Hôm nay,  

FBI Trong Bát Quái Trận Đồ

16/05/201700:00:00(Xem: 13167)

...hỏa mù từ hai ba bốn phiá tung ra, may ra chỉ có 20% phản ánh sự thật...

Câu chuyện nổi đình nổi đám của tuần qua là việc giám đốc FBI, ông James Comey đã bị TT Trump cất chức một cách bất ngờ.

Nếu nói về “bất ngờ” thì có lẽ không thể nào bất ngờ hơn khi chính ông Comey chỉ nhận được tin mất job sau khi truyền thông đã loan tin cho cả thế giới biết. Ông Comey đang đọc diễn văn trong một hội trường, phiá sau lưng ông có TV, bất ngờ TV chớp đèn loan tin “khẩn” là ông Comey đã bị sa thải. Ông lại tưởng là ai đó trên TV dở trò diễu dở. Sau đó, ông về lại văn phòng thì nhận được thư chính thức của TT Trump.

Thật ra, cái bất ngờ phải nói là sao TT Trump đợi quá lâu mới cất chức ông này.

Ông James Comey được TT Obama bổ nhiệm làm giám đốc FBI cách đây hơn ba năm, với nhiệm kỳ là 10 năm, tức là còn 7 năm nữa mới mãn nhiệm.

Ngay từ đầu, ông Comey đã là một nhân vật gây nhiều tranh cãi. Ông theo đảng CH từ hồi nào tới giờ. Nhưng lại được TT Obama lựa vì thành tích... chống TT Bush con. Khi ông là thứ trưởng Bộ Tư Pháp dưới thời TT Bush, ông đã công khai cãi lệnh của bộ trưởng Tư Pháp và chống luôn cả TT Bush, rồi từ chức. TT Obama nhìn ông như là người CH nhưng không có cảm tình lắm với phe CH, nên chọn ông làm giám đốc FBI.

Tên tuổi ông Comey bắt đầu tràn ngập truyền thông khi vụ xì-căng-đan email của bà Hillary nổ ra, cuối năm 2015.

Khi đó, báo chí xì ra tin bà Hillary đã thiết lập và xử dụng hệ thống email riêng ngay tại nhà, mà không chịu xử dụng hệ thống chính thức của bộ Ngoại Giao, đưa đến tình trạng hệ thống có thể bị thâm nhập và những email tối mật của bộ Ngoại Giao và của bà ngoại trưởng có thể bị đọc lén.

FBI mở cuộc điều tra, kéo dài ròng rã gần cả năm trời. Thế rồi, bất ngờ GĐ Comey tổ chức họp báo tháng 7 năm 2016. Ông cho biết bà Hillary vi phạm đủ thứ tội và nói láo từ đầu đến đuôi, “nếu một nhân viên FBI làm những gì bà Hillary đã làm thì người đó sẽ bị trừng phạt theo đúng thủ tục hành chánh”, nhưng ông dành cho bà Bộ Trưởng Tư Pháp Loretta Lynch quyết định truy tố hay không. Ông nhấn mạnh theo đúng luật, ông chỉ có trách nhiệm điều tra và khuyến cáo thôi, còn quyết định truy tố ra toà hay không là của Bộ Tư Pháp.

Đúng một ngày sau, bà Bộ Trưởng quyết định không truy tố gì hết, kết thúc toàn bộ cuộc điều tra. Chưa bao giờ một cơ quan chính quyền có quyết định nhanh như vậy.

Dĩ nhiên, bà Hillary ôm chầm lấy ông Comey và bà Lynch, khua chiêng trống: thấy rõ chưa, tôi không bị truy tố gì hết, tức là tôi vô tội.

Sự thật khá rõ ràng: bà Hillary có tội, nhưng ông Comey không dám lấy quyết định tầy trời là trừng phạt vì những hậu quả chính trị quá lớn, sẽ chấm dứt ngay cuộc vận động tranh cử của bà Hillary và phá tan đảng DC. Ông bán cái qua cho bà Lynch. Cách hành xử của ông Comey là tìm cách bao che cả hai đầu. Về bà Lynch thì có tin hành lang không thể kiểm chứng: trước đó ít ngày, TT Clinton gặp riêng bà Lynch một tiếng đồng hồ, có thể đã trao đổi gì đó, chẳng hạn như bà Lynch bạch hoá bà Hillary thì sẽ được tiếp tục làm bộ trưởng Tư Pháp sau khi bà Hillary đắc cử? Kịch bản này không phải hoàn toàn vô lý khi chính cựu TT Clinton vài ngày trước bầu cử đã ca ngợi bà Lynch và cho rằng có nhiều triển vọng bà TT Clinton sẽ lưu nhiệm bà Lynch.

Ở đây, cái lỗi lầm quan trọng nhất của ông Comey là đã lấy quyết định trong khi cân nhắc hậu quả chính trị, tức là đã mang chính trị vào cuộc điều tra của FBI mà trên căn bản, phải tuyệt đối vô tư, không màng đến hậu quả chính trị. Ông cảnh sát đã biến thành chính trị gia.

Vài chuyên gia cũng lên tiếng cho rằng ông Comey hành động thật lạ lùng: chưa bao giờ FBI lại họp báo công bố kết quả điều tra. Công bố kết quả điều tra là việc làm của bộ Tư Pháp hay công tố viên chứ không phải của FBI. Trong các vụ xì-căng-đan Watergate (Nixon) và Monica (Clinton), giám đốc FBI không bao giờ lên tiếng.

Cả đảng CH và ông Trump nổi điên, đả kích FBI phe phái, thông đồng với bộ Tư Pháp và chính quyền Obama, nhận định bà Hillary tội tầy đình nhưng lại tha bổng, tức là giúp bà Hillary trong cuộc vận động tranh cử.

Câu chuyện lắng động một thời gian, cho đến khoảng một chục ngày trước ngày bầu. Bất ngờ, ông Comey công bố một bức thư ông vừa gửi cho quốc hội, trong đó, ông cho biết FBI mở lại cuộc điều tra vì khám phá ra có emails của bà Hillary gửi cho bà phụ tá Huma Abedin trong máy điện toán của ông chồng bà Abedin. Ông này là cựu dân biểu, dính dáng vào xì-căng-đan tự chụp hình mình lõa thể gửi qua điện thoại cho một số phụ nữ nên bị ép từ chức cách đây vài năm. Bây giờ chứng nào tật nấy, lại làm nữa, bị FBI điều tra, đến tịch thu máy điện toán của ông thì thấy cả lố emails trao đổi giữa bà Hillary và bà Abedin.

Nội vụ nổ đùng khiến bà Hillary nổi đoá, cho là ông Comey cố tình đánh bà cận kề ngày bầu cử. Thế nhưng ba ngày trước khi bầu cử thì FBI lại loan tin cuộc điều tra lần thứ hai này chấm dứt vì trong số emails trong máy của ông chồng bà Abedin, không có cái nào mang tính “mật”. Tức là FBI lại bạch hoá bà Hillary một lần nữa, ba ngày trước ngày bầu. Lại một lần nữa, ông Comey mang yếu tố chính trị vào cuộc điều tra, hấp tấp chấm dứt điều tra để có thể bạch hoá bà Hillary kịp thời trước ngày bầu cử. Phe CH lại nhẩy tưng tưng cho đây lại là trò mánh mung mới giúp bà Hillary.

Chưa hết chuyện. Ông Comey tìm cách chống đỡ các tố cáo của bà Hillary và phe DC bằng cách... mở cuộc điều tra xem Putin đã có quan hệ như thế nào với ban vận động của ông Trump, cho có vẻ công bằng.

Thế rồi mới đây, bà Hillary ngồi nhà ôm cháu ngoại mãi nên chán, quyết định hạ sơn, tuyên bố trong những ngày tới, sẽ tìm cách đóng vai lãnh tụ phong trào... chống Trump đến cùng. Bà nhắc lại bà bị thua oan, chỉ vì bị ông Comey và Putin thông đồng với Trump hại bà. Phải nói ngay, lập luận đổ thừa này hoàn toàn không có căn bản. Bà Hillary thua vì mất hậu thuẫn của dân lao động bất mãn vì mất job, và dân trung lưu bất mãn vì kinh tế khó khăn cũng như vì Obamacare, chẳng ai cần biết Putin đã làm gì. Chưa kể chuyện bà Hillary lem nhem, dính đáng vào đủ loại xì-căng-đan, kiếm bạc triệu đọc diễn văn cho tài phiệt Wall Street, hay thu bạc tỷ cho Quỹ Clinton Foundation, cả thế giới đều biết, không cần phải chờ ông Comey thông báo hay điều tra gì hết.

Sau khi bà Hillary lại tố ông Comey, quốc hội lôi ông Comey ra, hỏi cho rõ tại sao một chục ngày trước khi bầu cử, ông quyết định mở lại hồ sơ email của bà Hillary và tại sao ông lại bạch hoá bà vài ngày sau đó. Ông Comey ra trước quốc hội, tuyên bố vì FBI khám phá thấy có “cả trăm cả ngàn” emails của bà Hillary với cả trăm tin tối mật, nên bắt buộc phải điều tra lại, và cũng bắt buộc phải thông báo cho quốc hội, chứ nếu không sẽ mang tiếng là bao che cho bà Hillary, cho dù ông “muốn ói khi hiểu rằng mình có thể đã có quyết định có ảnh hưởng đến cuộc bầu tổng thống”. Câu cuối cùng này khiến TT Trump nổi điên vì nó mang hàm ý ông Trump thắng nhờ ông Comey can thiệp giúp, đúng như bà Hillary tố giác.

Không may cho ông Comey, một ngày sau, văn phòng FBI chính thức cải chính, nói là ông Comey “nói lộn” –misspoken- vì thật ra không có “cả trăm cả ngàn”, mà chỉ có vài chục emails, không có cái nào mang tính mật hết. Thiên hạ lại một phen ngơ ngác, rối trí, chẳng hiểu sự thật ở đâu, là gì? FBI cải chính điều trần hữu thệ của ông giám đốc trước quốc hội?

Vài ngày sau, TT Trump cất chức ông Comey, lấy lý do ông này đã đi từ sai lầm này đến sai lầm khác trong vụ điều tra email của bà Hillary, mất hết uy tín, mất luôn niềm tin của tất cả mọi người, không còn đủ khả năng điều hành một cơ quan lớn và quan trọng như FBI. TT Trump giải thích ông Comey trước đây đáng lẽ ra không có quyền tổ chức họp báo và cũng không có quyền công bố bức thư ông gửi cho quốc hội. Đó là trách nhiệm của bộ trưởng Tư Pháp. Sau đó, TT Trump giải thích thêm ông Comey bị sa thải cũng vì tính thích phô diễn của ông ta, không hợp với trách nhiệm xếp cảnh sát.

Đây là chuyện quái gở đầu tiên của chính trường Mỹ trong câu chuyện quái lạ này: ông Trump đã gần như lập lại nguyên văn những tố cáo của phe DC cũng như lấy quyết định mà phe DC đòi hỏi ngay từ đầu. Tức là TT Trump cất chức ông Comey vì ông đã phạm tội làm những chuyện tai hại cho bà Hillary, và ông bây giờ đồng ý với phe DC, phải sa thải ông Comey.

Đó là đại khái câu chuyện. Nếu quý độc giả đọc tới đây bị rối trí không hiểu rõ tóm lại thì chuyện gì đã xẩy ra, thì đó chính là vì chiêu lăng ba vi bộ của ông Comey. Lúc thì ông có vẻ giúp bà Hillary, lúc thì có vẻ hại, rồi lại giúp, rồi lại hại, ngược lại, cũng có lúc có vẻ muốn giúp ông Trump, có lúc hại ông ta rõ ràng, chẳng ai hiểu gì nữa. Đưa đến tình trạng quái lạ là bà Hillary và cả ông Trump đều phải... lăng ba vi bộ theo, cả hai người lúc thì ca tụng lúc lại đả kích ông Comey.

Bất kể những chiêu lăng ba vi bộ và bất kể những giải thích của ông Comey, tất cả phe DC đồng ca bài ca sỉ vả ông Comey và nhao nhao đòi lấy đầu ông ta từ hơn nửa năm nay. Cho đến cách đây vài tuần, bà Hillary vẫn ấm ức đổ lỗi tại ông Comey hại bà nên bà mới thất cử.

Thế thì khi TT Trump cất chức ông Comey, toàn thể đảng DC phải công kênh, tung hô sự sáng suốt của TT Trump, đúng không? Không đúng! Bây giờ thì phe DC quay ngược đầu lại 180 độ [chỉ có chính khách mới có khả năng quay ngược đầu kiểu này, xin quý độc giả đừng ai thử!], đồng thanh la hoảng, đả kích TT Trump làm chuyện phi pháp, bất hợp hiến, ra tay theo kiểu độc tài bộ lạc rừng rú Phi Châu gì đó, thêm một lý do để xét lại việc đàn hặc TT Trump.

Về phần bà Hillary chắc bà phải lớn tiếng cám ơn TT Trump, phải không? Không, cho đến giờ này, bà tuyệt đối im hơi lặng tiếng, chắc vì bối rối, chưa biết phải phản ứng như thế nào. Biết nói gì? Chẳng lẽ vị lãnh tụ phong trào chống Trump lại ra chiêu đầu tiên bằng cách… hoan hô ông Trump? Ngược lại, làm sao đả kích TT Trump được khi bà đòi lấy đầu ông Comey mà bây giờ TT Trump làm đúng theo ý bà.

TT Trump thì tuyệt đối không ưa ông Comey này. Dù thái độ của ông Comey có vẻ mập mờ, nhưng TT Trump thì tin chắc là ông Comey chủ ý đánh Trump từ đầu khi ông ta tha bà Hillary, giúp cho bà tiếp tục ra tranh cử thay vì bị truy tố và bắt đi tù, rồi nhập nhằng mở cuộc điều tra về Nga giúp ứng viên Trump, kéo dài lê thê cả nửa năm trời, úp úp mở mở, ai đoán sao cũng được, nhưng lại có hậu quả là giúp truyền thông dòng chính (TTDC) nuôi dưỡng câu chuyện và phe DC tiếp tục tấn công TT Trump.

Nôm na ra, ông Comey đã tạo được thành tích khá đặc biệt là khiến cả hai phe DC và CH ghét cay đắng và muốn lấy đầu ông.

Quyết định của TT Trump lại gây ra bất ngờ lớn mà ít ai tiên đoán trước được: đó là phản ứng cực kỳ quyết liệt và mạnh mẽ của phe DC, và nhất là của TTDC. Ông Comey bất thình lình biến thành người hùng mới, một thứ “thánh tử đạo” của TTDC!

Cái cớ TTDC chống mạnh việc cất chức là họ cho rằng TT Trump đang tìm cách nhận chìm cuộc điều tra về quan hệ giữa ông và Putin trong cuộc bầu cử vừa qua. Báo phe ta New York Times “tiết lộ” trước khi ông Comey bị cất chức, ông đã xin bộ Tư Pháp thêm tiền và nhân sự để điều tra về vụ Nga can dự vào bầu cử. Mập mờ ám chỉ TT Trump lấy quyết định cất chức vì ông Comey chúi mũi quá sâu vào ông Trump, có thể đã khám phá ra một bí mật kinh hồn nào đó khiến TT Trump hoảng sợ phải cất chức, để bổ nhiệm một tay tà lọt nào đó thay thế, rồi xí xoá cuộc điều tra về quan hệ với Nga.

Bộ Tư Pháp sau đó đã cho biết tin FBI xin thêm tiền và nhân sự mà NYT xì ra hoàn toàn thất thiệt. Chẳng những vậy, TT Trump cũng đã mau mắn khẳng định cuộc điều tra về sự can dự của Nga hết sức quan trọng và cần phải được tiếp tục, nhưng một cách chuyên nghiệp hơn. NYT cũng quên mất tân giám đốc FBI sẽ phải được thượng viện phê chuẩn, không phải TT Trump muốn bổ nhiệm tay tà lọt nào cũng được, nhất là trong không khí thù địch hiện nay giữa TT Trump và phe DC, chắc chắn thượng viện sẽ làm khó dễ tối đa việc bổ nhiệm người mới.

Giáo sư Hiến Pháp của đại học Harvard, Laurence Tribe, viết trên Washington Post, phải đàn hặc TT Trump ngay vì ông đã ngăn cản cuộc điều tra của FBI. Ông cũng viết không cần đợi kết quả cuộc điều tra vì khi đó sẽ quá muộn. Một luật gia và giáo sư luật mà có thể viết “không cần chờ kết quả điều tra”, cứ việc lột chức thôi thì quả là chuyện không tiền mà cũng khoáng hậu. Thế thì lột chức dựa trên căn bản pháp lý nào? Đó là quan điểm của một giáo sư Harvard đấy!

Những loại tố cáo về toan tính ém nhẹm điều tra đều là vớ vẩn, không có căn bản. Cho dù giám đốc FBI bị cất chức thì cũng không có nghiã là cuộc điều tra chấm dứt, mà trái lại, có thể vì nhu cầu chính trị cũng như vì nhu cầu bảo vệ uy tín của FBI, cuộc điều tra sẽ còn gay gắt hơn nhiều.

Vài người tự cho là hiểu biết khẳng định TT Trump vi phạm luật vì không có quyền cất chức ông Comey khi nhiệm kỳ ông còn tới 7 năm, đặc biệt là khi ông đang điều tra TT Trump. Đây là nói mà không biết mình nói gì. Tổng thống với tư cách lãnh đạo Hành Pháp, có quyền cất chức bất cứ nhân viên nội các hay công chức nào vì bất cứ lý do nào hay không có lý do nào, dù người đó đã được Thượng Viện phê chuẩn. Kể cả lúc cơ quan của họ đang điều tra tổng thống, vì điều tra là việc của cả cơ quan, không phải của một người và khi một người bị cất chức thì cơ quan vẫn tiếp tục điều tra, không bị ảnh hưởng gì. Trong quá khứ, TT Nixon đã cất chức cả bộ trưởng lẫn thứ trưởng Tư Pháp ngay trong khi hai ông này đang điều tra về vụ Watergate. Sau đó cuộc điều tra vẫn tiến hành để lòi ra những mánh mung tìm cách che dấu tội của TT Nixon, khiến TT Nixon phải từ chức.

Câu chuyện cất chức ông Comey tiêu biểu cho bát quái trận trong hậu trường chính trị Mỹ. Tất cả những gì ta nhìn thấy đều chỉ là hỏa mù từ hai ba bốn phiá tung ra, may ra chỉ có 20% phản ánh sự thật, còn lại toàn là đòn phép tuyên truyền dựa trên... tin phiạ, fake news từ tất cả mọi phiá.

Trong cái đám khói hỏa mù đen nghịt này, chẳng ai nắm vững được hết câu chuyện. Những anh nhà báo bàn ra tán vào, dù là báo Mỹ hay báo tỵ nạn sao y bản chính của TTDC, hầu hết chỉ là bàn láo dựa trên trí tưởng tượng hay tinh thần phe nhóm.

Tất cả chỉ có hai chuyện rõ rệt nhất:

- Giám đốc Comey ưa nổi, muốn đưa tên tuổi mình lên mặt báo, chứng tỏ mình là người hùng không sợ ai hết, kể cả hai chính khách uy quyền nhất nước là bà Hillary và ông Trump, sẵn sàng đánh cả hai người, không chút nể nang. Ông Comey có thể mang giấc mộng theo chân ông J. Edgar Hoover, quyền thế nắm chức giám đốc FBI trong gần 40 năm qua 8 đời tổng thống mà không ông nào dám đụng tới, cho tới khi ông chết.

- Chuyện quan trọng hơn là cái giả dối vô bờ bến của đảng DC và TTDC, từ nửa năm nay một hai đòi lấy mạng của ông Comey vì tội đã giết bà Hillary giúp ông Trump đắc cử, nhưng sau khi TT Trump lấy mạng ông này thì lại... hồi mã thương, quay lại chém ông Trump ngay. Đại khái, bất cứ chuyện gì có thể khai thác để đánh TT Trump đều được mang ra xử dụng, cho dù phải lật ngược lập trường 180 độ. Bà dân biểu da đen Maxine Waters trong suốt gần cả năm qua, và nhất là sau khi bà Hillary thất bại, đã liên tục công kích ông Comey là giám đốc FBI tệ nhất lịch sử, không còn một ly uy tín nào nữa, và gào la phải cất chức ông này. Bây giờ, sau khi TT Trump cất chức ông Comey thật thì gió đổi chiều, bà quay qua sỉ vả TT Trump làm chuyện độc tài, bất hợp pháp. Bị một phóng viên TV vặn hỏi, bà tỉnh bơ nói bà hoàn toàn chống việc TT Trump cất chức ông Comey, nhưng nếu bà Hillary là tổng thống và bà cất chức ông Comey, thì bà dân biểu này lại hoàn toàn ủng hộ. Nếu đây không phải là phe phái thô bạo nhất thì cái gì mới là phe phái?

Bất kể mọi khúc mắc đằng sau vụ cất chức này, có một điều ai cũng phải công nhận: TT Trump có biệt tài làm hay nói những chuyện có hậu quả là thổi ngọn lửa chống đối của phe đối lập DC và TTDC càng ngày càng lớn. Làm như thể không ai chống ông nữa thì ông sẽ... rất buồn. Cái nguy là tiếp tục thổi, có ngày ngọn lửa quá lớn sẽ thiêu ông luôn. (14-05-17)

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và công nghệ, toàn cầu hoá – vốn từng được xem là động lực chính thúc đẩy cho tăng trưởng và thịnh vượng – đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tiến trình công nghiệp hoá và toàn cầu hoá đã đem lại nhiều thành tựu vượt bậc trong suốt thời gian dài qua, từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, đặc biệt là thông qua sự chuyên môn hoá, tự do thương mại và tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu, chiến tranh và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã khiến mô hình toàn cầu hoá truyền thống bộc lộ nhiều tình trạng bất ổn...
Nhiều thế hệ sống ở Sài Gòn những năm của thập niên 80-90, khi con gà trống của Thương Xá Tax chưa bị bức tử, khi những hàng cây cổ thụ trên đường Tôn Đức Thắng vẫn là nét thơ mộng của Sài Gòn, có lẽ đều quen thuộc với câu “Chương Trình Truyền Hình Đến Đây Là Hết…” Nó thường xuất hiện vào cuối các chương trình tivi tối, khi chưa phát sóng 24/24. Thời đó, mỗi ngày truyền hình chỉ phát sóng trong một số khung giờ nhất định (thường từ chiều đến khuya) nên hầu như ai cũng có tâm lý chờ đợi đến giờ ngồi trước màn ảnh nhỏ, theo dõi vài giờ giải trí. Đó cũng là chút thời gian quên đi một ngày cơ cực, bán mồ hôi cho một bữa cơm độn bo bo thời bao cấp. Nhắc nhớ chút chuyện xưa, để nói chuyện nay, đang diễn ra ở một đất nước văn minh hàng đầu, từng là niềm mơ ước của biết bao quốc gia về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận.
Trên mạng gần đây lan truyền một bức tranh chuỗi tiến hóa ngược nhại kiểu Banksy - vẽ hình ảnh tiến hóa quen thuộc từ khỉ tiến tới người, nhưng đến giữa chặng đường, một gương mặt ai cũng nhận ra quay lưng đi ngược lại về phía khỉ. Cái dáng ngoảnh đầu ấy khiến tôi chạnh lòng nghĩ đến hình ảnh nước Mỹ hôm nay. Giữa thế kỷ XXI, lẽ ra phải tiếp tục đi tới, nhưng thay vì mở rộng tự do học thuật – ngọn nguồn của sáng tạo – chúng ta lại thấy những dấu hiệu nước Mỹ thoái lui theo một quỹ đạo lạ lùng: thử nghiệm một kiểu “tiến hóa ngược”.
Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai. Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.
Suốt 250 năm, người Mỹ đồng ý rằng cai trị bởi một người duy nhất là sai lầm, rằng chính quyền liên bang vốn cồng kềnh, kém hiệu quả. Lẽ ra hai điều ấy đủ để ngăn một cá nhân cai trị bằng mệnh lệnh từ Bạch Ốc. Nhưng Trump đang làm đúng điều đó: đưa quân vào thành phố, áp thuế quan, can thiệp vào ngân hàng trung ương, chen vào quyền sở hữu công ty, gieo nỗi sợ để buộc dân chúng cúi đầu. Quyền lực bao trùm, nhưng không được lòng dân. Tỉ lệ chấp thuận của ông âm 14 điểm, chỉ nhỉnh hơn chút so với Joe Biden sau cuộc tranh luận thảm hại năm ngoái. Khi ấy chẳng ai lo ông Biden “quá mạnh”. Vậy tại sao Trump, dù bị đa số phản đối, vẫn dễ dàng thắng thế?
Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.
Sau thất bại trước đối thủ đảng Dân Chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, nội các “gia đình trị” của Donald Trump gần như biến mất khỏi chính trường. Các đồng minh không thể có cùng tiếng nói với Trump, nhất là sau vụ bạo loạn Quốc Hội Jan 06. Duy nhất một người vẫn một lòng trung thành không bỏ rơi Trump, đó chính là Stephen Miller. Nhiệm kỳ hai của Trump, người được cho là có quyền lực hơn trong vòng tròn thân cận của Trump, hơn cả JD Vance, chẳng ai khác hơn chính là Stephen Miller. Để tạo ra những ảnh hưởng chính trong chính quyền Trump hôm nay, Miller đã có một đường dài chuẩn bị, khôn ngoan và nhẫn nại.
Đầu tháng 8 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một mệnh lệnh đặc biệt, chỉ đạo các cơ quan hữu trách lập kế hoạch đưa quân đội Hoa Kỳ đi trấn áp các tổ chức tội phạm ở Mỹ Latinh. Khoảng hai tuần sau, mệnh lệnh đã thành hiện thực. Ba khu trục hạm có gắn phi đạn viễn khiển (guided-missile destroyers) của Hoa Kỳ đã được khai triển tới vùng biển Venezuela, đảm trách việc chặn giữ các chuyến hàng ma túy.
Một góc khuôn viên của Đồi Capitol sáng Thứ Tư là những câu chuyện tưởng đã bị chôn vùi, nay được kể ra trong sự run rẩy, xúc động và cả nước mắt. Trước hàng chục ống kính truyền thông chiếu trực tiếp trên toàn quốc, khoảng mười người phụ nữ lần lượt kể ra câu chuyện của chính mình – nạn nhân của Jeffrey Epstein, tỷ phú tội phạm tình dục và buôn bán mại dâm trẻ vị thành niên. Ngày đó, những phụ nữ này chỉ vừa 16, 18 tuổi, nhỏ nhất là Marina Lacerda, 14 tuổi.
Ở đời, chẳng có ngai vàng nào là miễn phí. Muốn hỏi cưới công chúa thì phải có sính lễ. Làm gì có chuyện đi tay không mà cuỗm được gái đẹp — trừ trường hợp dùng quyền lực bẩn thỉu cưỡng hiếp gái tơ (nghe quen quen). Muốn làm đàng anh đàng chị không thể vừa keo kiệt vừa đòi được người ta kính nể. Quy luật xưa nay không đổi ăn khế thì phải trả vàng. Ngai vàng toàn cầu cũng vậy -- không chỉ làm bằng vàng, mà còn bằng chi phí, lời hứa, và trên hết, là sự tín nhiệm.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.