Hôm nay,  

Ăn Noël nghe chuyện Giáng Sinh

24/12/202210:36:00(Xem: 2448)
Tạp ghi Giáng Sinh

Ông Già Noel

Mỗi năm, cứ tới ngày 24 tháng 12, trẻ con nao nức chờ ăn Noël. Noël đã trở thành lễ truyền thống, không còn chỉ dành riêng cho người Công giáo, mà cho cả mọi người ngày nay trên khắp thế giới. Ở những nước đang phát triển, Noël lại được đón tiếp tưng bừng hơn.

 

Lúc đầu, Noël không có cây thông, không có vòng hoa, không có Ông Già Noël, nhưng có một hài nhi sanh trong chuồng gia súc (bò, cừu). Vì Noël là lễ nhắc lại Đức Jésus sanh ra đời. Người Công giáo tin Jésus là con Trời.  Ngài tới đem ánh sáng chiếu khắp thế gian.

 

Ngày lễ Noël đầu tiên có lẽ được cử hành vào năm 336, tại Rome, nước Ý. Như vậy là trể so với ngày sanh 25 tháng 12 cả hơn 300 năm. Hoàng Đế La-mã Constantin vừa đổi qua Công giáo, ngài cho lịnh lấy ngày 25 tháng 12 làm lễ tưởng nhớ Đức Jésus sanh ra đời và vinh danh Ngài. Chọn ngày 25 tháng 12 vì cũng ngày này, hằng năm, từ trước giờ, người dân La-mã có tục lệ làm lễ « Thần Mặt Trời », « Sol Invictus ». Ngày này, đêm là dài nhứt của năm nên còn gọi là « Đông chí » (soltice d'hiver). Qua hôm sau, ngày bắt đầu dài hơn, có mặt trời nhiều hơn. Nhưng thực tế thì mặt trời và ngày dài ra rất chậm, với bước đi gần như còn đứng tại chỗ vậy. Nói theo mùa Noël thì « Đông chí » nhằm ngày 24 tháng 12 nhưng theo lịch thì ngày « Đông chí » thay đổi từng năm. Như năm nay 2022, « Đông chí » là ngày thứ tư 21 tháng 12. Năm tới 2023, «Đông chí» sẽ nhằm ngày thứ sáu 22 tháng 12.

 

Ông Già Noël có lẽ đã sanh ra cách nay phải lối 1700 năm. Tên của ông là Nicolas de Myre, một Giám mục người Thổ Nhĩ Kỳ giàu có. Ông có thói quen ban đêm đi phân phát quà và thức ăn cho những người nghèo khó.  Ông còn có nhiều tên khác nhau tùy địa phương, như Santa Claus, Father Christmas, Saint Nicholas, Saint Nick, Kris Kringle. Ông là một nhân vật huyền thoại có nguồn gốc từ văn hóa Cơ đốc giáo phương Tây. Với trẻ con, ông là người chuyên lập danh sách trẻ em trên khắp thế giới, phân loại chúng theo tốt xấu, giỏi ngoan... và tới ngày Noel, mang đồ chơi và kẹo bánh phân phát cho chúng. Có ông Già Noël dĩ nhiên phải có bà Già Noël, người phụ ông trong việc phát quà cho trẻ con. Nhưng bà Già Noël lại tới sau, trẻ hơn ông, bà vào lối 1100 tuổi.

 

Ăn lễ Noël ở mỗi nơi cũng khác nhau. Anh và Đức là hai nước láng giềng sát nước Pháp mà cách ăn Noël không giống Pháp tuy cùng theo Thiên chúa giáo.

 

Ăn Noël ở Anh

 

Noël vẫn là lễ lớn của nước Anh vì Anh không có Quốc khánh như Pháp hay lễ Độc lập như Hoa Kỳ. Noël được trọng thị như Quốc khánh của Anh vì Thiên chúa giáo là quốc giáo và vua nước Anh là Giáo hoàng. Ngày Noël, vua sẽ ban huấn từ, chúc điều lành cho dân chúng.  Cả nước sẽ được nghỉ lễ từ 2 tới 9 ngày tùy theo ngành nghề.

 

Năm nay, nước Anh, cũng như các nước Âu châu, bị lạm phát nặng. Nhiều gia đình cầm cự tới cuối tháng rất khó khăn. Năng lượng tăng giá quá cao, dân chúng và chánh phủ phải giới hạn dùng điện nên việc trang trí Noël năm nay không như những năm trước đây. Nhưng không vì vậy mà dân chúng nghỉ, không ăn Noël năm nay.

 

Noël ở Anh cũng là mùa bán hàng « sôn ». Họ bán « sôn » thật sự, hạ giá tới 70%, 80%, không như ở Pháp. Đây là cơ hội cho những người trước Noël không mua sắm được, nay mặc sức mua sắm Noël trễ vài ngày. Cả Tây đầm cũng chạy qua chen lấn mua sắm.

 

Xã hội có thay đổi chóng mặt nhưng Noël ở Anh vẫn giữ được những đặc tính truyền thống có từ thế kỷ XIX hoặc trước đó nữa. Như gởi thiệp chúc Noël, hát mừng Noël, trang trí lễ, cây thông, quà biếu, bữa ăn gia đình. Một nét đẹp nhất vẫn giữ là trong trường học công cũng như tư, cấp tiểu học, ngày Giáng Sinh được dựng thành kịch và học sinh diễn mừng Noël. Theo kết quả điều tra thì có tới hơn 1/3 dân chúng đặc biệt quan tâm tới sinh hoạt lễ này trong lúc đó chỉ có 3% hay 4% dân chúng đi lễ ở nhà thờ.

 

Người Anh ăn Noël không thể  thiếu cây thông tuy năm nay, các tổ chức Xanh, tổ chức bảo vệ môi trường phản đối trưng cây thông. Cây thông có nguồn gốc từ lễ hội dân gian xưa, trước khi có lễ Noël. Nó biểu hiện sự sống còn mà vẫn xanh tươi của vạn vật vào mùa đông giá lạnh. Có nơi cây thông Noël được hiểu là vật đem lại ánh sáng. Ở Pháp, ăn Noël lúc đầu không có cây thông vì bị Giáo hội cấm do cây thông được dân chúng thờ như Thần ánh sáng.

 

Ngày nay, cây thông đã trở thành « Cây Noël » từ nước Đức vào thế kỷ XVIII, nhất là thế kỷ XIX, bay qua Anh theo ông Hoàng Albert, chồng của nữ Hoàng Victoria. Cây thông từ đây trở thành nét truyền thống. Noël là phải có cây thông.Với phần lớn gia đình người Anh, Noël mà không có cây thông thì không phải là Noël. Nên mỗi làng xã, mỗi thành phố, mỗi khu phố, mỗi cửa hàng lớn nhỏ, đều có cây thông trang hoàng đèn đủ màu sắc lung linh tuyệt đẹp. Tại Luân đôn, ở Công trường Trafalgar năm nào cũng có một cây thông thiệt lớn, do Na Uy gởi cho, vẫn giữ tục lệ này từ năm 1947 cho tới nay!

 

Ngày Noël, người ta dậy sớm hơn vì đêm qua, ông Già Noël tới để quà cho trẻ con trong vớ hoặc giày bên cạnh lò sưởi hoặc cây thông. Ăn sáng xong, gia đình đưa nhau đi lễ ở nhà thờ và trở về để kịp ăn trưa vào lối từ 1 tới 2 giờ. Trong bữa ăn Noël truyền thống của người Anh không thể thiếu món gà tây dồn thịt và món pudding, thứ bánh ngọt đặc biệt của Anh. Hằng năm, vào tháng 11, người ta lo làm bánh pudding để chờ ngày Noël. Những gói quà sẽ được mở ra sau bữa ăn trưa. Hồi thế kỷ XIX, người ta chỉ mở quà qua ngày 26 vì ngày này là ngày Boxing Day, ngày của những gói quà. Ngày nay, những tập tục chính vẫn còn được gìn giữ cẩn thận. Tuy nhiên việc đi lễ lại kém thu hút dân chúng. Trong lúc đó vài thói quen mới xuất hiện như gia đình cùng coi phim, đi thăm bạn bè, đi dạo.

 

Noël ở Đức

 

Ở Đức, Noël phải có cây thông nhưng người ta sửa soạn cây thông vào trưa ngày 24 và cha mẹ tự tay trang hoàng cây thông trong lúc đó, TV chiếu 100% phim hoạt họa dành cho trẻ con 

để giữ chúng ngồi coi TV. Và chúng chỉ nhìn thấy cây thông khi những gói quà đã được để sẵn dưới gốc cây. Theo truyền thống Đức thì không phải ông Già Noël đem quà tới, mà chính là Jésus và Ngài bị ông Già Noël từ từ thay thế. Ngày Noël, bạn bè sẽ được mời tới vào giữa buổi trưa để dùng bánh ngọt, uống trà hoặc café.

 

Bữa ăn Noël ở Đức đơn giản, chỉ có xà lách, khoai. Có thể có thêm món xúp. Nhưng mọi người lại ăn bánh ngọt suốt cả ngày. Xong, kẻ đi nhà thờ, người đi ngủ. Qua ngày hôm sau, họ mới ăn vịt ngỗng hoặc cá. Khác hơn các nơi khác, ở Đức không có bánh buche (bánh ngọt kem hình khúc gỗ) và cũng không có foie gras (pâté gan ngỗng, vịt).

 

Noël ở  Pháp

 

Ở  Pháp, trước đây và cả ở Sài Gòn, do ảnh hưởng Pháp, từ trưa ngày 24 tháng 12, người Công giáo sẽ không ăn. Tới 12 giờ đêm, đi lễ nhà thờ xong, về nhà mới ăn Noël nên gọi là ăn Réveillon de Noël. Tục lệ này, ngày nay ở Pháp, cũng chỉ còn những gia đình xưa gìn giữ.  Ngày nay, Noël chỉ còn là ngày lễ hoàn toàn thế tục. Buôn bán, vui chơi. Người đi làm được nghỉ tuần thứ 5 có lương nên phần lớn lo đi về nhà quê, lên núi chơi ski hay nghỉ ngơi vì không khí trong lành. Do đó mà việc trang trí nhà cửa, có cây thông hay không, không còn quan trọng nữa.

 

Món foie gras (pâté gan vịt, ngỗng) năm nay không được mặn mà lắm vì trong năm bị dịch cúm. Thấy ít nơi bán tuy là món ăn truyền thống của Pháp. Chỉ còn rượu chát và Champagne là đầy đủ và có hạ giá chút đỉnh, hay không lên giá quá cao như nhiều thứ hàng khác. Một chai Champagne giá rẻ chỉ có 14€. Chai Champagne ngon vẫn phải từ 30€ trở lên và tùy mùa nho.

 

Ăn Noël, tưởng nên tới Pháp vì ăn ngon, bánh mì ngon và rượu ngon tuyệt! Cả 3 thứ này đã được UNESCO chính thức nhìn nhận là di sản phi vật thể của thế giới.

 

Đối thủ của Đức Jésus

 

Đồng thời với Đức Jésus, có một vị thần nữa, thần Mithra, gốc Ấn-Iran, tới từ phương Đông và được đông đảo dân La-mã tôn thờ. Nhưng tín ngưỡng này biến mất ba thế kỷ sau, do thiếu tài trợ và bị Đế quốc La-mã bài trừ. Có lẽ ảnh hưởng của thần Mithra lan rộng nhanh chóng mà nhà văn Renan, năm 1882, đã viết : « Người ta có thể nói nếu Thiên chúa giáo chẳng may đã mai một vì một thứ bịnh dịch nào đó thì thế giới có lẽ đã trở thành tín đồ của Mithra hết cả rồi ». Có thêm một ý nghĩ khác như những truyện hoang tưởng, làm chóng mặt, xúc phạm thần thánh: « Những người theo Mithra ở thế kỷ XXII sẽ đánh dẹp những người theo đạo vô thần, như cộng sản ». (Loạt truyện hậu tận thế, của Ridley Scott).

 

Những người theo thần Mithra bị nhiều người Thiên chúa giáo tấn công quyết liệt như gọi đó là thứ tà thần ác quỉ chỉ biết phỏng theo tín ngưỡng Thiên chúa giáo để kiếm bánh và rượu. Nhưng nếu người Thiên chúa giáo đã không thật sự sợ thần Mithra thì họ đã đào bới những cơ sở thờ tự của tín ngưỡng này rồi như họ đã làm đối với tôn giáo khác hồi thế kỷ IV.

 

Từ đầu thiên niên kỷ, những người Thiên chúa giáo đã từng đối đầu với nhiều đối thủ khác nhau vì dân La-mã thuở đó hăng hái đi tìm cho mình một nguồn sinh lực mới. Mà thần Mithra là một trong nhiều thần khác.

 

Những khát vọng về tâm linh thay đổi. Người ta tìm hiểu mối liên hệ thầm kín với thần linh. Theo tín ngưỡng đa thần xưa, tôn giáo sinh hoạt nhờ dựa trên một thứ qui ước giữa người và thần. Nhà sử học Pascal Capus ở Toulouse nhắc lại: « Tôi cúng thần một con dê, thần phải cho tôi một đứa con. Tôi cúng thần một cái bánh, thần phải giúp tôi buôn bán khá hơn. Thần có nhiệm vụ tổ chức thị xã và bảo vệ nhà vua ».

 

Thật ra tầm ảnh hưởng của thần Mithra không có gì lớn lao để cho người ta sùng bái như đối với đấng Christ. Thần Mithra sanh ra từ cục đá, dưới hình dạng một người đàn ông trưởng thành, cũng vào một ngày 25 tháng 12, ngày lễ hội Ánh sáng của dân chúng. Thần không có cha mẹ. Một vị thần mới hoàn toàn.

 

Thần Mithra từ thế kỷ IV được nhiều người tôn thờ, phải chăng vì ông cũng sinh nhằm đúng ngày Giáng Sinh của Thiên chúa?

 

-- Nguyễn thị Cỏ May

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Westminster, CA – Học Khu Westminster hân hoan tổ chức mừng lễ tốt nghiệp của các học sinh đầu tiên trong chương trình Song Ngữ Tiếng Việt (VDLI) tiên phong của học khu. Đây là khóa học sinh đầu tiên ra trường và các em sẽ được ghi nhận tại buổi lễ tốt nghiệp đặc biệt được tổ chức vào thứ Ba, ngày 28 tháng Năm, lúc 6:00 giờ chiều tại phòng Gymnasium của Trường Trung Cấp Warner (14171 Newland St, Westminster, CA 92683).
Tháng Năm là tháng vinh danh những đóng góp của người Mỹ gốc Á Châu và các đảo Thái Bình Dương cho đất nước Hoa Kỳ mà trong đó tất nhiên có người Mỹ gốc Việt. Những đóng góp của người Mỹ gốc Á Châu và các đảo Thái Bình Dương cho Hoa Kỳ bao gồm rất nhiều lãnh vực, từ kinh tế, chính trị đến văn học nghệ thuật, v.v… Nhưng nơi đây chỉ xin đề cập một cách khái quát những đóng góp trong lãnh vực văn học của người Mỹ gốc Việt. Bài viết này cũng tự giới hạn phạm vi chỉ để nói đến các tác phẩm văn học viết bằng tiếng Anh của người Mỹ gốc Việt như là những đóng góp nổi bật vào dòng chính văn học của nước Mỹ. Điều này không hề là sự phủ nhận đối với những đóng góp không kém phần quan trọng trong lãnh vực văn học của Hoa Kỳ qua hàng trăm tác phẩm văn học được viết bằng tiếng Việt trong suốt gần năm mươi năm qua.
Vì hình ảnh ảm đạm, buồn sầu, như tiếng kêu đòi tắt nghẹn. Tôi, tác giả, đi giữa lòng thủ đô Hà Nội mà không thấy gì cả, không thấy phố không thấy nhà, chỉ thấy mưa sa trên màu cờ đỏ. Cờ đỏ là quốc kỳ. Mưa sa làm cho những lá quốc kỳ sũng nước, bèo nhèo, nhếch nhác, úng rữa. Một hình ảnh thảm hại. Hình ảnh thảm hại là dự phóng cho tương lai thảm hại. Và thất bại. Lạ một điều, người ta chỉ trích dẫn năm dòng thơ này, tổng cộng 14 chữ, mà không ai trích dẫn cả bài thơ, và hẳn là hơn 90% những người biết năm dòng này thì không từng biết, chưa bao giờ đọc, cả bài thơ, và tin rằng đó là những lời tâm huyết của nhà thơ Trần Dần nói về thời cuộc mà ông nhận thức được vào thời điểm 1955.
Viet Book Fest cho thấy thế hệ trẻ gốc Việt nay đã vượt qua được những ràng buộc cơm áo gạo tiền của thế hệ đi trước, để cộng đồng Việt nay có thể vươn lên với giấc mơ văn học nghệ thuật trên đất nước Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.
Hư vỡ là đặc tính bất biến của cuộc đời, của tất cả những gì có mặt trong vũ trụ này. Nghĩa là những gì hợp lại, thì sẽ tan; những gì sinh ra, rồi sẽ biến mất. Không có gì kiên cố, bất biến trên đời. Đức Phật đã chỉ ra sự thật đó, và biến những thái độ sống không vui thành sự kham nhẫn mỹ học: cái đẹp chính là vô thường. Bởi vì vô thường, nên có hoa mùa xuân nở, có những dòng suối chảy từ tuyết tan mùa hè, có những trận lá mùa thu lìa cành, và có những trận mưa tuyết mùa đông vương vào gót giày. Bởi vì sống hoan hỷ với hư vỡ là tự hoàn thiện chính mình, hòa hài làm bạn với hư vỡ là sống với sự thật, và cảm nhận toàn thân tâm trong hư vỡ từng khoảnh khắc là hòa lẫn vào cái đẹp của vũ trụ. Và sống với chân, thiện, mỹ như thế tất nhiên sẽ đón nhận được cái chết bình an.
Mỗi 30 tháng 4 là mỗi năm xa hơn ngày đó, 1975, thêm một bước nữa xa hơn, đi vào dĩ vãng. Hầu hết những người trực tiếp tham gia vào cuộc chiến trước 75, nay đã vắng mặt. Non nửa thế kỷ rồi còn gì. Khi không còn ai nữa, không hiểu những thế hệ trẻ tha hương sẽ nhớ gì? Một thoáng hơi cay? Có khi nào bạn đọc ngồi một mình chợt hát lên bài quốc ca, rồi đứng dậy, nghiêm chỉnh chào bức tường, thằng cháu nhỏ thấy được, cười hí hí. Ông ngoại mát rồi. Trí tưởng tượng của người thật kỳ diệu. Rượu cũng kỳ diệu không kém. Nửa chai vơi đi, lơ mơ chiến sĩ trở về thời đó. Lạ lùng thay, quá khứ dù kinh hoàng, khốn khổ cách mấy, khi nhớ lại, có gì đó đã đổi thay, dường như một cảm giác đẹp phủ lên như tấm màn mỏng, che phía sau một thiếu phụ trẻ đang khóc chồng. Cô có mái tóc màu nâu đậm, kiểu Sylvie Vartan, rủ xuống che nửa mặt. Nhưng thôi, đừng khóc nữa. Chỉ làm đất trời thêm chán nản. Để tôi hát cho em nghe, ngày đó, chúng tôi, những người lính rất trẻ.
Ngày 30 tháng 4 năm nay, 2024, đánh dấu 49 năm ngày Sài Gòn thất thủ vào tay cộng sản Bắc Việt (30 tháng 4 năm 1975). Biến cố này đã mở ra một tương lai đen tối cho dân tộc Việt Nam mà một trong những hệ lụy thảm khốc nhất là hàng triệu đồng bào đã bỏ nước ra đi tìm tự do, trong đó có khoảng hơn 400,000 người chết thảm giữa lòng biển cả. Cuộc chiến tranh Việt Nam kéo dài trong 20 năm đã khiến cho hơn 950,000 bộ đội và thường dân miền Bắc chết và khoảng 600,000 lính cộng sản bị thương. Trong khi đó, có khoảng hơn 700,000 thường dân và binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa thiệt mạng, cùng với 1,170,000 lính VNCH bị thương. Phía Hoa Kỳ có 58,281 binh sĩ tử thương và 303,644 lính bị thương. Đó là chưa kể số thương vong của binh sĩ các nước tham chiến ở hai miền Nam-Bắc, theo www.en.wikipedia.org.
Thế giới đang bùng nổ nhiều cuộc chiến tranh, và đang ngún lửa ở nhiều nơi khác: Trung Đông, Ukraine, Miến Điện, Đài Loan, Biển Đông… Một thời Việt Nam cũng đã trải qua nhiều cuộc binh lửa. Khi đọc kỹ Tam tạng Kinh điển, chúng ta cũng sẽ thấy có những cuộc chiến. Bản thân Đức Phật khi mới lớn cũng học kỹ thuật kiếm cung. Trong nhiều kiếp quá khứ, Đức Phật, khi còn ở cương vị Bồ Tát, cũng đã từng ra trận. Nhiều hình ảnh ẩn dụ trong kinh điển cũng cho thấy dấu tích chiến tranh: ngựa chiến, voi chiến, áo giáp, mũi tên… Và rồi tận cùng, Đức Phật nói trong Kinh SN45.7 rằng chiến thắng vinh quang nhất chính là nhiếp phục tham, sân, si – nơi đó chính là Niết Bàn. Đó là mặt trận lớn nhất, gian nan nhất.
Vào ngày 6 tháng 12, 2023, nhà thơ, nhà văn, giáo sư văn học và nhà hoạt động xã hội được yêu mến người Palestine Refaat Alareer đã thiệt mạng trong một cuộc không kích từ Israel cùng với người anh, em gái và bốn đứa con của họ. Trong tuần để tang kể từ đó, những lời tri ân dành cho cuộc đời, sự nghiệp viết lách và các hoạt động nghệ thuật tích cực của Alareer đã tràn ngập khắp nơi trên thế giới. Nhiều lời tri ân được đăng cùng với bài thơ cuối cùng “Nếu tôi phải chết” được ông đăng trên Twitter của mình vào ngày 1 tháng 11 năm 2023. Cho đến nay, bài thơ chia tay như một điềm báo đau lòng của Alareer hiện đã được dịch sang hơn 40 thứ tiếng; được đọc trên các sân khấu thế giới và được viết trên các bức tường sân ga tàu điện; được in trên các biểu ngữ, bảng hiệu, cờ và diều, được giương cao trong các cuộc biểu tình đòi ngưng bắn trên khắp thế giới.
Nhà xuất bản của Ocean Vương trên Marketplace cũng như Ocean Vương trên Instagram của mình đã thông báo về cuốn tiểu thuyết mới sẽ được xuất bản vào tháng 6 năm 2025, Emperor of Gladness. “Emperor of Gladness” là cuốn tiểu thuyết thứ hai của Ocean Vương, “kể về một năm trong cuộc đời của một thanh niên ương ngạnh ở New England, người tình cờ trở thành người chăm sóc cho một góa phụ 82 tuổi bị mất trí nhớ, tạo nên câu chuyện về tình bạn. sự mất mát và mức độ chúng ta sẵn sàng mạo hiểm để đòi hỏi một trong những ân huệ quý giá nhất của cuộc đời: cơ hội thứ hai.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.