Hôm nay,  

“Đi Đi Em, Còn Do Dự, Trời Tối Mất” *

28/03/202500:00:00(Xem: 3248)

AOC
Buổi vận động đấu tranh Fight Oligarchy” của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và AOC ở Colorado thu hút hàng chục ngàn người tham dự (Credit: @AOC)
 
Hai tháng đã trôi qua. Trên những diễn đàn mạng xã hội và cả trong những cuộc đối thoại đời thường, rất nhiều người thổ lộ về một thói quen vừa xuất hiện: đếm xem còn bao nhiêu ngày nữa kết thúc nhiệm kỳ bốn năm của chính quyền hiện tại. “Đếm thời gian trôi” vốn không phải là một thói quen tích cực trong đời sống. Nó phản chiếu tâm trạng chán nản, buông xuôi, thậm chí là sợ hãi. Hàng loạt câu hỏi “Chúng ta phải làm gì?”; “Rồi chuyện gì nữa?”; “Chúng ta đang sống ở thời đại nào?”… Trong đó, câu hỏi lớn nhất, và biểu lộ sự phẫn nộ của người dân nhất, đó là: “Đảng Dân Chủ đang làm gì?”

Nền Dân Chủ Mỹ đang trong cơn khủng hoảng. Các giá trị mà nó định hình đang bị tấn công nặng nề. Mỗi một ngày, chiếc bánh Dân Chủ lại bị cắt đi một phần, để lấp vào đó là những bông  “snowflake” mỏng manh, yếu đuối, dễ dàng thỏa hiệp với quyền lực và lợi ích.

Càng nhiều những bông hoa “snowflake”, sự tức giận của người dân càng dày thêm, và chính quyền hiện tại càng có nhiều “trophy” trong cuộc thi thử thách giới hạn của Hiến Pháp và quyền hạn của tổng thống. Điều này chứng minh qua cuộc biểu tình bằng những tấm bảng đen yếu ớt của đảng Dân Chủ trong ngày Donald Trump đọc diễn văn Thông Điệp Liên Bang. Sự im lặng đến kỳ lạ của đảng Dân Chủ trong hai tháng qua và những phản đối “nhỏ giọt” của họ bị ký giả của tờ The Guardian gọi là “cái chết trong rên rỉ.”

Có vẻ như tất cả vẫn sẽ ngủ yên nếu không có giọt nước tràn ly: Chuck Schumer, lãnh đạo phe thiểu số, lội ngược dòng, bảo vệ chiến lược của những người đang được gọi là đảng Cộng Hòa.

Moria Donegan của The Guardian gọi Chuck Schumer là hiện thân của tất cả những xung động xấu nhất trong nội bộ, những xung lực đã cho phép Donald Trump nắm quyền kiểm soát chính trị Mỹ và biến trật tự hiến pháp của nước Mỹ thành cát bụi.

Đây không phải là lần đầu tiên nước Mỹ đi trong cơn khủng hoảng này. Lịch sử nước Mỹ đã chứng minh, nền dân chủ và tự do có được hôm nay vì nước Mỹ đã có những người cầm đuốc đi qua bóng tối.

Nếu không có Martin Luther King dẫn đầu phong trào tẩy chay xe buýt Montgomery (1955-1956) sau vụ bắt giữ Rosa Parks, chấm dứt tình trạng phân biệt chủng tộc trên xe buýt, thì người da đen mãi mãi không có chỗ ngồi trên những phương tiện công cộng.

Nếu không có Martin Luther King tổ chức và lãnh đạo cuộc tuần hành đến Washington năm 1963, công lý chủng tộc của nước Mỹ mãi mãi không được sinh ra cùng với bài phát biểu nổi tiếng “Tôi Có Một Giấc Mơ.”

Nếu không có Martin Luther King thì Đạo luật Dân quyền năm 1964 và Đạo luật Quyền bầu cử năm 1965 chỉ là “American Dream” theo nghĩa đen.

Những con sóng nhỏ sẽ tạo thành bão lớn. Nhiều đóm lửa nhỏ sẽ tạo thành ngọn đuốc rực sáng.

Khi cơn bão cát thế kỷ 21 đang ập đến, thì có những nhóm người đã vượt qua khỏi thành trì an toàn, cầm đuốc đi về phía ánh sáng, không chấp nhận để giá trị hàng trăm năm của nước Mỹ bị phá bỏ. Họ là những tín hiệu tươi mới của sự sống, cho thấy niềm tin nước Mỹ vẫn còn được cứu.

Khoảng hai tuần lễ nay, ngày nào, khắp các thành phố, tiểu bang trên nước Mỹ đều có những cuộc biểu tình chống chính sách của tổng thống, chống “cố vấn bất thành văn” của Trump là tỷ phú Elon Musk đã lạm quyền, tấn công vào ba nhánh của chính phủ dù không phải người do dân bầu nên. Mỗi ngày, các trang báo chính thống và cả các mặt trận truyền thông xã hội tràn ngập những người cầm bảng kêu gọi tẩy chay “boycott” Tesla, biểu tình trước các đại lý Tesla, từ Canada đến Mỹ. Ngày 5/4/2025 này hứa hẹn một cuộc biểu tình khắp cả nước, lớn nhất kể từ sau cuộc biểu tình 2017 của Women’s March (hơn 1 triệu người.) Tại các “townhall” của đảng Cộng Hòa, rất nhiểu cử tri, trong đó có cựu quân nhân đã đứng lên chất vấn trực tiếp với lãnh đạo của khu vực đó.

Trong những ngọn lửa nhỏ ấy, là Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) của New York, người gần như đã cạn kiệt sự kiên nhẫn của cô đối với đảng Dân Chủ sau cú lội ngược dòng của Chuck Schumer. Trả lời phỏng vấn với CNN, AOC gọi sự đầu hàng của Schumer trước Trump là một “sai lầm to lớn” và là “cái tát vào mặt” đối với các cử tri Dân chủ. AOC trả lời truyền thông báo chí rằng “Có một cảm giác phản bội rất lớn từ các cử tri đảng Dân Chủ không sẵn sàng chiến đấu.”

Chiến dịch mang tên “Fight Oligarchy” của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và AOC ở các tiểu bang Arizona, Colorado, Nevada thu hút 86,000 ngàn người tham dự có thể được ví như một ngọn đuốc trong đêm tối. Mạng xã hội Bluesky, Twitter tràn ngập hình ảnh của chiến dịch với những lời hy vọng như:
“Người dân khắp cả nước sẵn sàng chiến đấu cho một thế giới tốt hơn” hoặc “Chúng ta có cuộc cách mạng. Và bây giờ, không phải thời điểm của các tỷ phú, mà là của tất cả mọi người” hoặc “Tôi hạnh phúc khi nhìn thấy điều này. Hai người này, và nhiều người khác nữa nên tiếp tục đứng lên. Thậm chí còn hơn thế nữa, hãy đến và nói chuyện với những người trung lập, những người theo chủ nghĩa tự do và những người Cộng Hòa. Không ngừng nghỉ. Hãy cho họ thấy rằng họ đã bị lừa dối, và đảng Dân Chủ là vì tất cả người Mỹ, thuộc mọi tầng lớp.”

Thượng nghị sĩ Bernie Sanders và AOC kêu gọi trước hàng chục ngàn người đứng lên để phản đối chủ nghĩa độc tài và chế độ đầu sỏ, ngăn chặn bất kỳ dự luật nào cắt giảm Medicaid để mang lại nhiều ưu đãi thuế hơn cho các tỷ phú.

Chưa hết, cựu ứng cử viên phó tổng thống Tim Walz cũng đi khắp các tiểu bang “đỏ” – nơi vì lý do an toàn đã dừng các buổi “townhall” – để nói chuyện với cử tri.

Jonathan V. Last của The Bulwark đã chia sẻ rằng, “sức mạnh của con người là câu trả lời duy nhất.”

“Thay vì than trách, hãy chống lại những kẻ độc tài bằng mọi cách. Nếu thị trường chứng khoán sụt giảm, hãy hét lên cho họ biết vì đó là lỗi của họ. Khi một đứa trẻ chết vì bệnh sởi, đó là lỗi của họ. Tấn công họ mỗi ngày, về bất kỳ điều gì mới xảy ra. Hãy hành động và lên tiếng như một người bình thường, không phải là một chính trị gia đóng khung trong những hành vi chuẩn mực.”

Sau hơn nửa thế kỷ, người Mỹ, với bản chất được hình thành từ lịch sử đấu tranh chống lại áp bức, bất bình đẳng và bất kỳ thế lực nào tìm cách làm giảm phẩm giá con người, vẫn tin rằng mỗi cá nhân đều có quyền được sống, tự do và mưu cầu hạnh phúc. Cảm hứng từ lời nói của những nhà lãnh đạo trong quá khứ như Martin Luther King Jr., Abraham Lincoln và Frederick Douglass vẫn còn vang vọng. Cuộc chiến của những tiền nhân đó không chỉ vì bản thân họ mà còn vì các thế hệ tương lai, bảo đảm rằng tự do không chỉ là một ý tưởng mà là một kinh nghiệm đấu tranh cho tất cả mọi người.

Cuộc đời là dòng chảy không ngừng nghỉ. Và dòng chảy đó dành cho ai dám quyết đoán, dám chọn đứng về lẽ phải, để không bị bỏ lại trong hố đen sâu thẳm. Có nên chăng, đã đến lúc tất cả chúng ta, hãy mau chóng đứng lên bước đi tới? Bởi nếu do dự, trời sẽ tối mất!
 
Kalynh Ngô
 
*Lời trong ca khúc Ngày Lang Thang của Đen Vâu

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.
Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?
Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.
Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).
Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.
Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.
Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.
Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.
Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.