Hôm nay,  

FBI Trong Bát Quái Trận Đồ

16/05/201700:00:00(Xem: 13149)

...hỏa mù từ hai ba bốn phiá tung ra, may ra chỉ có 20% phản ánh sự thật...

Câu chuyện nổi đình nổi đám của tuần qua là việc giám đốc FBI, ông James Comey đã bị TT Trump cất chức một cách bất ngờ.

Nếu nói về “bất ngờ” thì có lẽ không thể nào bất ngờ hơn khi chính ông Comey chỉ nhận được tin mất job sau khi truyền thông đã loan tin cho cả thế giới biết. Ông Comey đang đọc diễn văn trong một hội trường, phiá sau lưng ông có TV, bất ngờ TV chớp đèn loan tin “khẩn” là ông Comey đã bị sa thải. Ông lại tưởng là ai đó trên TV dở trò diễu dở. Sau đó, ông về lại văn phòng thì nhận được thư chính thức của TT Trump.

Thật ra, cái bất ngờ phải nói là sao TT Trump đợi quá lâu mới cất chức ông này.

Ông James Comey được TT Obama bổ nhiệm làm giám đốc FBI cách đây hơn ba năm, với nhiệm kỳ là 10 năm, tức là còn 7 năm nữa mới mãn nhiệm.

Ngay từ đầu, ông Comey đã là một nhân vật gây nhiều tranh cãi. Ông theo đảng CH từ hồi nào tới giờ. Nhưng lại được TT Obama lựa vì thành tích... chống TT Bush con. Khi ông là thứ trưởng Bộ Tư Pháp dưới thời TT Bush, ông đã công khai cãi lệnh của bộ trưởng Tư Pháp và chống luôn cả TT Bush, rồi từ chức. TT Obama nhìn ông như là người CH nhưng không có cảm tình lắm với phe CH, nên chọn ông làm giám đốc FBI.

Tên tuổi ông Comey bắt đầu tràn ngập truyền thông khi vụ xì-căng-đan email của bà Hillary nổ ra, cuối năm 2015.

Khi đó, báo chí xì ra tin bà Hillary đã thiết lập và xử dụng hệ thống email riêng ngay tại nhà, mà không chịu xử dụng hệ thống chính thức của bộ Ngoại Giao, đưa đến tình trạng hệ thống có thể bị thâm nhập và những email tối mật của bộ Ngoại Giao và của bà ngoại trưởng có thể bị đọc lén.

FBI mở cuộc điều tra, kéo dài ròng rã gần cả năm trời. Thế rồi, bất ngờ GĐ Comey tổ chức họp báo tháng 7 năm 2016. Ông cho biết bà Hillary vi phạm đủ thứ tội và nói láo từ đầu đến đuôi, “nếu một nhân viên FBI làm những gì bà Hillary đã làm thì người đó sẽ bị trừng phạt theo đúng thủ tục hành chánh”, nhưng ông dành cho bà Bộ Trưởng Tư Pháp Loretta Lynch quyết định truy tố hay không. Ông nhấn mạnh theo đúng luật, ông chỉ có trách nhiệm điều tra và khuyến cáo thôi, còn quyết định truy tố ra toà hay không là của Bộ Tư Pháp.

Đúng một ngày sau, bà Bộ Trưởng quyết định không truy tố gì hết, kết thúc toàn bộ cuộc điều tra. Chưa bao giờ một cơ quan chính quyền có quyết định nhanh như vậy.

Dĩ nhiên, bà Hillary ôm chầm lấy ông Comey và bà Lynch, khua chiêng trống: thấy rõ chưa, tôi không bị truy tố gì hết, tức là tôi vô tội.

Sự thật khá rõ ràng: bà Hillary có tội, nhưng ông Comey không dám lấy quyết định tầy trời là trừng phạt vì những hậu quả chính trị quá lớn, sẽ chấm dứt ngay cuộc vận động tranh cử của bà Hillary và phá tan đảng DC. Ông bán cái qua cho bà Lynch. Cách hành xử của ông Comey là tìm cách bao che cả hai đầu. Về bà Lynch thì có tin hành lang không thể kiểm chứng: trước đó ít ngày, TT Clinton gặp riêng bà Lynch một tiếng đồng hồ, có thể đã trao đổi gì đó, chẳng hạn như bà Lynch bạch hoá bà Hillary thì sẽ được tiếp tục làm bộ trưởng Tư Pháp sau khi bà Hillary đắc cử? Kịch bản này không phải hoàn toàn vô lý khi chính cựu TT Clinton vài ngày trước bầu cử đã ca ngợi bà Lynch và cho rằng có nhiều triển vọng bà TT Clinton sẽ lưu nhiệm bà Lynch.

Ở đây, cái lỗi lầm quan trọng nhất của ông Comey là đã lấy quyết định trong khi cân nhắc hậu quả chính trị, tức là đã mang chính trị vào cuộc điều tra của FBI mà trên căn bản, phải tuyệt đối vô tư, không màng đến hậu quả chính trị. Ông cảnh sát đã biến thành chính trị gia.

Vài chuyên gia cũng lên tiếng cho rằng ông Comey hành động thật lạ lùng: chưa bao giờ FBI lại họp báo công bố kết quả điều tra. Công bố kết quả điều tra là việc làm của bộ Tư Pháp hay công tố viên chứ không phải của FBI. Trong các vụ xì-căng-đan Watergate (Nixon) và Monica (Clinton), giám đốc FBI không bao giờ lên tiếng.

Cả đảng CH và ông Trump nổi điên, đả kích FBI phe phái, thông đồng với bộ Tư Pháp và chính quyền Obama, nhận định bà Hillary tội tầy đình nhưng lại tha bổng, tức là giúp bà Hillary trong cuộc vận động tranh cử.

Câu chuyện lắng động một thời gian, cho đến khoảng một chục ngày trước ngày bầu. Bất ngờ, ông Comey công bố một bức thư ông vừa gửi cho quốc hội, trong đó, ông cho biết FBI mở lại cuộc điều tra vì khám phá ra có emails của bà Hillary gửi cho bà phụ tá Huma Abedin trong máy điện toán của ông chồng bà Abedin. Ông này là cựu dân biểu, dính dáng vào xì-căng-đan tự chụp hình mình lõa thể gửi qua điện thoại cho một số phụ nữ nên bị ép từ chức cách đây vài năm. Bây giờ chứng nào tật nấy, lại làm nữa, bị FBI điều tra, đến tịch thu máy điện toán của ông thì thấy cả lố emails trao đổi giữa bà Hillary và bà Abedin.

Nội vụ nổ đùng khiến bà Hillary nổi đoá, cho là ông Comey cố tình đánh bà cận kề ngày bầu cử. Thế nhưng ba ngày trước khi bầu cử thì FBI lại loan tin cuộc điều tra lần thứ hai này chấm dứt vì trong số emails trong máy của ông chồng bà Abedin, không có cái nào mang tính “mật”. Tức là FBI lại bạch hoá bà Hillary một lần nữa, ba ngày trước ngày bầu. Lại một lần nữa, ông Comey mang yếu tố chính trị vào cuộc điều tra, hấp tấp chấm dứt điều tra để có thể bạch hoá bà Hillary kịp thời trước ngày bầu cử. Phe CH lại nhẩy tưng tưng cho đây lại là trò mánh mung mới giúp bà Hillary.

Chưa hết chuyện. Ông Comey tìm cách chống đỡ các tố cáo của bà Hillary và phe DC bằng cách... mở cuộc điều tra xem Putin đã có quan hệ như thế nào với ban vận động của ông Trump, cho có vẻ công bằng.

Thế rồi mới đây, bà Hillary ngồi nhà ôm cháu ngoại mãi nên chán, quyết định hạ sơn, tuyên bố trong những ngày tới, sẽ tìm cách đóng vai lãnh tụ phong trào... chống Trump đến cùng. Bà nhắc lại bà bị thua oan, chỉ vì bị ông Comey và Putin thông đồng với Trump hại bà. Phải nói ngay, lập luận đổ thừa này hoàn toàn không có căn bản. Bà Hillary thua vì mất hậu thuẫn của dân lao động bất mãn vì mất job, và dân trung lưu bất mãn vì kinh tế khó khăn cũng như vì Obamacare, chẳng ai cần biết Putin đã làm gì. Chưa kể chuyện bà Hillary lem nhem, dính đáng vào đủ loại xì-căng-đan, kiếm bạc triệu đọc diễn văn cho tài phiệt Wall Street, hay thu bạc tỷ cho Quỹ Clinton Foundation, cả thế giới đều biết, không cần phải chờ ông Comey thông báo hay điều tra gì hết.

Sau khi bà Hillary lại tố ông Comey, quốc hội lôi ông Comey ra, hỏi cho rõ tại sao một chục ngày trước khi bầu cử, ông quyết định mở lại hồ sơ email của bà Hillary và tại sao ông lại bạch hoá bà vài ngày sau đó. Ông Comey ra trước quốc hội, tuyên bố vì FBI khám phá thấy có “cả trăm cả ngàn” emails của bà Hillary với cả trăm tin tối mật, nên bắt buộc phải điều tra lại, và cũng bắt buộc phải thông báo cho quốc hội, chứ nếu không sẽ mang tiếng là bao che cho bà Hillary, cho dù ông “muốn ói khi hiểu rằng mình có thể đã có quyết định có ảnh hưởng đến cuộc bầu tổng thống”. Câu cuối cùng này khiến TT Trump nổi điên vì nó mang hàm ý ông Trump thắng nhờ ông Comey can thiệp giúp, đúng như bà Hillary tố giác.

Không may cho ông Comey, một ngày sau, văn phòng FBI chính thức cải chính, nói là ông Comey “nói lộn” –misspoken- vì thật ra không có “cả trăm cả ngàn”, mà chỉ có vài chục emails, không có cái nào mang tính mật hết. Thiên hạ lại một phen ngơ ngác, rối trí, chẳng hiểu sự thật ở đâu, là gì? FBI cải chính điều trần hữu thệ của ông giám đốc trước quốc hội?

Vài ngày sau, TT Trump cất chức ông Comey, lấy lý do ông này đã đi từ sai lầm này đến sai lầm khác trong vụ điều tra email của bà Hillary, mất hết uy tín, mất luôn niềm tin của tất cả mọi người, không còn đủ khả năng điều hành một cơ quan lớn và quan trọng như FBI. TT Trump giải thích ông Comey trước đây đáng lẽ ra không có quyền tổ chức họp báo và cũng không có quyền công bố bức thư ông gửi cho quốc hội. Đó là trách nhiệm của bộ trưởng Tư Pháp. Sau đó, TT Trump giải thích thêm ông Comey bị sa thải cũng vì tính thích phô diễn của ông ta, không hợp với trách nhiệm xếp cảnh sát.

Đây là chuyện quái gở đầu tiên của chính trường Mỹ trong câu chuyện quái lạ này: ông Trump đã gần như lập lại nguyên văn những tố cáo của phe DC cũng như lấy quyết định mà phe DC đòi hỏi ngay từ đầu. Tức là TT Trump cất chức ông Comey vì ông đã phạm tội làm những chuyện tai hại cho bà Hillary, và ông bây giờ đồng ý với phe DC, phải sa thải ông Comey.

Đó là đại khái câu chuyện. Nếu quý độc giả đọc tới đây bị rối trí không hiểu rõ tóm lại thì chuyện gì đã xẩy ra, thì đó chính là vì chiêu lăng ba vi bộ của ông Comey. Lúc thì ông có vẻ giúp bà Hillary, lúc thì có vẻ hại, rồi lại giúp, rồi lại hại, ngược lại, cũng có lúc có vẻ muốn giúp ông Trump, có lúc hại ông ta rõ ràng, chẳng ai hiểu gì nữa. Đưa đến tình trạng quái lạ là bà Hillary và cả ông Trump đều phải... lăng ba vi bộ theo, cả hai người lúc thì ca tụng lúc lại đả kích ông Comey.

Bất kể những chiêu lăng ba vi bộ và bất kể những giải thích của ông Comey, tất cả phe DC đồng ca bài ca sỉ vả ông Comey và nhao nhao đòi lấy đầu ông ta từ hơn nửa năm nay. Cho đến cách đây vài tuần, bà Hillary vẫn ấm ức đổ lỗi tại ông Comey hại bà nên bà mới thất cử.

Thế thì khi TT Trump cất chức ông Comey, toàn thể đảng DC phải công kênh, tung hô sự sáng suốt của TT Trump, đúng không? Không đúng! Bây giờ thì phe DC quay ngược đầu lại 180 độ [chỉ có chính khách mới có khả năng quay ngược đầu kiểu này, xin quý độc giả đừng ai thử!], đồng thanh la hoảng, đả kích TT Trump làm chuyện phi pháp, bất hợp hiến, ra tay theo kiểu độc tài bộ lạc rừng rú Phi Châu gì đó, thêm một lý do để xét lại việc đàn hặc TT Trump.

Về phần bà Hillary chắc bà phải lớn tiếng cám ơn TT Trump, phải không? Không, cho đến giờ này, bà tuyệt đối im hơi lặng tiếng, chắc vì bối rối, chưa biết phải phản ứng như thế nào. Biết nói gì? Chẳng lẽ vị lãnh tụ phong trào chống Trump lại ra chiêu đầu tiên bằng cách… hoan hô ông Trump? Ngược lại, làm sao đả kích TT Trump được khi bà đòi lấy đầu ông Comey mà bây giờ TT Trump làm đúng theo ý bà.

TT Trump thì tuyệt đối không ưa ông Comey này. Dù thái độ của ông Comey có vẻ mập mờ, nhưng TT Trump thì tin chắc là ông Comey chủ ý đánh Trump từ đầu khi ông ta tha bà Hillary, giúp cho bà tiếp tục ra tranh cử thay vì bị truy tố và bắt đi tù, rồi nhập nhằng mở cuộc điều tra về Nga giúp ứng viên Trump, kéo dài lê thê cả nửa năm trời, úp úp mở mở, ai đoán sao cũng được, nhưng lại có hậu quả là giúp truyền thông dòng chính (TTDC) nuôi dưỡng câu chuyện và phe DC tiếp tục tấn công TT Trump.

Nôm na ra, ông Comey đã tạo được thành tích khá đặc biệt là khiến cả hai phe DC và CH ghét cay đắng và muốn lấy đầu ông.

Quyết định của TT Trump lại gây ra bất ngờ lớn mà ít ai tiên đoán trước được: đó là phản ứng cực kỳ quyết liệt và mạnh mẽ của phe DC, và nhất là của TTDC. Ông Comey bất thình lình biến thành người hùng mới, một thứ “thánh tử đạo” của TTDC!

Cái cớ TTDC chống mạnh việc cất chức là họ cho rằng TT Trump đang tìm cách nhận chìm cuộc điều tra về quan hệ giữa ông và Putin trong cuộc bầu cử vừa qua. Báo phe ta New York Times “tiết lộ” trước khi ông Comey bị cất chức, ông đã xin bộ Tư Pháp thêm tiền và nhân sự để điều tra về vụ Nga can dự vào bầu cử. Mập mờ ám chỉ TT Trump lấy quyết định cất chức vì ông Comey chúi mũi quá sâu vào ông Trump, có thể đã khám phá ra một bí mật kinh hồn nào đó khiến TT Trump hoảng sợ phải cất chức, để bổ nhiệm một tay tà lọt nào đó thay thế, rồi xí xoá cuộc điều tra về quan hệ với Nga.

Bộ Tư Pháp sau đó đã cho biết tin FBI xin thêm tiền và nhân sự mà NYT xì ra hoàn toàn thất thiệt. Chẳng những vậy, TT Trump cũng đã mau mắn khẳng định cuộc điều tra về sự can dự của Nga hết sức quan trọng và cần phải được tiếp tục, nhưng một cách chuyên nghiệp hơn. NYT cũng quên mất tân giám đốc FBI sẽ phải được thượng viện phê chuẩn, không phải TT Trump muốn bổ nhiệm tay tà lọt nào cũng được, nhất là trong không khí thù địch hiện nay giữa TT Trump và phe DC, chắc chắn thượng viện sẽ làm khó dễ tối đa việc bổ nhiệm người mới.

Giáo sư Hiến Pháp của đại học Harvard, Laurence Tribe, viết trên Washington Post, phải đàn hặc TT Trump ngay vì ông đã ngăn cản cuộc điều tra của FBI. Ông cũng viết không cần đợi kết quả cuộc điều tra vì khi đó sẽ quá muộn. Một luật gia và giáo sư luật mà có thể viết “không cần chờ kết quả điều tra”, cứ việc lột chức thôi thì quả là chuyện không tiền mà cũng khoáng hậu. Thế thì lột chức dựa trên căn bản pháp lý nào? Đó là quan điểm của một giáo sư Harvard đấy!

Những loại tố cáo về toan tính ém nhẹm điều tra đều là vớ vẩn, không có căn bản. Cho dù giám đốc FBI bị cất chức thì cũng không có nghiã là cuộc điều tra chấm dứt, mà trái lại, có thể vì nhu cầu chính trị cũng như vì nhu cầu bảo vệ uy tín của FBI, cuộc điều tra sẽ còn gay gắt hơn nhiều.

Vài người tự cho là hiểu biết khẳng định TT Trump vi phạm luật vì không có quyền cất chức ông Comey khi nhiệm kỳ ông còn tới 7 năm, đặc biệt là khi ông đang điều tra TT Trump. Đây là nói mà không biết mình nói gì. Tổng thống với tư cách lãnh đạo Hành Pháp, có quyền cất chức bất cứ nhân viên nội các hay công chức nào vì bất cứ lý do nào hay không có lý do nào, dù người đó đã được Thượng Viện phê chuẩn. Kể cả lúc cơ quan của họ đang điều tra tổng thống, vì điều tra là việc của cả cơ quan, không phải của một người và khi một người bị cất chức thì cơ quan vẫn tiếp tục điều tra, không bị ảnh hưởng gì. Trong quá khứ, TT Nixon đã cất chức cả bộ trưởng lẫn thứ trưởng Tư Pháp ngay trong khi hai ông này đang điều tra về vụ Watergate. Sau đó cuộc điều tra vẫn tiến hành để lòi ra những mánh mung tìm cách che dấu tội của TT Nixon, khiến TT Nixon phải từ chức.

Câu chuyện cất chức ông Comey tiêu biểu cho bát quái trận trong hậu trường chính trị Mỹ. Tất cả những gì ta nhìn thấy đều chỉ là hỏa mù từ hai ba bốn phiá tung ra, may ra chỉ có 20% phản ánh sự thật, còn lại toàn là đòn phép tuyên truyền dựa trên... tin phiạ, fake news từ tất cả mọi phiá.

Trong cái đám khói hỏa mù đen nghịt này, chẳng ai nắm vững được hết câu chuyện. Những anh nhà báo bàn ra tán vào, dù là báo Mỹ hay báo tỵ nạn sao y bản chính của TTDC, hầu hết chỉ là bàn láo dựa trên trí tưởng tượng hay tinh thần phe nhóm.

Tất cả chỉ có hai chuyện rõ rệt nhất:

- Giám đốc Comey ưa nổi, muốn đưa tên tuổi mình lên mặt báo, chứng tỏ mình là người hùng không sợ ai hết, kể cả hai chính khách uy quyền nhất nước là bà Hillary và ông Trump, sẵn sàng đánh cả hai người, không chút nể nang. Ông Comey có thể mang giấc mộng theo chân ông J. Edgar Hoover, quyền thế nắm chức giám đốc FBI trong gần 40 năm qua 8 đời tổng thống mà không ông nào dám đụng tới, cho tới khi ông chết.

- Chuyện quan trọng hơn là cái giả dối vô bờ bến của đảng DC và TTDC, từ nửa năm nay một hai đòi lấy mạng của ông Comey vì tội đã giết bà Hillary giúp ông Trump đắc cử, nhưng sau khi TT Trump lấy mạng ông này thì lại... hồi mã thương, quay lại chém ông Trump ngay. Đại khái, bất cứ chuyện gì có thể khai thác để đánh TT Trump đều được mang ra xử dụng, cho dù phải lật ngược lập trường 180 độ. Bà dân biểu da đen Maxine Waters trong suốt gần cả năm qua, và nhất là sau khi bà Hillary thất bại, đã liên tục công kích ông Comey là giám đốc FBI tệ nhất lịch sử, không còn một ly uy tín nào nữa, và gào la phải cất chức ông này. Bây giờ, sau khi TT Trump cất chức ông Comey thật thì gió đổi chiều, bà quay qua sỉ vả TT Trump làm chuyện độc tài, bất hợp pháp. Bị một phóng viên TV vặn hỏi, bà tỉnh bơ nói bà hoàn toàn chống việc TT Trump cất chức ông Comey, nhưng nếu bà Hillary là tổng thống và bà cất chức ông Comey, thì bà dân biểu này lại hoàn toàn ủng hộ. Nếu đây không phải là phe phái thô bạo nhất thì cái gì mới là phe phái?

Bất kể mọi khúc mắc đằng sau vụ cất chức này, có một điều ai cũng phải công nhận: TT Trump có biệt tài làm hay nói những chuyện có hậu quả là thổi ngọn lửa chống đối của phe đối lập DC và TTDC càng ngày càng lớn. Làm như thể không ai chống ông nữa thì ông sẽ... rất buồn. Cái nguy là tiếp tục thổi, có ngày ngọn lửa quá lớn sẽ thiêu ông luôn. (14-05-17)

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.
Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.