Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Phạm Ngũ Lão

5/20/201400:00:00(View: 4728)

Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt-Đất Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của đề tài. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang “Sử Việt-Đất Việt” được đăng hằng tuần, luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt.)
________________

PHẠM NGŨ LÃO
(1255 - 1320)

Phạm Ngũ Lão quê làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, Hải Dương (nay huyện Ân Thi, Hưng Yên). Lúc còn hàn vi, ông thường ngồi đan sọt (giỏ tre) ở ven đường, để mưu sinh. Chuyện kể rằng: Một hôm có một vị quan lớn đi ngang qua; ông lại mải mê suy nghĩ, làm sao quân ta đánh tan tác quân Nguyên đang xâm lăng Đại Việt, nên quên đi ngoại cảnh. Quân lính dẹp đường quát bảo tránh, ông lại mải mê suy nghĩ nên không nghe, lính đâm thủng đùi mà ông không hay. Sau đấy, Trần Hưng Đạo cho đưa ông về dinh, làm môn khách và gả quận chúa Anh Nguyên (con gái nuôi của Trần Hưng Đạo) cho ông.

Khi ông được làm tướng nhà Trần, thể hiện cái tâm ái quốc ấy. Năm 1285, Ông cùng Trần Quang Khải đánh quân Nguyên tan tác ở bến Chương Dương, rồi phá giặc ở Vạn Kiếp. Sau đó, Ông được lệnh, mang 3 vạn quân phục kích đánh địch ở Vạn Kiếp, chặn đường địch rút chạy lên biên giới phía bắc và giết 2 phó tướng giặc là Lý Quán và Lý Hằng. Yên giặc, vua Trần phong ông Quản Thánh Dực Quân.

Chống Nguyên xâm lược lần thứ ba, Phạm Ngũ Lão cùng các tướng, phục kích đường rút lui của giặc, bắt sống các tướng nhà Nguyên là Phàn Tiếp, Áo Lỗ Xích, Ô Mã Nhi. Phạm Ngũ Lão tiếp tục truy kích quân của Thoát Hoan trên đường bộ. Ông được vua Trần Anh Tông thăng chức Điện súy Thượng tướng quân, tước Quan nội hầu. Một người con gái của ông là Tĩnh Huệ là thứ phi của vua Anh Tông. Dưới đời Trần Anh Tông và Trần Minh Tông. Phạm Ngũ Lão đã ba lần cất quân đi trừng phạt sự xâm chiếm, quấy nhiễu của quân Ai Lao vào các năm 1294, 1297 và 1301. Và hai lần Nam chinh đánh thắng quân Chiêm Thành vào các năm 1312 và 1318, vua Chiêm là Chế Chí xin hàng.

Ông thông thạo văn thơ và binh thư đồ trận. Ông đối xử với binh sĩ kỷ luật nghiêm minh, nhưng thương họ như anh em, cùng đồng cam cộng khổ với binh sĩ, nên quân ngũ của Phạm Ngũ Lão được gọi là “phụ tử chi binh”. Vì vậy nơi chiến trường, ông đoạt được nhiều chiến thắng vẻ vang.

Ngày 1 tháng 11 năm 1320 (Canh Thân), ông mất, hưởng thọ 65 tuổi. Ông chẳng những là một tướng lãnh tài ba, mà còn là một nhà văn thơ có tên tuổi thời bấy giờ. Thơ văn của ông thất lạc, chỉ còn: Bài thơ Thuật Hoài và bài văn Hưng Đạo Vương.

*- Thiết nghĩ: Phạm Ngũ Lão ngồi đan sọt ngoài đường để bán kiếm sống, nhà nghèo thế đấy, mà tâm thì giàu lòng yêu nước, thiết tha lo lắng dân tộc đang trong cơn tang tóc bởi quân Nguyên xâm lược. Trầm tư nghĩ ngợi thế nào, mà lính dẹp đường quát tránh không nghe, mới dùng giáo đâm thủng đùi, máu ra đầm đìa vẫn không biết?!. Cái tâm ái quốc ấy, cái khí tiết sáng ngời ấy, đã xông tận chốn trời cao, đã làm động tâm đến vị chủ tướng chống quân Nguyên là Hưng Đạo Vương. Có lẽ Hoàng thiên không phụ người nhiệt huyết, nên sau đấy Phạm Ngũ Lão được Hưng Đạo Vương xem trọng như môn khách và được xem như người trong vương phủ.

Nhà Trần có được những chiến thắng vẻ vang, phải kể tới sự đãi ngộ của triều Trần với bất cứ ai là người có tài, có lòng yêu nước lo dân, dù ở tầng lớp nào trong xã hội. Từ đấy, Phạm Ngũ Lão mới có điều kiện thi thố tài năng và lòng son sắt của ông với quốc gia dân tộc.

Phạm Ngũ Lão là vị tướng yêu lính như con nên có câu “phụ tử chi binh”, luôn đồng cam cộng khổ với quân sĩ của mình, khi rèn quân luyện lính rất nghiêm minh. Khi ra trận, ông luôn dũng cảm xông xáo đi đầu làm gương quân sĩ. Ông thông thạo binh pháp, xem xét kỹ tình hình và địa hình trước khi quyết chiến, nên luôn đem về chiến thắng vẻ vang.

Cảm mộ: Phạm Ngũ Lão

Ngẫm nghĩ lo quê, dẫu giữa đường
Lẫy lừng diệt giặc bến Chương Dương
Luyện binh nhuần nhuyễn, thông binh pháp
Xông trận hăng say, thạo chiến trường
Nam phạt Chiêm, lo lường giới tuyến
Tây bình Lào, định đoạt biên cương
Quốc gia rạng rỡ, nhờ rường cột
Nòi giống muôn đời, luôn vấn vương

Nguyễn Lộc Yên

Print
Reader's Comment
5/20/201412:33:58
Guest
Anh hùng thời Trần chống quân xâm lược Nguyên Mông nhiều, có tâm với nước nên vó ngựa Mông Cổ tàn phá từ Á sang Âu phải 3 lần thua trận trước quân dân Việt. Khi ấy nhân dân đồng lòng với triều đình, cha bảo con nghe nên đánh đâu thắng đó dù giặc phương Bắc hung dữ, tàn bạo và mạnh hơn ta gấp nhiều lần. Có thể người Việt xưa đoàn kết và thương yêu nhau hơn bây giờ chứ mầm mống chia rẻ dân ta đã có từ thời Trịnh Nguyễn phân tranh lấy sông Gianh làm biên giới đàn bà con gái trong Nam không được mặc váy, ngôn ngữ cũng phân biệt Nam Bắc mãi tới giờ, tới thời Quốc Cộng thì sông Bến Hải là vỹ tuyến tạm thời chia đất nước thành 2 miền Nam Bắc, sau tháng 4/1975 thì cái sự chia rẽ đó chưa thể và không biết bao giờ mới hàn gắn được. Khi đó thì may ra nước ta mới tránh được họa phương Bắc xâm lược 1 lần nữa?!
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.