Hôm nay,  

Thực Phẩm Có Thể Giúp Cải Thiện Tâm Trạng Như Thế Nào?

12/01/202400:00:00(Xem: 4026)

tam tri
Chế độ dinh dưỡng lành mạnh không chỉ giúp chúng ta tránh xa bệnh tật mà còn ít bị… phiền não. (Nguồn: pixabay.com)

Người ta vẫn thường nói “You are what you eat” (Những gì bạn ăn thể hiện bạn là ai). Nhưng có lẽ sẽ đúng hơn khi nói rằng những gì chúng ta ăn sẽ khiến chúng ta có những cảm xúc gì, bởi vì những tiến bộ trong lĩnh vực dinh dưỡng tâm thần học cho thấy chế độ dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe tâm thần của chúng ta.
 
Nghiên cứu cho thấy sự kết hợp đúng đắn của thực phẩm và chất dinh dưỡng có thể giúp chống lại căng thẳng, lo âu, trầm cảm và một loạt các vấn đề tâm lý khác. Thí dụ, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người theo chế độ dinh dưỡng Địa Trung Hải (Mediterranean diet) – ăn nhiều trái cây, rau cải, các loại đậu, dầu ô liu và cá – thường có nguy cơ trầm cảm thấp hơn những người không theo. Theo một nghiên cứu từ năm 2017, ăn nhiều các loại thực phẩm trên tốt cho sức khỏe tâm thần thậm chí còn hơn cả sự hỗ trợ xã hội.
 
Có thể người ta chưa tìm thấy có mối liên kết rõ ràng giữa những gì chúng ta ăn và những gì xảy ra trong bộ não. Nhưng “con người là một hệ thống rất phức tạp, có tính tích hợp cao,” Felice Jacka, đồng giám đốc Food and Mood Centre tại Australia’s Deakin University là tác giả chính của nghiên cứu năm 2017, cho biết. “Cơ thể và bộ não… trò chuyện với nhau liên tục.”
 
Thật vậy, có rất nhiều bằng chứng cho thấy rằng các hoạt động thể chất ở hầu hết mọi loại hình, thời lượng và cường độ đều có thể cải thiện sức khỏe tâm thần. Và bây giờ, các cơ quan y tế hàng đầu, bao gồm cả Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đã thừa nhận rằng dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng.
 
Các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu về cách thức cụ thể mà thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, nhưng có vẻ như hệ vi sinh vật đường ruột đóng một vai trò quan trọng. Jacka giải thích, hàng ngàn tỷ vi khuẩn sống trong hệ thống tiêu hóa của chúng ta, làm việc để phân hủy các thành phần của thức ăn mà chúng ta ăn và tương tác với nhiều bộ phận khác của cơ thể trong quá trình đó. Cũng giống như chúng nuôi dưỡng cơ thể, thực phẩm giàu chất dinh dưỡng nuôi dưỡng các vi khuẩn trong ruột, từ đó mang lại nhiều lợi ích, bao gồm sức khỏe tâm thần tốt hơn. Một nghiên cứu trên chuột năm 2023 đã phát hiện ra một loại vi khuẩn có trong thực phẩm như sữa chua có tác dụng giảm mức độ căng thẳng, và có khả năng giảm nguy cơ lo âu và trầm cảm, có vẻ như do khả năng điều chỉnh các phần của hệ thống miễn dịch.
 
Ruột cũng có một kênh liên lạc trực tiếp với não thông qua dây thần kinh phế vị, chạy từ thân não đến ruột già. Các chất dẫn truyền thần kinh điều chỉnh tâm trạng, bao gồm serotonin tạo cảm giác dễ chịu, được tạo ra trong ruột. Và một khi ruột bơm chúng ra ngoài, dây thần kinh phế vị “hoạt động giống như một hệ thống nhắn tin hai chiều, cho phép các chất dẫn truyền thần kinh chạy qua lại, lên xuống và liên tục.”
 
Mặc dù vẫn chưa được chứng minh khoa học rõ ràng, một số nhà nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng khoáng chất kẽm, có trong các loại hạt, có thể làm tăng cường protein phát triển mới trong não, có giúp chức năng nhận thức và tinh thần tốt hơn. Bác sĩ Drew Ramsey, giảng sư về tâm thần học tại Đại học Columbia và là tác giả của cuốn ‘Eat to Beat Depression and Anxiety,’ cho biết, bằng cách ăn uống lành mạnh, “quý vị đang cung cấp cho các tế bào não của mình tất cả các chất dinh dưỡng cần thiết để chúng phát triển và khỏe mạnh.”
 
Jacka không nêu cụ thể về những gì mọi người nên và không nên ăn để có được sức khỏe tâm thần tốt nhất. Tuy nhiên, theo nguyên tắc chung, quý vị nên định hướng chế độ dinh dưỡng của mình xoay quanh nhiều loại thực phẩm có nguồn gốc thực vật, chẳng hạn như trái cây, rau cải, các loại hạt, đậu, thảo mộc và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế tần suất ăn các loại thực phẩm chế biến sẵn, chẳng hạn như bánh ngọt, bánh quy và snack đóng gói.
 
Cách ăn và ăn ở đâu cũng rất quan trọng. Nhiều người lập danh sách mua sắm chủ yếu tập trung vào những gì rẻ nhất và dễ nấu nhất. Nhưng việc phát triển một mối liên kết cảm xúc với thực phẩm, dù là bằng cách đến tận các chợ nông sản để mua hoặc bằng cách ăn uống từ tốn, chậm rãi và chia sẻ bữa ăn với bạn bè và gia đình, đều có thể nuôi dưỡng tâm hồn cũng như cơ thể. “Chúng ta có thể xây dựng cộng đồng thông qua mối quan hệ với thực phẩm,” Ramsey nói.
 
Nếu đang tìm kiếm những loại thực phẩm cụ thể giúp cải thiện tâm trạng, thì đây là những gì khoa học gợi ý chúng ta nên đưa vào danh sách thực phẩm của mình:
 
Axit béo omega-3: Mặc dù hầu hết các nghiên cứu đều còn là nghiên cứu sơ bộ, nhưng có một số bằng chứng cho thấy ăn thực phẩm giàu axit béo omega-3, bao gồm hải sản, các loại hạt và dầu thực vật, ít nhất vài lần mỗi tuần có thể cải thiện các rối loạn tâm trạng như trầm cảm và rối loạn lưỡng cực.
 
Rau cải: Các loại rau cải bao gồm súp lơ, bông cải xanh, bắp cải và rau arugula có chứa các hợp chất làm giảm viêm, có liên quan đến một loạt các vấn đề sức khỏe bao gồm trầm cảm và lo âu. Trong một nghiên cứu năm 2022, những người ăn nhiều khẩu phần rau cải mỗi ngày có mức độ bị căng thẳng thấp hơn đáng kể so với những người ăn ít rau.
 
Thực phẩm lên men: Nổi tiếng vì cung cấp dinh dưỡng cho vi khuẩn đường ruột, các loại thực phẩm lên men như sữa chua không đường, kim chi và cải chua là nguồn năng lượng mạnh mẽ để tăng cường kết nối giữa bộ não và cơ thể. Một số nghiên cứu cho thấy ăn hai đến ba phần mỗi ngày có liên quan đến việc giảm đáng kể căng thẳng và các triệu chứng trầm cảm.
 
Gia vị: Quế, nghệ tây (saffron), nghệ (turmeric), tiêu đen và các loại gia vị khác giàu chất chống oxy hóa, chứa các hợp chất chống viêm và cải thiện quá trình trao đổi chất, có thể cũng tăng cường sức khỏe tâm thần. Khi nấu nướng chế biến, quý vị nên sử dụng các loại gia vị này để tạo hương vị hơn là muối hoặc đường.
 
Đậu và rau xanh: Một số nghiên cứu chỉ ra những vấn đề có liên quan đến tình trạng thiếu chất magiê – nên ăn các loại thực phẩm giàu khoáng chất này, chẳng hạn như đậu, rau bina và rau cần tây, có thể giúp xoa dịu tâm trí.
 
Cung Đô sưu tầm / biên dịch
Nguồn: “How Food Can Improve Your Mood, According to Nutritional Psychiatrists” được đăng trên trang Time.com.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Bằng cách bắt chước cơ chế bảo vệ của cơ thể chống lại nhiễm trùng do vi khuẩn, một nhóm nghiên cứu ở Lund, Thụy điển hy vọng có thể ngăn chặn tình trạng viêm phát triển thành nhiễm trùng máu, theo đài truyền hình SVT, Thụy điển. Nhiễm trùng máu là tình trạng nhiễm trùng có thể đe dọa tính mạng. Thông thường nguyên nhân là do viêm phổi, nhiễm trùng đường tiểu hoặc nhiễm trùng vết thương. Nghiên cứu từ Lund cho thấy hiện nhiễm trùng huyết phổ biến hơn so với trước đây.
Ngày nay, có nhiều người lớn hơn bao giờ hết đang phải đối mặt với chứng rối loạn khả năng tập trung- thiếu khả năng chú ý, hay ADHD. Người ta nghi ngờ nguyên nhân chính của vấn đề này là do công nghệ hiện đại đang gây áp lực lên não bộ của họ. Trong khi có gần 10% trẻ em được chẩn đoán mắc chứng ADHD, một phân tích tổng hợp gần đây từ nhiều nghiên cứu cho thấy gần 6.8% người lớn mắc chứng ADHD – tăng từ 4.4% vào năm 2003.
Bộ não của chúng ta thường có khuynh hướng tìm kiếm và phản ứng với những điều mang lại sự hài lòng, gọi là phần thưởng. Khi chúng ta đói, bộ não hiểu rằng thức ăn là một phần thưởng, còn khi ta khát, nước sẽ là phần thưởng. Nhưng lạm dụng các chất gây nghiện như rượu và các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến các con đường tìm kiếm phần thưởng tự nhiên trong bộ não, tạo ra những ham muốn khó kiểm soát và làm giảm khả năng kiểm soát hành vi của chúng ta.
Aissam Dam, cậu bé 11 tuổi, lớn lên trong một thế giới im lặng tuyệt đối. Em sinh ra đời đã bị điếc và chưa bao giờ nghe thấy bất kỳ tiếng động nào. Khi sống trong một cộng đồng nghèo ở Maroc, em đã học cách diễn đạt bằng ngôn ngữ ký hiệu do chính mình phát minh ra và không được đi học. Năm ngoái, sau khi chuyển đến Tây Ban Nha, gia đình đưa em đến gặp một chuyên gia về thính giác, người đã đưa ra một gợi ý đáng ngạc nhiên: Aissam có thể đủ điều kiện tham gia thử nghiệm lâm sàng sử dụng liệu pháp gen. Vào ngày 4 tháng 10, Aissam được đưa đến điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng Philadelphia, trở thành người đầu tiên được điều trị bằng liệu pháp gen ở Hoa Kỳ cho bệnh điếc bẩm sinh. Mục đích là cung cấp cho em thính giác, nhưng các nhà nghiên cứu không biết liệu phương pháp điều trị này có hiệu quả hay không, và nếu có thì em sẽ nghe được bao nhiêu.
Sau mùa lễ cuối năm là lúc các bậc phụ huynh lo lắng về con đường đại học của con cháu mình. Những con số điểm, những chữ viết tắt như GPA, SAT và ACT sẽ làm phụ huynh nhức đầu và chúng ta sẽ bàn lại về vai trò các điểm này và nhất là tương quan giữa SAT và IQ trong khung cảnh của các thay đổi gần đây ở Mỹ. Năm ngoái, Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ quyết định cấm dùng màu da, nguồn gốc sắc tộc để quyết định tuyển chọn một ứng viên, từ chối không cho Đại học Harvard thực hành “tác dụng khẳng định” (affirmative action) để tăng sỉ số da màu không được đại diện đúng mức so với tỷ lệ trong dân số nói chung. Một trong những biện pháp được dùng để giảm bớt sỉ số dân Á Châu là gạt bỏ kết quả kỳ thi SAT hoặc giảm bớt tầm quan trọng của SAT, vì người gốc Á Châu có điểm SAT cao hơn nhiều so với các sắc dân khác.
Hội chứng người cứng đơ (Stiff Person Syndrome – SPS) là một căn bịnh có thể gây co thắt dữ dội và làm suy nhược các cơ, nhưng hầu hết mọi người đều không biết gì về nó mãi cho đến cuối năm ngoái, khi nữ danh ca Celine Dion công bố tình trạng bịnh của mình. Chứng rối loạn thần kinh và tự miễn dịch hiếm gặp này được cho là chỉ ảnh hưởng đến 1 hoặc 2 người trong một triệu người – và hai phần ba trong số những người bị là phụ nữ.
Tạp chí Consumer Reports vừa công bố phát hiện rằng nhựa vẫn hiện diện “rộng rãi” trong thực phẩm bất chấp các nguy hại về sức khỏe, và kêu gọi các cơ quan chức trách đánh giá lại mức độ an toàn của nhựa khi tiếp xúc với thực phẩm trong quá trình sản xuất. Tổ chức vô vụ lợi này cho biết rằng 84 trong số 85 mẫu thực phẩm ở siêu thị và thức ăn nhanh mà họ vừa kiểm tra gần đây có chứa “chất hóa dẻo” (plasticizers) được gọi là phthalates, một loại hóa chất được sử dụng để làm cho nhựa bền hơn.
Cách đâu 30-40 năm, lúc người tỵ nạn Việt mới định cư ở Mỹ và bắt đầu làm quen với các tập tục kể những tập quán về y tế ở Mỹ, trong y giới Mỹ cũng như các nước tây phương khác đang tranh cãi rất nhiều về chỉ định có nên cắt bao quy đầu theo thông lệ (routine circumcision) cho trẻ em sơ sinh hay không. Thuật ngữ “circumcision”, gốc latinh “circumcisio”. Từ "cắt bao quy đầu" xuất phát từ các từ Latin circum và caedo (circum: “xung quanh”; caedo: “tôi cắt”), có nghĩa đen là "cắt xung quanh". Từ epitome trong tiếng Hy Lạp cũng có nguồn gốc từ gốc có nghĩa là "cắt" hoặc "vết mổ". Trong tiếng Hebrew (Do Thái), phép cắt bao quy đầu được gọi là “peritomy”, xuất phát từ tiếng Hy Lạp peritomy.
Đặng Đình Bách: Tấm gương sáng về tinh thần đoàn kết cộng đồng và câu chuyện đau buồn về sự bất công cần phải khắc phục tại Việt Nam...
Việc thuốc trị béo phì Zepbound mới được thông qua đã bổ sung thêm lựa chọn cho các loại thuốc giúp giảm cân, nhưng nó cũng đi kèm với những thách thức về chi phí và khả năng tiếp cận, giống như các loại thuốc giảm cân khác trong cùng nhóm. Các loại thuốc trong nhóm này gồm chất chủ vận (agonists), hay chất bắt chước các hormone tự nhiên trong ruột có ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của cơ thể và tín hiệu đói phát ra từ não. Nhưng các loại thuốc đã được chuẩn thuận, các phiên bản tổng hợp của các hormone này, là những phân tử có kích thước lớn nên quá trình sản xuất khá tốn kém và mất thời gian. Điều này khiến cho thuốc có giá cả đắt đỏ và ngày càng khan hiếm


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.