Vài điều cơ bản về sự làm thẳng đường cong cho COVID-19

28/03/202014:26:00(Xem: 5054)

Vài điều cơ bản về sự làm thẳng đường cong cho COVID-19

 

Tuấn Nguyễn, D.V.M, D.T.M.

Cường C. Nguyễn, M.D., AGAF, FACG, FASGE

 

 Từ khi bệnh dịch COVID-19 bộc phát từ Vũ Hán và lan tràn trên khắp thế giới, các bác sĩ, giới lãnh đạo cộng đồng, và chính quyền khắp nơi đã không ngừng yêu cầu dân chúng quan tâm đến việc tách rời để giảm thiểu số ngưòi tử vong. Khi đề cập đến việc tách rời và các lợi ích của việc này, ba chữ flattening the curve -- làm thẳng đường cong -- hay được nhắc đến.

 

Đường cong

Tại sao gọi đường này là đường cong và đường này biểu hiệu cho điều gì?

Nếu một quả bóng túc cầu bị đá lên, quả bóng này sẽ bay lên trên không một đoạn trong một khoảng một thời gian rồi rơi xuống đất. Nếu vẽ quĩ đạo quả banh từ lúc bị đá đến lúc rơi xuống đất, chúng ta sẽ hình dung được cái đường bay của quả banh gần giống như chữ U bị lật ngược và bị bóp lại ở đỉnh. Đường này không thẳng mà cong nên được gọi là đường cong.

Đường cong này biểu hiệu cho số người tiên đoán bị nhiễm bệnh. Cái đỉnh của đường này càng cao bao nhiêu thì càng nhiều người bị nhiễm bệnh bấy nhiêu. Nói một cách khác, điểm cao nhất của đường cong này là lúc trận dịch hung bạo nhất. Sau đó, con số người bị ảnh hưởng từ từ giảm dần vì nhiều lý do. Thí dụ, khi một bệnh dịch bắt đầu, nó có thể tấn công những người yếu nhất và dễ mắc bệnh nhất. Những người này chết và chỉ còn những người có thể tự chống lại bệnh này sống sót. Vì nhiều người chết nên cộng đồng tự nhiên được tách rời và không còn cơ hội cho con vi trùng lan bệnh sang người khác. Một thí dụ thứ hai là có bệnh thường bộc phát theo mùa như cảm cúm vào mùa đông, ngược với sốt rét, một trong những bệnh hay xẩy ra vào mùa hè.

Trong biểu đồ dưới đây, đường cong bên trái (trông như 1 parabol) là đường biểu diễn tiến trình của một bệnh dịch không có thuốc chữa và không có thuốc ngừa. Điểm A là cao điểm, là đỉnh điểm của bệnh dịch này khi cộng đồng không phản ứng kịp thời hoặc không thực thi những biện pháp để giảm thiểu, ngăn chặn sự truyền nhiễm.


blank

Khả năng can thiệp của hệ thống y tế được biểu hiệu bởi đường thẳng nằm ngang C trong hình vẽ bên trên. Khi đường thẳng C ở phía dưới điểm A là lúc nghiêm trọng và cần phải tránh với mọi giá. Khi trường hợp này xẩy ra như đang diễn biến ở Ý và Tây Ban Nha, nhà thuơng và hệ thống y tế bị tràn ngập và không thể chữa trị cho tất cả mọi người. Vì thế xẩy ra tình trạng là có bệnh nhân lẽ ra có thể cứu được mà phải thiệt mạng. Chính vì thế, mọi cấp lãnh đạo đều muốn làm thẳng đường cong.

 

Lợi ích của sự làm thẳng đường cong

Khi đường cong của bệnh dịch được làm doãng ra, thẳng ra, đỉnh điểm của bệnh dịch sẽ là điểm B trong hình vẽ. Số người bị nhiễm bệnh có thể không thay đổi nhưng con số bệnh nhân tăng lên chậm hơn, không tràn ngập hệ thống y tế. Khi điểm B thấp hơn đường thẳng C, giường bệnh ở nhà thuơng và dụng cụ cấp cứu sẽ đầy đủ hơn. Bệnh nhân được chăm sóc kỹ lưỡng và xác xuất cho việc sinh tồn đương nhiên được tăng lên rất nhiều. Một thí dụ đơn giản cho việc cung cầu này là việc đậu xe ở parking lot (bãi đậu xe): vì số chỗ đậu xe có giới hạn nên nếu tât cả xe đổ xô về cùng một lúc thì thế nào cũng có người không có chỗ đậu và còn thêm đụng chạm. Một thí dụ thực tế hơn nữa là trận dịch Spanish flu năm 1918. Lúc đó, ở Philadelphia, các quan chức thành phố đã lờ đi các báo động rằng cúm đã lan rộng trong cộng đồng. Họ cho phép một cuộc diễn hành quy tụ hàng trăm ngàn người. Hậu quả là chỉ trong vòng hai, ba ngày, hàng ngàn người xung quanh khu vực Philadelphia bắt đầu chết. Con số tử vong cuối cùng là 16.000 người trong vòng sáu tháng. Trong khi đó, tại St. Louis, chính quyền đã nhanh chóng thúc giục dân chúng thực hiện sự tách rời. Chính phủ đóng cửa trường học và hạn chế giao thông. Kết quả là St. Loius chỉ có 2.000 người chết - một phần tám số thương vong ở Philadelphia.
 

Biện pháp để làm thẳng đường cong được nhắc nhở nhiều bây giờ là sự tách rời. Bằng chứng về lợi ích của sự tách rời đã và đang được phổ biến rộng rãi cho nhiều bệnh dịch khác nhau, từ Ebola, đến SARS, và kể cả trận dịch COVID-19. Một vài chi tiết liên quan đến những nghiên cứu mới về sự tách rời và COVID-19 được liệt kê ở: https://vietbao.com/p301409a302617/2/vai-dieu-co-ban-ve-bien-phap-tach-roi-de-giam-thieu-covid-19 .

 
Vào thời điểm này, khi thuốc chữa còn đang được nghiên cứu và thuốc ngừa thì chưa có, chúng ta có hai sự lựa chọn: chúng ta cùng nhau tự tách rời để làm thẳng đường cong và giúp sức cho cuộc đấu tranh chống lại COVID-19. Ngược lại, chúng ta cũng có thể quyết định con đường khác, để mặc thiên nhiên và cứ tiếp tục cuộc sống như không có gì đã và đang xẩy ra. Nếu chọn đường này, e rằng nhiều sự tách rời, nhiều sự chia ly vĩnh viễn rồi cũng xẩy ra. Sự tách rời nào có lý hơn, nhân tạo hay thiên tạo?

 



  

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Bạn thường thắc mắc: Vé số cào mua ở Little Saigon có thể trúng số bạc triệu đôla hay không? Bây giờ đã có câu trả lời. Một cư dân thị trấn Westminster (Quận Cam, Calif.) đã quyết định mua một vé cào để chơi trò xổ số Instant Prize Crossword (Ô chữ Giải thưởng Tức thì).
Là một khoa học gia trong lĩnh vực tim mạch, Bác sĩ Sian Harding thường được yêu cầu bình luận về những bi kịch như vậy. Có lúc là những người nổi tiếng, chẳng hạn như Debbie Reynolds, qua đời ngay sau con gái bà, Carrie Fisher qua đời. Nhưng thông thường, đó là những cặp vợ chồng lâu năm, qua đời trong cùng một ngày hoặc ngay sau đó.
Mỗi năm vào tháng một, cộng đồng giải trí và người hâm mộ điện ảnh trên toàn thế giới lại hướng sự chú ý đến Giải Oscar. Sự quan tâm và mong đợi tăng lên thành cơn sốt trước buổi phát sóng truyền hình giải Oscar, khi hàng trăm triệu người yêu điện ảnh theo dõi buổi lễ hoành tráng và tìm hiểu xem ai sẽ nhận được danh hiệu cao quý nhất trong kỹ nghệ lớn danh tiếng ở Hoa Kỳ, kỹ nghệ làm phim. Lễ công bố đề cử năm nay diễn ra vào Thứ Ba, ngày 24 tháng 1 năm 2023. Lễ trao giải Oscar lần thứ 95 sẽ được phát sóng trực tiếp trên kênh ABC vào Chủ nhật, ngày 12 tháng 3 năm 2023. Sau đây là danh sách đề cử Oscar 2023.
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Austin là thành phố thủ phủ Texas, nơi đông cư dân gốc Việt. Một hoc khu tại Austin đang bị kiện vì giám đốc kịch nghệ một trường trung học ép các học sinh ngành sân khấu diễn kịch như làm tình trên sân khấu. Trong một vở kịch có 2 cựu học sinh bị ép đóng vai gái mại dâm Việt Nam thời xa xưa.
Đầu năm đi chùa, Phật tử đi chùa, những gia đình chỉ thờ cúng ông bà đến ngày Tết cũng đi chùa. Đi chùa đêm Giao Thừa, đi chùa ngày mùng 1 Tết cho đến ngày mùng 7, nhiều người đi làm cũng xin nghỉ làm để đi chùa hoặc xin về sớm để đi chùa...
Các dân cử Cộng hòa ở Thượng viện đang dội một gáo nước lạnh vào ý kiến cho rằng cuộc tranh cãi về các tài liệu mật của Tổng thống Biden đã tăng lên đến mức có thể bị luận tội [để truất phế], khiến những người bảo thủ ở Hạ viện đang tìm cách trả thù sau hai phiên tòa xét xử cựu Tổng thống Trump.
Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden hôm thứ Ba kêu gọi "hành động mạnh mẽ hơn" để giải quyết "tai họa bạo lực súng ống" trên khắp đất nước. Biden đã cầu nguyện cho các nạn nhân của vụ xả súng chết người đêm qua ở Half Moon Bay, California, và kêu gọi cả hai viện của Quốc hội "hành động nhanh chóng" để thông qua Lệnh cấm vũ khí tấn công liên bang, sẽ nâng độ tuổi tối thiểu mua vũ khí tấn công lên 21.
Năm Mão 1939, tại làng Hòa Hảo, Huỳnh Giáo chủ Phật Giáo Hòa Hảo viết quyển « Khuyên Người Đời Tu Niệm » trong đó có một đoạn Ngài báo trước tình hình thế giới và cả Việt Nam sẽ bất ổn và kéo dài do Thế chiến bùng nổ để nhắc nhở người ta hãy hồi tâm mà lo tu tập, sớm cải thiện thân tâm...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.