Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Cách Gọi Tên Phụ Nữ

22/08/199900:00:00(Xem: 5679)
Hôm trước có kể cho bạn nghe về cách đặt họ kỳ lạ tại một làng Miền Bắc, với chữ lót tự nhiên nhảy ra làm họ, nghĩa là mỗi đời có thể đổi họ khác nhau. Đất nước mình vẫn còn những thói quen đặt tên, trong đó đặc biệt là cách đặt tên phụ nữ phức tạp hơn người nam. Không biết có phải do lòng kỳ thị nam nữ hay không.
Lần này báo Phụ Nữ Thủ Đô có giải thích về thói quen đặt tên cho người nữ, thì mới thấy quả là tinh thần Nho gia thời cổ vẫn mạnh trong cách cư xử với người nữ, kiểu như là khi lấy chồng thì gọi theo tên chồng và khi có con lại gọi theo tên con. Hơi nhức đầu nếu bạn còn quen cách gọi đơn giản của người Sài Gòn, nhưng chắc bạn cũng vui khi tìm hiểu thêm một phong tục quê nhà. Báo này viết tóm lược như sau.
Ngày xưa những vùng nông thôn ở những tỉnh thuộc trung du và đồng bằng Bắc Bộ, những gia đình sinh con gái có hai cách đặt tên: Gia đình phong lưu, quyến quý thường đặt tên con gái bằng tên các loài chim: Yến, Oanh, Loan, Phượng... hoặc các loài hoa: Lan, Đào, Lý, Huệ... còn đại bộ phận bình dân đặt tên con gái xấu xí như: Tý, Tẹo, Cún, Thẽm, Hĩm, Đỏ...
Tuy không lập giấy khai sinh, nhưng tên được đặt ra từ khi sơ sinh đều được chép vào gia phả, tộc phả. Đến khi người con gái lấy chồng thì lập tức phải gọi theo tên chồng, không gọi như tên cha mẹ đặt ra từ trước. Đến khi vợ chồng sinh con đầu lòng đặt tên là gì thì cả vợ và chồng được mang tên như đứa con đầu lòng ấy. Thế là người phụ nữ hai lần không được gọi tên mình, tên mà mẹ đặt cho.
Nhưng phong tục cũng tôn vinh người phụ nữ. Đó là: người chồng có chức vụ, địa vị gì trong xã hội như: lý trưởng, phó lý, chánh tổng, phó tổng hoặc làm thầy đồ, thầy giáo thì người vợ được mọi người gọi kèm tên chồng là: bà Lý, bà Phó, bà Tổng, hoặc bà đồ, bà giáo. Người chồng thì đỗ tú tài, ông nghè, ông cống thì người vợ cũng được mọi người gọi kèm tên chồng là cô Tú, cô Cử hay bà Nghè, bà Cống. Người chồng được bổ nhiệm làm quan tri huyện, tri phủ hoặc thăng chức tuần phủ, án sát thì người vợ cũng được mọi người gọi là: bà Huyện, bà Phủ hoặc bà Tuần, bà án. Những người chồng có chức nghiệp như: tham biện, đốc tờ, đốc học thì người vợ cũng được gọi là bà Tham, bà Đốc v.v... cho nên tục ngữ có câu:
“Đàn ông quan tắt thì chầy
Đàn bà quan tắt nửa ngày nên quan”.
Một điều đáng trân trọng là người phụ nữ tuy hai lần phải thay đổi tên gọi hoặc gọi theo chức danh, chức vụ của chồng nhưng cái tên từ lúc ra đời vẫn được giữ nguyên. Ai là người bề dưới trong họ không được đặt tên trùng với tên bề trên như: chú, bác, cô, cậu, dì đặc biệt là ông, bà nội, ngoại. Nếu có chót đặt thì phải tránh đi, ví dụ: Lan thì phải gọi là Lơn, Đào thì phải gọi là Điều, Phượng thì phải gọi là Phụng, Lý thì phải gọi là Lới v.v... Đó là một phong tục lễ giáo theo tôn ty trật tự “bất phạm thượng”, là một nếp văn hóa gia đình, tôn tộc xưa kia.
Báo này quên nói về cách đặt tên phụ nữ thời nay ở Miền Bắc, nhưng tôi tin là đổi cũng nhiều rồi. Bạn thấy đó, thói quen phạm húy bây giờ không mấy người bận tâm nữa, nhất là dân Sài Gòn mình. Lịch sự đâu có nghĩa gì nơi các tên gọi. Cũng như bạn nơi quê người có khi phải đặt tên con theo Anh ngữ cho tiện dụng, nhưng hẳn là tấm lòng vẫn đặt ở những phố thị xưa. Chúc bạn vui.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời Tòa Soạn: Họa sĩ Duy Thanh vừa từ trần vào giờ 9:30 PM, đêm Chủ Nhật 24/11/2019 tại bệnh viện General Hospital San Francisco, tại thành phố San Francisco, California.
Cuộc chiến thương mại vẫn xảy ra chung quanh hàng Việt Nam xuất cảng…Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp ghi nhận: Sau khi áp thuế chống trợ cấp 12% với ống thép không gỉ từ Việt Nam, Ấn Độ lại tiếp tục điều tra chống trợ cấp đối với ván sợi bằng gỗ.
Trộm kỹ thuật của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh quốc, Pháp quốc… Lấn chiếm Biển Đông của VN, Philippines… Bây giờ TQ cũng chôm cả văn hóa VN, nói rằng áo dài VN là truyền thống thời trang Trung Hoa…
Xây cầu, rủ nhau xây cầu… Nhà nước xây không nổi, cạn tiền, nên vay tiền quốc tế để xây cầu…
Thiếu thịt heo, đặc biệt là dịp Tết sắp tới… Báo Vietnam Finance ghi nhận: Từ đây đến Tết, mỗi tháng sẽ thiếu khoảng 70.000 tấn thịt heo.
Vậy là huề… Trận bóng đá mọi người hồi hộp chờ, vậy là huề. Bản in TTXVN kể: Tuyển Việt Nam và tuyển Thái Lan đã cầm hòa nhau 0 - 0 ở lượt trận thứ 5 bảng G vòng loại World Cup 2022 diễn ra trên sân Mỹ Đình tối 19/11.
Nhức nhối vẫn là chuyện mua hàng ngoại về rồi dán thương hiệu hàng Việt… Infonet ghi lời một quan chức về tình hình “Nhập hàng nước ngoài về cắt mác dán nhãn Made in VN: Chúng ta đang tự giết chúng ta!”
Có nên hợp pháp hóa mại dâm để câu du khách? Các quan chức Hà Nội đã “bức xúc” nêu câu hỏi như thế.
Tình hình ung thư của dân mình có những con số đáng ngại: 70% biết có bệnh ung thư khi đã vào giai đoạn cuối… nghĩa là tới lúc khó chữa trị.
Bán nước với giá cắt cổ, hay giá rẻ mạt? Đó là chuyện Hà Nội mua “hớ” có phải không? Báo Tiền Phong kể chuyện nước sông Đuống bán giá khủng: Hà Nội 'hớ' khi chọn nhà đầu tư?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.