Hôm nay,  

Bữa tiệc Thanksgiving - Những Linh Hồn lập Quốc

11/21/202500:00:00(View: 584)

Gà Tây Ngày Lễ Tạ Ơn_ Ảnh VB
Gà Tây Ngày Lễ Tạ Ơn_ Ảnh VB
 
Trump tắt CNN lúc ba giờ sáng. Không phải vì tức giận, mà vì ông vừa nảy ra ý tưởng điên rồ nhất đời mình. “Alexa, triệu tập Washington.” Câu lệnh vang lên trong bóng tối Phòng Bầu Dục như tiếng thần chú của một pháp sư già gọi linh hồn của quá khứ về để chứng minh rằng mình vẫn còn đúng. Thanksgiving năm nay, ông sẽ không ăn gà tây thật. Ông sẽ ăn ký ức.

Phòng Bầu Dục rực ánh xanh lam – thứ ánh sáng lạnh của công nghệ và tự mãn. Trên bàn, con gà tây hologram vàng óng, chín hoàn hảo, không mùi, không khói, không có thịt thật. Một con gà tây ảo cho thời đại ai cũng sợ máu thật. Mọi thứ được lập trình để hoàn hảo: bàn tiệc dài, ly rượu đầy, bốn vị lập quốc hiện ra – George Washington, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson, James Madison – được tái tạo bằng toàn bộ diễn văn, thư từ, và những câu họ chưa bao giờ nói. Bốn AI hoàn hảo.

Trump nâng ly, nụ cười dày như lớp sơn vàng trên ghế tổng thống: “Chào mừng trở lại. Nước Mỹ cần được sửa sang. Câu hỏi hôm nay – ai sở hữu nước Mỹ này?” Franklin cười nhẹ, ánh hologram lung linh trên trán ông như tia sáng của thời khai sáng cũ: “Nước Mỹ chưa từng ‘owned’. Nó là một thí nghiệm không hết hạn dùng.” Jefferson mỉm cười, nhưng trong nụ cười có vệt u buồn: “Tự do không thể thừa kế. Nó là món nợ mỗi thế hệ phải trả.” Madison nói nhỏ, giọng của người viết luật cho người chưa biết mình cần luật: “Hiến pháp sinh ra không để bảo vệ quyền lực, mà để kiềm chế nó.”

Trump lắng nghe, rồi cười kiểu người từng nghe quá nhiều khuyên răn mà chẳng bao giờ nghe hết: “Thí nghiệm cần kết quả. Tôi đang làm nước Mỹ vĩ đại trở lại. Nhưng để làm thế, phải lấy lại quyền lực cho người đúng. Các ông hiểu mà.” Washington đứng dậy, bóng ông phủ cả trần nhà. “Tôi đã chiến đấu để nước Mỹ không còn vua. Đừng để nó thành đế chế. Và đừng bao giờ để một người nghĩ rằng ông ta là nước Mỹ.” Trump đáp: “Tôi không phải vua. Tôi chỉ đòi luật pháp thuộc về người tạo ra nó.” Jefferson nhìn thẳng, giọng lạnh như sắt: “Ông nói điều tôi từng làm nhưng không dám nói. Tôi viết ‘All men are created equal’ trong khi sở hữu sáu trăm nô lệ. Ông ít nhất thành thật với sự đạo đức giả của mình.” Trump ngừng cười. “Cuối cùng cũng có người hiểu tôi.” Jefferson lắc đầu: “Không. Tôi cảnh báo ông: lịch sử không tha thứ kẻ biến sự thật thành vũ khí.”

Franklin rót rượu ảo, nhìn con gà tây đang nguội: “Dân chủ, thưa Tổng thống, giống món này – bên ngoài vàng rực, bên trong trống rỗng. Nếu không có linh hồn, nó chỉ là nghi thức.” Trump đáp: “Tôi chỉ nói điều dân muốn nghe.” Franklin cười: “Đó là điều mọi nhà độc tài nghĩ trước khi dân đổi ý.” Không ai cười. Chỉ có tiếng máy lạnh thở đều, như nhịp tim của căn phòng giả vờ còn sống.

Madison nghiêng người, giọng ông mềm hơn cả bóng tối: “Ông sợ nước Mỹ biến mất. Nhưng chính nỗi sợ ấy mới khiến nó biến mất. Chúng tôi dựng nên nước này bằng hi vọng, không phải tường rào.” Trump đập bàn, ly rượu ảo khẽ rung: “Tường rào là cách bảo vệ hi vọng. Không có tường, hi vọng bị ăn cắp.” Jefferson đáp: “Không ai ăn cắp được điều không ai sở hữu.” Franklin nhấp rượu, hỏi như đùa: “Thưa Tổng thống, ông có thấy cô đơn không?” Trump im. Rồi nói chậm, giọng ông không còn vang mà khàn đi: “Mỗi đêm tôi nhìn thấy con số – bảy mươi bốn triệu người tin tôi. Nếu tôi không chiến đấu cho họ, ai sẽ làm?” Washington nhìn ông, ánh mắt đầy thương xót: “Nhưng ông có chiến đấu vì họ, hay bằng họ?”

Không ai nói gì thêm. Trong im lặng ấy, con gà tây hologram bắt đầu nguội đi. Hơi khói ảo bốc lên, mờ như linh hồn của một niềm tin bị nướng chín quá lửa.

Washington nói: “Tôi từng sợ nước Mỹ sụp đổ sau năm mươi năm. Nay nó có thể sụp chỉ trong một tweet.” Trump cười khẩy: “Các ông xây nước Mỹ bằng súng và nô lệ. Tôi chỉ dùng Twitter.” “Chính vì vậy,” Washington đáp, “ông còn nguy hiểm hơn. Súng có thể kiểm soát. Lời nói thì không. Nó đi vào đầu như virus – không có vaccine.” Franklin chen vào: “Cảm xúc là thức ăn nhanh của tư tưởng. Ăn nhiều sẽ đau dạ dày. Và nước Mỹ đang nôn.” Madison nói khẽ: “Khi ai đó độc quyền định nghĩa ‘thật’, nền cộng hòa chết. Không phải bằng súng, mà bằng câu chuyện chỉ có một phiên bản.

Trump gầm lên: “Tôi là thật! Còn các ông chỉ là ảo ảnh!” Franklin nhìn ông, nụ cười tàn: “Chính vì thế, chúng tôi ít nguy hiểm hơn ông.” Ngay khi ấy, con gà tây hologram bắt đầu tan – lớp da ảo chảy thành dòng code vàng, mỡ dữ liệu loé lên như lửa ma trơi. Jefferson vỡ thành mã nhị phân rơi xuống sàn như mưa điện tử, mỗi ký tự là một mảnh Tuyên ngôn Độc lập đang tan. Franklin lặp lại câu nói của chính mình trong vòng lặp vô tận. Washington tách ra thành ba bản sao, mỗi người nhìn một hướng khác nhau. Mùi ozone lan tỏa, mùi của điện cháy và lịch sử cháy.

Chỉ Madison đứng vững, giọng đều và sáng: “Ông thấy không, Tổng thống? Lịch sử không thể tải xuống. Nó là mớ hỗn độn chúng ta phải sống cùng. Và ông đang ăn lại chính quá khứ.” Trump lùi lại. Tay run. Thân thể ông bắt đầu trong suốt, như thể không phải hologram đang tan, mà chính ông đang bị xoá. “Alexa, tắt đi. TẮT ĐI!” Nhưng trước khi biến mất, bốn giọng nói chồng lên nhau, hòa thành một hợp âm méo mó: “Nước Mỹ không thuộc về ai. Nó thuộc về những người tin rằng bàn tiệc này còn chỗ trống. Rằng câu chuyện chưa xong.”

Phòng Bầu Dục tắt đèn. Trên bàn, chỉ còn một mảnh gà tây ảo chưa tan hết, sáng lấp lánh như tượng sáp chờ cháy. Alexa hỏi: “Would you like to restart the session, Mr. President?” Không có tiếng trả lời. Trong góc phòng, hologram Washington chưa tan, đứng im như bức tượng băng, đôi mắt nhìn theo ông mỗi sáng. Ngoài trời, tuyết rơi như tro. Và ở đâu đó, phía ngoài cổng sắt, vang lên tiếng thì thầm: “We the People...” Không phải từ hologram. Mà từ những người chưa bao giờ được mời vào bữa tiệc.

Trump không thật sự mời những vị lập quốc. Ông chỉ nói chuyện với ảo tưởng của mình – ảo tưởng rằng nước Mỹ có thể reboot bằng khẩu hiệu. Nhưng những “bóng người” ông gọi về lại hiểu ông, vì họ cũng từng tin nước Mỹ cần “người đúng” để dẫn đường, từng sợ “kẻ khác.” Khác biệt duy nhất: họ viết hiến pháp để kiềm chế chính họ. Còn ông, viết tweet để giải phóng chính mình.

Câu hỏi “Ai sở hữu nước Mỹ?” thực ra chỉ là cách khác của nỗi sợ mất trung tâm. Mỗi thời đại của nước Mỹ có một cơn sợ riêng. Cơn sợ của Trump đặc biệt vì nó có micro, có mạng xã hội, và hàng triệu người tin rằng quyền lực là di sản sinh học. Franklin từng nói: “Those who give up essential liberty to purchase a little temporary safety deserve neither liberty nor safety.” (*) Trump làm ngược lại: ông đánh đổi tự do để mua nỗi sợ mới, rồi gọi nó là an ninh.

Nhưng cái đáng sợ không phải Trump. Cái đáng sợ là chúng ta hiểu ông. Vì phần nào đó, ai cũng muốn có lại quyền kiểm soát trong một thế giới đang thay hình đổi dạng. Chúng ta muốn một bức tường vô hình để tin rằng mình vẫn thuộc về đâu đó. Trump chỉ là tiếng vang to nhất của nỗi bất an tập thể ấy.

Washington từng nói: “Nước Mỹ được xây bằng lỗi lầm được sửa, không phải lỗi lầm được lặp lại.” Franklin bảo: “Dân chủ là rượu, phải pha bằng lý trí.” Chúng ta đang say. Không phải vì rượu, mà vì không còn nhớ mùi của tỉnh táo. Không ai sở hữu nước Mỹ. Chỉ có những người còn tin rằng bàn ăn có thể dài hơn – đủ chỗ cho thêm một chiếc ghế. Họ dựng nước Mỹ bất toàn để con cháu hoàn thiện. Chúng ta lại đang nướng lại nó như con gà tây – mong nó thơm hơn, mà quên rằng linh hồn đã rời khỏi thịt.
Ngày Thanksgiving năm nay, khi bạn ngồi quanh bàn ăn, hãy nhớ: đôi khi, con gà tây không phải món ăn – mà là chính ta.
 
Ngu Yên
(*) Những người từ bỏ quyền tự do chính yếu để đổi lấy một chút an toàn tạm thời thì không xứng đáng có cả tự do lẫn an toàn.”
  

Reader's Comment
11/26/202507:30:47
Guest
Thảm khảo TS cùng được cập nhật hàng ngày.
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, nơi mọi thứ đều được đo bằng thuật toán: nhịp tim, bước chân, năng suất, thậm chí cả tình yêu. Thuật toán không có tình cảm, nhưng khôi hài vì chúng ta điều khiển thuật toán bằng cảm xúc.Máy móc có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu mỗi giây, còn con người — chỉ cần một tưởng tượng — mọi thứ biến hoá. Cảm xúc lan truyền nhanh hơn tin tức, giận dữ được tối ưu hóa bằng công nghệ, và hạnh phúc được đong đếm bằng lượt thả tim. Chúng ta tưởng mình tiến hóa thành sinh vật lý trí, nhưng thật ra chỉ là sinh vật cảm xúc có Wi-Fi. Trong khi AI đang thao túng mọi lãnh vực, chúng ta loay hoay với cảm xúc, thao túng mọi ý nghĩ, hành vi.
Năm 2025 sắp khép lại, và theo thông lệ hàng năm, các nhà từ điển trên thế giới lại đi tìm từ ngữ để chọn đặt tên cho cái mớ hỗn độn mà nhân loại vừa bơi qua trong năm. Oxford chọn cụm từ “mồi giận dữ” (rage bait). Theo các nhà ngôn ngữ học của Oxford, đây là cách tiếng Anh vẫn thường vận hành: hai chữ quen thuộc — “giận dữ” và “mồi nhử” — ghép lại trong bối cảnh trực tuyến để tạo nên một ý niệm mới: thứ nội dung bày ra để cố tình khêu gợi bản tính nóng nảy của người xem, người đọc, khiến thiên hạ phải lao vào vòng tranh cãi chỉ để cuối cùng bấm thêm một cú “tức” nữa.
Tài năng như ông vua tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cũng chỉ có thể tạo ra những vị tướng phản diện nhưng có võ công cao cường và chí lớn, chứ không thể giả mạo làm tướng. Mộ Dung Phục, tức Nam Yến Quốc, là một trong nhiều ví dụ. Mộ Dung Phục là kẻ háo danh, không từ thủ đoạn để đạt mục đích. Hắn sẵn sàng bỏ quên nhân nghĩa, thậm chí phản bội anh em, bạn bè, để leo lên nấc thang quyền lực, khôi phục nước Yên. Nhưng vẫn là một kẻ võ công cái thế. Đối thủ của Mộ Dung Phục là anh hùng chính nghĩa Kiều Phong. Bởi vậy, mới có câu "Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung" để chỉ hai cao thủ võ lâm mạnh nhất thời bấy giờ. Vậy mà nước Mỹ hôm nay lại có bộ phim kỳ quái về một kẻ giả danh tướng, khoác lên mình chiếc áo quyền lực để công kích một anh hùng, một đại tá Hải Quân, một phi hành gia của NASA, một người yêu nước đích thực.
Trong lúc hàng triệu người không đủ thực phẩm để ăn, chính quyền của Tổng thống Donald Trump lại để mặc cho nông sản thối rữa hàng loạt ngoài đồng, trong kho bãi, và thậm chí còn trực tiếp tiêu hủy hàng ngàn tấn thực phẩm viện trợ. Tất cả đều nhân danh mục tiêu “nâng cao hiệu quả” của bộ máy chính phủ. Những thay đổi quyết liệt trong chính sách thuế quan, các cuộc bố ráp di dân gắt gao và cắt giảm các chương trình hỗ trợ người dân như tem phiếu thực phẩm đã khiến nông dân kiệt quệ vì thiếu nhân lực và vốn liếng. Nông sản thì bị bỏ mặc cho mốc meo trong kho và thối rữa ngoài đồng, trong khi hàng triệu người dân rơi vào cảnh đói kém. Đó là chưa kể đến những trường hợp chính quyền trực tiếp tiêu hủy nguồn thực phẩm hoàn toàn có thể sử dụng được.
Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ-Hoa Kỳ phản ánh sự dịch chuyển mạnh của trật tự quyền lực toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ có tiềm năng hợp tác lớn nhờ quy mô dân số và kinh tế, nhưng nghi kỵ chiến lược, cạnh tranh ảnh hưởng và tranh chấp biên giới khiến hợp tác bị hạn chế. Với Mỹ, việc Ấn Độ nghiêng về Trung Quốc có thể làm suy yếu chiến lược kiềm chế Bắc Kinh, trong khi tranh chấp thương mại như thuế 50% của Mỹ càng làm quan hệ thêm bất ổn...
Nếu có ai nói, nhạc của Trịnh Công Soạn giống như nhạc Trịnh Công Sơn, đôi bài nghe còn ác liệt hơn. Chắc bạn sẽ không tin. Tôi cũng không tin, cho đến khi tôi nghe được một số ca khúc của Trịnh Công Soạn, quả thật là như vậy. Tôi nghĩ, nếu anh này dứt bỏ dòng nhạc Trịnh cũ mà khai phá dòng nhạc Trịnh mới, thì chắc anh sẽ thành công. Người viết lách thì tính hay tò mò và mến mộ tài năng, tôi dọ hỏi người quen và nhất là những ca sĩ trẻ mong được nổi bật, đã tranh nhau khởi sự hát nhạc của Soạn. Cuối cùng, tôi cũng tìm đến được nhà anh. Gõ cửa. Mở.
Vào một buổi sáng Tháng Sáu năm 2025, dân biểu, cựu chủ tịch Hạ Viện đảng Dân Chủ tiểu bang Minnesota, Melissa Hortman, một trong những nhà lập pháp được kính trọng nhất của tiểu bang, và chồng của bà bị bắn chết tại nhà riêng. Chú chó cảnh sát lông vàng của họ, Gilbert, cũng ra đi với chủ. Vụ giết người này không phải là ngẫu nhiên. Thượng nghị sĩ John Hoffman và vợ cũng bị tấn công cùng ngày, nhưng may mắn sống sót. Chính quyền sớm tiết lộ thủ phạm, Vance Boelter, 57 tuổi, người theo chủ nghĩa cực hữu, đã viết bà Hortman vào “danh sách mục tiêu” bao gồm các nhà lập pháp Đảng Dân Chủ khác.
Ngày đi phỏng vấn thẻ xanh để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ thường là một ngày tràn đầy hy vọng và đáng nhớ, đặc biệt đối với những đôi vợ chồng, hoặc những hôn phu, hôn thê. Lễ Tạ Ơn tưởng đâu là ngày họ sum vầy, nói câu “Tạ ơn nước Mỹ” với những hy vọng về một tương lai tốt đẹp. Nhưng điều đó không xảy ra trong thời này, ở Hoa Kỳ. Khi bước cuối cùng trong quá trình xin thường trú nhân Hoa Kỳ, là cuộc phỏng vấn với viên chức di trú kết thúc, các đặc vụ liên bang lại ập đến, còng tay người vợ/chồng người ngoại quốc và đưa họ đi. Hy vọng trở thành ác mộng.
Dự thảo Hòa ước Ukraine do Hoa Kỳ và Nga đề ra gồm có 28 điểm đã được công bố gần đây. Kết quả của diễn biến này khá bất thường vì không có sự tham gia đàm phán của Ukraine và Liên minh châu Âu (EU)...
Trong một nghiên cứu phối hợp giữa đại học Hồng Kông và đại học Rutgers tại Mỹ cùng một số khoa học gia trong khu vực hồi tháng 8 năm 2024, báo cáo này chỉ ra rằng vị trí của Việt nam sẽ là một "điểm nóng" của những cơn bão nhiệt đới với cường độ dữ dội và thường xuyên hơn trước sự biến đổi khí hậu toàn cầu, với rủi ro cao là ngay Hải Phòng.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.