Hôm nay,  

Vô Cùng Thương Tiếc Giáo Sư Tiến Sỹ Nguyễn Thanh Liêm

23/08/201600:00:00(Xem: 8835)

blank
GSTS Nguyễn Thanh Liêm.

Cách đây vài tháng, tôi vốn quý trọng giáo sư tiến sỹ Nguyễn Thanh Liêm từ lâu nên khi ông ngỏ lời muốn tôi giới thiệu cuốn NGUYỄN THANH LIÊM TOÀN TẬP trong một buổi sắp ra mắt sách tại San Jose tôi vui vẻ nhận lời ngay. Tôi đinh ninh cuốn sách này nếu dầy lắm cũng chỉ 2, 3 trăm trang là cùng, đọc vài lần là xong. Nhưng thật không ngờ cuốn sách lại dầy và nặng đến thế: dầy ngót 600 trang đầy ắp những giòng chữ nhỏ.

Tuy cuốn sách dầy và nặng như vậy nhưng về phần nội dung lại còn nặng hơn nhiều, vì cuốn sách chuyên chở cả đời người trong ngót một thế kỷ, với những sự kiện to lớn và quan trọng nhất của một quốc gia một dân tộc: đó là nền Văn Hóa Giáo Dục đầy tính Nhân bản của Nước Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975. Và đấy cũng là công trình tim óc một đời người của giáo sư Nguyễn Thanh Liêm.

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Liêm ở tuổi ngoài 80, tức là đang trên bước đường chiều của cuộc đời, vẫn còn ngày đêm trăn trở, khắc khoải đem tim óc và những ngày tháng hiếm hoi vô cùng quý báu còn lại của đời mìmh để biểu lộ tâm tư, để biểu lộ ước muốn, để biểu lộ lý tưởng và nhất là vẫn quyết dấn thân xây dựng một nền văn hóa, một nền giáo dục Nhân bản, Dân tộc, Khai phóng và Tự Do toàn hảo toàn thiện cho các thế hệ mai sau để đất nước Việt Nam chúng ta trở thành một quốc gia đạo đức có hơn 4000 năm văn hiến, một quốc gia văn minh tân tiến hùng cường, khiến thế giới phải ngưỡng mộ khâm phục. Chứ không nhục nhã ê chề như ngày hôm nay, đi đâu cũng phải cúi đầu che mặt hổ thẹn không dám nhận mình là người Việt Nam. Đây là tấm lòng của một nhà trí thức lớn tha thiết yêu quê hương đất nước, yêu đồng bào dân tộc mình, nhất là quyết tâm dẫn đường chỉ lối dìu dắt các thế hệ mai sau tiến bước, khiến chúng ta ngưỡng mộ và kính phục.

Cuốn sách gồm nhiều chương nói về giáo dục, Văn hoá, Tôn giáo, chính trị, những danh nhân, Thơ Văn vv…. Vì tiến sỹ Nguyễn Thanh Liêm là người sinh trưởng ở miền Nam nên ông đã đặt nặng về sự khai phóng Miền Nam, về Nhân văn, địa danh chiếm gần nửa cuốn sách. Những danh nhân miền Nam có công lớn trong việc xây dựng miền Nam nói riêng và phát huy nền học thuật như nhà bác học Petrus Ký, Tả quân Lê Văn Duyệt, Tiến sĩ Phan Thanh Giản, Thi hào Nguyễn Đình Chiểu, Tổng thống Trần Văn Hương, tiến sỹ Trần Hữu Thế, Học giả Phan Văn Hùm, Học giả Nguyễn An Ninh, Học giả Đỗ Bá Khê, Nhà văn Hồ Hữu Tường, Bác sỹ Trần Ngươn Phiêu, Giáo sư Nguyễn Văn Trường, Dược sư Ngô Khắc Tỉnh, Tiến sỹ Nguyễn Duy Xuân, Giáo sư Nguyễn Ngọc Huy và một số nhà thơ nhà văn miền Nam vv...

Theo giáo sư Nguyễn Thanh Liêm nét đặc trưng của văn hóa Đồng Nai Cửu Long là linh hồn của người dân Miền Nam. Cuốn sách Nguyễn Thanh Liêm toàn tập theo tiêu đề Văn hoá Giáo dục nhưng nói nhiều, rất nhiều về lịch sử miền Nam Việt Nam từ buổi mở mang bờ cõi của cha ông chúng ta tới hai nền đệ nhất đệ nhị Việt Nam Cộng Hoà về mọi phương diện chính trị, xã hội, tôn giáo, đảng phái, nghề nghiệp. Có thể nói đây là một cuốn sách biên khảo nhận định vô cùng công phu viết đầy đủ về mọi phương diện của Miền Nam Việt Nam dính liền với sinh mệnh quốc gia dân tộc mà hiện nay đang bị một bọn người vong bổn chịu làm thân phận nô lệ cho lũ giặc Bắc phương, tìm mọi cách đạp đổ hủy diệt những tinh hoa đất nước kết tụ từ bao đời của chúng ta. Nhưng với ý chí quật cường bất khuất của tổ tiên từ mấy ngàn năm truyền lại, liệu chúng ta có bị tiêu vong? Xin quý vị đọc câu trả lời với những luận lý sắc bén của giáo sư tiến sỹ Nguyễn Thanh Liêm trong cuốn sách này.

Ngoài ra trong cuốn sách tác giả cũng đề cập tới nhiều vấn đề thời sự chính trị nóng bỏng hiện nay của Việt Nam cũng như các nước cộng sản trên thế giới, nhất là trước hiểm họa cộng sản Trung quốc đang dùng mọi thủ đoạn cướp nước chúng ta, mặc dầu tác giả tôn trọng đức Khổng Tử và tôn vinh ngài là bậc thầy của muôn đời. Và tác giả muốn phục hồi tinh thần tôn sư trọng đạo của đức Khổng Tử tới các thế hệ mai sau để đào tạo con người xây dựng đất nước trong tinh thần Nhân bản, Dân tộc, Khai phóng. Đồng thời ông cũng đề cao nền giáo dục nhân bản của VNCH trước đây mà ông đã dầy công xây dựng, đồng thời ông cũng đề cập nhiều tới nền giáo dục đào tạo của Hoa Kỳ hiện nay, theo ông đó là một nền giáo dục tân tiến nhân bản phóng khoáng đã đào tạo rất nhiều nhân tài cho nước Mỹ cũng như toàn Thế giới.


Có một điều tưởng cũng nên nhấn mạnh ở đây là cũng như những con người công chính Việt Nam, giáo sư Nguyễn Thanh Liêm với tấm lòng sắt son vô cùng yêu quý quê hương đất nước miền Nam, nhất là thành phố Saigon, theo ông, muôn đời vẫn là thủ đô nước VNCH, dù có vật đổi sao rời. Mặc dầu đã xa cách quê hương nửa thế kỷ với tuổi già sức yếu ông vẫn cố gắng duy trì những tập tục lễ nghi ông cha truyền lại trong những buổi sinh hoạt thường xuyên của cộng đồng. Cho tới ngày hôm nay sau mấy chục năm bị cộng sản cai trị đàn áp người Việt Miền Nam vẫn đứng vững trên đôi chân mình, vẫn ngửng cao đầu chống trả lại một nền văn hóa đồi trụy phi đạo đức của cộng sản. Tôi nghĩ rằng ánh sáng đạo đức nhân bản của nhân dân miền Nam đang tỏa sáng lan tràn khắp miền Bắc và đang đè bẹp xóa sạch cái nền văn hóa ngoại lai vô đạo đức của cộng sản. Sở dĩ được như vậy, theo tôi, đó là do tâm huyết của những nhà giáo dục, những nhà văn hóa Miền Nam xuất sắc đầy lòng yêu nước từ những đời trước tới ngày nay trong đó có giáo sư Nguyễn Thanh Liêm.

Tiến sỹ Nguyễn Thanh Liêm xứng đáng vinh danh là một Nhà Văn Hóa Giáo Dục Nhân Bản Việt Nam với công trạng giáo dục đào tạo bao thế hệ thanh niên. Chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ và quý trọng ông. Có một điều tôi hơi bất ngờ, giáo sư tiến sĩ Nguyễn Thanh Liêm ngoài chức năng một nhà giáo dục, một nhà văn hóa, một học giả, một viên chức cao cấp của Nhà Nước, ông lại còn là một nhà thơ và viết bình luận về thơ. Thơ ông làm không nhiều nhưng khi đọc tôi thấy xúc động, nhất là những bài thơ nói về cái kiếp nhân sinh, về tuổi già giữa sự sống và sự chết. Và tôi muốn nói thêm một điều, đọc hết cuốn sách tôi không thấy xuất hiện một chữ mà theo tôi vô cùng to lớn và quan trọng mà suốt đời giáo sư Nguyễn Thanh Liêm dùng làm hành trang mang theo trong suốt cuộc đời mình. Đó là chữ TÂM. Tôi nghĩ có lẽ cái TÂM của giáo sư Nguyễn Thanh Liêm đã bàng bạc trải dài, đã nằm trong từng giòng chữ trên mỗi trang sách nên ông không cần phải viết ra? Cuốn sách này là tim là óc là xương là máu của cả một đời người nặng lòng với nền giáo dục nền văn hóa nước nhà, chúng ta hết lòng trân trọng. Nói tóm lại những ai muốn tìm hiểu về nền giáo dục trước đây của nước VNCH, về con người đất đai cũng như lịch sử Miền Nam Việt Nam đều cần có cuốn sách này. Nhất là đối với các bạn sinh viên học sinh, nhũng hạt nhân nối tiếp xây dựng nền giáp dục nhân bản của con người Việt Nam.

Buổi ra mắt sách của giáo sư tiến sỹ Nguyễn Thanh Liêm tại San Jose hôm đó rất thành công. Thấy ông vui vẻ khỏe mạnh mọi người đều mừng cho ông, nhất là khi ông lên tiếng hứa hẹn sẽ viết một cuốn hồi ký dầy khoảng 100 trang sẽ hoàn thành cuối năm nay. Ông còn nói vui: "Trong cuốn này không có viết về những câu chuyện tình đâu nhé!" Rồi trong đêm đó ông đáp xe trở về quận Cam ngay vì "ngày mai tôi còn nhiều công việc đang chờ". Quả đúng như ông nói, tôi nghe bạn bè ở quận Cam phone cho biết ông giáo sư hoạt động "hăng" lắm. Hết công việc hội đoàn lại họp hành hội thảo với các đoàn thể chính trị, văn hóa, xã hội, từ thiện rồi viết sách in sách…bận rộn suốt ngày kể cả ngày lễ, ngày chủ nhật… Phải chăng ông linh cảm thời gian của mình chẳng còn bao nhiêu?!

Tuần trước tôi nghe nói ông ra mắt sách tại quận Cam và cũng rất thành công, nhất là thấy ông vui vẻ chuyện trò không có một dấu hiệu nào mệt mỏi hoặc những triệu chứng bất thường trong cõi vô thường này. Mặc dầu ông đã một lần giải phẫu tim nhưng tất cả bạn bè ai cũng tin ít nhất ông cũng sống trên 10 năm nữa. Thế mà…hôm vừa qua tôi được anh bạn thân phone báo tin giáo sư Nguyễn Thanh Liêm đã "ra đi". Tôi nghe mà không tin ở tai mình. Thế là cộng đồng Việt Nam hải ngoại và dân tộc Việt Nam đã mất đi một nhân tài, một nhà giáo dục, một nhà văn hóa suốt đời chỉ biết phục vụ nhân dân, tổ quốc và hết lòng xây dựng các thế hệ tương lai. Đất nước chúng ta đang cần và rất cần những nhân tài như giáo sư Nguyễn Thanh Liêm. Ông mất đi giữa thời điểm này là một mất mát lớn cho cộng đồng người Việt chúng ta mơi hải ngoại. Nhưng những tác phẩm của ông, nhất là những đề cương về văn hóa giáo dục (tràn đầy tính nhân bản) tôi tin sẽ tồn tại mãi cùng thời gian.

THANH THƯƠNG HOÀNG

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.
Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?
Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.
Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).
Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.
Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.
Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.
Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.
Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.