, khi mạng xã hội phát triển mạnh thì hành vi bạo lực tâm lý này đã diễn ra ở chốn công cộng trên không gian mạng trở nên phổ biến và ngày càng gia tăng mạnh mẽ hơn trong cộng đồng mạng người Việt. Không gian ảo có xu hướng biến một số người có cảm giác như đang mang những chiếc mặt nạ để hành xử một cách thiếu ý thức nơi công cộng. Mặt khác, sự nặc danh và vấn đề địa lý cũng tạo cho họ một cảm giác an toàn khi dễ dàng tấn công người khác một cách tùy tiện và vô cứ.

Hiện tượng này xảy ra khi một hay nhiều người không chấp nhận hành động và quan điểm cá nhân của người khác. Nếu cuộc tranh luận, phản biện nhắm vào vấn đề với lời lẽ ôn hòa và tôn trọng thì đó là điều rất bình thường, hay hơn nữa là thái độ cần thiết trong xã hội văn minh và dân chủ. Nhưng đáng tiếc là trên thực tế, một số người đã đi quá xa khi có các lời nói gây tổn hại đến tinh thần và tâm lý người khác bằng cách vu khống, mạ lỵ, sỉ nhục cá nhân cho đến khủng bố, trấn áp, hăm dọa trên các phương tiện xã hội.

Từ các cuộc tấn công số đông vào vài nhân vật cộng đồng có các phát biểu cá nhân bị cho là sái ý cộng đồng trước kia, cho đến các vụ tấn công vào dân biểu Trâm Nguyễn tại Massachusetts hay thương gia Lê Hoàng Nguyên tại Texas khi họ bày tỏ sự ủng hộ phong trào "Black Lives Matter" vừa qua, dù không đại diện cho cả cộng đồng Việt và còn nhiều bàn cãi về nội dung nhưng đã ít nhiều cho thấy hiện tượng bạo lực tư tưởng trong cộng đồng Việt đang trở thành điều thường xuyên hơn và đáng suy nghĩ.

Một số người xúc phạm, phỉ báng người khác vì cảm tính nhất thời. Một số người khác viện dẫn về "quyền tự do ngôn luận" của mình để xúc phạm đến quyền biểu đạt của người khác. Có phải họ được có cái quyền "tự do" đó hay không?

Quyền tự do ngôn luận được bảo vệ nếu nó không xâm phạm đến quyền tự do của người khác, hoặc nếu không buông lời vu khống, tục tĩu hay hăm dọa đến sự an toàn của người khác. Khi nhầm lẫn giữa khái niệm tự do ngôn luận và sự xúc phạm cá nhân, nó cho thấy nhận thức và hiểu biết về quyền tự do biểu đạt của cá nhân cùng những liên đới và trách nhiệm pháp luật tại quốc gia sở của một số người còn bị giới hạn.

Tin từ trong nước cho hay là bắt đầu từ đầu tháng Bảy vừa qua, Việt Nam đã áp dụng biện pháp phạt hành chánh với những người xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác vì đây là hành vi vi phạm pháp luật. Với luật lệ Hoa Kỳ, mạ lỵ, vu khống hay hăm dọa người khác cũng không là ngoại lệ theo khuôn khổ luật pháp.

Luật lệ chung tại nhiều tiểu bang Hoa Kỳ đưa ra một vài điều để hội đủ điều kiện xác lập một vụ kiện dân sự về tội phỉ báng (defamation) mang ác ý, phổ biến nhất là "các tranh luận hay cáo buộc gây ra thiệt hại cho hoạt động thương mại, kinh doanh hay nghề nghiệp của người khác" hay "gây ra các tổn hại tinh thần" cho nạn nhân. Riêng tại tiểu bang Texas, tấn công qua hăm dọa (assault by threat) người khác như lời hăm doạ đập phá tài sản, hành hung, sát hại, dù chưa thực hiện cũng là một tội hình (Penal Code - Sec. 22.07). Đe dọa viên chức chính phủ thì càng là trọng tội khi nó bị ghép vào tội đại hình (felony).

Là biện pháp khả dĩ cuối cùng và ngoài mong muốn của các bên liên can nhưng trên thực tế, cộng đồng gốc Việt tại Mỹ đã xảy ra không ít các vụ kiện liên quan đến việc vu khống, xúc phạm danh dự người khác. Dù đây là quá trình tranh tụng pháp lý tốn kém và mất nhiều thời gian nhưng nhiều vụ đã kết thúc với các mức phạt nặng nề đến các cá nhân hay tổ chức bị kiện về tội phỉ báng hay vu khống.

Điều cần ghi nhận thêm là dường như các cuộc kích động đám đông trong cộng đồng Việt chỉ nhắm vào các mục tiêu là những đồng hương gốc Việt, cho dù suy nghĩ hay diễn đạt của họ tương tự như vô số người bản xứ khác. Tại sao vậy?

Có thể giải thích với nhiều lý do nhưng lý do thế nào thì câu chuyện tấn công dân biểu Trâm Nguyễn cùng thương gia Lê Hoàng Nguyên nói trên không còn là câu chuyện riêng trong cộng đồng gốc Việt khi đã được giới truyền thông các địa phương đưa tin, cũng như những đại diện phong trào "Black Lives Matter" nhập cuộc.

Thái độ cùng những lời lẽ đầy kỳ thị, xúc phạm đến phong trào này cùng cộng đồng bạn được đăng tải công khai, cho dù mang tính cá nhân của một số người gốc Việt nay đã bị phô bày trước công luận Mỹ. Chúng có thể mang lại cái nhìn thiếu thiện cảm và ảnh hưởng đến sự an toàn cho cả cộng đồng, một khi bị xem là cộng đồng thiểu số đầy kỳ thị. Đây là một tín hiệu không mấy gì tốt lành.

Cho dù nhìn nhận câu chuyện thời cuộc như thế nào và mỗi người đều có quyền tự do biểu đạt ý kiến của mình, nên việc tranh luận và phản biện ắt chẳng tránh khỏi. Nhưng việc hành xử như những công dân mạng văn minh, biết tôn trọng người khác và luật pháp để được tôn trọng lại là điều cần thiết. Có trên không gian ảo thì đàng sau một cái tên thật hay ảo nào đó vẫn là một con người rất thật mà tự mỗi người phải có trách nhiệm với chính mình, cũng như với lợi ích cộng đồng.

Sự phát triển của cộng đồng nhờ những hàn gắn và sự đoàn kết chứ không thể đến từ những chia rẽ hay các cuộc công kích nặng nề. Muốn được vậy, cần suy nghĩ lại những hành vi bạo lực tâm tưởng và lời nói trong các tranh luận trên không gian mạng.

Nhã Duy

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, nơi mọi thứ đều được đo bằng thuật toán: nhịp tim, bước chân, năng suất, thậm chí cả tình yêu. Thuật toán không có tình cảm, nhưng khôi hài vì chúng ta điều khiển thuật toán bằng cảm xúc.Máy móc có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu mỗi giây, còn con người — chỉ cần một tưởng tượng — mọi thứ biến hoá. Cảm xúc lan truyền nhanh hơn tin tức, giận dữ được tối ưu hóa bằng công nghệ, và hạnh phúc được đong đếm bằng lượt thả tim. Chúng ta tưởng mình tiến hóa thành sinh vật lý trí, nhưng thật ra chỉ là sinh vật cảm xúc có Wi-Fi. Trong khi AI đang thao túng mọi lãnh vực, chúng ta loay hoay với cảm xúc, thao túng mọi ý nghĩ, hành vi.

Năm 2025 sắp khép lại, và theo thông lệ hàng năm, các nhà từ điển trên thế giới lại đi tìm từ ngữ để chọn đặt tên cho cái mớ hỗn độn mà nhân loại vừa bơi qua trong năm. Oxford chọn cụm từ “mồi giận dữ” (rage bait). Theo các nhà ngôn ngữ học của Oxford, đây là cách tiếng Anh vẫn thường vận hành: hai chữ quen thuộc — “giận dữ” và “mồi nhử” — ghép lại trong bối cảnh trực tuyến để tạo nên một ý niệm mới: thứ nội dung bày ra để cố tình khêu gợi bản tính nóng nảy của người xem, người đọc, khiến thiên hạ phải lao vào vòng tranh cãi chỉ để cuối cùng bấm thêm một cú “tức” nữa.

Tài năng như ông vua tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cũng chỉ có thể tạo ra những vị tướng phản diện nhưng có võ công cao cường và chí lớn, chứ không thể giả mạo làm tướng. Mộ Dung Phục, tức Nam Yến Quốc, là một trong nhiều ví dụ. Mộ Dung Phục là kẻ háo danh, không từ thủ đoạn để đạt mục đích. Hắn sẵn sàng bỏ quên nhân nghĩa, thậm chí phản bội anh em, bạn bè, để leo lên nấc thang quyền lực, khôi phục nước Yên. Nhưng vẫn là một kẻ võ công cái thế. Đối thủ của Mộ Dung Phục là anh hùng chính nghĩa Kiều Phong. Bởi vậy, mới có câu "Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung" để chỉ hai cao thủ võ lâm mạnh nhất thời bấy giờ. Vậy mà nước Mỹ hôm nay lại có bộ phim kỳ quái về một kẻ giả danh tướng, khoác lên mình chiếc áo quyền lực để công kích một anh hùng, một đại tá Hải Quân, một phi hành gia của NASA, một người yêu nước đích thực.

Trong lúc hàng triệu người không đủ thực phẩm để ăn, chính quyền của Tổng thống Donald Trump lại để mặc cho nông sản thối rữa hàng loạt ngoài đồng, trong kho bãi, và thậm chí còn trực tiếp tiêu hủy hàng ngàn tấn thực phẩm viện trợ. Tất cả đều nhân danh mục tiêu “nâng cao hiệu quả” của bộ máy chính phủ. Những thay đổi quyết liệt trong chính sách thuế quan, các cuộc bố ráp di dân gắt gao và cắt giảm các chương trình hỗ trợ người dân như tem phiếu thực phẩm đã khiến nông dân kiệt quệ vì thiếu nhân lực và vốn liếng. Nông sản thì bị bỏ mặc cho mốc meo trong kho và thối rữa ngoài đồng, trong khi hàng triệu người dân rơi vào cảnh đói kém. Đó là chưa kể đến những trường hợp chính quyền trực tiếp tiêu hủy nguồn thực phẩm hoàn toàn có thể sử dụng được.

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ-Hoa Kỳ phản ánh sự dịch chuyển mạnh của trật tự quyền lực toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ có tiềm năng hợp tác lớn nhờ quy mô dân số và kinh tế, nhưng nghi kỵ chiến lược, cạnh tranh ảnh hưởng và tranh chấp biên giới khiến hợp tác bị hạn chế. Với Mỹ, việc Ấn Độ nghiêng về Trung Quốc có thể làm suy yếu chiến lược kiềm chế Bắc Kinh, trong khi tranh chấp thương mại như thuế 50% của Mỹ càng làm quan hệ thêm bất ổn...

Nếu có ai nói, nhạc của Trịnh Công Soạn giống như nhạc Trịnh Công Sơn, đôi bài nghe còn ác liệt hơn. Chắc bạn sẽ không tin. Tôi cũng không tin, cho đến khi tôi nghe được một số ca khúc của Trịnh Công Soạn, quả thật là như vậy. Tôi nghĩ, nếu anh này dứt bỏ dòng nhạc Trịnh cũ mà khai phá dòng nhạc Trịnh mới, thì chắc anh sẽ thành công. Người viết lách thì tính hay tò mò và mến mộ tài năng, tôi dọ hỏi người quen và nhất là những ca sĩ trẻ mong được nổi bật, đã tranh nhau khởi sự hát nhạc của Soạn. Cuối cùng, tôi cũng tìm đến được nhà anh. Gõ cửa. Mở.

Vào một buổi sáng Tháng Sáu năm 2025, dân biểu, cựu chủ tịch Hạ Viện đảng Dân Chủ tiểu bang Minnesota, Melissa Hortman, một trong những nhà lập pháp được kính trọng nhất của tiểu bang, và chồng của bà bị bắn chết tại nhà riêng. Chú chó cảnh sát lông vàng của họ, Gilbert, cũng ra đi với chủ. Vụ giết người này không phải là ngẫu nhiên. Thượng nghị sĩ John Hoffman và vợ cũng bị tấn công cùng ngày, nhưng may mắn sống sót. Chính quyền sớm tiết lộ thủ phạm, Vance Boelter, 57 tuổi, người theo chủ nghĩa cực hữu, đã viết bà Hortman vào “danh sách mục tiêu” bao gồm các nhà lập pháp Đảng Dân Chủ khác.

Ngày đi phỏng vấn thẻ xanh để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ thường là một ngày tràn đầy hy vọng và đáng nhớ, đặc biệt đối với những đôi vợ chồng, hoặc những hôn phu, hôn thê. Lễ Tạ Ơn tưởng đâu là ngày họ sum vầy, nói câu “Tạ ơn nước Mỹ” với những hy vọng về một tương lai tốt đẹp. Nhưng điều đó không xảy ra trong thời này, ở Hoa Kỳ. Khi bước cuối cùng trong quá trình xin thường trú nhân Hoa Kỳ, là cuộc phỏng vấn với viên chức di trú kết thúc, các đặc vụ liên bang lại ập đến, còng tay người vợ/chồng người ngoại quốc và đưa họ đi. Hy vọng trở thành ác mộng.

Dự thảo Hòa ước Ukraine do Hoa Kỳ và Nga đề ra gồm có 28 điểm đã được công bố gần đây. Kết quả của diễn biến này khá bất thường vì không có sự tham gia đàm phán của Ukraine và Liên minh châu Âu (EU)...

Trong một nghiên cứu phối hợp giữa đại học Hồng Kông và đại học Rutgers tại Mỹ cùng một số khoa học gia trong khu vực hồi tháng 8 năm 2024, báo cáo này chỉ ra rằng vị trí của Việt nam sẽ là một "điểm nóng" của những cơn bão nhiệt đới với cường độ dữ dội và thường xuyên hơn trước sự biến đổi khí hậu toàn cầu, với rủi ro cao là ngay Hải Phòng.
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.