Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Xã hội dân sự và nhân quyền

05/01/201704:48:00(Xem: 2567)

 

Xã hội dân sự và nhân quyền
 

NGUYỄN QUANG
 

Một xã hội không thực thi nhân quyền, nghĩa là các quyền cơ bản của người dân không được tôn trọng hà tất chưa thể nói đến xã hội dân sự!

Trước hết phải khẳng định Việt Nam hiện nay chưa có xã hội dân sự vì về phương diện chính trị học, xã hội dân sự chỉ xuất hiện và  tồn tại trên nền tảng các chính phủ không chu toàn trách nhiệm như tham ô, nhũng lạm, bạo quyền, nó đảm nhận vai trò điều hành những vấn đề thường ngày của đời sống các công dân.

Như vậy, xã hội dân sự không chỉ là “Diễn đàn giữa gia đình, nhà nước và thị trường, nơi mà mọi con người bắt tay nhau để thúc đẩy quyền lợi chung”(1)
 

Theo định nghĩa của  Trung tâm Xã hội dân sự thuộc Trường đại học kinh tế London về Xã hội dân sự như sau: "Xã hội dân sự đề cập tới một mảng các hoạt động tập thể tự nguyện xung quanh các giá trị, mục tiêu, ý thích chung. Về lý thuyết, các hình thái tổ chức xã hội dân sự khác biệt hẳn với các hình thái tổ chức nhà nước, gia đình và thị trường. Nhưng trong thực tế thì, ranh giới giữa nhà nước, xã hội dân sự, gia đình và thị trường là khá lẫn lộn, mập mờ và không rõ ràng. Xã hội dân sự thường bao gồm một sự đa dạng về phạm vi hoạt động, các thành viên tham gia và các hình thái tổ chức, khác nhau về mức độ nghi lễ, tự do và quyền lực. Xã hội dân sự thường được hình thành dưới dạng các tổ chức như các hội từ thiện, các hiệp hội, các công đoàn, các nhóm tương trợ, các phong trào xã hội, các hiệp hội kinh doanh, các liên minh, và các đoàn luật sư.
 

Tóm lại, thuật ngữ xã hội dân sự xuất hiện lần đầu tiên ở châu Âu vào thế kỷ 16 và trở nên phổ biến vào thế kỷ 18. Theo quan niệm truyền thống châu Âu, xã hội dân sự được coi là một tổ chức (hội) đối trọng với chính quyền, tuy vậy cách hiểu này vẫn chưa được chấp nhận tại Việt Nam vì những lý do chính trị.
 

Như vậy, xã hội dân sự là một xã hội đủ năng lực để tự quản, khi các công dân có quyền tự do chọn lựa qua lá phiếu của mình. Người dân Việt Nam hiện nay chưa được trả thẩm quyền, tất cả do Đảng Cộng sản quyết định trong chế độ toàn trị: Đảng cử, dân bầu dưới nòng súng!

Ở Việt Nam, các tổ chức như Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Mặt trận tổ quốc, Ủy ban đoàn kết tôn giáo... chỉ là những công cụ của thứ nhà nước chuyên chính, thuộc tính của chế độ toàn trị! Nếu gọi những tổ chức trên là xã hội công dân, quả là hệ thống chính trị của Cộng sản nói chung và cá biệt với các nước CS còn sót lại nó không giống ai và ngày càng lộ rõ bộ mặt phi nhân bản của các tổ chức mafia!

Các tổ chức phi chính phủ có phải là các tổ chức xã hội dân sự không? Không ai phân biệt rõ điều đó. Nhưng chắc chắn một điều ngay tại Việt Nam chưa có xã hội dân sự ngay trên bình diện lý thuyết, cụ thể như dự thảo Luật về hội của Nhà nước Việt Nam vẫn chưa được thông qua. Chỉ có những cuộc hội thảo cấp Bộ tốn phí thêm ngân sách quốc dân nhưng không dẫn đến đâu cả…Câu chuyện xã hội dân sự Việt Nam trở thành như thứ chuyện ‘người mù sờ voi’!

Theo Machiavelli quyền lực chính là ‘cánh tay nối dài’, nên các hội đoàn trong chế độ toàn trị không phải là các tổ chức xã hội dân sự hay thuộc về các tổ chức phi chính phủ, nếu có chỉ về phương diện hành chánh, thật sự không phi chính phủ về phương diện chính trị. Trong khi đó bản chất chất của các tổ chức xã hội dân sự là phi chính phủ về phương diện chính trị chứ không phải là phi chính phủ về phương diện hành chính.

Bản chất của bất cứ chế độ độc tài nào đều nơm nớp lo sợ sự phát triển của xã hội dân sự, chúng cũng lập nên những viện nghiên cứu xã hội dân sự nhưng để dò xét từ khái niệm đến các tổ chức phi chính phủ ảnh hưởng như thế nào đến sự tồn vong của chúng. Trong khi thực chất của các xã hội dân sự không những không phương hại đến hoạt động hành pháp mà nó còn là trụ cột chống đỡ cho các công dân mà vốn không một Nhà nước nào có thể chu toàn trong vai trò của mình.


 

Ngay cả trên bình diện tôn giáo, với các giáo hội quốc doanh cũng nói lên sự can thiệp về sinh hoạt tinh thần từ sự sợ hãi này, nghĩa là tôn giáo nếu muốn tồn tại phải thể hiện sự vong thân phi chính trị của mình, hiểu như chính trị là một thái độ ý thức với tha nhân – hommo politicain, con người là một hữu thể chính trị. Tôn giáo dưới chế độ toàn trị CS như vậy chỉ còn là hình thức với những lễ nghi cờ xí, nội dung nhằm biến đổi con người làm lành lánh dữ không còn, chỉ còn là những lễ nghi và một ngày không xa thành những thứ đồng bóng như đã xảy ra trên đất nước này: Tôn giáo chỉ thỏa mãn những ước mơ nhất thời cho qua cơn nghiện tham, sân, si…của con người khi những nhà lãnh đạo tôn giáo đi vào con đường thỏa hiệp với bạo quyền!

Bài học lịch sử, đó là các tổ chức hội đoàn phi chính trị rất dễ trở thành Đảng phái chính trị. Đây là sự quan ngại, lo lắng vô cùng của các nhà độc tài, người viết không muốn dùng từ CS vì thực sự thứ nhà nước này cũng chỉ tồn tại không lâu nữa với một vài nước còn sót lại trên hành tinh, trong khi vấn đề nhân quyền vẫn còn luôn mãi với con người, cho nên các nhà toàn trị luôn tìm cách tận diệt từ trong trứng nước các hội đoàn khiến sự hình thành và phát triển về dân sự của các tổ chức này, thậm chí ngày càng bành trướng bộ máy công an trị để theo dõi mọi hoạt động của các công dân, cho dù đó là nhưng hoạt động từ thiện!
 

Đây chính là mảnh đất tốt để tham nhũng phát triển và cũng là một trong những huyết mạch để chữa trị bệnh tham nhũng. Bởi vì một khi bộ máy nhà nước ngày càng phình to, có thể nói là bị phát trướng ra như ung thư gan, các tế bào không phát triển bình thường, giống như số viên chức quá lớn nhưng với đồng lương ít ỏi, họ sẽ tham ô để sống thỏa mái nhờ vào hệ thống công quyền! Trong khi các tổ chức công dân phát triển mạnh mẽ sẽ đảm trách vô số những sinh hoạt dân sự mà không cách gì một chính thể nào có thể hoàn thiện theo dòng lịch sử đã chứng minh!

Quả thật sự cai trị lâu dài của bất cứ một chế độ độc tài nào cũng sẽ là gánh nặng lâu dài đối với dân tộc đó và trên bình diện chung đối với cộng đồng nhân loại!
 

Cái gọi là nhà nước quản lý chỉ mang lại thảm họa cho con người khi mọi thứ ôm khư khư quyền lực vào tay một nhóm người dùng bạo lực để trấn áp nhân dân. Những chiêu bài như cải cách hành chánh chỉ là những chiêu thức sách lược nhằm cầm quyền lâu dài vì tập đoàn thống trị sẽ không bao giờ chịu cải cách về chính trị, do đó xã hội chỉ có sự giậm chân tại chỗ!

Tính chất thiện nguyện của người dân, nhất là của các Tu sĩ các tôn giáo lại càng bị hoài nghi, trong khi đó lại là yếu tố nền tảng của các xã hội dân sự hình thành. Bao giờ nhà nước cũng cài cho bằng được các tu sĩ quốc doanh hoặc một viên chức đảng viên nghỉ hưu nào đó trong các hội đoàn, trường học…thường phải qua sự xét duyệt của Bộ công an, Nội vụ…Nên không thể có sự hình thành của một xã hội dân sự dưới bất cứ chế độ toàn trị nào, thật vậy!

Tóm lại, Việt Nam hiện nay và mãi sau này sẽ không có xã hội dân sự! Tại sao lại như vậy? Bởi vì người dân không có một quyền cơ bản nào hết khi sinh ra làm người như các quyền dân sự được ghi trong Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền. Thảo luận vấn đề xã hội dân sự là bàn về nhân quyền, song ở Việt Nam danh từ nhân quyền được nhắc đến sẽ rất dị ứng với nhà cầm quyền, đó là điều tối kỵ nếu muốn an thân!

Thế giới hình thành thế giới, tiến tới một xã hội dân sự thật sự chính là bước đầu thực thi các quyền cơ bản của con người, được thừa nhận qua hiến pháp, bằng không sẽ không bào giờ có được một xã hội dân sự lành mạnh, những tổ chức xã hội trên thực tế. Mãi mãi dân tộc đó vẫn là xã hội ‘vị thành niên’ như quan niệm của Kant, nó gồm những con người không bao giờ biết tự chủ chính mình mà vốn văn minh là biết kiềm chế!
 

NGUYỄN QUANG
(1).Theo Wikipedia.

*

 

 



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
Một nền dân chủ lâu đời, bén rễ hơn ba trăm năm qua của một cường quốc hàng đầu thế giới bỗng dưng trở thành nền “cộng hòa chuối” (banana republic)[1] qua cuộc bầu cử tổng thống 2020, với tố cáo gian lận, kiện tụng rồi trở thành bạo loạn sau đó, tưởng như chỉ có thể xảy ra ở một nước độc tài kém phát triển nào đó ở Nam Mỹ hay mãi tận châu Phi xa xôi. Tại sao lại có thể xảy ra những chuyện kỳ lạ như thế với một nền dân chủ được xem như mẫu mực để thế giới noi theo?
Khi Facebook và Twitter quyết định đóng cửa vĩnh viễn tài khoản của Tổng thống Trump, sau nhiều lần cảnh cáo, dư luận bùng lên tranh luận về quyền tự do phát biểu và Tu chính án Số 1 trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ ngày lên làm lãnh đạo, ông Trump đã dùng tài khoản twitter để nói chuyện thẳng với những ai có kết nối với tài khoản của ông. Twitter của tổng thống có 80 triệu người theo dõi và ông đã dùng nó như là phương tiện phát ngôn chính, vào bất cứ khi nào ông thấy cần, kể cả lúc đêm khuya hay khi trời còn tờ mờ sáng.
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc