Hôm nay,  

Cảm Nhận Về Bài Thơ Lá Diêu Bông

5/8/201000:00:00(View: 8098)

Cảm Nhận Về Bài Thơ Lá Diêu Bông

Trần Củng Sơn
Tin thi sĩ Hòang Cầm vừa từ giã nhân thế vào ngày 6 tháng 5 năm 2010 được loan ra khắp thế giới từ trong nước tới hải ngọai. Nhà thơ lớn hưởng thọ 88 tuổi sau khi cống hiến cho nền thi ca dân tộc một số bài thơ hay. Có bản tin nói là vĩnh biệt tác giả Bên Kia Sông Đuống, có bản tin nói là tác giả Lá Diêu Bông đã ra đi. Các báo chí trong nước khi kể đến những bài thơ nổi tiếng của Hòang Cầm thì lại không có tên bài Đêm Liên Hoan trong khi đó bản tin một số báo hải ngọai thì có nhắc đến bài thơ dài này, được coi là bài thơ đầy hùng khí đấu tranh nhất của thời kháng chiến chống Pháp: “Em đi trẩy hội non sông. Cười lên ánh mắt muôn lòng xuân sang.” Lòng dấy lên thắc mắc.
Thời trung học, tôi vẫn thường nghe bạn bè ngâm bài thơ Bên Kia Sông Đuống đầy hào hứng, đôi lúc anh bạn chế ra “buồn mà chi em , để anh đưa em về bên kia sông , cho em uống nước đầy bụng cành hông rồi dẫn về” làm cả bọn cuời vang.
Rồi trong đầu óc của tuổi học sinh yêu lịch sử kiêu hùng của dân tộc, đọc những câu thơ hùng tráng trong tập thơ Kiều Loan nói về thời chiến đấu chống giặc ngọai xâm của vua Quang Trung.
Đầu thậpniên 80, đọc trên tờ báo Văn Nghệ Tiền Phong ở hải ngọai có bài viết của Phạm Duy giới thiệu bài thơ mới của Hòang Cầm là Lá Diêu Bông, nói là trong thi ca Việt Nam chỉ có hai người có nhắc đến tình chị. Một là Lỡ Bước Sang Ngang của Nguyễn Bính : “Em ơi em ở lại nhà. Vườn dâu em đốn mẹ già em thương. Mẹ già một nắng hai sương. Chị đi một bước trăm đường xót xa.” Và người thứ nhì là Hòang Cầm với bài thơ nói về tình yêu của một đứa con trai nhỏ tuổi đối với người con gái lớn tuổi hơn “ Đứa nào tìm thấy lá diêu bông. Thì từ nay tao sẽ gọi là chồng.”
Bài viết giới thiệu Lá Diêu Bông đó làm tôi chú ý. Vì ý bài thơ đánh trúng tim đen của mình, thuở nhỏ cũng đã từng đem lòng yêu thương người con gái lớn tuổi hơn. Sau này hỏi bạn bè thì nhiều đứa cũng trải qua cùng tâm trạng. Có người bạn đưa ra một câu kết luận rằng “ tình yêu của người đàn ông tỉ lệ nghịch với tuổi tác” có nghĩa là tuổi nhỏ thương người lớn tuổi hơn, đến già thì đem lòng yêu người trẻ hơn.
Và tình yêu lọai đó thì ít khi đạt đến mong ước, và nhất là tình yêu ở cái tuổi thiếu niên, thanh niên thì lại càng mãnh liệt. Ai lại không trải qua một thời yêu thương mộng mơ . Và Hòang Cầm với Lá Diêu Bông đã nói lên dùm tâm trạng bao người. Đó là cái độc đáo của bài thơ.
Cuối thập niên 80 và đầu thập niên 90, Phạm Duy phổ nhạc bài thơ Lá Diêu Bông và một số bài thơ khác của Hòang Cầm và ông phổ biến ở nhiều nơi có người Việt Nam cư ngụ tại hải ngọai, in tập nhạc và thu băng lấy tên là Hòang Cầm ca.
Một điểm đặc biệt cần nói là lúc này Phạm Duy đã khóac một ý nghĩa chính trị cho bài thơ Lá Diêu Bông . Ông nói lá diêu bông là một thứ lá làm đẹp da mặt phụ nữ và đi tìm lá diêu bông là đi tìm thuốc để làm đẹp chế độ Cộng Sản nhưng trên đời làm gì có thứ lá đó. Tôi thông cảm sự giải thích miễn cưỡng đó vì Phạm Duy phải làm như vậy để phổ biến nhạc phổ thơ Hòang Cầm cho dễ dàng tại hải ngọai trong thời gian này.


Và Hòang Cầm ở trong nước bị chế độ làm phiền, ông có lên tiếng trách Phạm Duy; nhưng cũng nhờ đó mà tên tuổi và thơ mới của ộng được người hải ngọai biết tới nhiều. Và cuối cùng thì nhà thơ và nhạc sĩ thông cảm với nhau trong mối duyên thi nhạc.
Bài nhạc phổ thơ Lá Diêu Bông của Phạm Duy do Thái Hiền hát gây chú ý và truyền cảm hứng đi xa. Nhạc sĩ Trần Tiến đã phối hợp câu ca dao “Bướm vàng đậu trái mù u. Lấy chồng chi sớm lời ru càng buồn” và ý thơ trong bài thơ Lá Diêu Bông để làm nên bài hát Sao Em Nỡ Vội Lấy Chồng nổi tiếng “Thương em đời con gái kiêu sa, em đố ai tìm được lá diêu bông, em xin lấy làm chồng.” Mặc dù ca khúc này làm để phục vụ chiến dịch sinh sản có kế họach do nhà nước đưa ra, được giải thưởng tiền bạc, nhưng bài hát thành công về mặt nghệ thuật.
Sau đó nhiều nhạc sĩ lấy cảm hứng làm thêm các bài hát có chữ lá diêu bông, ý nói là một thứ lá không có trên đời, bắt người con trai đi tìm như một lời hứa hẹn hão huyền của người con gái.
Sau này Hòang Cầm có viết một bài nói về cảm hứng của ông khi làm bài thơ Lá Diêu Bông. Ý của tác giả là một lẽ , còn riêng người thưởng thức thì có cách cảm nhận riêng. Đối với tôi, Lá Diêu Bông gợi lại tình yêu đứa bé trai yêu người con gái lớn tuổi mà mình đã trải qua, ý này mặn mà hơn ý nghĩa lời hứa theo gió mây bay của người tình.
Nhiều năm trước, trong thành phố tôi ở, có một cô gái đẹp được bao nhiêu chàng trai đeo đuổi. Rốt cuộc một người từ phương xa đến và mau chóng chiếm được trái tim người đẹp. Kẻ chiến thắng này có một ưu điểm nổi bật là mạnh dạn tấn công mục tiêu hơn những tên con trai có vẻ nhút nhát kia.
Sự việc này làm tôi nhớ đến tình trạng tội nghiệp của những kẻ theo đuổi đã hết sức chìu chuộng người con gái “ từ thuở ấy em tìm chiếc lá, đi đầu non cuối bể, gió quê vi vút gọi, ới Diêu Bông”. Ca khúc của Phạm Duy phổ Lá Diêu Bông kết bằng câu “ Em đi trăm núi nghìn sông. Nào tìm thấy lá diêu bông bao giờ”.
Tôi chợt chế ra câu thơ “ Em đi trăm núi nghìn sông. Tìm hòai mới biết lá trong mình nàng.” Chiếc lá đó đã có từ ngàn xưa, trong văn học nghệ thuật để chỉ cái đẹp và quí giá nhất của người con gái. Tìm thấy nó, chiếm được nó là chiếm được trái tim người đẹp như câu thơ “ Đứa nào tìm được lá diêu bông . Thì từ nay tao sẽ gọi là chồng.”
Xin cám ơn thi sĩ Hòang Cầm, ngòai những bài thơ đấu tranh mang hùng khí dân tộc thuở trai trẻ đượm chất thơ, sau này ông còn thêm những bài nồng nàn tình yêu rất đặc biệt “Nếu anh còn trẻ như năm cũ. Quyết đón em về sống với anh.” Và chỉ riêng Lá Diêu Bông đã tạo nên cảm hứng lan truyền từ lúc ra đời cho đến nay và bài viết này để nhớ đến một thi sĩ vừa giã biệt giới thi ca Việt Nam : Hòang Cầm Bùi Tằng Việt.
San Jose, 7 tháng 5 năm 2010
Trần Củng Sơn

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page45678910Next PageLast Page

Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.

Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.

Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?

Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.

Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).

Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.

Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.

Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.

Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.

Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.
First PagePrev Page45678910Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.