Hôm nay,  

Mười khuynh hướng của năm 2026

02/01/202600:00:00(Xem: 6515)

khuynh huong 2026
Một năm nhiều biến chuyển, khó lường, nhưng cũng nhiều ngả rẽ mới. Ảnh: AI vẽ.
 
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
 
1. Nước Mỹ tròn 250 tuổi.

Ngày kỷ niệm lẽ ra để đoàn kết, nay lại phơi rõ chia rẽ. Mỗi phía nói về một nước Mỹ khác nhau, và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ là dịp dân chúng bày tỏ họ muốn tương lai đi hướng nào. Nhưng dù kết quả ra sao, ông Trump vẫn thích điều hành bằng cách ra lệnh và áp thuế hơn là thương lượng.
 
2. Thế giới trôi nổi.

Có người nói chúng ta đang trở lại thời “chiến tranh lạnh” giữa hai khối, Mỹ và Trung Hoa. Lại có người cho rằng ông Trump sẽ chia quả đất thành ba vùng ảnh hưởng: Mỹ, Nga, Trung. Sự thật có lẽ nằm ở giữa: các cường quốc bắt tay từng vụ, theo lợi riêng hơn là chung luật lệ. Trật tự quốc tế cũ đang rạn nứt, còn những cuộc hợp tác ngắn hạn sẽ thay thế.
 
3. Giữa chiến và hòa.

Hy vọng hòa bình ở Gaza vẫn còn mong manh. Trong khi đó, Ukraine, Sudan, Miến Điện chưa yên. Nga và Trung Quốc có thể thử giới hạn chịu đựng của Mỹ bằng những động thái nửa kín nửa hở ở châu Âu và Biển Đông. Chiến tranh nay không chỉ ở chiến trường, mà có thể nổ ra trên mạng, ngoài không gian hay dưới đáy biển.
 
4. Âu châu lắm khó.

Các nước Âu phải cùng lúc tăng tiền quốc phòng, giữ Mỹ vừa lòng, kích thích kinh tế và giảm nợ. Làm đủ cả e rằng chẳng việc nào trọn. Thắt lưng buộc bụng dễ khiến dân chúng bất mãn, còn chi tiêu mạnh thì lại sợ vỡ nợ.
 
5. Cửa mở cho Trung Hoa.

Dù tăng trưởng chậm, Trung Quốc đang hưởng lợi từ chính sách “Mỹ trước hết”. Bắc Kinh tranh thủ ký hàng loạt hiệp định mới với các nước phương Nam, muốn tỏ ra là đối tác đáng tin hơn Washington. Họ vẫn sẵn lòng làm ăn cùng Mỹ – miễn là lợi cùng hưởng, chưa đến mức xung đột.
 
6. Kinh tế nhiều rủi ro.

Thuế quan Trump chưa làm kinh tế Mỹ lụn bại, nhưng đã bóp nghẹt thương mại toàn cầu. Nhiều nước giàu tiếp tục chi quá tay, có nguy cơ khủng hoảng trái phiếu. Giới tài chính sẽ nín thở chờ xem ai thay ông Jerome Powell ở ghế chủ tịch Quỹ Dự trữ Liên bang – người nắm sinh mạng đồng đô-la.
 
7. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo.

Tiền đổ vào AI tưởng như vô tận. Nhưng đằng sau đó, có thể là nền kinh tế đang yếu đi. Nếu bong bóng vỡ, hậu quả sẽ không nhỏ, dù công nghệ vẫn còn giá trị thật. Riêng nỗi lo mất việc vì máy móc thông minh sẽ càng thêm nặng.
 
8. Khí hậu: xấu có, tốt cũng có.

Giới khoa học gần như chắc rằng mục tiêu 1,5 độ C đã xa. Chính quyền Trump lại không ưa năng lượng xanh. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, công nghệ sạch vẫn nảy nở, nhiều công ty lặng lẽ đạt chuẩn môi trường để khỏi bị chú ý. Điện địa nhiệt có thể là ánh sáng mới.
 
9. Khi thể thao cũng gây chia rẽ.

Năm tới, World Cup sẽ do Mỹ, Canada và Mexico cùng đứng ra tổ chức, nhưng quan hệ giữa ba nước hiện không mấy nồng ấm. Có lẽ vì thế, khán giả sẽ không đông như những kỳ trước. Còn tại Las Vegas, “Enhanced Games” – giải đấu cho phép vận động viên dùng thuốc tăng lực – đang làm dấy lên tranh luận gay gắt về ranh giới của đạo đức thể thao.
 
10. Thuốc giảm cân và câu hỏi lương tâm.

Thế hệ sau của Ozempic, những loại thuốc GLP-1 giảm cân mới — rẻ hơn, dễ dùng hơn, lại có cả dạng viên — đang lần lượt xuất hiện, mở rộng cơ hội cho rất nhiều người. Nhưng uống thuốc để ốm đi có phải là “ăn gian” không? GLP-1 kéo câu chuyện đạo đức của thuốc tăng lực ra khỏi sân vận động và phòng tập. Olympic thì ít người có vé. Còn “đại hội Ozempic” thì hầu như ai cũng có thể xếp hàng ghi danh.
 
Dù bạn đọc nghĩ gì, bài viết này vẫn mong đem lại cho bạn đôi chút sáng suốt khi nhìn về năm sắp tới – một năm nhiều biến chuyển, khó lường, nhưng cũng nhiều ngả rẽ mới.

Sớm Mai tóm lược
 
(Theo bài thư tòa soạn của Tom Standage – The World Ahead, đăng trên The Economist).
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm 2025 sắp khép lại, và theo thông lệ hàng năm, các nhà từ điển trên thế giới lại đi tìm từ ngữ để chọn đặt tên cho cái mớ hỗn độn mà nhân loại vừa bơi qua trong năm. Oxford chọn cụm từ “mồi giận dữ” (rage bait). Theo các nhà ngôn ngữ học của Oxford, đây là cách tiếng Anh vẫn thường vận hành: hai chữ quen thuộc — “giận dữ” và “mồi nhử” — ghép lại trong bối cảnh trực tuyến để tạo nên một ý niệm mới: thứ nội dung bày ra để cố tình khêu gợi bản tính nóng nảy của người xem, người đọc, khiến thiên hạ phải lao vào vòng tranh cãi chỉ để cuối cùng bấm thêm một cú “tức” nữa.
Tài năng như ông vua tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cũng chỉ có thể tạo ra những vị tướng phản diện nhưng có võ công cao cường và chí lớn, chứ không thể giả mạo làm tướng. Mộ Dung Phục, tức Nam Yến Quốc, là một trong nhiều ví dụ. Mộ Dung Phục là kẻ háo danh, không từ thủ đoạn để đạt mục đích. Hắn sẵn sàng bỏ quên nhân nghĩa, thậm chí phản bội anh em, bạn bè, để leo lên nấc thang quyền lực, khôi phục nước Yên. Nhưng vẫn là một kẻ võ công cái thế. Đối thủ của Mộ Dung Phục là anh hùng chính nghĩa Kiều Phong. Bởi vậy, mới có câu "Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung" để chỉ hai cao thủ võ lâm mạnh nhất thời bấy giờ. Vậy mà nước Mỹ hôm nay lại có bộ phim kỳ quái về một kẻ giả danh tướng, khoác lên mình chiếc áo quyền lực để công kích một anh hùng, một đại tá Hải Quân, một phi hành gia của NASA, một người yêu nước đích thực.
Trong lúc hàng triệu người không đủ thực phẩm để ăn, chính quyền của Tổng thống Donald Trump lại để mặc cho nông sản thối rữa hàng loạt ngoài đồng, trong kho bãi, và thậm chí còn trực tiếp tiêu hủy hàng ngàn tấn thực phẩm viện trợ. Tất cả đều nhân danh mục tiêu “nâng cao hiệu quả” của bộ máy chính phủ. Những thay đổi quyết liệt trong chính sách thuế quan, các cuộc bố ráp di dân gắt gao và cắt giảm các chương trình hỗ trợ người dân như tem phiếu thực phẩm đã khiến nông dân kiệt quệ vì thiếu nhân lực và vốn liếng. Nông sản thì bị bỏ mặc cho mốc meo trong kho và thối rữa ngoài đồng, trong khi hàng triệu người dân rơi vào cảnh đói kém. Đó là chưa kể đến những trường hợp chính quyền trực tiếp tiêu hủy nguồn thực phẩm hoàn toàn có thể sử dụng được.
Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ-Hoa Kỳ phản ánh sự dịch chuyển mạnh của trật tự quyền lực toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ có tiềm năng hợp tác lớn nhờ quy mô dân số và kinh tế, nhưng nghi kỵ chiến lược, cạnh tranh ảnh hưởng và tranh chấp biên giới khiến hợp tác bị hạn chế. Với Mỹ, việc Ấn Độ nghiêng về Trung Quốc có thể làm suy yếu chiến lược kiềm chế Bắc Kinh, trong khi tranh chấp thương mại như thuế 50% của Mỹ càng làm quan hệ thêm bất ổn...
Nếu có ai nói, nhạc của Trịnh Công Soạn giống như nhạc Trịnh Công Sơn, đôi bài nghe còn ác liệt hơn. Chắc bạn sẽ không tin. Tôi cũng không tin, cho đến khi tôi nghe được một số ca khúc của Trịnh Công Soạn, quả thật là như vậy. Tôi nghĩ, nếu anh này dứt bỏ dòng nhạc Trịnh cũ mà khai phá dòng nhạc Trịnh mới, thì chắc anh sẽ thành công. Người viết lách thì tính hay tò mò và mến mộ tài năng, tôi dọ hỏi người quen và nhất là những ca sĩ trẻ mong được nổi bật, đã tranh nhau khởi sự hát nhạc của Soạn. Cuối cùng, tôi cũng tìm đến được nhà anh. Gõ cửa. Mở.
Vào một buổi sáng Tháng Sáu năm 2025, dân biểu, cựu chủ tịch Hạ Viện đảng Dân Chủ tiểu bang Minnesota, Melissa Hortman, một trong những nhà lập pháp được kính trọng nhất của tiểu bang, và chồng của bà bị bắn chết tại nhà riêng. Chú chó cảnh sát lông vàng của họ, Gilbert, cũng ra đi với chủ. Vụ giết người này không phải là ngẫu nhiên. Thượng nghị sĩ John Hoffman và vợ cũng bị tấn công cùng ngày, nhưng may mắn sống sót. Chính quyền sớm tiết lộ thủ phạm, Vance Boelter, 57 tuổi, người theo chủ nghĩa cực hữu, đã viết bà Hortman vào “danh sách mục tiêu” bao gồm các nhà lập pháp Đảng Dân Chủ khác.
Ngày đi phỏng vấn thẻ xanh để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ thường là một ngày tràn đầy hy vọng và đáng nhớ, đặc biệt đối với những đôi vợ chồng, hoặc những hôn phu, hôn thê. Lễ Tạ Ơn tưởng đâu là ngày họ sum vầy, nói câu “Tạ ơn nước Mỹ” với những hy vọng về một tương lai tốt đẹp. Nhưng điều đó không xảy ra trong thời này, ở Hoa Kỳ. Khi bước cuối cùng trong quá trình xin thường trú nhân Hoa Kỳ, là cuộc phỏng vấn với viên chức di trú kết thúc, các đặc vụ liên bang lại ập đến, còng tay người vợ/chồng người ngoại quốc và đưa họ đi. Hy vọng trở thành ác mộng.
Dự thảo Hòa ước Ukraine do Hoa Kỳ và Nga đề ra gồm có 28 điểm đã được công bố gần đây. Kết quả của diễn biến này khá bất thường vì không có sự tham gia đàm phán của Ukraine và Liên minh châu Âu (EU)...
Trong một nghiên cứu phối hợp giữa đại học Hồng Kông và đại học Rutgers tại Mỹ cùng một số khoa học gia trong khu vực hồi tháng 8 năm 2024, báo cáo này chỉ ra rằng vị trí của Việt nam sẽ là một "điểm nóng" của những cơn bão nhiệt đới với cường độ dữ dội và thường xuyên hơn trước sự biến đổi khí hậu toàn cầu, với rủi ro cao là ngay Hải Phòng.
Chủ quyền tại Biển Đông là một vấn đề tranh chấp lâu đời và phức tạp nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đây sẽ còn là một thách thức trọng yếu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam trong nhiều thập niên tới. Hiện nay, dù tình hình Biển Đông vẫn âm ỉ căng thẳng nhưng chưa bùng phát thành xung đột nghiêm trọng, song tình trạng cạnh tranh chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang ngày càng gia tăng...


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.