Sự kiện cựu Giám đốc FBI James Comey bị truy tố đang dấy lên nhiều tranh cãi trong giới các chuyên gia về luật ở Hoa Kỳ. Nhiều ý kiến cho rằng, dù kết quả vụ án ra sao, Comey đã và đang phải chịu một hình phạt đau đớn: chính là quá trình tố tụng mà ông phải đối mặt. Bởi một khi Trump đã “để bụng” ai thì sẽ tìm mọi cách nhắm vào người đó.
(Nguồn: pixabay.com)
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton.
Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Những nghi ngờ ấy càng có cơ sở khi chính Tổng thống Trump công khai lên tiếng. Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 20 tháng 9 năm 2025, Trump chỉ đạo Bộ trưởng Tư Pháp Pam Bondi phải truy tố Comey, TNS Dân Chủ Adam Schiff và Bộ trưởng Tư Pháp New York Letitia James: “Tất cả bọn họ đều phạm tội rành rành, nhưng rồi cũng chẳng ai làm gì cả... CÔNG LÝ PHẢI ĐƯỢC THI HÀNH, NGAY LẬP TỨC!!!”
Theo Paul Collins, Giáo sư Luật học và Khoa học Chính trị (Đại học Massachusetts Amherst), nếu bản cáo trạng nhắm vào Comey thiếu căn cứ pháp lý và chỉ đơn thuần mang động cơ chính trị, thì kết quả dĩ nhiên sẽ là tòa án bác bỏ các cáo buộc hoặc tuyên bố trắng án. Tuy nhiên, như học giả pháp lý nổi tiếng Malcolm Feeley đã chỉ ra từ gần 50 năm trước: bản thân quá trình bị điều tra và hầu tòa cũng đã là một hình phạt, ngay cả khi người trong cuộc hoàn toàn vô tội.
Gánh nặng vô hình mang tên “công lý”
Hệ thống tư pháp hình sự của Hoa Kỳ vốn dĩ phức tạp, tốn kém và dây dưa kéo dài. Sau khi công tố viên đề nghị truy tố, đại bồi thẩm đoàn sẽ xem xét và nếu đồng thuận, họ sẽ đưa ra cáo trạng. Bị cáo phải ra hầu tòa để làm thủ tục luận tội: nghe tòa đọc rõ các tội danh, và tuyên bố có nhận tội hay không.
Bước kế tiếp là thu thập và thẩm tra chứng cứ (discovery), hai bên công tố viên và luật sư bào chữa xem xét kỹ lưỡng những bằng chứng mà đối phương dự định trình ra trước tòa. Đồng thời, họ có thể gửi đơn yêu cầu tòa bác bỏ một số cáo buộc, hoặc không chấp nhận một số chứng cứ nào đó.
Nhiều vụ án không được đưa ra xét xử, mà dừng lại ở một thỏa thuận nhận tội: bị cáo thừa nhận một phần tội danh để đổi lấy mức án nhẹ hơn. Nhưng nếu hai bên không đạt được thỏa thuận, vụ án sẽ đưa ra xét xử công khai. Đây là một quá trình đầy cam go và hao tổn. Nếu bị cáo bị kết án, họ có quyền kháng cáo lên tòa án cấp cao hơn.
Để vượt qua được hành trình gian nan này, gần như ai cũng cần luật sư. Và luật sư giỏi thì không hề rẻ.
Tiền bạc và thời gian
Với những người không có tiền để thuê luật sư, chính phủ sẽ cử luật sư công đứng ra bào chữa cho họ. Còn ai muốn thuê luật sư riêng, thì chi phí sẽ là một vấn đề lớn. Tiền trả cho luật sư, cộng với lệ phí tòa án, có thể tăng rất nhanh. Một luật sư giàu kinh nghiệm trong các vụ án hình sự có thể tính đến hơn 1,000 MK/giờ, nghĩa là tổng số tiền phải chi ra để chạy theo vụ kiện có thể lên tới hàng chục ngàn MK.
Không chỉ tốn tiền, việc chuẩn bị hầu tòa còn ngốn rất nhiều thời gian. Dù phần lớn công việc được bên luật sư lo liệu, nhưng thân chủ vẫn phải hợp tác cùng họ để lên kế hoạch bào chữa, rà soát tài liệu, điều chỉnh lời khai.
Tất cả những điều đó lấy đi thứ quý giá nhất: thời gian. Mỗi giờ họ ngồi làm việc cùng luật sư là một giờ mất đi thu nhập vì không thể làm việc, không thể dành thời gian cho gia đình hay cuộc sống cá nhân.
Lo lắng và bẽ bàng
Bị lôi vào một vụ án hình sự không phải chuyện dễ chịu gì. Những tháng ngày kéo dài của quá trình tố tụng giống như màn tra tấn tinh thần. Người bị cáo buộc phải sống trong lo lắng, không biết rồi tương lai mình sẽ thế nào, liệu có bị kết án hay không, có phải ở tù hay không.
Nhưng đáng sợ hơn cả là ánh nhìn soi mói từ xã hội. Khi một người bị dính vào vòng lao lý, dư luận có khuynh hướng đoán mò, phán xét trước cả khi tòa lên tiếng. Tổn thất danh dự, lo lắng triền miên, cảm giác xấu hổ ê chề… tất cả đều là những gì họ phải gánh chịu.
Dường như chính quyền Trump hiểu rất rõ điều này và cũng rất biết cách tận dụng. Theo CBS News, ban lãnh đạo FBI từng lên kế hoạch bôi nhọ Comey, cho các “đặc vụ to cao, lực lưỡng, trang bị tận răng, khoác đồng phục có logo FBI nổi bật” ra diễn một màn “áp giải công khai cho dân chúng thấy.” Kế hoạch này sau đó đã bị hủy bỏ do sự phản đối của nhiều giám sát viên FBI; thậm chí, một đặc vụ còn bị kỷ luật vì từ chối tham gia vào kế hoạch làm bẽ mặt Comey.
Mỗi người mỗi cảnh
Tất nhiên, không phải ai vướng vào vòng lao lý cũng đều chịu cảnh “lao đao” như nhau. Với những người như Comey, tiền bạc hay thời gian có thể không phải là vấn đề lớn. Nhưng với những người khác, đó có thể là một đòn giáng khiến họ khuynh gia bại sản.
Bản thân Trump là người hiểu rõ hơn ai hết về các chi phí kiện tụng. Ủy ban vận động chính trị của ông đã phải tiêu tốn hàng triệu MK để thuê luật sư, mà vẫn không thể giúp ông thoát khỏi cáo buộc hình sự ở New York.
Mỗi người sẽ có phản ứng khác nhau khi rơi vào tình huống bị nghi ngờ là tội phạm: người thì lo lắng cực độ, người thì xấu hổ, bị người đời nhìn bằng ánh mắt kỳ thị. Nhưng có một thứ mà tất cả đều mất đi như nhau: thời gian. Thời gian dành cho các cuộc gặp với luật sư, soạn thảo tài liệu, tìm chứng cứ… Và không ai có thể lấy lại thời gian đã mất, dù họ giàu hay nghèo.
Chính vì hiểu rõ rằng chỉ cần bị cuốn vào vụ án hình sự thôi cũng đã là một hình thức trừng phạt, nên Bộ Tư Pháp từ lâu vẫn luôn giữ vững nguyên tắc độc lập với Tổng thống. Nhưng dưới thời Trump, nguyên tắc này bị phá vỡ. Bộ Tư Pháp dính vào chuyện chính trị, trở thành công cụ để “dằn mặt” những đối thủ chính trị mà ông không ưa.
Rốt cuộc, chỉ cần đẩy ai đó vào vòng lao lý là đủ để khiến họ khốn khổ, không cần biết họ có tội hay vô tội. (VB biên dịch)
Nguồn: “For Trump’s perceived enemies, the process may be the punishment” được đăng trên trang TheConversation.com.
Send comment
