Hôm nay,  

Canh Bạc Luang Prabang: Hiệu Quả Tài Chính Còn Để Ngỏ

08/04/202009:29:00(Xem: 3437)

  

Dự án thủy điện Luang Prabang không đảm bảo bất cứ lợi ích nào về kinh tế - xã hội - môi trường cho Việt Nam và các nước trong khu vực.

 

Dự án thủy điện Luang Prabang nằm trên dòng chính hạ nguồn sông Mekong, cách thị trấn Luang Prabang khoảng 25 km và cách đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam khoảng 2.036 km. Với công suất 1.460 MW, đây là dự án lớn thứ 3 trong số 11 dự án thủy điện bậc thang được quy hoạch trên lãnh thổ Lào (9 dự án) và Campuchia (2 dự án).

 

Công ty TNHH Năng lượng Luang Prabang (viết tắt LPCL) được lập ra để đóng vai trò chủ đầu tư dự án Luang Prabang. Là người tiên phong phát triển dự án từ năm 2007, Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power) nắm 38% cổ phần, Công ty TNHH PT (Lào) nắm 37% cổ phần và Chính phủ Lào nắm 25% cổ phần của LPCL[1].

 

Ước tính chi phí đầu tư và giá bán điện

 

Việc bán điện cho thị trường nào, Thái Lan hay Việt Nam, là rất quan trọng, và ảnh hưởng đến sự sống còn của dự án vì hai yếu tố quyết định là tổng vốn đầu tư và giá bán điện. Đáng lưu ý, thủy điện Luang Prabang là dự án có khoảng cách xa nhất đến biên giới Thái Lan trong toàn bộ 11 dự án tại Lào và Campuchia (xem hình).

  

blank

Dự án Luang Prabang và chuỗi đập thủy điện trên dòng chính Mekong. Nguồn: Tác giả cập nhật từ bản đồ gốc của International Rivers (2017) và ICEM (2010)

 

Báo cáo Nghiên cứu khả thi dự án Luang Prabang[2] trình lên MRC (tháng 10/2019) hoàn toàn không có thông tin nào về tổng vốn đầu tư cũng như không đưa ra phân tích tính khả thi về mặt tài chính của dự án. Do vậy, hãy so sánh dự án Luang Prabang với dự án Xayaburi đã vận hành để thử ước tính tổng vốn đầu tư và giá bán điện cho Luang Prabang. Cả hai dự án này đều theo công nghệ đập dâng (run-of-river), nằm liền kề nhau trên dòng Mekong, và cùng sử dụng chung tư vấn là Công ty Poyry Energy.

 

 

 

Công suất

1.285 MW

Sản lượng điện năng

7.589 GWh/năm

Bên mua điện

EGAT

EdL

Điện thương phẩm

6.952 GWh/năm

(1.225 MW)

343 GWh/năm

(60 MW)

Giá điện

2,071 Baht/kWh

2,038 Baht/kWh

Giá điện (cố định suốt 29 năm trong hợp đồng)

6,6 UScent/kWh

6,5 UScent/kWh

Tài trợ vốn vay

6 ngân hàng của Thái Lan

Tổng đầu tư dự kiến ban đầu

3.800.000.000 USD

Tổng đầu tư thực tế khi hoàn thành

4.464.000.000 USD

  • Chi phí xây lắp (không tính đường dây)

2.991.000.000 USD

  • Chi phí đường dây

157.000.000 USD

  • Tổng chi phí xây lắp

3.148.000.000 USD

  • Tổng chi phí xây lắp/Tổng đầu tư thực tế khi hoàn thành

70,5%

  • Quản lý dự án và các chi phí khác

470.000.000 USD

  • Chi phí tài chính (kể cả lãi vay trong quá trình xây dựng)

846.000.000 USD

  • Tỷ lệ Chi phí tài chính/Tổng đầu tư thực tế

19%

  • Suất đầu tư xây lắp (không tính đường dây)

2.328.000 USD/MW

Thời gian xây dựng

11/2012 – 10/2019 (7 năm)

Bảng 1: Các thông số chính của dự án thủy điện Xayaburi. Nguồn: Capital Advantage Company Limited, 03/2018. Báo cáo định giá thủy điện Luang Prabang[3]. EGAT: Cơ quan Điện lực Thái Lan; EdL: Tổng Công ty Điện lực Lào

 

Vận dụng định mức của dự án Xayaburi và tham khảo nghiên cứu khả thi dự án Luang Prabang, các thông số chính của dự án như sau:

   

 

Công suất

1.460 MW

Sản lượng điện năng

6.622 GWh/năm

Bên mua điện

Hoặc EGAT

Hoặc EVN

Khoảng cách truyền tải

300 km

620 km

Tổn thất điện năng do truyền tải

3%

6%

Điện thương phẩm

6.424 GWh/năm

6.231 GWh/năm

Thời gian xây dựng dự kiến

07/2020 – 06/2027 (7 năm)

Suất đầu tư xây lắp (không tính đường dây truyền tải)

2.328.000 USD/MW

Chi phí xây lắp (không tính đường dây truyền tải)

2.328.000 USD/MW x 1.460 MW = 3.399.000.000 USD

Chi phí xây lắp đường truyền tải

225.000.000

537.000.000

Tổng chi phí xây lắp

3.624.000.000

3.936.000.000

Ước tính tổng đầu tư khi hoàn thành

3.624.000.000/70,5% = 5.138.000.000 USD

3.936.000.000/70,5% = 5.580.000.000 USD

Bảng 2: Các thông số chính của dự án thủy điện Luang Prabang và ước tính vốn đầu tư. Nguồn: Poyry Energy Ltd., 2019. Báo cáo Nghiên cứu khả thi dự án Luang Prabang và tác giả tính toán (phần in nghiêng)

 

Bảng trên cho thấy nếu bán điện về Việt Nam, đường dây truyền tải sẽ xa gấp đôi sang Thái Lan, và chi phí xây lắp đường truyền tải cũng nhiều hơn 312 triệu USD. Không chỉ thế, điện năng tổn thất nếu dẫn về Việt Nam cũng sẽ gấp đôi sang Thái Lan, nghĩa là lượng điện năng thương phẩm cũng sẽ giảm đi tương ứng.

 

Ngoài ra, công suất của Xayaburi chỉ bằng 88% so với Luang Prabang, nhưng sản lượng điện năng lại cao hơn 15% so với Luang Prabang. Như vậy, dự án Luang Prabang kém hấp dẫn về mặt kỹ thuật so với dự án Xayaburi, nghĩa là tính cạnh tranh về giá điện và hiệu quả tài chính cũng không thể bằng Xayaburi.

 

Theo thông tin của ông Hồ Công Kỳ, Chủ tịch HĐQT của PV Power trên Báo Đầu tư ngày 24/06/2019[4], có 2 phương án đang được nghiên cứu là bán điện sang Thái Lan với quy mô đầu tư ước tính là 3,8 tỷ USD, và bán điện về Việt Nam với quy mô đầu tư ước tính là 4,2 tỷ USD.

 

Nếu tính luôn chi phí tài chính trong 7 năm xây dựng tương tự dự án Xayaburi, thì tổng vốn đầu tư lúc hoàn thành dự án khoảng 4,5 tỷ USD (bán điện sang Thái Lan) và 5,0 tỷ USD (bán điện về Việt Nam).

 

Như vậy, tổng hợp ước tính từ định mức của Xayaburi và theo thông tin của ông Hồ Công Kỳ, thì dự án Luang Prabang sẽ có tổng mức đầu tư khi hoàn thành khoảng 4,5 – 5,1 tỷ USD (bán điện sang Thái Lan) và 5,0 – 5,6 tỷ USD (bán điện về Việt Nam).

 

Để có hiệu quả tài chính tương đương thủy điện Xayaburi, ước tính giá bán điện của Luang Prabang sang Thái Lan phải trong khoảng 7,5 – 8,6 UScent/kWh và về Việt Nam phải trong khoảng 8,6 – 9,6 UScent/kWh.

 

Lợi thế đặc biệt nào để bán điện sang Thái Lan?

 

Giá điện mà EGAT đang mua của Xayaburi là 6,6 UScent/kWh, được cố định suốt 29 năm trong hợp đồng mua bán điện PPA. Theo ước tính trên, giá điện của Luang Prabang nếu bán cho EGAT sẽ cao hơn từ 14% đến 30% giá điện của Xayaburi.

 

Thực tế, dự án Xayaburi cũng xem như “người nhà” của EGAT, vì một công ty trực thuộc EGAT là EGCO đang nắm 12,5% cổ phần của dự án Xayaburi, và 6 ngân hàng cho vay dự án đều của Thái Lan.

 

blank

Phác họa đập thủy điện Luang Prabang công suất 1.400MW xây dựng trên dòng chính của sông Mekong ở Lào. Ảnh: Reuters

 

Đáng chú ý hơn nữa, thông tin từ EGAT[5] cho thấy tất cả những dự án mà cơ quan này mua điện từ Lào đều có vốn góp từ EGAT, thông qua các công ty con, cụ thể là Nam Theun 1 (25%), Nam Theun 2 (35%), Nam Ngum 2 (25%), Nam Ngiep 1 (30%) và Xe Pian Xe-Namnoy (25%). Vậy, có lý do đặc biệt nào để EGAT mua điện của Luang Prabang giá còn cao hơn doanh nghiệp “người nhà” của họ từ 14% đến 30% khi họ không góp cổ phần trong dự án?

 

Không chỉ thế, bản Quy hoạch Điện lực Thái Lan 2018-2037[6] ban hành tháng 01/2019 cũng đã giảm gần 50% công suất điện nhập khẩu từ Lào, xuống còn 5.857 MW đến năm 2037. Sự phản đối các dự án thủy điện của cư dân Thái Lan và các nước hạ nguồn Mekong, đỉnh điểm là vụ vỡ đập Xe Pian Xe-Namnoy tháng 07/2018 khiến ít nhất 29 người thiệt mạng, hàng trăm người mất tích, hơn 6.600 người mất nhà cửa, cùng với giá điện từ khí hóa lỏng (LNG) và từ năng lượng tái tạo đang giảm nhanh là những nguyên nhân chủ yếu khiến Thái Lan đưa ra quyết định này.

 

Trong số 5.857 MW công suất mà Thái Lan sẽ nhập từ Lào đến năm 2037, đã có 2.537 MW dành cho Xayaburi (1.220 MW), Xe Pian Xe-Namnoy (354 MW), Nam Ngiep 1 (269 MW) và Nam Theun 1 (514 MW). Như vậy, thực tế chỉ còn lại 3.500 MW cho 7 dự án Pak Beng, Luang Prabang, Pak Lay, Sanakham, Pak Chom, Ban Khoum và Phou Ngouy trên lãnh thổ Lào với tổng công suất đến 8.000 MW cạnh tranh nhau. Cơ hội nào cho Luang Prabang, khi có khoảng cách truyền tải điện đến Thái Lan xa nhất trong 7 dự án đó?

 

Đó là chưa kể, Bộ trưởng Năng lượng Sontirat Sontijirawong trong chính phủ Thái Lan mới thành lập tháng 07/2019 cũng đã có kế hoạch tiếp tục cập nhật bản quy hoạch điện lực[7] trên do tình hình giá điện từ năng lượng tái tạo đang giảm nhanh hơn dự kiến. Rõ ràng, các dự án thủy điện trên dòng Mekong phải cạnh tranh chưa từng có để tồn tại.

 

Trong bối cảnh nguồn cung đa dạng và giá điện giảm nhanh, khi mà dự án Luang Prabang phải sau 7 năm nữa mới vận hành với giá điện dự kiến cao ngất ngưỡng, Luang Prabang có lợi thế đặc biệt nào để thuyết phục EGAT ký cam kết mua điện để chịu sự ràng buộc tại thời điểm này?

 

“Cơ chế đặc thù” nào cho PV Power?

 

Còn khả năng bán điện về Việt Nam với giá khoảng 8,6 – 9,6 UScent/kWh thì sao?

 

Theo khung giá phát điện cho nhà máy thủy điện do Bộ Công thương ban hành[8] trong 5 năm trở lại đây, giá điện luôn được giữ ổn định quanh mức khoảng 4,8 USCent/kWh. Nghĩa là, giá điện của Luang Prabang dự kiến cao hơn từ 1,8 đến 2 lần so với khung giá phát điện hiện nay. Điều này khá tương đồng với kỳ vọng của PV Power, khi ông Hồ Công Kỳ cho rằng “dự án tốt” khi bán điện về Việt Nam với giá là 9,38 UScent/kWh, và lúc ấy dự án đạt tỷ suất hoàn vốn (IRR) là 9%. “Tuy nhiên, để triển khai Dự án này, PV Power sẽ phải xây dựng cơ chế đặc thù trình Thủ tướng Chính phủ và có thể phải xin ý kiến Quốc hội. Quan điểm của PV Power là không hiệu quả sẽ không đầu tư[9]”, ông Kỳ nói.
 

blank

Vậy, lý do nào để PV Power thuyết phục Chính phủ và Quốc hội Việt Nam chấp nhận “cơ chế đặc thù” mua điện từ Luang Prabang với giá cao gấp đôi so với khung giá phát điện hiện nay? Lưu ý rằng PV Power nắm 38% cổ phần trong dự án, nên nếu mua điện từ dự án này là dùng tiền thuế của dân Việt Nam hỗ trợ cho Chính phủ và doanh nghiệp Lào cùng nắm 62% cổ phần dự án.

 

Xem xét bối cảnh thị trường điện và giá điện trong lưu vực Mekong cũng như vị trí địa lý của dự án Luang Prabang, có thể khẳng định nếu Thái Lan và Việt Nam không mua điện, thì dự án Luang Prabang chắc chắn “dẹp tiệm”. Một khi không có cam kết mua điện của EGAT hoặc EVN, sẽ chẳng có ngân hàng nào đánh cược rủi ro để góp vốn tài trợ cho dự án đến 70% tổng mức đầu tư. Nếu Việt Nam ủng hộ dự án này, sẽ đồng nghĩa với việc dọn đường cho EVN cam kết với Luang Prabang mua điện với giá điện cao ngất ngưỡng, đi ngược lại quy luật thị trường.

 

Cho rằng giá trị đầu tư tối thiểu là 5 tỷ USD và vốn chủ sở hữu chiếm 30%, PV Power cần góp đủ 570 triệu USD vào Luang Prabang để nắm 38% cổ phần. Tính đến ngày 31/12/2018, giá trị sổ sách ghi nhận PV Power đã chi ra gần 132 tỷ VNĐ cho dự án[10], tương đương 5,7 triệu USD.

 

Liệu rằng PV Power sẽ chấp nhận mất 5,7 triệu USD này, vì “không hiệu quả sẽ không đầu tư”, hay tiếp tục bỏ ra thêm số tiền gấp 100 lần con số ấy, mà hiệu quả kinh tế chưa biết ra sao?

 

 

Nguyễn Đăng Anh Thi

Chuyên gia Năng lượng và Môi trường (Canada)

 





 


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hãng hàng không Singapore Airlines hôm thứ Ba cho biết một người đã chết trên chuyến bay của hãng gặp phải tình trạng nhiễu loạn nghiêm trọng trên chuyến bay từ London đến Singapore. Chiếc máy bay Boeing 777-300ER đã chuyển hướng đến Bangkok. Hãng cho biết một số người đã bị thương, mặc dù không nêu rõ con số bao nhiêu. Nó cho biết có 211 hành khách và 18 người trong phi hành đoàn trên tàu.
Wall Street Journal hôm thứ Hai đưa tin Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấp phép cho bệnh nhân thứ hai tham gia thử nghiệm cấy chip não của Neuralink. Bệnh nhân đầu tiên của công ty công nghệ sinh học tiết lộ hồi đầu năm nay rằng hầu hết các sợi chỉ cấy ghép của anh đã mất liên lạc với não, làm giảm chức năng của con chip.
Xe điện Trung Quốc rẻ bằng 1/3 xe Mỹ sẽ gây kinh hoàng cho các hãng xe Mỹ, theo tin AP. Một chiếc xe điện nhỏ xíu, giá rẻ mang tên Seagull đã khiến các nhà sản xuất xe và chính trị gia Mỹ phải run sợ. Chiếc xe được hãng xe Trung Quốc BYD ra mắt vào năm ngoái, được bán với giá khoảng 12.000 USD ở Trung Quốc, nhưng nó lái tốt và được lắp ráp khéo léo, sánh ngang với những chiếc xe điện của Mỹ có giá cao gấp ba lần.
Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói rằng Tổng thống Joe Biden đang lên kế hoạch "đưa vào một số lượng lớn người Palestine từ Trung Đông và tái định cư họ vào các cộng đồng Mỹ." Một bản tin của CBS News dựa trên tài liệu chính phủ cho biết Biden đang xem xét việc tái định cư người Palestine "có thành viên gia đình trực tiếp là công dân hoặc cư dân cố định của Mỹ."
Một tuần sau ngày bạo loạn 6/1/2021, lá cờ ủng hộ Trump được treo trước nhà một Thẩm phán Tối cao, và bây giờ vị này chối không biết. Một tuần sau khi những người ủng hộ Donald Trump xông vào Điện Capitol, một số mang theo lá cờ Mỹ lộn ngược để đại diện cho phong trào "Ngăn chặn hành vi trộm cắp" ("Stop the Steal") cho rằng cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đã bị gian lận
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng Thống Nga Vladimir Putin hôm Thứ Năm lần lượt ký một tuyên bố chung về tăng cường hợp tác và quan hệ chiến lược giữa hai nước. Tại cuộc họp báo chung, ông Tập nhấn mạnh đến tầm quan trọng của mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hôm thứ Tư nhấn mạnh rằng TNK sẽ “tiếp tục sát cánh cùng Hamas, nhóm chiến đấu vì nền độc lập của chính vùng đất của mình”. Nguyên thủ quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố trong bài phát biểu tại cuộc họp của Đảng AK rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ phải chịu trách nhiệm về "nạn diệt chủng" ở Dải Gaza.
Putin tuần này thăm Trung Quốc, và dự kiến có thể thăm Việt Nam và Bắc Hàn. Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc trong tuần này, nhân chuyến công du nước ngoài đầu tiên trong nhiệm kỳ 6 năm mới của ông để nhấn mạnh mối quan hệ đối tác sâu sắc hơn với Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc.
TNS Graham trả lời: “Tại sao chúng ta lại thả hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki để kết thúc một cuộc chiến mà chúng ta không thể thua? Rõ ràng là các bạn không hiểu Israel đang phải đối mặt với điều gì. Vì vậy, khi một quốc gia chúng ta phải đối mặt với sự hủy diệt sau Trân Châu Cảng, chiến đấu với quân Đức và quân Nhật, chúng ta đã quyết định chấm dứt chiến tranh bằng cách ném bom Hiroshima và Nagasaki bằng vũ khí nguyên tử. Đó là quyết định đúng đắn. Hãy trao cho Israel những quả bom mà họ cần để kết thúc cuộc chiến mà họ không thể để thua và bom như thế sẽ để giảm thiểu thương vong."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.