Hôm nay,  

Tù Khúc – Dấu Ấn Một Thời Bi Tráng

03/10/201200:00:00(Xem: 10979)
Dĩ vãng dù có quên nhưng niềm đau vẫn âm thầm đọng lại. Qúa khứ dù có xa nhưng vẫn quay lai khi còn những tư liệu vật thể để chứng minh . . . Những vết sẹo tiềm ẩn của một thời xã hội nhiễu nhương sau 30 tháng tư vẫn là đề tài muôn thuở dù nhân chứng có muốn quên, dù những kẻ chủ mưu muốn xóa thì lịch sử tự nó theo dòng chảy của thời gian vẫn bảo lưu và công bình đánh giá.

Nói đến tư liệu vật thể, không có hình thức nào vượt trên loại hình văn học nghệ thuật. Thơ văn nhạc họa đã góp phần khắc họa sinh động những biến động của lịch sử và hệ lụy của nó, tôi muốn thu hẹp vào sự trả thù mà cộng sản đã nhắm vào các sĩ quan và nhân viên chế độ VNCH sau chiến tranh. Rồi cứ mỗi năm người ta lại nhắc nhớ tội ác này, và năm nay lần dầu tiên sau 37 năm kỷ niệm tháng tư đen đã rộ lên một việc làm nhằm góp nhặt và phục hồi các bản tù ca hay những tù khúc một thời đươc chính các nhân chứng sáng tác trong tù trong suốt hơn 12 năm lao động khổ sai từ những trại tù rải rác trải dài theo dọc Hoàng liên Sơn, lan qua miền Trung du các tỉnh phía Bắc, tụ lại nơi rừng rậm hoang vu các tỉnh phía Nam, kể cảtrên những con đường chuyển trại từ bắc xuôi nam, trên lối về xa lạ khi được thả về từ cõi chết.

Đáng chú ý là công khó của một nhóm cựu tù đã thực hiện chuyên mục này mà nhà văn T. Vấn với sự góp sức của một số bạn bè giàu kỹ năng cùng chí hướng đã dùng công cụ đầu tầu của mình là trang mạng T.Vấn & Bạn Hữu làm điểm hẹn cho mọi nguồn góp nhặt để sau đó tập hợp lại, minh họa bằng tranh, đánh máy ca từ, thu âm phần nhạc, post lại ký âm, đặc biệt còn kèm theo giai thọai xuất xứ của từng bài hát trong quá trình và động cơ sáng tác đã được ghi lại hết sức xúc tích, trung thực, độc đáo do chính tác giả cung cấp hoặc người thân bạn bè còn sống sót đại diện thuật lại.

Nhìn lại chặng đường kể từ ngày phát động đến nay tạm khép lại vừa tròn 5 tháng. Hơn bảy mươi ca khúc đã được tìm lại và post lên , nhiều bài viết và cảm nhận cho từng ca khúc hoặc chuyên mục nói chung đã được truyền thông hải ngoại ưu ái quảng bá, nhiều điện thư phản hồi, đón nhận, khích lệ từ phía độc giả thính giả trong ngòai nước được gửi về cho nhóm thực hiện, nhiều nhạc sĩ tác giả sáng tác, nhiều ca sĩ chọn hát tù ca, trong đó có cả những bà vợ tù và tiếng hát tên tuổi chuyên nghiệp, nhiều thi sĩ , họa sĩ , cũng góp sức trong việc phục hồi các tác phẩm tù ca được viết một thời. Một trùng hợp lý thú là nhóm công tác văn nghệ của đài RFA cùng khởi xướng và cho phát thanh nhiều tù khúc trong dịp phát động tìm lại dấu tích những tiếng hát một thời bi tráng góp phần làm chuyên mục càng được phát tán rộng rãi trong tâm vóc cao hơn xa hơn.

do_xuan_te_dau_an
Đỗ Xuân Tê Dấu Ấn
Nói về cảm xúc khi có dịp nghe lại từng ca khúc với lời ca rành rọt ray rứt, với nét nhạc bi tráng bâng khuâng, pha quyện với giọng hát vừa chuyên vừa không chuyên của những người còn đang sống hay đã chết, mỗi người trong chúng ta dù là người trong cuộc đã một thời là nạn nhân hay những người ngoài cuộc nhưng cũng có những bà con anh em bạn bè bị cuốn trong cơn lốc, tất cả đều gặp nhau trong tâm tình của những người đồng cảm, xót thương cho thân phận những kẻ bị tập trung và ngược đãi trong chốn tù ngục mà một nhà thơ đã khái quát là nơi “ không có cuộc đời, không có lòai người, không có mặt trời “ khi ông đã viết tặng cho những người hát tù khúc giờ đây đã thành người thiên cổ. Chính vì vậy mà nhiều độc giả thính giả từ lâu chưa biết đến TV&BH nhưng thông qua sự phổ biến và ân cần giới thiệu của truyền thông hải ngọai đã sốt sắng vào thăm trang nhà gây tình trạng quá tải về kỹ thuật mà chủ biên cũng khôn g lường trước được khi ngỏ lời xin lỗi và phục họat kịp thời làm hài lòng khách viếng bốn phương.

Theo tôi được biết người chủ biên chỉ tiếc một điều lẽ ra việc này nên khởi sự từ lâu, nhất là từ khi có những thuận lợi kỹ thuật qua internet, chắc là kết quả sẽ khá hơn vì nguồn tù khúc sáng tác sẽ không bị mai một hoặc thất lạc vì nhiều tác giả đã đi vào yên nghỉ khi tuổi đời và sức khỏe do hệ lụy của những ngày lao cải làm họ sớm giã từ bạn bè đồng đội một thời cùng chiến hào, một thời cùng tù cùng trại. Anh cũng cho biết việc góp nhặt bảo tồn lưu trữ cần được tiếp tục dù thế hệ anh em chúng tôi có qua đi nhưng việc làm dang dở cần được quan tâm và nối bước.

Nay chuyên mục dù có tạm khép lại nhưng dấu ấn của những tù khúc và phong trào tù ca sẽ còn âm vang và tồn tại chừng nào người ta còn hoài niệm về tháng tư đen (một tháng oái oăm chỉ có 29 ngày nhưng lại dài tới 31 đêm như một ca khúc đã viết ) , một khi còn những nghệ sĩ vẫn cất cao tiếng hát trong những Ban Tù Ca ( tỷ như BTC Xuân Điềm ), khi vẫn còn những cuộc họp mặt cựu tù cựu binh hải ngọai hàng năm hàng tháng, còn những thế hệ hậu duệ vẫn tiếp nối truyền thống cha ông của một thời bi tráng thì người ta vẫn không thể nào quên những khúc hát oan khiên viết từ các trại tù cải tạo và coi nó như dấu ấn vật thể không thể nào phai về một thời nhiễu nhương hiếm thấy trên một đất nước vốn dĩ hay có những chu kỳ hận thù chia cắt.

Đỗ Xuân Tê

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Từng là một trung tâm thương mại sầm uất và biểu tượng cho niềm hy vọng đang dâng cao về tương lai dân chủ trong khu vực, Hồng Kông hiện đang đối mặt với các biện pháp kiểm soát ngày càng siết chặt của chính quyền Bắc Kinh. Từ năm 2019 cho đến nay, khoảng hơn 200.000 người đã ra đi để cố thoát khỏi bầu không khí chính trị ngày càng ngột ngạt. Với việc áp dụng Luật An ninh Quốc gia, quyền tự trị của Hồng Kông từng được cam kết trong mô hình “một quốc gia, hai chế độ” đã bị gần như hoàn toàn xoá bỏ. Xu hướng toàn trị của chính quyền Trung Quốc không những ảnh hưởng trực tiếp đến số phận nghiệt ngã của Hồng Kông mà còn gián tiếp đến trào lưu dân chủ hoá của Việt Nam.
Ở New York, khoảng 2 triệu cử tri đã đi bỏ phiếu cho cuộc bầu cử thị trưởng lần này, cao nhất từ năm 1969, theo dữ liệu của NBC. Tất cả người dân hiểu được tầm quan trọng của lá phiếu lần này. Mười tháng qua, có vẻ họ hiểu được mức an toàn cuộc sống của họ ra sao, và sức mạnh của nền dân chủ hơn 200 năm của Hoa Kỳ đang lâm nguy như thế nào.
Mamdani không bán mộng. Anh bán khả thi. Và cử tri, sau nhiều lần bị dọa nạt, có vẻ đã chọn đúng thứ cần mua. Hy vọng, khi ấy, không phải lời hứa. Nó là hóa đơn thanh toán mỗi cuối tháng, nhẹ hơn một chút — và là bằng chứng rằng lý trí vẫn chưa bị bôi xóa.
Hiến pháp là văn bản pháp lý tối cao quy định các nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước, xác lập thẩm quyền của các cơ quan công quyền, đồng thời quy định các chế độ kinh tế, văn hóa, xã hội và những quyền cơ bản của công dân. Tất cả các cơ quan nhà nước và công dân đều có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp...
Trong bài phát biểu tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ở New York hôm 23 tháng 9 năm 2025, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nói rằng, “Biến đổi khí hậu, bất kể điều gì xảy ra, các bạn đã bị cuốn hút vào đó rồi. Không còn việc hâm nóng toàn cầu nữa, không còn chuyện toàn cầu lạnh cóng nữa. Tất cả những tiên đoán này được thực hiện bởi Liên Hiệp Quốc và nhiều tổ chức khác, thường là những lý do tồi và đều sai lầm. Chúng được tiên đoán bởi những kẻ ngu mà dĩ nhiên là số phận của đất nước họ và nếu tiếp tục thì những quốc gia đó không có cơ hội để thành công. Nếu các bạn không tránh xa khỏi trò lừa đảo xanh này thì đất nước của các bạn sẽ thất bại.” Đó là lời chứng rõ ràng được đưa ra trước cộng đồng quốc tế về quan điểm và hành động của chính phủ Trump chống lại các giá trị khoa học mà nhân loại đã, đang, và sẽ tiếp tục giữ gìn và thực hiện để làm cho cuộc sống ngày càng văn minh tiến bộ và hạnh phúc hơn.
Năm xưa, khi Benjamin Franklin rời khỏi Hội nghị Lập hiến năm 1787, một người phụ nữ hỏi ông: “Ngài Franklin, chúng ta có được chính thể gì, một nền quân chủ hay một nền cộng hòa?” Ông đáp: “Một nền cộng hòa, nếu các người còn giữ được nó.” Benjamin Franklin muốn nói, một nền cộng hòa, tức chính quyền của nhân dân, dựa trên luật pháp và trách nhiệm của người dân. Nền cộng hoà không tự bền vững, nó chỉ tồn tại nếu người dân có đủ phẩm hạnh, lý trí. Dân chủ không phải một thành quả, mà là thử thách liên tục. Câu nói ngắn gọn, đanh thép năm xưa của Franklin nay linh nghiệm, dưới thời Donald Trump.
Sáng nay, một post trên mạng xã hội của một người bạn làm tôi khựng lại: “Nếu không thích nước Mỹ, thì cuốn gói cút đi.” Câu đó khiến tôi nhớ về một buổi chiều hơn mười năm trước. Hôm ấy, nhóm bạn cũ ngồi quây quần, câu chuyện xoay về ký ức: Sài Gòn mất. Cha bị bắt. Mẹ ra tù. Chị em bị đuổi học, đuổi nhà. Và những chuyến tàu vượt biển không biết sống chết ra sao. Giữa lúc không khí chùng xuống, một người bạn mới quen buông giọng tỉnh bơ: “Các anh chị ra đi là vì không yêu tổ quốc. Không ai ép buộc dí súng bắt các anh chị xuống tàu cả.” Cả phòng sững sờ. Ở đây toàn người miền Nam, chỉ có chị ta là “ngoài ấy.” Vậy mà chị không hề nao núng. Ai đó nói chị “gan dạ.” Có người chua chát: “Hèn gì miền Nam mình thua.”
Trong cái se lạnh của trời Tháng Mười vào Thu, khi màu lá trên khắp nước Mỹ chuyển sang gam màu đỏ rực, vàng óng, thì một cơn bão đang âm ỉ sôi sục, len lỏi dưới bề mặt của cuộc sống người Mỹ. Gió càng thổi mạnh, cơn bão ấy sẽ càng nhanh chóng bùng nổ. Vỏn vẹn trong một tháng, nước Mỹ chứng kiến ba sự kiện chấn động, nức lòng những người đang dõi theo sự mong manh của nền Dân Chủ. Mỗi sự kiện diễn ra trong một đấu trường riêng của nó, nhưng đều dệt nên từ cùng một sợi chỉ của sự phản kháng kiên cường: bắt nguồn từ sự phỉ báng tính chính trực của quân đội; tước toạt thành trì độc lập, tự do của báo chí – ngôn luận; và những cú đánh tới tấp vào sức chịu đựng của người dân.
Hiểu một cách đơn giản, văn hoá là một khái niệm tổng quát để chỉ sự chung sống của tất cả mọi người trong cùng xã hội, bao gồm ngôn ngữ, phong tục tập quán, tôn giáo và luật pháp. Do đó, luật pháp là một thành tố trong toàn bộ các hoạt động văn hoá và có ảnh hưởng đến tiến trình phát triển xã hội, một vấn đề hiển nhiên...
Bất kỳ là ai, trẻ cũng như già, nữ cũng như nam, thật là tò mò, nếu chúng ta có thể biết được tương lai gần hoặc xa của mình, của người khác. Biết được tương lai là chuyện thú vị, hoặc căng thẳng, hoặc sôi nổi, hoặc sợ hãi. Ví dụ như bạn tiên đoán được ba tháng nữa sẽ gặp tai nạn hoặc cuối năm nay sẽ bị vợ ly dị. Nhưng có thể nào tiên đoán như vậy không? Làm gì có, chỉ là chuyện giả tưởng, chuyện phim ảnh và tiểu thuyết. Chuyện mấy bà phù thủy nhìn vào thau nước hoặc quả bóng kính trong thấy được chuyện mai sau, việc mấy ông thầy bói bấm tay nhâm độn, lật bài bói toán, v… v… chỉ thỏa mãn giấc mơ và tưởng tượng. Trong thực tế, chuyện đang xảy ra còn chưa giải quyết xong, nói chi chuyện ngày mai. Không đúng, nếu biết chuyện ngày mai thì chuyện hôm nay vô cùng dễ giải quyết. Ví dụ, “nếu biết rằng em sẽ lấy chồng, anh về lấy vợ thế là xong. Vợ anh không đẹp bằng em lắm, nhưng lấy cho anh đỡ lạnh lòng.” (Thơ vô danh). Thay vì cứ đeo đuổi hai ba năm sau, kéo dài buồn bã, đau khổ, để rồi “Lòn


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.