Hôm nay,  

Bạo Lực Tư Tưởng Trong Tranh Luận

08/08/202010:48:00(Xem: 2959)
Theo dõi các cuộc tranh luận cộng đồng trên các trang mạng xã hội, có lẽ cũng dễ dàng nhận ra một điều rằng: cộng đồng mạng của người Việt khá bạo lực. Một dạng bạo lực tâm lý, từ trong tâm tưởng và thể hiện qua những mẩu viết, lời bình trên Facebook hay dưới các bài báo. Đặc biệt khi liên quan đến các vấn đề chính trị xã hội, như về chính trường Hoa Kỳ hiện nay chẳng hạn.

Bạo lực tư tưởng hay còn gọi là bạo lực tâm lý vốn đã thường xảy trong gia đình khi một hay nhiều thành viên gia đình dùng lời nói để sách nhiễu, tra tấn tinh thần người phối ngẫu, cha mẹ hay con cái thay cho vũ lực. Về lâu dài, tình trạng này làm thương tổn mối quan hệ tích cực cần có trong một gia đình, dẫn đến xung đột hay thậm chí tan vỡ.

Những năm qua, khi mạng xã hội phát triển mạnh thì hành vi bạo lực tâm lý này đã diễn ra ở chốn công cộng trên không gian mạng trở nên phổ biến và ngày càng gia tăng mạnh mẽ hơn trong cộng đồng mạng người Việt. Không gian ảo có xu hướng biến một số người có cảm giác như đang mang những chiếc mặt nạ để hành xử một cách thiếu ý thức nơi công cộng. Mặt khác, sự nặc danh và vấn đề địa lý cũng tạo cho họ một cảm giác an toàn khi dễ dàng tấn công người khác một cách tùy tiện và vô cứ.

Hiện tượng này xảy ra khi một hay nhiều người không chấp nhận hành động và quan điểm cá nhân của người khác. Nếu cuộc tranh luận, phản biện nhắm vào vấn đề với lời lẽ ôn hòa và tôn trọng thì đó là điều rất bình thường, hay hơn nữa là thái độ cần thiết trong xã hội văn minh và dân chủ. Nhưng đáng tiếc là trên thực tế, một số người đã đi quá xa khi có các lời nói gây tổn hại đến tinh thần và tâm lý người khác bằng cách vu khống, mạ lỵ, sỉ nhục cá nhân cho đến khủng bố, trấn áp, hăm dọa trên các phương tiện xã hội.

Từ các cuộc tấn công số đông vào vài nhân vật cộng đồng có các phát biểu cá nhân bị cho là sái ý cộng đồng trước kia, cho đến các vụ tấn công vào dân biểu Trâm Nguyễn tại Massachusetts hay thương gia Lê Hoàng Nguyên tại Texas khi họ bày tỏ sự ủng hộ phong trào "Black Lives Matter" vừa qua, dù không đại diện cho cả cộng đồng Việt và còn nhiều bàn cãi về nội dung nhưng đã ít nhiều cho thấy hiện tượng bạo lực tư tưởng trong cộng đồng Việt đang trở thành điều thường xuyên hơn và đáng suy nghĩ.

Một số người xúc phạm, phỉ báng người khác vì cảm tính nhất thời. Một số người khác viện dẫn về "quyền tự do ngôn luận" của mình để xúc phạm đến quyền biểu đạt của người khác. Có phải họ được có cái quyền "tự do" đó hay không?

Quyền tự do ngôn luận được bảo vệ nếu nó không xâm phạm đến quyền tự do của người khác, hoặc nếu không buông lời vu khống, tục tĩu hay hăm dọa đến sự an toàn của người khác. Khi nhầm lẫn giữa khái niệm tự do ngôn luận và sự xúc phạm cá nhân, nó cho thấy nhận thức và hiểu biết về quyền tự do biểu đạt của cá nhân cùng những liên đới và trách nhiệm pháp luật tại quốc gia sở của một số người còn bị giới hạn.

Tin từ trong nước cho hay là bắt đầu từ đầu tháng Bảy vừa qua, Việt Nam đã áp dụng biện pháp phạt hành chánh với những người xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác vì đây là hành vi vi phạm pháp luật. Với luật lệ Hoa Kỳ, mạ lỵ, vu khống hay hăm dọa người khác cũng không là ngoại lệ theo khuôn khổ luật pháp.

Luật lệ chung tại nhiều tiểu bang Hoa Kỳ đưa ra một vài điều để hội đủ điều kiện xác lập một vụ kiện dân sự về tội phỉ báng (defamation) mang ác ý, phổ biến nhất là "các tranh luận hay cáo buộc gây ra thiệt hại cho hoạt động thương mại, kinh doanh hay nghề nghiệp của người khác" hay "gây ra các tổn hại tinh thần" cho nạn nhân. Riêng tại tiểu bang Texas, tấn công qua hăm dọa (assault by threat) người khác như lời hăm doạ đập phá tài sản, hành hung, sát hại, dù chưa thực hiện cũng là một tội hình (Penal Code - Sec. 22.07). Đe dọa viên chức chính phủ thì càng là trọng tội khi nó bị ghép vào tội đại hình (felony).

Là biện pháp khả dĩ cuối cùng và ngoài mong muốn của các bên liên can nhưng trên thực tế, cộng đồng gốc Việt tại Mỹ đã xảy ra không ít các vụ kiện liên quan đến việc vu khống, xúc phạm danh dự người khác. Dù đây là quá trình tranh tụng pháp lý tốn kém và mất nhiều thời gian nhưng nhiều vụ đã kết thúc với các mức phạt nặng nề đến các cá nhân hay tổ chức bị kiện về tội phỉ báng hay vu khống.

Điều cần ghi nhận thêm là dường như các cuộc kích động đám đông trong cộng đồng Việt chỉ nhắm vào các mục tiêu là những đồng hương gốc Việt, cho dù suy nghĩ hay diễn đạt của họ tương tự như vô số người bản xứ khác. Tại sao vậy?

Có thể giải thích với nhiều lý do nhưng lý do thế nào thì câu chuyện tấn công dân biểu Trâm Nguyễn cùng thương gia Lê Hoàng Nguyên nói trên không còn là câu chuyện riêng trong cộng đồng gốc Việt khi đã được giới truyền thông các địa phương đưa tin, cũng như những đại diện phong trào "Black Lives Matter" nhập cuộc.

Thái độ cùng những lời lẽ đầy kỳ thị, xúc phạm đến phong trào này cùng cộng đồng bạn được đăng tải công khai, cho dù mang tính cá nhân của một số người gốc Việt nay đã bị phô bày trước công luận Mỹ. Chúng có thể mang lại cái nhìn thiếu thiện cảm và ảnh hưởng đến sự an toàn cho cả cộng đồng, một khi bị xem là cộng đồng thiểu số đầy kỳ thị. Đây là một tín hiệu không mấy gì tốt lành.

Cho dù nhìn nhận câu chuyện thời cuộc như thế nào và mỗi người đều có quyền tự do biểu đạt ý kiến của mình, nên việc tranh luận và phản biện ắt chẳng tránh khỏi. Nhưng việc hành xử như những công dân mạng văn minh, biết tôn trọng người khác và luật pháp để được tôn trọng lại là điều cần thiết. Có trên không gian ảo thì đàng sau một cái tên thật hay ảo nào đó vẫn là một con người rất thật mà tự mỗi người phải có trách nhiệm với chính mình, cũng như với lợi ích cộng đồng.

Sự phát triển của cộng đồng nhờ những hàn gắn và sự đoàn kết chứ không thể đến từ những chia rẽ hay các cuộc công kích nặng nề. Muốn được vậy, cần suy nghĩ lại những hành vi bạo lực tâm tưởng và lời nói trong các tranh luận trên không gian mạng.

Nhã Duy

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước45678910Trang sauTrang cuối

Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.

Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.

Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?

Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.

Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).

Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.

Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.

Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.

Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.

Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.
Trang đầuTrang trước45678910Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.