Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nga Mỹ đọ sức, Trung Quốc hưởng lợi

09/03/201421:54:00(Xem: 10185)

Nga Mỹ đọ sức, Trung Quốc hưởng lợi

Đoàn Hưng Quốc

Trong hai bài học rút ra từ Chiến Tranh Lạnh cho Nga và Trung Quốc thì ông Putin chỉ áp dụng một còn Bắc Kinh mới thực hiện cả hai:

  1. Nga-Hoa hợp tác với nhau mới có thể cân bằng được với thế lực của Tây Phương, còn kình chống lẩn nhau thì sẽ bị chia rẽ và đánh gục.
  2. Trung Quốc hưởng lợi nhiều nhất nếu tình trạng căng thẳng giữa Nga và Mỹ gia tăng. Vào cuối Chiến Tranh Lạnh khi Tây Phương nổ lực kềm chân Nga bằng hoả tiển tầm trung Patriot ở Âu Châu và du kích quân tại A-Phú-Hãn thì Hoa Lục không còn bị đe doạ từ phương Bắc nên mới rảnh tay tập trung nhân vật lực canh tân hoá đất nước.

Nếu chọn mốc thời gian đánh dấu cho việc Nga-Hoa trở lại hợp tác chiến lược sau Chiến Tranh Lạnh thì đó là cuộc chiến Kosovo, khi máy bay Hoa Kỳ vô tình (hay cố ý) thảy một quả bom đánh xập Đại Sứ Quán Trung Quốc [1] mà Bắc Kinh không đủ khả năng để trả đủa; chiến sự sau đó chấm dứt với giải pháp chính trị của Tây Phương dù bị xem như vô cùng thiệt thòi cho cánh người Serb vốn được Nga hậu thuẩn, thế mà Mạc Tư Khoa không đủ uy thế để bênh vực đàn em. Nga-Trung sau đó gạt bỏ các tranh chấp về biên giới để tăng cường hợp tác thương mại và phối hợp trong chính sách ngoại giao. Nga cung cấp khí đốt và công cụ quốc phòng trong khi Hoa Lục trở thành nguồn sản xuất cung cấp vật liệu tiêu dùng đa dạng với giá cả phải chăng. Giữa hai bên tuy còn nhiều bất đồng như về giá cả năng lượng, việc sao chép công nghệ quân sự, sự hiện diện ngày càng đông của người Hoa ở vùng Tây Bá Lợi Á, và tranh dành ảnh hưởng với các nước thuộc khu vực Trung-Á; nhưng cả Bắc Kinh lẩn Mạc Tư Khoa đều tự chế không để tham vọng địa chính trị dẫn đến thế kình địch như trong thời kỳ Chiến Tranh Lạnh.

Các chỉ trích của Tây Phương về những vi phạm nhân quyền và thể chế chính trị độc tài càng khiến Putin cùng Bắc Kinh xích lại gần nhau hơn vì cả hai xem đây là mưu toan của Âu-Mỹ ngăn cản sự trổi dậy của Nga và Hoa Lục. Giữa hai nước cho dù không thành hình một liên minh chính thức nhưng đã phối hợp nhịp nhàng với hai lá phiếu phủ quyết trong Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc để phá vở các nổ lực của Tây Phương nhằm cô lập hoá Iran và Syrie: qua đó Mạc Tư Khoa khôi phục dần ảnh hưởng tại Trung Đông còn Bắc Kinh hưởng lợi khi Mỹ bị chi phối không thể nhanh chóng chuyển trọng tâm chiến lược sang vùng Thái Bình Dương.

Cả Nga và Trung Quốc đều muốn khống chế các nước xung quanh, một mặt vì xem đây là khu vực ảnh hưởng truyền thống nhưng cạnh đó còn thêm tham vọng bá quyền dành nguồn tài nguyên dồi dào của các láng giềng. Song song với nhiều biện pháp cứng rắn dùng làm cây gậy Bắc Kinh thêm vào sức mạnh mậu dịch như củ cà-rốt, trong lúc ông Putin khéo léo xử dụng lá bài năng lượng để vừa ràng buộc các nước Tây Âu đồng thời mua chuộc hay uy hiếp những nước lân bang. Cho dù có nhiều đánh giá rằng Nga đang trên đà suy thoái lâu dài do dân số giảm và nền tảng chính trị xã hội bấp bênh, nhưng vào hiện tại và trong những năm sắp tới Mạc Tư Khoa vẫn đủ khả năng khuấy động thế địa chính trị tại Âu Châu, Trung Đông và ngay cả vùng Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, trong tương quan giữa Nga và Trung Quốc thì trong tương lai xa Bắc Kinh sẽ chiếm lợi thế với cả GDP và dân số nhiều gần gấp mười lần nước láng giềng. Hoa Lục hiện tôn trọng Mạc Tư Khoa như một đối tác bình đẳng – thay vì xem nhẹ thuộc hàng dưới như đối với Nhật hay Ấn Độ – bởi nhiều lý do: Trung Quốc cần nguồn năng lượng bên ngoài trong khi chưa khai thác được tại Biển Đông còn tình hình Trung Đông quá bấp bênh; Nga là nước duy nhất bán các kỷ thuật quốc phòng tối tân, lại có thêm một kho vủ khí nguyên tử khổng lồ để tự vệ hay kềm chế Hoa Kỳ. Nhưng trên hết vì thế chân vạc hiện thăng ba chân chớ không phải nghiêng về một bên, cho dù Mạc Tư Khoa thân thiện với Bắc Kinh hơn đối với Hoa Kỳ nhưng đó là sự chọn lựa độc lập, và nếu không hài lòng trong bang giao Nga-Trung Mạc Tư Khoa đủ tư cách để thay đổi lập trường sang hoà hoãn với Tây Phương nhằm tạo bất lợi cho Trung Quốc. Tổng Thống Putin rất chủ động trong các vấn đề Syrie và Iran khiến Âu-Mỹ dù bất bình nhưng vẫn phải xem Nga là một đối tác ngang hàng trong thế địa chính trị toàn cầu chớ không còn đối xử như với một cường quốc yếu thế.

Nhưng thế cân bằng địa chính trị nói trên đang bị lung lai khi ông Putin quyết định can thiệp trắng trợn vào Ukraine giúp cho nước đứng ngoài cuộc tranh chấp là Hoa Lục hưởng lợi.

Vào lúc mà Tổng Thống Putin hứng khởi với sự trổi dậy của nước Nga hùng mạnh và trách nhiệm qua lần tổ chức Thế Vận Hội Mùa Đông vô cùng hoành tráng, nhưng bất ngờ dân chúng Ukraine khước từ cử chỉ mua chuộc hào phóng gồm 15 tỷ USD và giá khí đốt giảm 1/3 mà lại lật đổ chính quyền thân Nga. Chẳng những việc này làm sứt mẻ uy tín cá nhân mà còn đốt tiêu món tiền khổng lồ 51 tỷ USD ông Putin đã bỏ ra để tô điểm cho hình ảnh của xứ sở tại Socchi. Nếu để Ukraine trở lại thân Tây Phương thì chẳng khác nào chịu thua cho Âu-Mỹ tăng cường ảnh hưởng vào khu vực ảnh hưởng truyền thống sát cạnh biên giới Nga vốn là điều khiến Mạc Tư Khoa cay đắng với đà phát triển của NATO sang hướng Đông sau Chiến Tranh Lạnh. Putin chẳng những sẽ tiêu tan chiến lược thành hình một khối Trung-Bắc Á bắt cầu giữa Trung Quốc và Âu Châu trong khi chính chiếc ghế Tổng Thống của ông cũng lung lay nếu dân Nga học thói Ukraine đòi cải tổ chính trị. Cuối cùng, ông Putin không thể quay mặt đối với đa số người gốc Nga ở Đông Ukraine như đã từng bỏ rơi đối với người Serb tại Kosovo [2].

Tổng Thống Putin biết rỏ Âu Châu không hề muốn thách đố Nga tại Ukraine khi chính khối này chưa thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế. Nhưng bắt buộc ông phải trả đủa bằng biện pháp mạnh đối với nước nhỏ lân bang, bởi theo tính toán nếu không phản ứng thì hậu quả khó lường, còn chủ động tiến công thì dù sẽ bị sẽ gặp nhiều đối kháng nhưng cuối cùng giá phải trả chỉ ở mức tượng trưng. 

Tây Phương chắc chắn không thể dùng áp lực quân sự với Nga. Phong tỏa kinh tể chỉ mang lại hậu quả tương đối vì Nga chủ yếu bán ra nước ngoài năng lượng và vũ khí là hai thứ mà lúc nào cũng có người mua! Kinh tế Nga đang gặp khó khăn nên ông Putin có cớ đổ lổi cho Tây Phương nhằm khích động tinh thần dân tộc và cũng cố vai trò lãnh đạo của mình. Hơn nửa nếu thế giới bị khủng hoảng khiến giá dầu tăng vọt lại giúp cho Nga cơ hộp đổ đầy vào ngân khố đang vơi của mình. Trong khi đó Tây Âu lệ thuộc vào khí đốt và nguồn tài chánh của các nhà tư bản Nga nên cũng khó lòng đáp trả bằng biện pháp mạnh.

Nhưng dù Tây Phương trả đủa kém hữu hiệu vẫn không đồng nghĩa với thế địa chính trị tiếp tục thăng bằng như củ. Nếu tham vọng của Putin là phục hưng nước Nga để được Âu-Mỹ chấp nhận như một đối tác ngang hàng – hay chân vạc thứ ba trong sinh hoạt chính trị toàn cầu - thì nay sau vụ Ukraine Tây Phương không còn chọn lựa mà phải xem Nga là kình địch chiến lược. Âu Châu mang ám ảnh bị chia cắt như dưới thời Chiến Tranh Lạnh, các nước Đông Âu lo ngại bị bỏ rơi như đã hứng chịu nhiều lần trong lịch sử nên phải tăng cường quân sự khiến căng thẳng gia tăng cho dù không bên nào muốn thấy xảy ra. Hoa Kỳ ngoài việc đối đầu với khối Hồi Giáo cực đoan nay phải chú trọng trở lại đến Châu Âu thì chiến lược chuyển trục sang Thái Bình Dương không khỏi bị ảnh hưởng.

Như phần trên đã phân tích, thế mạnh của ông Putin là chủ động qua chính sách ngoại giao độc lập giữa hai siêu cường Mỹ-Trung, cho dù hiện ông thân thiện với Bắc Kinh để cân bằng với Tây Phương nhưng quyết định này hoàn toàn độc lập mà không bị áp lực bên nào, trái lại ông có thể lợi dụng thế tranh chấp Mỹ-Trung để khi nghiêng về bên này mai ủng hộ bên kia nhằm có lợi trong lúc thế lực của Nga kém nhiều hai siêu cường nói trên. Nhưng nếu tình thế đưa đẩy nước Nga trở thành kình địch của Tây Phương thì chọn lựa này không còn nửa mà Putin bắt buộc sẽ phải tựa vào Trung Quốc để đối phó với Hoa Kỳ. Hoa Lục đang có ưu thế tuyệt đối với GDP và dân số gần mười lần hơn Nga, nay lại thêm thế chủ động chiến lược trong tranh chấp giữa Mỹ-Nga, dần dần rồi sẽ xem Nga là một nước kém vai vế thay vì đối tác ngang hàng như ông Putin đang mong muốn. Cho dù hiện Hoa Lục hơi khó xử do lập trường không can thiệp vào nội bộ nước khác khi Nga tiến vào Crimea nhưng lợi ít chiến lược to lớn hơn nhiều so với các vấn đề ngắn hạn. Người Trung Hoa vốn mềm dẻo như nước, họ sẽ không tỏ thái độ kiêu căng mà tiếp tục cung kính trọng vọng Sa Hoàng Putin ngay trong lúc thương lượng đòi ép giá năng lượng, đòi mua bằng được các vũ khí tối tân để rồi sao chép, và đem dân chúng và tiền đầu tư đổ vào Nga bù đắp cho các khoảng trống của Tây Phương bỏ lại.

Putin chỉ có vài ngày hay vài tuần để quyết định cho tương lai lâu dài của đất nước: quốc hội Nga và nhà nước bù nhìn Crimea bỏ phiếu tán đồng tái sát nhập bán đảo này trở lại với nước Nga. Nếu Tổng Thống Putin cho phép sát nhập không khác gì ông cắt đứt mọi chiếc cầu với Âu Châu để rồi bị lên án giống như Hitler với tham vọng ngày càng tăng không bờ bến tiếp theo mỗi thắng lợi: sau Crimea đến Odessa, rồi toàn cỏi Ukraine, đến Ba Lan và Romania là hai nước sát cạnh....

Nhưng Tổng Thống Putin có thể phủ quyết để trao trả toàn vẹn lãnh thổ cho Ukraine. Âu Châu sẽ thở phào nhẹ nhỏm vì không còn sợ phải đối đầu với Nga. Khối EU không hề muốn vác thêm gánh nặng về kinh tế và di dân của Ukraine, họ sẽ hợp tác để xây dựng một nhà nước tôn trọng các quyền lợi chiến lược và dân sự của người gốc Nga – với điều kiện Mạc Tư Khoa cũng phải tương nhượng không dựng lên một chính quyền bù nhìn. Tây Phương sẽ thật sự xem Putin như một đối tác ngang hàng, cho dù là một đối thủ quyền biến, nguy hiểm quyết đoán nhưng không mang những ảo vọng điên rồ như Hitler. Bắc Kinh sẽ tiếc nuối một cơ hội lớn để phá vỡ thế cân bằng chiến lược với phần lợi về phía mình, nhưng phải kính nể một lãnh đạo tài ba.

Chỉ trong những ngày sắp tới thế giới sẽ thấy liệu nhà kỳ thủ vô địch có tự đưa mình vào chổ không lối thoát [3] hay biết ngừng lại trong thế thượng phong.

***

[1] Các nguồn tin không chính thức về sau này cho biết Mỹ quyết định dội bom toà Đại Sứ Trung Quốc vì đã được dùng để hổ trợ ngầm phe phái chống NATO http://www.theguardian.com/world/1999/oct/17/balkans

[2] Còn quá sớm để rút ra bài học nhưng theo đánh giá của người viết thì cho đến nay ông Putin chỉ sai lầm một bước đầu tiên là dùng Tổng Thống Yukelovich để hủy bỏ trắng trợn hiệp ước tham gia EU vào phút cuối. Khi quần chúng nổi dậy lật đổ chính quyền thân Nga thì Putin buộc phải can thiệp dứt khoát. Ngược lại Tây Phương cũng không còn chọn lựa mà phải lên án Nga khiêu khích và xâm lược, tạo ra một chuổi dài leo thang cho dù không bên nào muốn đối đầu lẩn nhau vào lúc ban đầu.

[3] Nếu chọn sát nhập Crimea thì Tổng Thống Putin vẫn đủ tài ba để tiếp tục nắm thế thượng phong như đe doạ vùng Odessa hay ngay cả Kiev, nhưng Tây Phương sẽ không còn chọn lựa mà bắt buộc phải giúp đở cho chính quyền Kiev không sụp đổ. Nhưng các thắng lợi chiến thuật không thể bù đắp mất mát trên thế địa chính trị khi ông Putin làm gẩy đổ thế thăng bằng của chân vạc khiến Nga không còn chọn lựa nào khác hơn là dựa vào Trung Quốc để chống Tây Phương.

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.