Hôm nay,  

Tù Khúc – Dấu Ấn Một Thời Bi Tráng

03/10/201200:00:00(Xem: 10981)
Dĩ vãng dù có quên nhưng niềm đau vẫn âm thầm đọng lại. Qúa khứ dù có xa nhưng vẫn quay lai khi còn những tư liệu vật thể để chứng minh . . . Những vết sẹo tiềm ẩn của một thời xã hội nhiễu nhương sau 30 tháng tư vẫn là đề tài muôn thuở dù nhân chứng có muốn quên, dù những kẻ chủ mưu muốn xóa thì lịch sử tự nó theo dòng chảy của thời gian vẫn bảo lưu và công bình đánh giá.

Nói đến tư liệu vật thể, không có hình thức nào vượt trên loại hình văn học nghệ thuật. Thơ văn nhạc họa đã góp phần khắc họa sinh động những biến động của lịch sử và hệ lụy của nó, tôi muốn thu hẹp vào sự trả thù mà cộng sản đã nhắm vào các sĩ quan và nhân viên chế độ VNCH sau chiến tranh. Rồi cứ mỗi năm người ta lại nhắc nhớ tội ác này, và năm nay lần dầu tiên sau 37 năm kỷ niệm tháng tư đen đã rộ lên một việc làm nhằm góp nhặt và phục hồi các bản tù ca hay những tù khúc một thời đươc chính các nhân chứng sáng tác trong tù trong suốt hơn 12 năm lao động khổ sai từ những trại tù rải rác trải dài theo dọc Hoàng liên Sơn, lan qua miền Trung du các tỉnh phía Bắc, tụ lại nơi rừng rậm hoang vu các tỉnh phía Nam, kể cảtrên những con đường chuyển trại từ bắc xuôi nam, trên lối về xa lạ khi được thả về từ cõi chết.

Đáng chú ý là công khó của một nhóm cựu tù đã thực hiện chuyên mục này mà nhà văn T. Vấn với sự góp sức của một số bạn bè giàu kỹ năng cùng chí hướng đã dùng công cụ đầu tầu của mình là trang mạng T.Vấn & Bạn Hữu làm điểm hẹn cho mọi nguồn góp nhặt để sau đó tập hợp lại, minh họa bằng tranh, đánh máy ca từ, thu âm phần nhạc, post lại ký âm, đặc biệt còn kèm theo giai thọai xuất xứ của từng bài hát trong quá trình và động cơ sáng tác đã được ghi lại hết sức xúc tích, trung thực, độc đáo do chính tác giả cung cấp hoặc người thân bạn bè còn sống sót đại diện thuật lại.

Nhìn lại chặng đường kể từ ngày phát động đến nay tạm khép lại vừa tròn 5 tháng. Hơn bảy mươi ca khúc đã được tìm lại và post lên , nhiều bài viết và cảm nhận cho từng ca khúc hoặc chuyên mục nói chung đã được truyền thông hải ngoại ưu ái quảng bá, nhiều điện thư phản hồi, đón nhận, khích lệ từ phía độc giả thính giả trong ngòai nước được gửi về cho nhóm thực hiện, nhiều nhạc sĩ tác giả sáng tác, nhiều ca sĩ chọn hát tù ca, trong đó có cả những bà vợ tù và tiếng hát tên tuổi chuyên nghiệp, nhiều thi sĩ , họa sĩ , cũng góp sức trong việc phục hồi các tác phẩm tù ca được viết một thời. Một trùng hợp lý thú là nhóm công tác văn nghệ của đài RFA cùng khởi xướng và cho phát thanh nhiều tù khúc trong dịp phát động tìm lại dấu tích những tiếng hát một thời bi tráng góp phần làm chuyên mục càng được phát tán rộng rãi trong tâm vóc cao hơn xa hơn.

do_xuan_te_dau_an
Đỗ Xuân Tê Dấu Ấn
Nói về cảm xúc khi có dịp nghe lại từng ca khúc với lời ca rành rọt ray rứt, với nét nhạc bi tráng bâng khuâng, pha quyện với giọng hát vừa chuyên vừa không chuyên của những người còn đang sống hay đã chết, mỗi người trong chúng ta dù là người trong cuộc đã một thời là nạn nhân hay những người ngoài cuộc nhưng cũng có những bà con anh em bạn bè bị cuốn trong cơn lốc, tất cả đều gặp nhau trong tâm tình của những người đồng cảm, xót thương cho thân phận những kẻ bị tập trung và ngược đãi trong chốn tù ngục mà một nhà thơ đã khái quát là nơi “ không có cuộc đời, không có lòai người, không có mặt trời “ khi ông đã viết tặng cho những người hát tù khúc giờ đây đã thành người thiên cổ. Chính vì vậy mà nhiều độc giả thính giả từ lâu chưa biết đến TV&BH nhưng thông qua sự phổ biến và ân cần giới thiệu của truyền thông hải ngọai đã sốt sắng vào thăm trang nhà gây tình trạng quá tải về kỹ thuật mà chủ biên cũng khôn g lường trước được khi ngỏ lời xin lỗi và phục họat kịp thời làm hài lòng khách viếng bốn phương.

Theo tôi được biết người chủ biên chỉ tiếc một điều lẽ ra việc này nên khởi sự từ lâu, nhất là từ khi có những thuận lợi kỹ thuật qua internet, chắc là kết quả sẽ khá hơn vì nguồn tù khúc sáng tác sẽ không bị mai một hoặc thất lạc vì nhiều tác giả đã đi vào yên nghỉ khi tuổi đời và sức khỏe do hệ lụy của những ngày lao cải làm họ sớm giã từ bạn bè đồng đội một thời cùng chiến hào, một thời cùng tù cùng trại. Anh cũng cho biết việc góp nhặt bảo tồn lưu trữ cần được tiếp tục dù thế hệ anh em chúng tôi có qua đi nhưng việc làm dang dở cần được quan tâm và nối bước.

Nay chuyên mục dù có tạm khép lại nhưng dấu ấn của những tù khúc và phong trào tù ca sẽ còn âm vang và tồn tại chừng nào người ta còn hoài niệm về tháng tư đen (một tháng oái oăm chỉ có 29 ngày nhưng lại dài tới 31 đêm như một ca khúc đã viết ) , một khi còn những nghệ sĩ vẫn cất cao tiếng hát trong những Ban Tù Ca ( tỷ như BTC Xuân Điềm ), khi vẫn còn những cuộc họp mặt cựu tù cựu binh hải ngọai hàng năm hàng tháng, còn những thế hệ hậu duệ vẫn tiếp nối truyền thống cha ông của một thời bi tráng thì người ta vẫn không thể nào quên những khúc hát oan khiên viết từ các trại tù cải tạo và coi nó như dấu ấn vật thể không thể nào phai về một thời nhiễu nhương hiếm thấy trên một đất nước vốn dĩ hay có những chu kỳ hận thù chia cắt.

Đỗ Xuân Tê

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.
Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.