Hôm nay,  

Harvard, Niềm Tin Vào Chân Lý và Sự Thật

19/04/202513:38:00(Xem: 2472)
PBBH_1stKidneyTrans_1954-crop-1536x1029
Ảnh: Ca ghép thận thành công đầu tiên trên thế giới vào năm 1954
tại bệnh viện Peter Bent Brigham Hospital, Boston.



Được thành lập từ giữa thế kỷ 17, thời nước Mỹ thuộc địa, đại học Harvard còn lâu đời hơn cả chính nước Mỹ. Gần bốn trăm năm qua, cùng với các đại học trong khối Ivy League và một số đại học danh tiếng khác của Mỹ, Harvard từng bước trở thành một biểu tượng học thuật và giáo dục không riêng tại nước Mỹ mà với cả thế giới về những đóng góp của nó cho nước Mỹ và nhân loại.

Đó là lý do trong khoảng 80 năm qua, kể từ khoảng thời gian Đệ Nhị Thế Chiến, chính phủ Hoa Kỳ đã bắt đầu đầu tư và tài trợ cho Harvard cùng hệ thống đại học Hoa Kỳ, tư thục hay công lập, nhằm đào tạo chuyên viên cho nước Mỹ và giúp nước Mỹ phát triển trong mọi lãnh vực khoa học, kinh tế và quốc phòng qua các nghiên cứu và phát minh cùng các ứng dụng cải đổi xã hội cho nước Mỹ.

Nếu con số hàng trăm nhà nghiên cứu, giáo sư hay cựu sinh viên Harvard từng được trao giải thưởng Nobel cho các công trình nghiên cứu của họ hay đang lãnh đạo các tập đoàn hàng đầu thế giới không mang lại ý niệm gì về mức độ quan trọng của nó thì có thể biết thêm rằng, ca ghép thận, cũng là ca mổ ghép nội tạng thành công đầu tiên trên con người là do các giáo sư, bác sĩ tại Harvard thực hiện để bắt đầu một kỷ nguyên mới trong y khoa, cứu sống hàng triệu triệu sinh mạng trên thế giới cho đến nay. Chỉ riêng nước Mỹ, con số người ghép thận đã vượt quá một triệu người từ vài năm qua kể từ sau ca phẫu thuật của các bác sĩ Harvard, chưa kể đến những ca phẫu thuật đầu tiên như cấy ghép tủy xương cho bệnh nhân ung thư cũng từ Harvard.

Đó chỉ là một trong hàng ngàn ví dụ về những phát minh và sự tiên phong của đại học Harvard trong lãnh vực y khoa. Hoặc nếu cần phải kể thêm là sự nghiên cứu và phát triển các máy điện tâm đồ, fMRI cho đến các nghiên cứu chữa trị tiểu đường, Parkinson, Alzheimer, ung thư vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu hiện nay. Tương tự như vậy về khoa học kỹ thuật là những nghiên cứu ứng dụng về khoa học điện tử, điện toán, robotic, viễn thông cho đến internet, AI và điện toán lượng tử... Hoặc những nghiên cứu, ứng dụng trong kinh tế, sản xuất, xã hội và giáo dục..., khó có thể kể hết.

Không ít cựu sinh viên đã mang sở học lẫn trí tuệ đã thụ huấn từ Harvard nói riêng để tạo ra những đột phá kỹ thuật ảnh hưởng cả thế giới, tạo công ăn việc làm cho hàng triệu người, bên cạnh những cấp lãnh đạo quốc gia, chính trị gia, kinh tế gia, các nhà xã hội học... đã và đang đóng góp cho nước Mỹ.

Như những đại học độc lập và tự trị, Harvard là một đại học cấp tiến, không chỉ trong lãnh vực giáo dục và phát triển về học thuật mà còn đề cao những giá trị và tư tưởng tiến bộ, quyền biểu đạt tư tưởng và nhân quyền. Những sự lên tiếng của Harvard cùng những cuộc biểu tình của sinh viên trước các vấn đề xã hội hay thế giới bị xem là thuộc phong trào cánh tả, là lý do chính để chính quyền Donald Trump tuyên chiến với Harvard lẫn các đại học uy tín khác của nước Mỹ, đã xảy ra các cuộc biểu tình phản đối cuộc tấn công của quân đội Do Thái lên người dân Palestine tại dải Gaza.

Donald Trump hăm dọa sẽ cắt nguồn tài trợ 9 tỉ đô la cho Harvard, tước bỏ quy chế miễn thuế và không cho thu nhận sinh viên nước ngoài. Trước mắt chính phủ đã ngưng 2.2 tỉ đô la tài trợ lẫn các hợp đồng sau khi Chủ Tịch đại học Harvard từ chối và công bố lá thư chính phủ yêu cầu Harvard phải thay đổi chương trình giảng dạy lẫn cách thu nhận giáo sư, sinh viên.

Một số người đặt câu hỏi rằng tại sao ngân sách liên bang hay tiền thuế của người dân lại tài trợ cho các đại học tư như Harvard?


Câu trả lời là, nguồn tài trợ hay từ hợp đồng của Harvard hoặc các đại học khác với chính phủ mang tính hổ tương. Các nghiên cứu hay ứng dụng của Harvard đã và sẽ giúp cho chính phủ áp dụng, thay đổi các biện pháp điều hành chính phủ, dẫn đến sự phát triển quốc gia và tiết kiệm ngân sách gấp bội lần. Không có quốc gia nào có thể phát triển nếu không đầu tư vào việc nghiên cứu và phát triển (R&D), trong đó không thể thiếu vai trò quan trọng của các đại học hàng đầu. So với việc nước Mỹ đã tiêu tốn trên dưới 5,000 tỉ đô la hàng năm cho y tế, những số tiền tài trợ cho Harvard, phần lớn là vào các bệnh viện liên kết với Harvard và trong lãnh vực y khoa sẽ trở thành vô cùng bé nhỏ nếu các nghiên cứu hữu dụng và thiết thực của họ có thể giúp cho chính phủ tiết kiệm hàng trăm, thậm chí hàng ngàn tỉ đô la trong tương lai. Tiền thuế của người dân được phục vụ cho chính lợi ích người dân và quốc gia.

Trở lại cùng lá thư của Chủ Tịch đời thứ 31 của đại học Harvard là Alan M. Garber, ông viết rằng, "Trong ba phần tư thế kỷ đã qua, chính phủ liên bang trao các khoản tài trợ và hợp đồng cho Harvard cùng các trường đại học khác để cùng với các khoản đầu tư của chính các trường đại học, giúp trả cho các nghiên cứu đã dẫn đến những phát kiến đột phá trên nhiều lĩnh vực y tế, kỹ thuật và khoa học. Những phát kiến này đã giúp vô số người dân trong quốc gia chúng ta và trên toàn thế giới được khỏe mạnh và an toàn hơn. Trong những tuần gần đây, chính phủ liên bang đã đe dọa sẽ ngừng hợp tác với một số trường đại học, bao gồm cả Harvard, vì những cáo buộc về vấn đề bài Do Thái tại đại học chúng tôi... Đại học Harvard sẽ không huỷ bỏ sự độc lập hoặc từ bỏ các quyền hiến định của mình. Quy định của chính quyền đã vượt quá quyền hạn của chính quyền liên bang. Quy định này vi phạm quyền Tu chính án thứ nhất của Harvard và vượt quá giới hạn theo luật định về thẩm quyền của chính quyền theo Mục VI (chú: Điều sáu trong Đạo Luật Dân Quyền-1966, ngăn cấm sự phân biệt đối xử với cá nhân và các tổ chức nhận tài trợ từ liên bang). Và nó đe dọa các giá trị của chúng tôi trong tư cách là một tổ chức tư nhân chuyên theo đuổi, sản sinh và truyền bá kiến ​​thức. Không có chính phủ nào, bất kể là đảng nào nắm quyền, có quyền quyết định những gì các trường đại học tư thục có thể dạy, những ai họ có thể tuyển dụng và những lĩnh vực nghiên cứu và tìm kiếm nào họ có thể theo đuổi... Phương châm của đại học chúng tôi là Veritas, hay sự thật sẽ dẫn dắt chúng tôi băng qua con đường đầy thử thách phía trước..."

Và ông kết thúc lá thư rằng,

"Tự do tư tưởng và tìm kiếm sự thật, cùng với sự cam kết lâu đời của chính phủ trong việc tôn trọng và bảo vệ quyền này, đã giúp các trường đại học đóng góp một cách thiết yếu cho xã hội tự do và cuộc sống lành mạnh, thịnh vượng hơn cho mọi người ở khắp các mọi nơi. Tất cả chúng ta đều có chung lợi ích trong việc bảo vệ sự tự do đó. Như lệ thường, chúng ta tiến bước lúc này với niềm tin rằng việc theo đuổi chân lý can đảm và không bị ràng buộc sẽ giải phóng nhân loại, và với niềm tin vào lời cam kết bền bỉ mà các trường cao đẳng và đại học của Hoa Kỳ đã gìn giữ cho quốc gia và thế giới của chúng ta." (Hết trích)

Nelson Mandela bảo rằng "giáo dục là vũ khí quyền năng nhất để có thể thay đổi thế giới". Mục tiêu của Harvard cũng không ngoài việc giáo dục và những đóng góp to lớn nhằm thay đổi thế giới theo chiều hướng tốt đẹp và thịnh vượng hơn trong hàng trăm năm qua. 

Biểu tượng của Harvard là "Sự thật" và sự thật luôn đối diện sự đàn áp trước sự độc tài. Sự tấn công vào Harvard cùng các đại học khác của Hoa Kỳ không chỉ là sự tấn công vào lãnh vực học thuật hay một vài đại học riêng rẽ của nước Mỹ mà còn là cuộc tấn công vào sự văn minh và phát triển của nhân loại. Niềm tin vào chân lý và sự thật của Harvard có lẽ đang là một phép thử  trong việc bảo vệ sự thật trong suốt chiều dày lịch sử của nó. Và rộng hơn, cho chính những người dân Mỹ đang đồng hành cùng sự thật.

Nhã Duy


 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.
Năm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.
Ở Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.
Thuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.
Vào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.
Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.
Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.
Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.
“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.
Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.