Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Vồng Trầu Của Mẹ

06/05/200700:00:00(Xem: 5617)

Để diễn tả tình yêu thời mới, người ta hay nói chơi: "honey, money!", nghĩa là "tình ơi, tiền đây!" Nhưng vẫn luôn có thứ tình yêu vượt lên tất cả. Tình yêu tinh ròng, tình yêu nguyên thủy, mà tình mẹ là điển hình. 

* THỜI ĐIỂM NGÀY VINH DANH MẸ

 Quanh năm vất vả lam lũ mà được một ngày mát mày mát mặt thì người mẹ nào cũng thấy hả dạ. Ấy là ngày Vinh Danh Mẹ. Người Mỹ cũng thương mẹ lắm chứ. Ngày Vinh Danh Mẹ, con cái thường mua hoa mua quà cho mẹ, lại mời mẹ đi ăn tiệm nữa. Vậy mà Trà Lũ trong cuốn Đất Thiên Đàng lại bảo như thế còn thua người Việt mình: "Ở đây, mỗi năm một lần, con cái mới nhớ tới cha mẹ, mới mua quà, mới mua thiệp, mới mời đi ăn tiệm. Việt Nam mình hơn hẳn họ mặt này. Chúng ta yêu mẹ quanh năm. Từ bé cho đến trưởng thành, chúng ta quấn quyít bên mẹ."

 Mẹ già như chuối ba hương

Như xôi nếp một, như đường mía lau.

 Người Việt mình diễn tả tình mẹ sống động và cụ thể lắm: Mẹ biểu trưng cho những gì chín nhất, ngon nhất, ngọt nhất, quý nhất.

MẸ SUY NGHĨ BẰNG TIM

 Tình mẹ Việt Nam lại không dễ nhận ra bằng con mắt thịt. Không hôn hít rầm rộ như kiểu Âu Mỹ, mà đôi khi thật thầm lặng kín đáo chẳng kịp nhận ra.Thấy thế mà chẳng phải thế; nói vậy mà chẳng phải vậy. Nhưng phải cảm được bằng con mắt và lỗ tai thứ ba, nghĩa là bằng con tim. Vì người mẹ Việt Nam thường suy nghĩ bằng tim.

Mẹ tôi cũng đã nhiều lần suy nghĩ bằng tim: nói vậy mà chẳng phải vậy.  Hồi chúng tôi còn nhỏ, mẹ tôi cưng thằng Út nhất nhà, nhất là từ ngày ba tôi qua đời. Nó cũng biết vậy nên lờn mặt.  Tôi còn nhớ, có lần nó phạm một tội “tầy trời” gì đó, bà bực mình la lối om xòm, rồi vừa giậm chân bình bình đe dọa vừa chạy đi kiếm roi, phen này đập cho mày một trận nên thân.  Bấy nhiêu động tác cũng đủ bảo đảm cho thằng Út có dư giờ cao chạy xa bay.  Bà diễn thêm một màn ngoạn mục nữa là hò hét mấy đứa anh đứa chị đi bắt thằng Út về cho bà.  Mấy anh chị thì đã chỉ chờ “nói dzậy thì cứ hiểu như dzậy” để trả thù thằng Út vì cái gì cũng được hơn anh chị, nên bèn hè nhau đi bắt “can phạm” đem về nộp cho “triều đình".

Trời ơi, biết làm sao bây giờ. Đã lỡ phát thanh hô hào nhân dân nhất trí, đến khi “nhân dân” cộng tác với "nhà nước" đưa can phạm đến tận "triều đình" mà không xử thì mất mặt "bầu cua cá cọp" và không còn thể thống gì hết nữa.  Thế là "nhà nước" bất đắc dĩ phải làm Bao Công Xử Án bằng cách bắt thằng Út lên đo giường. Rồi bà vung roi quất tứ tung chung quanh cho bụi bay mù mịt làm ra vẻ chiến trường đã đến hồi lửa khói ngút ngàn!  Và dĩ nhiên là cũng phải có màn rê roi qua cái mông tội nhân theo chiêu thức “hải triều lãng lãng” như trong Anh Hùng Lĩnh Nam, có ý phủi bụi quần cho hắn thì đúng hơn. 

Thằng Út rất thông minh về ngón nghề này, hiểu ý mẹ, bèn khóc thét lên với giọng thê lương ai oán.  Tưởng rằng đến giây phút gay cấn khốc liệt này thì sẽ được mấy anh chị nhào tới can mẹ, chứ nào ngờ bốn bề án binh bất động.  Mẹ tôi tiến thoái lưỡng nan, đâm bí.  Không đánh nữa thì sẽ bị "quần hùng" cười là “đã bảo mẹ cưng thằng Út như vậy là làm cho nó hư”, mà đánh tiếp thì co thắt khúc ruột e không ổn.  Thế là bà òa lên khóc tru trếu:  “Các anh chị hè nhau đánh nó chết đi.  Nó mồ côi chẳng ai thương.” 

Câu chuyện mẹ tôi như vậy đấy!  Chỉ có mình bà có quyền đánh thằng Út chứ có ai dám động đến.  Có giời mà hiểu được.  Chưa kể có nhiều lần đứa em gái áp út bị ăn đòn lây. Số là mỗi lần thằng Út có tội thì dễ gì mà bắt nó lên giường để đánh đòn được. Thế là đứa gái áp út được bà dụ ngọt là "con cứ nằm giả vờ thì em nó mới chịu nằm", vì ra như có bạn đòn đỡ mất mặt trước "bá quan văn võ". Nhưng nhiều lần từ chuyện đánh giả vờ, bà bỗng tìm ra nhiều giống tội khác rồi hóa ra đánh thật. Tội nghiệp con bé! Thì ra “con tim có lý lẽ mà cái đầu không biết được”, đúng  như một câu nói của người Tây phương.

VỒNG TRẦU CHO MẸ

Lý lẽ con tim thì vậy. Đôi khi có vẻ không công bằng. Vậy mà thiếu tình mẹ là hỏng ngay. Tục ngữ đã bảo:  “mất mẹ liếm lá đầu đường” là đúng, ít ra về mặt tinh thần, anh em sẽ tan tác rời rạc. Người Việt đã có cả một trường ca vinh danh Mẹ Việt Nam, do Phạm Duy đánh nhịp.

Mẹ Việt Nam không son không phấn

Mẹ Việt Nam chân lấm tay bùn.

Văn minh Âu Mỹ thường được gọi là văn minh thiên về bố, dùng đầu nhiều hơn.  Cái gì cũng phải có lý, cũng phải đo lường chiết toán được, nói vậy thì chỉ có thể hiểu được là vậy.  Làm sao có thể đo được độ ngon của miếng sầu riêng, làm sao có thể tìm ra lý của vụ mẹ tôi đánh thằng Út"! Nhưng rồi nhìn kỹ thì mình thấy mẹ thương mỗi đứa con mỗi kiểu khác nhau, tùy thời tùy mức. Anh em mỗi người mỗi tính thì mẹ trở thành chất keo mầu gắn liền tất cả. Chắc chắn vì người mẹ nào cũng đã cả đời chịu thua thiệt. Mà cũng chính vì cứ cam chịu phần thấp nên mới thành "lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào". Chỗ trũng nhất trên mặt đất thì nhận được tất cả, từ mọi thác suối, sông rạch, mưa trời, rồi biến chế tất cả, dung hóa thành đại dương bát ngát.

Sang Mỹ rồi mà mẹ tôi vẫn ghiền ăn trầu. Bà trồng trầu thật giỏi. Vồng nào vồng nấy xanh lên tươi tốt. Bà phân biệt lá ngọn lươn với lá ngọn vượt: con coi này, lá ngọn vượt mọc ngang từ phía trên thì hơi vàng và dầy, ăn miếng nào cũng đậm ấm chân răng; còn lá ngọn lươn bò từ dưới lên như con lươn trông thì xanh mướt đẹp mã mà ăn nhạt nhẽo vô duyên lắm. Thì ra cũng thấy vậy mà chẳng phải vậy. Nhưng vào mùa đông thì vồng trầu rụi hết, mấy đứa cháu phải chạy đi tìm mua trầu cho bà ở các tiệm Việt kẻo nó đắng cái miệng làm sao ấy, thiếu gì cũng được chứ không thể thiếu trầu!

Vì thế trong Ngày Vinh Danh Mẹ, người Việt nên tặng mẹ mình một vồng trầu thay vì bó hoa. Lá trầu là chính cõi lòng người mẹ Việt Nam, càng bị nhai nát thua thiệt càng nẩy sinh tình yêu như đã từng được diễn tả trong truyện thiêng Trầu Cau của nét văn hóa Việt Nam. Cũng là chính cái hồn ẩn mật của Việt Tộc vẫn kiên trì tồn tại chảy thành dòng tình yêu, qua bao thế hệ, qua bao đắng cay đầy đọa vùi giập. Sức chịu đựng của người Việt lạ lùng quá phải không"

Con đường nghiền nát trầu cau

Nên màu đỏ thắm nên màu sắt son.

BÚP BÊ KHÔNG MẶT

Dân Amish ở Bắc Hoa Kỳ có một lối sống an bình hạnh phúc rất  ngược với những lề thói của các khuôn mẫu và tiêu chuẩn của xã hội hiện tại. Họ thuộc một thứ giáo phái đặc biệt rất ngặt do Jacob Ammann lập ở Thụy sĩ, nhưng bị bách hại phải chạy sang vùng Alsace-Lorraine, rồi di sang Mỹ khoảng năm 1720. Họ nhất định sống với nhau thành những cộng đồng riêng biệt trong những nông trại vùng Pennsylvania, Ohio, Indiana, Iowa, Nebraska. Lối sống của họ thật giản đơn chứ không phức tạp đến ngộp thở như xã hội bây giờ.

Một trong những phong tục đặc biệt của người Amish là khi con gái đi lấy chồng, bà mẹ tự tay làm cho con một búp bê không mặt, nghĩa là trên mặt không có mắt, mũi, miệng, tai gì hết, và các ngón tay ngón chân cũng không rõ nét. Mà bà mẹ nào cũng làm như vậy, không cần phải đẹp đẽ cầu kỳ gì cả, nhưng mỗi búp bê đều mang sắc thái riêng, nhận ra ngay được nét riêng biệt của người mẹ làm.

Trao búp bê không mặt cho con là trao một của hồi môn đầy ý nghĩa, sẽ làm cho con giầu lắm, chứ không bao giờ trao vàng bạc gì cả, vì người Amish không đeo vàng, không trang điểm. Quần áo phụ nữ thường là màu đậm, và rất giống nhau, khỏi mất công đua đòi. Thậm chí áo họ mặc thường ngày cũng không có cúc, vì cúc cũng là đồ trang sức khoe mẽ.

Con búp bê đó sẽ để mãi trong phòng, luôn nhắc nhở cho con rằng không cần phải sơn trét vào mặt những vinh hoa giả tạo. Bên trong nội tâm con, dưới mái nhà con, đã sẵn kho tàng giầu có rồi, con hãy hướng vào mà khai mỏ, mà xây dựng cho gia đình con thành một tổ ấm. Con hãy tập âm thầm chịu đựng, ẩn mặt đi và bằng lòng thua thiệt thì gia đình mới hạnh phúc được. Đúng là họ cũng biết theo con đường "nghiền nát trầu cau" đấy chứ.

TIN VUI THỂ HIỆN TÌNH YÊU

Không ngờ mà đạo sống người Việt và người Amish lại giống nhau như thế. Vì đó chính là cách thể hiện tình yêu tinh ròng, nguyên thủy. Như Chúa Giêsu đã định nghĩa: Không có tình yêu nào hơn được tình của người hy sinh đến chết cho người mình thương.  Đây mới là cách dựng xây tình yêu đích thật, bằng hy sinh quên mình. "Thầy dạy chúng con một giới mệnh mới là hãy yêu nhau. Như Thầy đã yêu các con, cả các con cũng phải yêu nhau. Cứ xem tình các con yêu nhau, mọi người sẽ nhận ra các con là môn đồ của Thầy" (Gioan 13:34-35).

Hình ảnh mẹ tôi xử tội thằng Út vẫn mãi đi theo tôi, đặc biệt trong Ngày Vinh Danh Mẹ mỗi năm. Ngày Vinh Danh Mẹ cũng nhằm vào tháng Năm, tháng mà theo truyền thống đạo Chúa gọi là Tháng Hoa dâng kính Đức Mẹ Maria.

Những nhà văn hóa tha hồ mà tìm cách giải nghĩa hiện tượng tại sao người Việt rất sùng kính Đức Mẹ, hơn truyền thống của nhiều dân tộc. Nào là bảo văn hóa Việt là văn hóa tình mẹ, nào là hình ảnh Chim Âu tổ mẫu bay suốt dọc dài lịch sử, bay vào mạch máu, bay vào nhịp tim mỗi người Việt cho đến hôm nay. Nào là hiện tượng Quan Thế Âm bên Ấn Độ thì là đàn ông, mà bước vào văn hóa Việt thì lại trở thành một người mẹ luôn lắng nghe được mọi tiếng rên xiết thương đau của con người. Chắc chắn vì hình ảnh người mẹ gần tim hơn đầu khi chạm tới huyền nhiệm Thiên Chúa là Cha Tình Thương. Và tôi vẫn nghĩ Đức Mẹ cũng thương theo cái kiểu mẹ tôi. Ai nói sao, mặc. Chẳng cần phải lý luận rằng kiểu đó có làm cho con mình hư hay không. Mẹ chỉ biết thương thôi.

PHÚT TỊNH TÂM

Thể hiện tình yêu cũng là cảm nhận tình yêu. Bằng một việc cụ thể tỏ lộ tình thương, qua người mẹ còn sống hay đã qua đời. Mình cảm nhận tình yêu rõ nhất qua việc làm sống lại tình mẹ với chính Đức Mẹ Maria. Mình nhìn lên với con mắt tin yêu nói với Đức Mẹ: "Kính mừng Maria đầy ơn phúc, Đức Chúa Trời ở cùng Mẹ". Một bông hồng tình yêu vừa nở trên môi, vừa rạng rỡ trong tim.

Tình yêu này không hơn tình mẹ mình thì ít ra cũng bằng được như vậy. Cảm nhận này là phép mầu cho lòng mình dịu lại mỗi khi cuộc sống nặng trĩu ưu tư và căng thẳng. Và mình nghe vẳng lên đâu đây câu hát:  “Tình yêu như trái chín con tim bồi hồi...” 

Từ tác phẩm Nhịp Múa Sông Thanh, Thời Điểm xuất bản -- mời thăm www.dunglac.net, Mạng Lưới Dũng Lạc, góp tư liệu xây nhà Văn Hóa & Niềm Tin.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Thách thức của Tàu ngày nay đối với thế giới, nhứt là Âu châu và Huê kỳ, không chỉ là ý thức hệ, mà còn là kinh tế và công nghệ cao. Vậy các nước Dân chủ chấp nhận lệ thuộc Tàu vì tiền hay phải liên kết ngăn chận? Ông Tổng thống Joe Biden của Huê kỳ tuyên bố sẽ tổ chức một Diễn Đàn Dân chủ vào cuối năm để chống Tàu bành trướng!
Với tuổi già ở Mỹ với thế hệ thứ ba, ông bà mong muốn cháu nội, cháu ngoại nói được, viết được tiếng Việt là là tiếng mẹ đẻ là niềm vui trong gia đình. Vì vậy nơi nào có nơi dạy tiếng Việt cho con em, phụ huynh như tìm được cái phao để tuổi thơ tìm về cội nguồn. Đối với ông bà, khi các cháu nói “thưa ông, thưa bà, chào ông, chào bà…” nghe rất thân thương và mát lòng.
Gần đây, Tổng Bí thư Đảng Cộng Sản Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý gia hạn hiệu lực của Hiệp ước Hữu nghị Trung Quốc và Nga năm 2001. Đây là một quyết định quan trọng để cho hai nước có cơ sở đến gần nhau hơn trong việc thực hiện các chiến lược hợp tác kinh tế và chính trị. Nhưng trong mối quan hệ đối tác mới này không có nghĩa là cả hai nước không còn các vấn đề tranh chấp.
Tìm hiểu cấu trúc của Vũ Trụ đã gặp những hiện tượng dị thường, khó tưởng tượng. Xem cách Vũ Trụ vận hành còn thấy nhiều chuyện bất ngờ, lý thú hơn. Ta bắt đầu bằng cái nhỏ nhất trong trời đất: sự “vận hành” của một vi phân tử. Hệ thống giao thông kỳ diệu, chi chít đường hầm trong lòng Vũ Trụ đã thấy rồi, thử xem vi phân tử – thí dụ vi phân tử radio – ngược xuôi “di hành” trong đó như thế nào? Có người gọi, bạn cầm điện thoại, mở đầu bằng hai tiếng: “A-lô!” thường dịu dàng. Chuyện ấy tầm thường, quen thuộc đến độ không ai thắc mắc: Người gọi ở cách ta hàng trăm, hàng ngàn dặm vẫn nghe rõ mồn một! Sao mình A-lô “to” dữ vậy? Nếu lỡ thắc mắc ngớ ngẩn thế thì trực giác và những kiến thức khoa học sẵn có giải thích liền: Điện thoại biến tiếng nói thành sóng radio lan đến các tháp truyền sóng, lan tới vệ tinh, rồi lan tỏa phủ xuống vị trí của người nghe. Giản dị thế thôi, phần rắc rối, phức tạp nằm trong cấu trúc của điện thoại di động, trong vệ tinh, tháp nhận và chuyển
Hơn ai hết, đức Giáo Hoàng Francis là người thường thực hành điều này khi quỳ hôn hay ôm chân những người khác. Há không phải như lời trích trong "Thư gởi tín hữu Phi-líp-phê" đã dẫn bên trên hay sao? Đó là hành động khiêm cung, tôn vinh người khác bằng cách tự hạ mình xuống, cho dù đang ở một vai trò quan trọng. Hành động của tổng thống Joe Biden cũng mang cùng ý nghĩa như vậy.
Trận đấu kết thúc sau 120 phút! Anh đánh bại Đan Mạch 2-1 và bước vào trận chung kết EURO 2021! "Tam Sư" (Đội tuyển Anh) là đội chiếm ưu thế trong hiệp phụ và dồn ép Đan Mạch để có cơ hội làm bàn thắng, nhưng cuối cùng phải cần đến một quả phạt đền gây tranh cãi, được Kane chuyển thành bàn thắng. Sau đó, người Đan Mạch tận dụng sức lực cuối cùng của mình và cố gắng gỡ hòa, nhưng Southgate-Elf đã kiên trì bảo vệ các cuộc tấn công cho đến cuối cùng.
Trong cuộc tụ tập cuối tuần qua tại Florida, Donald Trump đã vô tình thừa nhận các cáo buộc của văn phòng biện lý Manhattan với giám đốc tài chính (CFO) và tập đoàn của mình khi phát biểu rằng, các quyền lợi bên lề (fringe benefit) là bình thường, hãng nào cũng áp dụng nên cuộc truy tố của New York vào tập đoàn của ông ta mang mục đích chính trị. Đó cũng là điều mà hầu hết người ủng hộ Trump đã tin và lặp lại.
Lời giới thiệu: Nhận dịp kỷ niệm 100 năm ngày đảng Cộng sản Trung Quốc ra đời (01/07/1921 – 01/07/2021), Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đọc diễn văn dài hơn 1 giờ, phần lớn tập trung vào những vấn đề nội bộ, nhưng ông cũng không giấu tư tưởng sẽ cương quyết chống lại các thế lực thù nghịch với Trung Quốc bất cứ từ đâu đến. Để hiểu rõ hơn về nội dung bài diễn văn quan trọng này, chúng tôi đã có cuộc nói chuyện với Tiến sỹ, Giáo sư huân công (Professor Emeritus), Nguyễn Mạnh Hùng, người từng giảng dạy nhiều năm về Quan hệ Quốc tế tại Đại học George Mason, gần Thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
Và ông Tập đã nuôi dưỡng quyết liệt tinh thần sùng bái. Trong những ngày này, trên trang nhất của tờ báo Nhân dân Nhật báo có tràn ngập các bài vở về các hoạt động và sắc lệnh cá nhân của ông Tập. Gần đây, để đánh dấu một trăm năm của đảng, tài liệu lịch sử giản lược của ĐCSTQ được phát hành, dành một phần tư nội dung để nói về tám năm cầm quyền của ông Tập, trong khi chỉ dành một nửa chổ cho bài viết về Đặng Tiểu Bình, vị cứu tinh thực sự của Đảng.
“Đó là một mùa đông dài, nhưng những đám mây đã bay đi. Chúng ta chưa tới lằn mức cuối cùng, nhưng mùa hè thì chưa bao giờ được cảm thấy tràn đầy lạc quan như vầy. Và không khí có mùi ngọt ngào hơn nếu không có khẩu trang của chúng ta?” theo Đệ Nhất Phu Nhân Jill Biden phát biểu tại quê nhà của bà ở Philadelphia hôm Chủ Nhật, giới thiệu thông điệp của phu quân của bà sẽ được đọc tại Bạch Ốc đánh dấu Ngày Lễ Độc Lập. Trong nhiều mặt, Biden đang nắm giữ tín nhiệm chính trị vì sự tập trung chủ ý của ông đối với đại dịch ngay từ buổi đầu làm tổng thống của ông. Dù ông đã thu lợi từ thuốc chích ngừa đã phát triển từ thời chính phủ Trump, việc giải quyết của ông về cuộc khủng hoảng trái ngược hoàn toàn với sự thờ ơ của người tiền nhiệm ông – Donald Trump đã mất nhiều tuần lễ cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống phần lớn tập trung vào nỗ lực đảo ngược việc thất cử của ông. Nhưng thời khắc “hoàn thành sứ mệnh” của Biden có đến sớm không?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.