Hôm nay,  

Người Mỹ Da Đen Ở Nga

29/11/201400:00:00(Xem: 5481)
Trần Bình Nam
(Thuật theo Los Angeles Times Nov. 19, 2014 - By Ann M. Simmons)

Cô Emilia Tynes-Mensah, thuộc một gia đình người Mỹ da đen di cư sang Nga hồi đầu thập niên 1930. Tynes-Mensah sinh ở Nga. Cô có tâm hồn nghệ sĩ, đọc văn của Alexander Pushkin, nghe nhạc của Peter Tchaikovsky và lớn lên cô được dạy bảo rằng – và cô tin như vậy - đời sống tại Nga tốt đẹp hơn bất cứ tại quốc gia nào trên thế giới.

Trong nhà cô thấy một văn hóa khác. Cha cô George Tynes thích nhạc jazz, mỗi năm rộn ràng chuẩn bị đón Thanksgiving. Cô thường nghe cha và bạn của cha nói tới chuyện đấu tranh của người đen chống kỳ thị tại Hoa Kỳ. Thỉnh thỏang mẹ làm món rau xanh kale (soul food) trộn thịt người đen ở các tiểu bang miền Nam nước Mỹ hay ăn thay món xúp truyền thống của Nga nấu với củ cải đường chan nước xốt chua chua.

Ông George Tynes cùng với một nhóm 11 kỹ sư canh nông người da đen trong số hằng chục ngàn người Mỹ di cư sang Nga trong hai thập niên sau cuộc cách mạng Bolsevik 1917 do sự mời gọi của chính quyền Nga. Đa số trong nhóm ông là đảng viên đảng cộng sản Mỹ do Oliver Golden, một đảng viên tại bang Mississipi cầm đầu. Nhóm này rời nước năm 1931 trên một tàu buôn của Đức. Riêng ông Tynes, ông đi với hy vọng có công ăn việc làm và một đời sống thoải mái hơn. Ông tốt nghiệp đại học Wilberforce bang Ohio và là ngôi sao trong đội football của trường, nhưng không kiếm được việc làm tương xứng, phải làm nghề rữa bát chén trong các tiệm ăn để sống.

Cô Emilia nói, sống ở Nga nhưng lòng cha cô lúc nào cũng hướng về cố hương. Biết ai trong số bạn bè di cư sang Nga ông cũng nhờ mang cho ông các dĩa nhạc Mỹ. Cha cô thích nghe nhạc Ella Fitzgerald, Duke Ellington, Paul Robeson, nhưng cũng ưa nghe nhạc cổ điển, opera và ballet như những người Nga khác.

Trong một cuốn sách viết về người Mỹ da đen di cư ra nước ngoài, ông Allison Blakely, giáo sư Sử học danh dự tại đại học Boston viết rằng: “Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế thập niên 1930, đời sống người đen vốn cơ cực càng thêm cơ cực và bất bình đẳng nên ai có cơ hội đều tìm cách di cư sang Nga hy vọng sẽ tìm thấy một đời sống không có sự kỳ thị màu da như bộ máy tuyên truyền của Nga nói và được sự tiếp tay rất hữu hiệu của báo chí Tây phương.”

“Nhưng thực tế không phải vậy nên cuối cùng họ đều trở về cố quốc hay di cư sang nước khác. Đến bây giờ theo thống kê tại Liên bang Nga có khoảng 50 con cháu của người Mỹ da đen, và tại các nước vốn thuộc Liên bang Xô viết nay đã độc lập có từ 100 đến 200 người.”

Cuốn phim “Người Nga da đen - Kinh nghiệm Đỏ” (Black Russians – The Red Experience) do nhà đạo diễn Yelena Demikovsky ở New York thực hiện nói rằng mối liên hệ giữa người Mỹ da đen và nước Nga bây giờ không ai quan tâm nữa dù một thời đã là một chiêu bài tuyên truyền ăn khách của chính phủ Nga.

Trong thập niên 1930, nhà nước Xô viết tuyển mộ chuyên viên và nhân công nước ngoài có tay nghề giỏi với một chế độ đãi ngộ hậu hĩnh: lương cao, nhà ở miễn phí và nhiều ngày nghĩ nên có khoảng 17,000 người Mỹ trắng và chừng vài trăm người da đen (Oliver Golden trong nhóm này) đáp lời mời gọi bỏ nước đi Nga. Thành phần vài trăm người da đen này đều là kỹ sư, nhà giáo, nhà báo, luật sư, diễn viên có bằng đại học tại các đại học dành cho người da đen như đại học Tuskegee tại Alabama và Trường Kỹ nghệ và Canh nông Hampton tại Virginia. Nhà đạo diễn Paul Roberson và nhà thơ Langston Hughes là những nhân tài đã bỏ nước sang Nga vì thích chủ nghĩa cộng sản, một khuynh hướng thời thượng.


Cô Yelena Khanga, 52 tuổi cháu nội của Oliver Golden hiện giữ một chương trình TV ở Moscow, có một ngôi nhà khang trang gần Công trường Đỏ có xe và tài xế riêng. Cô nói rằng hồi đó rằng các viên chức lớn của đảng cộng sản Mỹ hay các nhân vật da đen nổi tiếng khi đến thăm Nga đều đến thăm ông nội của cô.

Cô nghe họ nói chuyện với nhau về những khó khăn của người Mỹ da đen, của người nghèo và của thành phần thợ thuyền tại Hoa Kỳ. Cô từng thắc mắc tự hỏi ông nội của cô chẳng bao giờ đặt chân đến Chicago mà sao cứ nói đến Chicago!

Sáng kiến tuyển mộ người Mỹ da đen của Nga rất thành công. Các kỹ sư canh nông trong nhóm Oliver Golden đã đóng góp nhiều cho nông nghiệp Nga, nhất là việc pha giống cây dễ trồng trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Ông George Tynes được cử đi nhiều bang trong Liên bang, dạy cho người Nga cách nuôi vịt và các loài lông vũ sống cạnh ao hồ và được xem là một chuyên viên canh nông có tầm vóc quốc gia. Ông Golden giúp phát triễn kỹ nghệ trồng bông vải ở Uzbekistan. Người Mỹ da đen cũng mang vào Nga nhạc jazz và nhạc blues.

Nhưng vào thời gian Stalin thanh trừng nội bộ, chính sách đãi ngộ chấm dứt. Người Mỹ da đen cũng như các người nước ngoài khác sống ở Nga bị nghi ngờ, bị bắt, bị thủ tiêu hoặc bị áp lực trở về nước.

Cô Khanga nói ông nội cô thoát khỏi bàn tay của mật vụ Nga nhờ may mắn. Ông không có nhà khi mật vụ đến bắt ông. Khi ông đi trình diện công an nói họ không cần bắt ông nữa vì chỉ số cần bắt trong vùng ông ở đã đủ rồi.

Thời kỳ đầu của chiến tranh lạnh, người Mỹ da đen bị đối đãi lạnh nhạt. Nhưng vào thập niên 1960 khi Liên bang Xô viết ve vãn các nước Phi châu cấp học bỗng rộng rãi cho nhiều sinh viên Phi châu thì chính phủ Nga đổi chính sách với người Mỹ da đen.

Sinh ở Nga, mẹ là người Nga gốc Ukraine, cô Tynes-Mansah nghĩ mình là người Nga. Nhưng càng lớn lên cô càng ý thức mình khác với những người Nga khác. Năm nay hơn 70 tuổi, bà nói bà nhớ lại càng lớn bà càng ít muốn ra đường. Người Nga thường nhìn chằm chặp vào màu da cà phê sữa và dáng dấp nhỏ thó của bà. Tuy nhiên họ chỉ thấy lạ chứ không với ác cảm như hiện nay.

Tynes-Mansah hiện là giám đốc cơ sở Metis, một tổ chức bất vụ lợi giúp đỡ trẻ em Nga gốc nước ngoài, nhất là trẻ gốc da đen Phi châu. Cô nói, người Nga gốc Phi châu muốn hội nhập, nhưng xã hội Nga kỳ thị không xem họ là người Nga. Thỉnh thỏang họ vẫn bị người Nga mắng “Về Phi châu mà sống!”

Cô Khanga, có chồng người Nga da trắng, có một đứa con trai 12 tuổi cảm thấy thoải mái tại Nga. Nhưng gần đây, như có một tiếng gọi thiêng liêng, cô đi thăm Phi châu và Hoa Kỳ để tiếp cận với nguồn gốc của mình. Cô thư từ liên lạc với thân nhân ở New York và Mississipi. Trong một cuốn sách viết về gốc gác của mình, cô viết:

“Khi tôi viếng nước Mỹ, tôi thấy tôi là một người Mỹ đen. Tôi muốn đi lễ ở một nhà thờ của người da đen. Tôi thích ăn các món ăn cổ truyền có nhiều rau kale. Và tôi thích nhạc jazz. Nhưng khi trở về Nga tôi thấy tôi là một người Nga với mọi thói quen, lối sống và cách ăn uống Nga.”

Từ năm 1930 đến nay 84 năm đã trôi qua. Chiến tranh nóng, chiến tranh lạnh, vật đổi sao dời. Cuối thập niên 2050 người Mỹ gốc Việt tại Hoa Kỳ sẽ ra sao? Tư duy các cô Khanga Việt, Tynes- Mansah Việt sẽ như thế nào? Và một ngàn câu hỏi khác. (TBN)

Trần Bình Nam thuật

November 27, 2014

binhnam@sbcglobal.net

www.tranbinhnam.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Càng gần các Hội nghị Trung ương bàn về vấn đề Nhân sự khóa đảng XIV 2026-2031, nội bộ đảng CSVN đã lộ ra vấn đề đảng viên tiếp tay tuyên truyền chống đảng. Ngoài ra còn có hiện tượng đảng viên, kể cả cấp lãnh đạo chủ chốt đã làm ngơ, quay mặt với những chống phá Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Cộng sản Hồ Chí Minh...
Hí viện Crocus City Hall, cách Kremlin 20 km, hôm 22 tháng O3/2024, đang có buổi trình diển nhạc rock, bị tấn công bằng súng và bom làm chết 143 người tham dự và nhiều người bị thương cho thấy hệ thống an ninh của Poutine bất lực. Trước khi khủng bố xảy ra, tình báo Mỹ đã thông báo nhưng Poutine không tin, trái lại, còn cho là Mỹ kiếm chuyện khiêu khích...
Khi Việt Nam nỗ lực thích ứng với môi trường quốc tế ngày càng cạnh tranh hơn, giới lãnh đạo đất nước đã tự hào về “chính sách ngoại cây giao tre” đa chiều của mình. Được Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN), thúc đẩy từ giữa thập niên 2010, ý tưởng là bằng cách cân bằng mối quan hệ của Việt Nam với các cường quốc – không đứng về bên nào, tự chủ và thể hiện sự linh hoạt – nó có thể duy trì sự trung gian và lợi ích của mình, đồng thời tận dụng các cơ hội kinh tế do tình trạng cạnh tranh của các đại cường tạo ra
Cộng sản Việt Nam khoe có tự do tôn giáo ở Việt Nam, nhưng Hoa Kỳ và Thế giới nói “rất hạn chế”, tùy nơi và từng trường hợp. Tình trạng này đã giữ nguyên như thế trong những báo cáo trước đây của cả đôi bên. Nhưng tại sao Hoa Kỳ vẫn liệt Việt Nam vào danh sách phải “theo dõi đặc biệt”...
Đến giữa tháng 3 năm nay, hầu hết chúng ta đều thấy rõ, Donald Trump sẽ là ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa và Joe Biden là ứng cử viên tổng thống của Democrat. Ngoại trừ vấn đề đột ngột về sức khỏe hoặc tử vong, có lẽ sẽ không có thay đổi ngôi vị của hai ứng cử viên này. Hai lão ông suýt soát tuổi đời, cả hai bộ não đang đà thối hóa, cả hai khả năng quyết định đều đáng nghi ngờ. Hoa Kỳ nổi tiếng là đất nước của những người trẻ, đang phải chọn lựa một trong hai lão ông làm người lãnh đạo, chẳng phải là điều thiếu phù hợp hay sao? Trong lẽ bình thường để bù đắp sức nặng của tuổi tác, con đường đua tranh vào Tòa Bạch Ốc, cần phải có hai vị ứng cử viên phó tổng thống trẻ tuổi, được đa số ủng hộ, vì cơ hội khá lớn phải thay thế tổng thống trong nhiệm kỳ có thể xảy ra. Hơn nữa, sẽ là ứng cử viên tổng thống sau khi lão ông hết thời hạn bốn năm. Vị trí và vai trò của nhân vật phó này sẽ vô cùng quan trọng trong lần tranh cử 2024.
Không phải “học” mà là bắt, là tóm đầu, là tống cổ vào nhà giam: khi cân bằng quyền lực ở Hà Nội xáo trộn với tiền chấn rung chuyển tận Amsterdam thì cái khẩu hiệu quen thuộc của Vladimir Lenin ngày nào cũng phải được cập nhật. Không còn “Học, học nữa, học mãi” mà, táo tợn hơn, hệ thống quyền lực đang giỡn mặt Lenin: “Bắt, bắt nữa, bắt mãi”.
Câu chuyện kể từ xa xưa, rất xa xưa, là từ thời đức Phật còn tại thế: Có một người Bà La Môn rất giầu có và rất quyền thế, ông thích đi săn bắn thú vật trong rừng hay chim muông trên trời. Một hôm đó, ông bắn được một con thiên nga to đẹp đang bay vi vút trong bầu trời cao xanh bát ngát thăm thẳm trên kia. Con thiên nga vô cùng đẹp bị trúng đạn, rơi xuống đất, đau đớn giẫy và chết. Ông liền chạy tới lượm thành quả của ông và xách xác con thiên nga lộng lẫy về cho gia nhân làm thịt, làm một bữa nhậu, có lẽ.
Dù đã từ trần từ lâu, Võ Văn Kiệt vẫn được người đời nhắc đến do một câu nói khá cận nhân tình: “Nhiều sự kiện khi nhắc lại, có hàng triệu người vui mà cũng có hàng triệu người buồn”. Tôi vốn tính hiếu chiến (và hiếu thắng) nên lại tâm đắc với ông T.T này bởi một câu nói khác: “Chúng tôi tự hào đã đánh thắng ba đế quốc to”. Dù chỉ ngắn gọn thế thôi nhưng cũng đủ cho người nghe hiểu rằng Việt Nam là một cường quốc, chứ “không phải dạng vừa” đâu đấy!
Lý do ông Thưởng, ngôi sao sáng mới 54 tuổi bị thanh trừng không được công khai. Tuy nhiên, theo báo cáo của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương và các cơ quan chức năng, thì ông Võ Văn Thưởng “đã vi phạm Quy định về những điều đảng viên không được làm...
Cứ theo như lời của giáo sư Nguyễn Văn Lục thì T.T. Thích Trí Quang là tác giả của câu nói (“Cộng Sản nó giết mình hôm nay, mai nó mang vòng hoa đến phúng điếu!”) thượng dẫn. Tôi nghe mà bán tin bán nghi vì nếu sự thực đúng y như vậy thì hoa hòe ở Việt Nam phải trồng bao nhiêu mới đủ, hả Trời?
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.