Hôm nay,  

Vài điều cơ bản về sự làm thẳng đường cong cho COVID-19

28/03/202014:26:00(Xem: 7238)

Vài điều cơ bản về sự làm thẳng đường cong cho COVID-19

 

Tuấn Nguyễn, D.V.M, D.T.M.

Cường C. Nguyễn, M.D., AGAF, FACG, FASGE

 

 Từ khi bệnh dịch COVID-19 bộc phát từ Vũ Hán và lan tràn trên khắp thế giới, các bác sĩ, giới lãnh đạo cộng đồng, và chính quyền khắp nơi đã không ngừng yêu cầu dân chúng quan tâm đến việc tách rời để giảm thiểu số ngưòi tử vong. Khi đề cập đến việc tách rời và các lợi ích của việc này, ba chữ flattening the curve -- làm thẳng đường cong -- hay được nhắc đến.

 

Đường cong

Tại sao gọi đường này là đường cong và đường này biểu hiệu cho điều gì?

Nếu một quả bóng túc cầu bị đá lên, quả bóng này sẽ bay lên trên không một đoạn trong một khoảng một thời gian rồi rơi xuống đất. Nếu vẽ quĩ đạo quả banh từ lúc bị đá đến lúc rơi xuống đất, chúng ta sẽ hình dung được cái đường bay của quả banh gần giống như chữ U bị lật ngược và bị bóp lại ở đỉnh. Đường này không thẳng mà cong nên được gọi là đường cong.

Đường cong này biểu hiệu cho số người tiên đoán bị nhiễm bệnh. Cái đỉnh của đường này càng cao bao nhiêu thì càng nhiều người bị nhiễm bệnh bấy nhiêu. Nói một cách khác, điểm cao nhất của đường cong này là lúc trận dịch hung bạo nhất. Sau đó, con số người bị ảnh hưởng từ từ giảm dần vì nhiều lý do. Thí dụ, khi một bệnh dịch bắt đầu, nó có thể tấn công những người yếu nhất và dễ mắc bệnh nhất. Những người này chết và chỉ còn những người có thể tự chống lại bệnh này sống sót. Vì nhiều người chết nên cộng đồng tự nhiên được tách rời và không còn cơ hội cho con vi trùng lan bệnh sang người khác. Một thí dụ thứ hai là có bệnh thường bộc phát theo mùa như cảm cúm vào mùa đông, ngược với sốt rét, một trong những bệnh hay xẩy ra vào mùa hè.

Trong biểu đồ dưới đây, đường cong bên trái (trông như 1 parabol) là đường biểu diễn tiến trình của một bệnh dịch không có thuốc chữa và không có thuốc ngừa. Điểm A là cao điểm, là đỉnh điểm của bệnh dịch này khi cộng đồng không phản ứng kịp thời hoặc không thực thi những biện pháp để giảm thiểu, ngăn chặn sự truyền nhiễm.


blank

Khả năng can thiệp của hệ thống y tế được biểu hiệu bởi đường thẳng nằm ngang C trong hình vẽ bên trên. Khi đường thẳng C ở phía dưới điểm A là lúc nghiêm trọng và cần phải tránh với mọi giá. Khi trường hợp này xẩy ra như đang diễn biến ở Ý và Tây Ban Nha, nhà thuơng và hệ thống y tế bị tràn ngập và không thể chữa trị cho tất cả mọi người. Vì thế xẩy ra tình trạng là có bệnh nhân lẽ ra có thể cứu được mà phải thiệt mạng. Chính vì thế, mọi cấp lãnh đạo đều muốn làm thẳng đường cong.

 

Lợi ích của sự làm thẳng đường cong

Khi đường cong của bệnh dịch được làm doãng ra, thẳng ra, đỉnh điểm của bệnh dịch sẽ là điểm B trong hình vẽ. Số người bị nhiễm bệnh có thể không thay đổi nhưng con số bệnh nhân tăng lên chậm hơn, không tràn ngập hệ thống y tế. Khi điểm B thấp hơn đường thẳng C, giường bệnh ở nhà thuơng và dụng cụ cấp cứu sẽ đầy đủ hơn. Bệnh nhân được chăm sóc kỹ lưỡng và xác xuất cho việc sinh tồn đương nhiên được tăng lên rất nhiều. Một thí dụ đơn giản cho việc cung cầu này là việc đậu xe ở parking lot (bãi đậu xe): vì số chỗ đậu xe có giới hạn nên nếu tât cả xe đổ xô về cùng một lúc thì thế nào cũng có người không có chỗ đậu và còn thêm đụng chạm. Một thí dụ thực tế hơn nữa là trận dịch Spanish flu năm 1918. Lúc đó, ở Philadelphia, các quan chức thành phố đã lờ đi các báo động rằng cúm đã lan rộng trong cộng đồng. Họ cho phép một cuộc diễn hành quy tụ hàng trăm ngàn người. Hậu quả là chỉ trong vòng hai, ba ngày, hàng ngàn người xung quanh khu vực Philadelphia bắt đầu chết. Con số tử vong cuối cùng là 16.000 người trong vòng sáu tháng. Trong khi đó, tại St. Louis, chính quyền đã nhanh chóng thúc giục dân chúng thực hiện sự tách rời. Chính phủ đóng cửa trường học và hạn chế giao thông. Kết quả là St. Loius chỉ có 2.000 người chết - một phần tám số thương vong ở Philadelphia.
 

Biện pháp để làm thẳng đường cong được nhắc nhở nhiều bây giờ là sự tách rời. Bằng chứng về lợi ích của sự tách rời đã và đang được phổ biến rộng rãi cho nhiều bệnh dịch khác nhau, từ Ebola, đến SARS, và kể cả trận dịch COVID-19. Một vài chi tiết liên quan đến những nghiên cứu mới về sự tách rời và COVID-19 được liệt kê ở: https://vietbao.com/p301409a302617/2/vai-dieu-co-ban-ve-bien-phap-tach-roi-de-giam-thieu-covid-19 .

 
Vào thời điểm này, khi thuốc chữa còn đang được nghiên cứu và thuốc ngừa thì chưa có, chúng ta có hai sự lựa chọn: chúng ta cùng nhau tự tách rời để làm thẳng đường cong và giúp sức cho cuộc đấu tranh chống lại COVID-19. Ngược lại, chúng ta cũng có thể quyết định con đường khác, để mặc thiên nhiên và cứ tiếp tục cuộc sống như không có gì đã và đang xẩy ra. Nếu chọn đường này, e rằng nhiều sự tách rời, nhiều sự chia ly vĩnh viễn rồi cũng xẩy ra. Sự tách rời nào có lý hơn, nhân tạo hay thiên tạo?

 



  

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Wall Street Journal hôm thứ Hai đưa tin Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấp phép cho bệnh nhân thứ hai tham gia thử nghiệm cấy chip não của Neuralink. Bệnh nhân đầu tiên của công ty công nghệ sinh học tiết lộ hồi đầu năm nay rằng hầu hết các sợi chỉ cấy ghép của anh đã mất liên lạc với não, làm giảm chức năng của con chip.
Xe điện Trung Quốc rẻ bằng 1/3 xe Mỹ sẽ gây kinh hoàng cho các hãng xe Mỹ, theo tin AP. Một chiếc xe điện nhỏ xíu, giá rẻ mang tên Seagull đã khiến các nhà sản xuất xe và chính trị gia Mỹ phải run sợ. Chiếc xe được hãng xe Trung Quốc BYD ra mắt vào năm ngoái, được bán với giá khoảng 12.000 USD ở Trung Quốc, nhưng nó lái tốt và được lắp ráp khéo léo, sánh ngang với những chiếc xe điện của Mỹ có giá cao gấp ba lần.
Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói rằng Tổng thống Joe Biden đang lên kế hoạch "đưa vào một số lượng lớn người Palestine từ Trung Đông và tái định cư họ vào các cộng đồng Mỹ." Một bản tin của CBS News dựa trên tài liệu chính phủ cho biết Biden đang xem xét việc tái định cư người Palestine "có thành viên gia đình trực tiếp là công dân hoặc cư dân cố định của Mỹ."
Một tuần sau ngày bạo loạn 6/1/2021, lá cờ ủng hộ Trump được treo trước nhà một Thẩm phán Tối cao, và bây giờ vị này chối không biết. Một tuần sau khi những người ủng hộ Donald Trump xông vào Điện Capitol, một số mang theo lá cờ Mỹ lộn ngược để đại diện cho phong trào "Ngăn chặn hành vi trộm cắp" ("Stop the Steal") cho rằng cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đã bị gian lận
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng Thống Nga Vladimir Putin hôm Thứ Năm lần lượt ký một tuyên bố chung về tăng cường hợp tác và quan hệ chiến lược giữa hai nước. Tại cuộc họp báo chung, ông Tập nhấn mạnh đến tầm quan trọng của mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hôm thứ Tư nhấn mạnh rằng TNK sẽ “tiếp tục sát cánh cùng Hamas, nhóm chiến đấu vì nền độc lập của chính vùng đất của mình”. Nguyên thủ quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố trong bài phát biểu tại cuộc họp của Đảng AK rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ phải chịu trách nhiệm về "nạn diệt chủng" ở Dải Gaza.
Putin tuần này thăm Trung Quốc, và dự kiến có thể thăm Việt Nam và Bắc Hàn. Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc trong tuần này, nhân chuyến công du nước ngoài đầu tiên trong nhiệm kỳ 6 năm mới của ông để nhấn mạnh mối quan hệ đối tác sâu sắc hơn với Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc.
TNS Graham trả lời: “Tại sao chúng ta lại thả hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki để kết thúc một cuộc chiến mà chúng ta không thể thua? Rõ ràng là các bạn không hiểu Israel đang phải đối mặt với điều gì. Vì vậy, khi một quốc gia chúng ta phải đối mặt với sự hủy diệt sau Trân Châu Cảng, chiến đấu với quân Đức và quân Nhật, chúng ta đã quyết định chấm dứt chiến tranh bằng cách ném bom Hiroshima và Nagasaki bằng vũ khí nguyên tử. Đó là quyết định đúng đắn. Hãy trao cho Israel những quả bom mà họ cần để kết thúc cuộc chiến mà họ không thể để thua và bom như thế sẽ để giảm thiểu thương vong."
Cựu phụ tá Bạch Ốc của Donald Trump, Cassidy Hutchinson, có thể rời bỏ Đảng Cộng hòa và sẽ bầu phiếu cho Joe Biden vào tháng 11. Hutchinson đã đưa ra nhận xét này trong một sự kiện tại Đại học Colorado Mesa hôm thứ Ba. Video đăng lên X hôm thứ Năm cho thấy Hutchinson đang phát biểu trước đám đông: “Trong đời tôi chưa bao giờ bỏ phiếu cho một đảng viên Đảng Dân chủ, nhưng tôi hoàn toàn sẽ cân nhắc bỏ phiếu cho Joe Biden vào tháng 11 sắp tới vì Biden sẽ không tìm cách tiêu diệt đất nước của chúng ta. Biden sẽ không tìm cách phá hủy Hiến pháp của chúng ta.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.