Hôm nay,  

Những thói quen tốt và xấu đối với thị lực

25/08/202300:00:00(Xem: 1991)

thi luc
Cà rốt có giúp sáng mắt không? Ánh sáng xanh có hại cho mắt không? Các chuyên gia sẽ giải thích về một số niềm tin phổ biến đối với thị lực. (Nguồn: pixabay.com)
 
Nếu thuở nhỏ quý vị từng bị rầy la vì vụ đọc sách, truyện trong bóng tối hoặc nếu có xài mắt kính chặn ánh sáng xanh khi làm việc trên máy tính, thì có thể quý vị chưa hiểu đúng về sức khỏe của mắt.
 
Theo Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bịnh (CDC), ở Hoa Kỳ cứ 10 người trưởng thành thì có khoảng 4 người có nguy cơ cao bị suy giảm thị lực. Bác sĩ Joshua Ehrlich, giảng sư về nhãn khoa và khoa học thị giác tại Trường Michigan cho biết, có nhiều bịnh về mắt có thể điều trị hoặc phòng ngừa được.
 
Và sau đây là một số niềm tin phổ biến của mọi người về thị lực và những nhận xét của các chuyên gia.
 
Đọc sách hoặc xem thiết bị điện tử ở cự li gần có hại cho mắt.
 
Đúng. Bác sĩ Xiaoying Zhu, giảng sư về nhãn khoa và là nhà nghiên cứu về cận thị hàng đầu tại SUNY College of Optometry ở Thành phố New York, cho biết mắt của chúng ta không sinh ra để tập trung nhìn vào các vật ở cự li gần trong thời gian dài. Và nếu chúng ta cứ xem hoặc nhìn gần sát, đặc biệt là từ khi còn nhỏ, trục nhãn cầu sẽ bị giãn ra, dần dà có thể gây ra tật cận thị (nearsightedness hay myopia).
 
Để giúp giảm căng thẳng cho mắt, Bác sĩ Zhu khuyên mọi người nên tuân theo quy tắc 20-20-20: Cứ sau mỗi 20 phút tập trung nhìn gần, hãy nhìn vào một vật cách xa ít nhất 20 feet trong ít nhất 20 giây.
 
Đọc, xem trong bóng tối có thể làm giảm thị lực.
 
Sai. Nhưng nếu ánh sáng quá yếu khiến quý vị phải để sách hoặc thiết bị gần sát mặt, nó có thể làm tăng các rủi ro và gây mỏi mắt, quý vị có thể thấy đau nhức quanh mắt và thái dương, nhức đầu và khó tập trung. Nhưng đây thường là những triệu chứng tạm thời, bác sĩ Zhu nói.
 
Dành nhiều thời gian ngoài trời sẽ giúp cải thiện thị lực.
 
Đúng. Maria Liu, giảng sư về nhãn khoa tại University of California, Berkeley, cho biết một số nghiên cứu (chủ yếu tập trung vào trẻ em) cho thấy dành thời gian cho các hoạt động ngoài trời có thể làm giảm nguy cơ phát triển tật cận thị. Các chuyên gia cũng chưa hiểu lý do tại sao lại như vậy, nhưng một số nghiên cứu cho thấy rằng ánh sáng mặt trời có thể khuyến khích võng mạc sản xuất dopamine, giúp trục nhãn cầu hạn chế bị giãn (dù những thí nghiệm này chủ yếu được tiến hành với động vật).
 
Tiếp xúc với các tia cực tím nhiều có thể gây hại cho mắt.
 
Đúng. Có một lý do mà các chuyên gia khuyên không nên nhìn chằm chằm vào Mặt trời. Bác sĩ Ehrlich cho biết tiếp xúc quá nhiều với các tia cực tím UVA và UVB có thể “gây ra những tổn thương không thể phục hồi” cho võng mạc. Nó cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh đục thủy tinh thể. Tiếp xúc quá nhiều với các tia UV cũng có thể làm tăng nguy cơ bị ung thư mắt – dù nguy cơ bị bịnh này không cao lắm. Đeo kính râm, kính cận hoặc kính áp tròng chặn các tia UV có thể bảo vệ mắt.
 
Tạm ngừng mang kính thì thị lực sẽ không bị kém thêm.
 
Sai. Một số bệnh nhân cần mang kính nói với Safal Khanal, giảng sư về nhãn khoa và khoa học thị giác tại University of Alabama ở Birmingham, rằng họ không thường xuyên mang kính vì nghĩ rằng nó sẽ khiến tình trạng của mình trở nên tồi tệ hơn. Ông đáp rằng: “Không đúng như vậy đâu,” nếu cần phải mang kính, thì cứ nên mang thôi.
 
Một chút ánh sáng xanh từ màn hình cũng có hại cho mắt.
 
Sai. Bác sĩ Ehrlich cho biết: dù một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng việc tiếp xúc với ánh sáng xanh có thể làm hư hỏng võng mạc và gây ra các vấn đề về thị lực theo thời gian, nhưng không có bằng chứng chắc chắn nào xác nhận rằng điều này xảy ra với các mức tiếp xúc điển hình ở người. Ông nói thêm, cũng không có bằng chứng nào cho thấy việc mang các loại kính chặn ánh sáng xanh sẽ cải thiện sức khỏe của mắt.
 
Nhưng tiếp xúc với màn hình quá nhiều có thể gây hại cho thị lực theo những cách khác, trong đó có việc gây khô mắt. Bác sĩ Zhu giải thích: “Khi mải nhìn chằm chằm vào màn hình, chúng ta sẽ không chớp mắt thường xuyên như mọi khi,” và điều đó có thể khiến cho mắt bị mỏi và mờ tạm thời.
 
Hút thuốc có hại cho thị lực.
 
Đúng. Một nghiên cứu năm 2011của CDC cho thấy thói quen hút thuốc có liên quan đến các bệnh về mắt do tuổi tác, bao gồm đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng ở người cao niên, một căn bệnh mà một phần võng mạc bị phá vỡ và làm cho thị lực bị kém đi. Theo bác sĩ Khanal, các hóa chất độc hại trong thuốc lá sẽ xâm nhập vào máu và làm hư hỏng các mô nhạy cảm trong mắt bao gồm võng mạc, thủy tinh thể và điểm vàng.
 
Ăn cà rốt có lợi cho mắt.
 
Đúng. Dù chế độ dinh dưỡng với nhiều cà rốt không chắc chắn sẽ giúp cho quý vị có thị lực hoàn hảo, nhưng một số bằng chứng cho thấy các chất dinh dưỡng trong cà rốt rất tốt cho sức khỏe của mắt. Thí dụ, một thử nghiệm lâm sàng đã phát hiện ra rằng các chất có trong cà rốt, bao gồm các chất chống oxy hóa như beta-carotene và vitamin C và E, có thể làm chậm quá trình thoái hóa điểm vàng do tuổi tác.
 
Theo bác sĩ Ehrlich, việc tuân theo chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa không nhất thiết ngăn ngừa 100% các bịnh về mắt, nhưng nó có thể hữu ích “đặc biệt đối với những người bị thoái hóa điểm vàng giai đoạn đầu.”
 
Thị lực kém đi là một phần không thể tránh khỏi của quá trình lão hóa.
 
Sai. Bác sĩ Ehrlich cho biết hầu hết các nguyên nhân làm giảm thị lực ở tuổi trưởng thành – bao gồm thoái hóa điểm vàng do tuổi tác, đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp – đều có thể phòng ngừa hoặc điều trị nếu được phát hiện sớm. Nếu cảm thấy tầm nhìn bắt đầu suy giảm, đừng nghĩ đó là “chỉ là lão hóa thôi,” mà hãy tìm đến một bác sĩ hoặc chuyên gia về nhãn khoa để có cơ hội tốt nhất ngăn chặn những tình trạng này.
 
Nguyên Hòa biên dịch
 
Nguồn: “The Best and Worst Habits for Eyesight” của Hannah Seo, được đăng trên trang NYTimes.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm ngoái, các bác sĩ tại một bệnh viện ở Canberra đã sốc tới lặng người khi gắp một con giun sống ra khỏi não một phụ nữ. Trước đó, nữ bệnh nhân này phải vào bệnh viện với các triệu chứng như bị đau dạ dày, ho khan, đổ mồ hôi đêm trong hàng tháng trời, sau đó thì bà bị trầm cảm và hay quên. Bệnh nhân đã được chỉ định đi scan não.
Người ta thường nói rằng tất cả chúng ta rồi sẽ trở nên mất trí nhớ - trừ khi chết vì ung thư hoặc bệnh tim mạch. Tất nhiên, có những người chết vì các bệnh khác, tai nạn hoặc tự tử. Nhưng chính chứng mất trí nhớ, ung thư và bệnh tim mạch lại chiếm ưu thế trong danh sách về nguyên nhân tử vong. Tuy nhiên, việc điều trị bệnh tim mạch đã tiến bộ và tỷ lệ sống sót hiện nay cao hơn nhiều. Ung thư đã từ một bản án tử hình trở thành một căn bệnh có thể điều trị được - mặc dù vẫn có những biến thể mà tỷ lệ tử vong gần một trăm phần trăm.
Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Lund, Thụy điển đã tìm ra một phương pháp để có thể phát hiện sớm các bệnh nghiêm trọng trong não, chẳng hạn như bệnh Parkinson, bằng cách thử dịch tủy sống sau lưng. Và họ cho biết rằng dấu hiệu ban đầu của bệnh là giảm khứu giác, tin từ Đài truyền hình Thụy điển. Tại Phòng khám Trí nhớ ở thành phố Malmö, Thụy điển, các bác sĩ lấy dịch tủy sống từ những người tình nguyện tham gia nghiên cứu bằng một cây kim vào giữa hai đốt ở cột sống, qua thử nghiệm đó các nhà nghiên cứu biết người đó có khả năng mang chứng bịnh thể Lewy* không? Các chứng bịnh thể Lewy là thuật ngữ chung cho bệnh Parkinson và chứng mất trí nhớ thể Lewy, hay còn gọi là sa sút trí tuệ Lewy.
Theo tờ Smithsonianmag, trong một cuộc phẫu thuật thử nghiệm đột phá, các khoa học gia đã điều trị cho bốn bệnh nhân bị thương nặng ở một mắt bằng cách cấy ghép tế bào gốc từ mắt còn lại. Ula Jurkunas, bác sĩ nhãn khoa tại Massachusetts Eye and Ear và là tác giả đầu tiên của nghiên cứu mới, cho biết: “Báo cáo từng trường hợp cụ thể về bốn bệnh nhân cho thấy một số thông số đã có sự cải thiện, đồng thời cơn đau cũng như các triệu chứng khó chịu đều có giảm bớt.”
Các bác sĩ tại NYU Langone Health trong tuần qua cho biết ca ghép thận heo (đã biến đổi gen) cho một người đàn ông (đã chết não) thành công và thận vẫn tiếp tục hoạt động sau 32 ngày, tờ Washington Post đưa tin. Đây là một bước tiến lớn tới khả năng cấy ghép dị chủng. Theo báo cáo, trong vài phút đầu tiên sau khi được cấy ghép, trái thận không bị cơ thể người nhận đào thải – điều này thường là một vấn đề lớn trong cấy ghép dị chủng (sử dụng cơ quan từ loài khác để cấy ghép). Trái thận đã bắt đầu sản xuất nước tiểu và đảm nhận các chức năng của thận người như đào thải các chất độc.
Gần đây các tin thời sự nói nhiều về vấn đề sinh sản. Những nước Á châu đang phát triển kinh tế tột bực như Nhật, Đài Loan và Đại Hàn đều gặp phải vấn đề mức sinh sản quá thấp. Phụ nữ các xứ này học càng ngày càng lâu, lập gia đình chậm hoặc từ chối lập gia đình, có con ít hoặc chọn lựa không sinh con cái để tiếp tục sự nghiệp cá nhân, nếp sống tự do không vướng bận con cái, hoặc lo ngại không đủ tiền của để giáo dục nuôi dưỡng một đứa trẻ.
Một nhóm các nhà nghiên cứu vây quanh Keith Thomas, 45 tuổi, và nhìn chằm chằm vào bàn tay phải của ông. “Mở ra nào, mở ra nào, mở ra nào,” họ thúc giục, và reo hò khi những ngón tay của Thomas xòe ra và cuộn lại theo các hình ảnh trên màn hình máy tính. Vào tháng 7 năm 2020, bị tai nạn trong một chuyến đi lặn, Thomas bị liệt từ ngực trở xuống. Nhưng giờ đây, ông đã có thể cử động tay trở lại sau một thử nghiệm lâm sàng thực hiện bởi các nhà nghiên cứu từ Feinstein Institutes for Medical Research của Northwell Health ở New York.
Mùa hè đang vẫy gọi với những chuyến du lịch sôi động, chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi số ca nhiễm COVID-19 dần tăng trở lại. Một số tiểu bang ở Hoa Kỳ, số người phải vào bệnh viện do COVID-19 cũng đang tăng, đặc biệt là những người cao niên. Theo Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bịnh (CDC), số người phải vào bệnh viện hàng tuần đã tăng nhẹ kể từ giữa tháng 6, từ khoảng 6,300 ca lên hơn 8,000 ca trong tuần kết thúc vào ngày 22 tháng 7. Kể từ khi kết thúc tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng do COVID-19 vào tháng 5, CDC không còn báo cáo về số ca nhiễm COVID-19 trên toàn quốc. Điều này có nghĩa là các sở y tế của tiểu bang không còn phải báo cáo dữ liệu này cho CDC.
Giác mạc (cornea) là một lớp mô cứng, trong suốt bao phủ phía trước mắt. Nó giúp tập trung ánh sáng vào võng mạc (retina). Nếu giác mạc bị tổn thương do bệnh tật hoặc chấn thương, nó có thể gây ảnh hưởng đến thị lực. Trên toàn thế giới, gần 13 triệu người bị mù do các vấn đề về giác mạc.
Các phòng khám ‘lang băm’ hô hào có bán các liệu pháp tế bào gốc (stem cell therapies) mọc lên nhan nhản khắp mọi nơi. Trên thế giới, có hàng ngàn phòng khám, cơ sở tuyên bố có thể chữa được bách bệnh, từ bệnh tự kỷ cho đến bại não. Những nơi có nhiều ‘phòng khám trị liệu tế bào gốc’ nhất là ở Hoa Kỳ, Mexico, Ấn Độ và Trung Quốc. Rất nhiều người đang đi khắp mọi nơi để tiếp cận những phương pháp điều trị này, dẫn đến một hiện tượng được gọi là du lịch tế bào gốc (stem cell tourism).


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.