Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Những Nghĩ Suy Cần Chết Theo Cơn Dịch

11/04/202011:56:00(Xem: 1440)
img_3179

“The Ideas That Won’t Survive the Coronavirus” by Nguyễn Thanh Việt.

Ảnh: Demetrius Freeman for the New York Times



Lời
 Giới Thiệu: Bài viết này nằm trong loạt bài “The America We Need” (Nước Mỹ Mà Chúng Ta Cần) nơi trang Opinion (Ý Kiến) của báo New York Times. Nguyễn Thanh Việt từng đoạt giải Pulitzer với tác phẩm “The Sympathizer” năm 2016. Người dịch không nhất thiết đồng ý với tác giả trong mọi vấn đề, tuy nhiên trong tinh thần chia sẻ tri thức, xin đăng bản dịch lên đây để mọi người có cơ hội tìm hiểu và thảo luận. Mọi ý kiến đều được tôn trọng, tuy nhiên dịch giả giữ quyền loại bỏ những comment lạc đề hay khiếm nhã.

Thỉnh thoảng có người hỏi tôi, muốn trở thành nhà văn cần phải làm gì. Tôi thường trả lời, bạn chỉ cần đọc không ngừng; bỏ hàng nghìn giờ để viết; và có một khả năng hứng nhận sự hất hủi và cô độc chẳng khác nào kẻ khổ dâm. Nào ngờ, những thói quen này lại giúp tôi chuẩn bị cho cuộc sống mới giữa lòng dịch.

Chỉ mỗi việc tôi có cảm giác gần như sung sướng trong lúc đang bị cách ly — trừ những cơn ám ảnh về cái chết hay bực tức trước sự kém cỏi của giới lãnh đạo, khoan nói đến của vị tổng thống — cũng làm tôi nhận thức rất rõ đặc ân mình được hưởng. Nhưng khi lên mạng xã hội tôi mới nhìn thấy sự tàn bạo của trận dịch trên những người đã bị mất việc hay không trả nổi tiền nhà. Biết bao câu chuyện kinh hoàng đã đều đặn xuất hiện về những người bác sĩ, y tá, những bệnh nhân đang chống chọi với Covid-19, những người có thân nhân chết vì dịch.

Với đại đa số, đây là lần đầu họ lờ mờ nhìn thấy dystopia – một xã hội chao đảo, mất thăng bằng trật tự. Nhưng nhiều người khác hiện đang phải sống trong đó.

Nếu có điều gì tốt đẹp nảy sinh từ thời điểm u ám này, có thể đó là sự thức tỉnh của căn bệnh tiềm ẩn trong cơ chế chính trị chúng ta bao lâu nay. Chúng ta không khoẻ mạnh như mình tưởng. Con tế khuẩn sinh học gây nên bệnh tật còn là một siêu vi khuẩn xã hội. Các triệu chứng của nó — bất bình đẳng, sự nhẫn tâm, lòng ích kỷ, vụ lợi bằng mọi cách, đặt giá trị vật chất trên con người — bao lâu nay vẫn được che đậy bằng chiếc mặt nạ tươi cười của cái gọi là “American exceptionalism” — sự ngoại lệ của nước Mỹ, với dáng vẻ hồng hào của một người sắp bị nhồi máu cơ tim.

Và cho dù nước Mỹ như ta vẫn biết sẽ sống sót qua cơn đại dịch, khó mà nó không bị thương tổn bởi coronavirus. Nếu như Covid-19 có khả năng xé toang ảo giác bất bại của những bệnh nhân xém chết vì dịch khuẩn, nó sẽ chôn sống huyền thoại Hoa Kỳ là quốc gia vĩ đại nhất địa cầu — điều mà kể cả những người Mỹ bần cùng, những người bên lề xã hội, những kẻ sa cơ thất thế vẫn cố bám víu, bởi ngoài cái thuộc tính “American” đó ra họ không còn gì khác để đặt niềm tin vào.

Cảm tưởng tù túng trong lúc bị cách ly tại gia có thể làm nhiều người mường tượng cảm giác ở tù ra sao. Tất nhiên chúng ta luôn có những nhà tù thật, nơi tồn kho những con người bất hạnh không có chỗ nào để tránh coronavirus. Chúng ta cũng có các trại tị nạn hay trung tâm giam giữ di dân không khác gì những trại tù. Ngoài ra chúng ta còn có nhà tù kinh tế giam hãm người nghèo, những gia đình sống bấp bênh chỉ cần mất một khoản lương là trở thành vô gia cư, hoặc nếu mắc bệnh thì phải chịu chết vì không có bảo hiểm sức khoẻ.

Nhưng đồng thời nhà tù và trại giam cũng là bảo sanh viện của sự nhận thức, nơi nhiều tù nhân có cơ trở nên quá khích hoặc biến thành nhà hoạt động hay nhà cách mạng. Có quá đáng để ta hy vọng sự cô lập không tự nguyện này cho người dân Mỹ, cộng với thực tại nhiều người vẫn phải đi làm trong tình hình nguy khẩn, sẽ khiến chúng ta chiêm nghiệm và suy xét lại bản thân, để cuối cùng xã hội sẽ có sự đoàn kết?

Khủng hoảng thường gây nên sợ hãi cùng với hận thù. Và chúng ta cũng biết vô số người Á Châu hay người Mỹ gốc Á đã bị tấn công vì cái nhiều người thích gọi là “cúm Tàu”. Nhưng chúng ta có chọn lựa: Chúng ta có nên chấp nhận một thế giới của sự thiếu thốn và chia rẽ, nơi con người luôn đấu đá tranh giành nguồn lực và cơ hội; hay, chúng ta nên phác hoạ ra một tương lai nơi xã hội chỉ được cho là thành công khi nó có thể chăm sóc những người bệnh tật, người nghèo khó, người già yếu, người không bình thường?



Là một nhà văn, tôi biết những chọn lựa như thế thường xuất hiện khoảng giữa truyện. Nó là điểm chuyển biến. Một người hùng nào đó — trong trường hợp này là cơ chế chính trị của Mỹ — đối diện một quyết định nghiêm trọng mà cách xử trí của anh ta sẽ hé lộ bản chất đích thực của mình.

Chúng ta chưa đi được nửa đường trong vở bi kịch hiện tại mà chỉ mới gần hết màn một, khi chúng ta dần nhìn ra mối nguy hiểm trước mặt và biết cần phải hành động. Ngay giờ phút này, hành động đó chỉ đơn giản là làm mọi cách chống lại Covid-19 để có thể sống còn như một quốc gia, dù có bị yếu đi ít nhiều.

Điểm nhấn của truyện thường đến khi người hùng chạm trán một đối thủ tương xứng — không phải những nhân vật lèm bèm yếu đuối, mà là một người hay một thứ gì đó cực kỳ kinh khủng. Covid-19 tuy tệ hại thật nhưng nó chỉ là loại nhân vật phản diện trong phim ảnh. Kẻ thù của ta không đến từ bên ngoài mà từ bên trong. Đối thủ đích thực của chúng ta không phải là dịch khuẩn mà là cách ta ứng phó với nó — một lối ứng phó bất cập và méo mó do sự bất bình đẳng tiềm tàng trong cấu trúc xã hội.

Nước Mỹ có một lịch sử thuộc địa và tư bản từng khai thác không thương xót tài nguyên thiên nhiên và con người — thường là người nghèo, người di dân hay da màu. Hôm nay cái gốc lịch sử ấy lại hiện hình trong hành vi chấn góp nhu yếu phẩm, bởi ai cũng tự lo thân mình vì biết nền kinh tế này thiếu thốn nhiều thứ; trong sự lệ thuộc vào lao động rẻ tiền của phụ nữ và các sắc dân thiểu số; và trong sự yếu kém của hệ thống y tế, an sinh, giáo dục và thu nhập căn bản để có thể chăm sóc những thành viên cần giúp đỡ nhất trong xã hội.

Cuộc khủng hoảng này đã hiển lộ một điều. Tuy bất cứ ai cũng có thể bị dịch bệnh hạ gục — kể cả người giàu sụ hay các đại công ty, nhưng chính quyền của chúng ta lại ưu tiên bảo vệ những người ít bị tổn thương nhất.

Nếu đây là một kịch bản Hollywood điển hình thì người hùng “nước Mỹ ngoại lệ” của chúng ta, sau khi trù trừ lưỡng lự trong Màn một, sẽ có quyết định đúng đắn tại điểm chuyển biến. Quái vật Covid-19 độc ác sẽ bị khống chế, trật tự thế giới được tái lập, và xã hội trở lại cái thời trước khi ác nhân xuất hiện.

Nhưng nếu sau khi dập tắt được Covid-19 chúng ta quay về với cơ chế xã hội trước đây thì đó sẽ là một chiến thắng Pyrrhic mà đôi bên đều bị huỷ diệt. Có thể chúng ta sẽ có bộ phim thứ nhì, rồi thứ ba… cho đến hồi cuối: Đại nạn môi trường. Nếu cách chống dịch lủng cà lủng củng của chính phủ trong những ngày qua chỉ là dự thảo cho biện pháp đối phó đại nạn sắp tới thì trái đất này kể như tiêu.

Tuy nhiên, vẫn có những tín hiệu của niềm hy vọng và lòng can đảm phát ra từ mớ bòng bong hỗn độn Covid: nhân viên các doanh nghiệp thiết yếu đồng loạt xuống đường đòi hỏi được bảo vệ sức khoẻ và trả lương xứng đáng; dân chúng tự động quyên góp và may khẩu trang cho các cơ sở y tế; bác sĩ và bệnh nhân lớn tiếng chỉ ra hệ thống y tế bị rút ruột; người hạm trưởng hy sinh sự nghiệp để cứu thuỷ thủ đoàn của mình; và đến như những người lạ bỗng dưng chào hỏi nhau trên đường phố Los Angeles, một thay đổi triệt để bất ngờ biểu hiện tâm thức đại đoàn kết.

Tôi biết tôi không phải người duy nhất suy nghĩ như vậy. Biết đâu thời gian bị cô lập này sẽ cho nhiều người cơ hội làm việc của nhà văn: tưởng tượng, đồng cảm, ước mơ. Có thì giờ để làm những chuyện xa xỉ này đã là được sống bên mép của thế giới tuyệt hảo utopia rồi, mặc dù những nơi nhà văn dẫn dắt ta đến sau đó thường đầy bất ổn. Tôi viết không chỉ vì nó mang đến cho mình niềm khoái lạc, mà còn vì nỗi sợ hãi — tôi sợ nếu không có câu chuyện mới nào để kể tôi sẽ không thật sự sống.

Người dân Mỹ rồi đây sẽ bước ra khỏi cái hầm trú cách ly của mình và đo đếm những gì đã đánh mất — không chỉ con số tử vong mà còn những nếp suy nghĩ đã bị cơn dịch giết chết. Và rồi chúng ta sẽ phải chọn một kịch bản mới mà trong đó những người sống sót sẽ được thật sự sống.


-ianbui dịch

Nguồn: https://vietopian.wordpress.com/2020/04/11/nhung-nghi-suy-can-chet-theo-con-dich/?fbclid=IwAR15WkRLuETPimLFWQfo5FQoEMEVXFQG18CqKnOL-YoQNBvl5pdFjC1OGiI

Ý kiến bạn đọc
12/04/202005:39:42
Khách
What on earth does 'Nghĩ Suy' mean ?
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hôm nay, 6 tháng 8 năm 2020, thế giới kỷ niệm lần thứ 75 ngày hai quả bom nguyên tử được ném xuống hai thành phố lớn của Nhật bản: Hiroshima và Nagasaki. Tưởng không cần phải nhắc lại những thiệt hại về người, của và tinh thần người dân Nhật Bản và những hệ quả tai hại khôn lường từ 75 năm qua. Điều cần nói đến là sự quên lãng của nhân lọai về một tai họa nhãn tiền, một tai họa đã xẩy ra cách đây 75 năm, nhưng cũng có thể xẩy ra lần nữa vào bất cứ lúc nào và ở bất cứ nơi đâu.
Sau khi triều đại nhà Thanh sụp đổ và trước năm 1950, khu vực tương ứng với Vùng Tự Trị Tây Tạng (TAR) ngày nay thực tế là một quốc gia độc lập. Đất nước này [Tây Tạng] lúc đó đã tự phát hành tiền tệ và tem, và duy trì các mối quan hệ quốc tế. Tây Tạng tuyên bố có 3 tỉnh (Amdo, Kham và U-Tsang), nhưng chỉ kiểm soát tỉnh Kham phía tây và U-Tsang.
Như nhiều người khác, sự quý mến và ngưỡng mộ ông của tôi có lý do. Xem phim và đọc về ông, thỉnh thoảng lại dịch các bài viết xuất sắc của ông vốn dễ bắt gặp thì chúng thường là các bài nói chuyện sâu sắc, ý nghĩa, lan truyền niềm cảm hứng đến giới trẻ, người dân. Đặc biệt là những diễn từ với giới trẻ, tại các lễ ra trường đại học vào mỗi mùa bãi trường hàng năm.
Tiếng Việt của ta rất phong phú và có ý nghĩa thâm sâu. Khi áp dụng vào chính trị thì nghĩa chữ càng tím ruột, lộn gan lên đầu. Tỷ dụ như khi báo Nhân Dân, tiếng nói chính thức của Đảng và Nhà nước CSVN nghêu gao rằng “dân chủ là bản chất chế độ xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước” (ngày 10/07/2020) thì dân Nam Kỳ Lục Tỉnh biết ngay đó là xạo ke, ba xạo, ba đía, hay là chuyện tào lao thiên địa, bá láp bá xàm.
Trong lịch sử cách mạng tranh đấu giành Độc lập Việt nam gần đây, có 2 Đảng Cách mạng có tuồi thọ cao nhứt là Việt nam Quốc dân Đảng và Đại việt Quốc dân Đảng. Đảng cộng sản tuy xuất hiện năm 1930, sau Việt nam Quốc dân Đảng, nhưng không phải là đảng tranh đấu cách mạng cho Độc lập dân tộc, mà tranh đấu cho quyền lợi của phong trào cộng sản quốc tế. Vì người cộng sản không có dân tộc và không có đất nước riêng của họ.
Đại dịch Vũ hán do virus cộng sản Bắc Kinh gây ra chưa dứt thì nhiều tổ chức, nhiều nước đã lập hồ sơ kiện Xi và đảng cộng sản Trung Quốc về tội dấu xử thật. Trong lúc đó, chánh phủ một số các nước khác cũng bị dân chúng khiếu kiện về tội không bảo vệ hữu hiệu xửc khỏe và đời sống dân chúng.
Sự tăm tối và độ hoang tưởng của các chú – xem ra – cũng ngang ngửa với các bác, chứ chả kém cạnh gì. Cỡ Lê Duẩn, Đỗ Mười, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc… e cũng chỉ “ngoan cố” và “ngu dốt” đến cỡ đó là cùng. Tuổi trẻ và những năm du học, ngó bộ, không giúp cho các chú đỡ “gù” hơn các bác bao nhiêu. Vậy mà các chú vẫn được coi như những ngôi sao đang lên (rising stars) trên chính trường nước Việt, một đất nước là vô phúc. Thiệt là họa vô đơn chí!
Trump có tâm tính độc tài nhưng nhiều cử tri vẫn ủng hộ tin rằng nền dân chủ Mỹ sẽ tiếp tục đứng vững cho dù có phải chao đảo thêm bốn năm nửa do những quyết định độc đoán của Trump. Cho nên bỏ phiếu cho Trump là cái giá cần phải trả vì Trump chống Tàu và sẽ ngăn chận khuynh hướng xã hội chủ nghĩa của phe cấp tiến trong đảng Dân Chủ. Điều này chẳng khác gì bán linh hồn cho ác quỷ vì không kẻ nào thương lượng với quỷ dữ trước đó nghĩ rằng mình sẽ suốt đời trở thành nô lệ cho cái ác.
(Lời người dịch: Là một trong những nhân vật cuối cùng còn sót lại của nhóm Big Six, sáu lãnh tụ chính yếu của phong trào dân quyền Hoa Kỳ vào thập niên 60, Dân Biểu John Lewis vừa qua đời vào ngày 17/07/2020 vừa qua, hưởng thọ 80 tuổi. Tốt nghiệp Thần Học và trở thành Mục sư, Dân Biểu John Lewis đã sát cánh cùng Mục Sư Luther King Jr. để trở thành một biểu tượng của phong trào dân quyền và nhân quyền Hoa Kỳ, cũng như là một dân biểu Quốc Hội có tầm ảnh hưởng lớn lao trong suốt hơn 30 năm qua. Tang lễ của ông được tổ chức trang trọng với sự tham dự và phát biểu của các tổng thống tiền nhiệm như Bill Clinton, George W. Bush và Barack Obama. Chúng tôi xin lược dịch bài điếu văn của Tổng Thống Obama đọc trong tang lễ của ông vừa được tổ chức tại thành phố Atlanta, Georgia hồi cuối tuần qua).
Ngày 24/6/2020, Cố vấn an ninh quốc gia Robert O’Brien nêu lên một sự thật phũ phàng là gần nửa thế kỷ qua các chính trị gia cả hai đảng, các nhà khoa bảng, nhà giáo dục, nhà báo, nhà kinh doanh Mỹ đều thụ động và ngây thơ (passivity and naivety) trước Trung cộng. Người Mỹ không biết sự khác biệt giữa người dân Trung Hoa và đảng Cộng sản, một tổ chức theo chủ nghĩa Marxist-Leninist, mà Tập Cận Bình là hiện thân của Joseph Stalin.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.