Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Phạm Ngũ Lão

20/05/201400:00:00(Xem: 4729)

Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt-Đất Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của đề tài. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang “Sử Việt-Đất Việt” được đăng hằng tuần, luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt.)
________________

PHẠM NGŨ LÃO
(1255 - 1320)

Phạm Ngũ Lão quê làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, Hải Dương (nay huyện Ân Thi, Hưng Yên). Lúc còn hàn vi, ông thường ngồi đan sọt (giỏ tre) ở ven đường, để mưu sinh. Chuyện kể rằng: Một hôm có một vị quan lớn đi ngang qua; ông lại mải mê suy nghĩ, làm sao quân ta đánh tan tác quân Nguyên đang xâm lăng Đại Việt, nên quên đi ngoại cảnh. Quân lính dẹp đường quát bảo tránh, ông lại mải mê suy nghĩ nên không nghe, lính đâm thủng đùi mà ông không hay. Sau đấy, Trần Hưng Đạo cho đưa ông về dinh, làm môn khách và gả quận chúa Anh Nguyên (con gái nuôi của Trần Hưng Đạo) cho ông.

Khi ông được làm tướng nhà Trần, thể hiện cái tâm ái quốc ấy. Năm 1285, Ông cùng Trần Quang Khải đánh quân Nguyên tan tác ở bến Chương Dương, rồi phá giặc ở Vạn Kiếp. Sau đó, Ông được lệnh, mang 3 vạn quân phục kích đánh địch ở Vạn Kiếp, chặn đường địch rút chạy lên biên giới phía bắc và giết 2 phó tướng giặc là Lý Quán và Lý Hằng. Yên giặc, vua Trần phong ông Quản Thánh Dực Quân.

Chống Nguyên xâm lược lần thứ ba, Phạm Ngũ Lão cùng các tướng, phục kích đường rút lui của giặc, bắt sống các tướng nhà Nguyên là Phàn Tiếp, Áo Lỗ Xích, Ô Mã Nhi. Phạm Ngũ Lão tiếp tục truy kích quân của Thoát Hoan trên đường bộ. Ông được vua Trần Anh Tông thăng chức Điện súy Thượng tướng quân, tước Quan nội hầu. Một người con gái của ông là Tĩnh Huệ là thứ phi của vua Anh Tông. Dưới đời Trần Anh Tông và Trần Minh Tông. Phạm Ngũ Lão đã ba lần cất quân đi trừng phạt sự xâm chiếm, quấy nhiễu của quân Ai Lao vào các năm 1294, 1297 và 1301. Và hai lần Nam chinh đánh thắng quân Chiêm Thành vào các năm 1312 và 1318, vua Chiêm là Chế Chí xin hàng.

Ông thông thạo văn thơ và binh thư đồ trận. Ông đối xử với binh sĩ kỷ luật nghiêm minh, nhưng thương họ như anh em, cùng đồng cam cộng khổ với binh sĩ, nên quân ngũ của Phạm Ngũ Lão được gọi là “phụ tử chi binh”. Vì vậy nơi chiến trường, ông đoạt được nhiều chiến thắng vẻ vang.

Ngày 1 tháng 11 năm 1320 (Canh Thân), ông mất, hưởng thọ 65 tuổi. Ông chẳng những là một tướng lãnh tài ba, mà còn là một nhà văn thơ có tên tuổi thời bấy giờ. Thơ văn của ông thất lạc, chỉ còn: Bài thơ Thuật Hoài và bài văn Hưng Đạo Vương.

*- Thiết nghĩ: Phạm Ngũ Lão ngồi đan sọt ngoài đường để bán kiếm sống, nhà nghèo thế đấy, mà tâm thì giàu lòng yêu nước, thiết tha lo lắng dân tộc đang trong cơn tang tóc bởi quân Nguyên xâm lược. Trầm tư nghĩ ngợi thế nào, mà lính dẹp đường quát tránh không nghe, mới dùng giáo đâm thủng đùi, máu ra đầm đìa vẫn không biết?!. Cái tâm ái quốc ấy, cái khí tiết sáng ngời ấy, đã xông tận chốn trời cao, đã làm động tâm đến vị chủ tướng chống quân Nguyên là Hưng Đạo Vương. Có lẽ Hoàng thiên không phụ người nhiệt huyết, nên sau đấy Phạm Ngũ Lão được Hưng Đạo Vương xem trọng như môn khách và được xem như người trong vương phủ.

Nhà Trần có được những chiến thắng vẻ vang, phải kể tới sự đãi ngộ của triều Trần với bất cứ ai là người có tài, có lòng yêu nước lo dân, dù ở tầng lớp nào trong xã hội. Từ đấy, Phạm Ngũ Lão mới có điều kiện thi thố tài năng và lòng son sắt của ông với quốc gia dân tộc.

Phạm Ngũ Lão là vị tướng yêu lính như con nên có câu “phụ tử chi binh”, luôn đồng cam cộng khổ với quân sĩ của mình, khi rèn quân luyện lính rất nghiêm minh. Khi ra trận, ông luôn dũng cảm xông xáo đi đầu làm gương quân sĩ. Ông thông thạo binh pháp, xem xét kỹ tình hình và địa hình trước khi quyết chiến, nên luôn đem về chiến thắng vẻ vang.

Cảm mộ: Phạm Ngũ Lão

Ngẫm nghĩ lo quê, dẫu giữa đường
Lẫy lừng diệt giặc bến Chương Dương
Luyện binh nhuần nhuyễn, thông binh pháp
Xông trận hăng say, thạo chiến trường
Nam phạt Chiêm, lo lường giới tuyến
Tây bình Lào, định đoạt biên cương
Quốc gia rạng rỡ, nhờ rường cột
Nòi giống muôn đời, luôn vấn vương

Nguyễn Lộc Yên

In Trang
Ý kiến bạn đọc
20/05/201412:33:58
Khách
Anh hùng thời Trần chống quân xâm lược Nguyên Mông nhiều, có tâm với nước nên vó ngựa Mông Cổ tàn phá từ Á sang Âu phải 3 lần thua trận trước quân dân Việt. Khi ấy nhân dân đồng lòng với triều đình, cha bảo con nghe nên đánh đâu thắng đó dù giặc phương Bắc hung dữ, tàn bạo và mạnh hơn ta gấp nhiều lần. Có thể người Việt xưa đoàn kết và thương yêu nhau hơn bây giờ chứ mầm mống chia rẻ dân ta đã có từ thời Trịnh Nguyễn phân tranh lấy sông Gianh làm biên giới đàn bà con gái trong Nam không được mặc váy, ngôn ngữ cũng phân biệt Nam Bắc mãi tới giờ, tới thời Quốc Cộng thì sông Bến Hải là vỹ tuyến tạm thời chia đất nước thành 2 miền Nam Bắc, sau tháng 4/1975 thì cái sự chia rẽ đó chưa thể và không biết bao giờ mới hàn gắn được. Khi đó thì may ra nước ta mới tránh được họa phương Bắc xâm lược 1 lần nữa?!
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối

Chủ quyền tại Biển Đông là một vấn đề tranh chấp lâu đời và phức tạp nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đây sẽ còn là một thách thức trọng yếu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam trong nhiều thập niên tới. Hiện nay, dù tình hình Biển Đông vẫn âm ỉ căng thẳng nhưng chưa bùng phát thành xung đột nghiêm trọng, song tình trạng cạnh tranh chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang ngày càng gia tăng...

Ngay chính cái tên “Tôi, Không Là Của Ai” đã là một tiếng kêu vừa thẳng thắn, vừa đau đớn. Tôi không là của ai trong cuộc đời này. Tôi không là con của cha tôi. Nhà văn, ký giả Amy Wallace từng lên tiếng, Virginia cũng từng bị chính cha mình ức hiếp khi cô 7 tuổi. Cô khước từ cái quyền sở hữu của những kẻ đã lạm dụng mình. Cô bị khước từ quyền được sống và được làm người, dù đó là những ngày hạnh phúc muộn màng của hơn 20 năm sau ngày cô thoát khỏi Jeffrey Epstein và Ghislaine Maxwell. Khi Virginia viết cuốn tự truyện này là lúc cô đã được hưởng 22 năm tự do. Tự do khỏi Epstein, Maxwell, đường dây mua bán tình dục trẻ em mà cô là một trong những nô lệ tình dục của Epstein. Hai mươi hai năm đó, cô tự thú, “không dễ dàng chút nào.” Không bao giờ có vết thương nào không để lại vết sẹo. Không bao giờ có sự hồi phục nào không để lại trầm tích.

Trump tắt CNN lúc ba giờ sáng. Không phải vì tức giận, mà vì ông vừa nảy ra ý tưởng điên rồ nhất đời mình. “Alexa, triệu tập Washington.” Câu lệnh vang lên trong bóng tối Phòng Bầu Dục như tiếng thần chú của một pháp sư già gọi linh hồn của quá khứ về để chứng minh rằng mình vẫn còn đúng. Thanksgiving năm nay, ông sẽ không ăn gà tây thật. Ông sẽ ăn ký ức. Phòng Bầu Dục rực ánh xanh lam – thứ ánh sáng lạnh của công nghệ và tự mãn. Trên bàn, con gà tây hologram vàng óng, chín hoàn hảo, không mùi, không khói, không có thịt thật. Một con gà tây ảo cho thời đại ai cũng sợ máu thật. Mọi thứ được lập trình để hoàn hảo: bàn tiệc dài, ly rượu đầy, bốn vị lập quốc hiện ra – George Washington, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson, James Madison – được tái tạo bằng toàn bộ diễn văn, thư từ, và những câu họ chưa bao giờ nói. Bốn AI hoàn hảo.

Hội nghị khí hậu Liên Hiệp Quốc lần thứ ba mươi COP30 ở Belém, diễn ra trong bầu khí quyển nặng trĩu: trái đất nóng dần, còn các cường quốc vẫn cãi nhau về “mục tiêu” và “cam kết”. Biểu mức phát thải, phần trăm, hạn kỳ — tất cả lặp lại như những mùa họp cũ. Nhưng đằng sau lớp từ ngữ ấy, trật tự năng lượng của thế giới đã chuyển hướng. Cái trục quyền lực của thời đại đã dời khỏi phương Tây. Từ Tô Châu đến Quảng Đông, những nhà máy nối dài đã âm thầm định giá tương lai của mặt trời và gió. Trung Quốc không nói nhiều. Họ làm. Đến cuối năm 2024, Bắc Kinh vượt sớm mục tiêu 2030, đạt hơn một ngàn bốn trăm gigawatt gió và mặt trời — gấp bốn lần toàn Liên hiệp Âu châu. Tám phần mười chuỗi cung ứng quang điện nằm trong lãnh thổ của họ. Pin và xa điện xuất khẩu hàng chục tỉ Mỹ kim, kéo giá năng lượng sạch xuống một mức không còn cần trợ cấp.

Việc đình trệ gọi thầu dầu hỏa hai năm từ 1971 phải chờ qua 1973 rút cục đã giết chết chương trình tìm dầu của Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) và theo đó đã đốt cháy một cơ may lớn lao có nhiều triển vọng cứu vãn, duy trì và phát triển miền Nam. VNCH đã tìm được dầu hỏa ở Mỏ Bạch Hổ trong tháng Hai năm 1975. Thật nhiều dầu mà lại thật quá trễ.

“Tôi từ chức để có thể lên tiếng, ủng hộ các vụ kiện tụng và hợp tác với các cá nhân và tổ chức khác tận tâm bảo vệ pháp quyền và nền dân chủ Mỹ. Tôi cũng dự định sẽ bảo vệ những thẩm phán không thể công khai lên tiếng bảo vệ chính mình. Tôi không thể chắc chắn rằng mình sẽ tạo ra sự khác biệt. Tuy nhiên, tôi nhớ lại những gì Thượng nghị sĩ Robert F. Kennedy đã nói vào năm 1966 về việc chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi: “Mỗi khi một người đứng lên vì một lý tưởng, hoặc hành động để cải thiện cuộc sống của người khác, hoặc chống lại sự bất công, người đó sẽ tạo ra một đợt sóng hy vọng nhỏ bé.” Khi những đợt sóng nhỏ bé này hội tụ đủ, lúc đó có thể trở thành một cơn sóng thần.

Khi lịch sử bị xem nhẹ, nó không ngủ yên mà trở lại, nghiêm khắc hơn. Và mỗi khi nước Mỹ bước vào thời kỳ chia rẽ sâu sắc, tiếng vọng ấy lại dội về – nhắc rằng ta từng đi qua những năm tháng hỗn loạn, và vẫn tìm được lối ra. Robert A. Strong, học giả tại Đại học Virginia, cho rằng để hiểu nước Mỹ hiện nay, ta nên nhìn lại giai đoạn giữa hai đời tổng thống Ulysses S. Grant và William McKinley – từ năm 1876 đến 1896. Hai mươi năm ấy là một bài học sống động về cách một nền dân chủ có thể trượt dài trong chia rẽ, rồi chậm chạp tự điều chỉnh để tồn tại.

Khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (Indo-Pacific) đang nổi lên như trung tâm chiến lược của thế kỷ XXI, nơi giao thoa lợi ích của các cường quốc hàng đầu thế giới. Với 60% dân số toàn cầu, hơn một nửa GDP thế giới, và các tuyến hàng hải trọng yếu nhất hành tinh, khu vực này giữ vai trò quyết định trong ổn định an ninh, thương mại và năng lượng quốc tế...

Washington vừa bật sáng lại sau bốn mươi ngày tê liệt. Nhưng cái cảm giác “ổn rồi” chỉ là ảo giác. Đằng sau cái khoảnh khắc “chính phủ mở cửa trở lại” là câu chuyện nhiều tính toán, mà trung tâm của cuộc mặc cả chính là Obamacare – chương trình từng giúp hàng chục triệu người có bảo hiểm y tế – nay trở thành bệnh nhân bị đặt lên bàn mổ của chính quyền Trump, với con dao ngân sách trong tay Quốc hội.

Đã là người Việt Nam, nếu không trải qua, thì ít nhất cũng đã từng nghe hai chữ “nạn đói.” Cùng với lịch sử chiến tranh triền miên của dân tộc, hai chữ “nạn đói” như cơn ác mộng trong ký ức những người đã sống qua hai chế độ. Sử sách vẫn còn lưu truyền “Nạn đói năm Ất Dậu” với hình ảnh đau thương và những câu chuyện sống động. Có nhiều người cho rằng cũng vì những thăng trầm chính trị, kinh tế, mà người Việt tỵ nạn là một trong những dân tộc chịu thương chịu khó nhất để sinh tồn và vươn lên. Thế giới nhìn chung cho đến nay cũng chẳng phải là vẹn toàn. Dù các quốc gia bước sang thế kỷ 21 đã sản xuất đủ lương thực để nuôi sống tất cả mọi người, nạn đói vẫn tồn tại, bởi nhiều nguyên nhân. Có thể kể như chiến tranh, biến đổi khí hậu, thiên tai, bất bình đẳng, bất ổn kinh tế, và hệ thống lãnh đạo yếu kém.
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.