Hôm nay,  
Việt Báo Online

Về hai tiếng bậu qua

16/06/201905:05:00(Xem: 1920)
Về hai tiếng bậu qua

 

Về hai tiếng bậu qua
 

Nguyễn Văn Sâm

 

Trên mạng bỗng nhiên  thiên hạ bàn ngang tán dọc về chữ Bậu chữ Qua, thôi thì mình cũng bàn  qua chơi theo thiển ý.

Chữ Bậu: Tự điển Nguồn Gốc Tiếng Việt của BS Nguyễn Hy Vọng cho biết Người Nùng có tiếng bậu nghĩa là em, dùng trong cách nói thân mật. Người Thái có tiếng phậu cũng theo nghĩa tương tợ.

Tại sao người VN ở Miền Bắc không có tiếng bậu thân thương như ở Miền Nam?

Có lẽ tiếng phậu của Thái  vào ngôn ngữ của người Nùng rồi đứng đó không ảnh hưởng lên ngôn ngữ Viêt Nam. Còn tiếng Phậu theo người Miên, theo quân Xiêm La vào Miền Nam tạo thành tiếng bậu trong Nam Kỳ.

Người Nam thường nói bậu bạn, do đó bậu khi nhập tịch VN trở thành bạn, trong cách nói thân mật. Thân mật đến nỗi trở thành đồng nghĩa với em, với vợ. Người Nam cũng nói nó làm bạn với …. có nghĩa là cưới vợ lấy chồng với …. Văn thơ Nam Kỳ dùng chữ bậu chỉ người mình thương mến khi nói trực diện.

Dùng thét rồi người ta tưởng rằng bậu chỉ phái nữ, thiệt ra cũng được dung cho phái nam với nghĩa nguyên thủy là bạn là em với cách nói thân mật.

Xin đưa ra ba chữ bậu dùng trong tác phẩm Nôm thế kỷ 19 , cuốn truyện thơ Thạch Sanh Lý Thông.

  1. Khi Lý Thông gặp Thạnh Sanh lần đầu tiên, đã hỏi bằng tiếng bậu khi thấy anh chàng trẻ tuổi nầy quá nghèo khó:

Chẳng hay chú bậu ở đâu[1],

Áo quần chẳng có dãi dầu khá thương?

  1. Khi Lý Thông và mẹ anh ta cố tình dụ Thạnh Sanh bằng cảm tình mời mọc ăn uống để Thạch Sanh nhận lời  đi công việc thế cho mình:

Để phần cho bậu[2] một mâm,

Ở nhà thời mẹ với qua ăn rồi.’

  1. Khi Lý Thông kiếm được Thạch Sanh để nhờ em ta giúp mình đi tìm Công chúa thì cũng miệng lưởi đó:

Vội vàng mừng rỡ: ‘Em ta,

Ngày rày nhớ bậu, xót xa đoạn trường[3].

Với thời gian chữ bậu đã chuyển từ em, bạn, chỉ cả hai giới gái, trai dùng biểu lộ sự thân mật thành em gái thân yêu, thành ‘người yêu nhỏ’ quá hơn sự thân mật thường tình mà ta thấy nhan nhản trong ca dao, trong những lời tỏ tình của trai gái Nam Kỳ.

Chữ qua: Chữ qua  là tiếng biến âm từ tiếng quá (hóa) giọng Triều Châu của chữ ngã 我 (tôi). Dùng tiếng tôi, anh bình thường, người ta thấy không sang, không thân mật, và quan trọng nhứt là hơi mất tự nhiên nên người ta dùng tiếng qua.  Chuyện nầy cũng tương tợ như người Việt Nam thời trước hay dùng toi, moi (tutoyer) khi nói với bạn hay với cả người mình yêu khi mới bắt đầu làm tỉnh tấn công tình cảm người tình. Tuổi trẻ Việt Nam  có một chút học vấn khi bắt đầu tán tỉnh cũng thích dùng  hai từ me, you hơn là anh em, em anh. Chữ qua với nghĩa tôi anh thân mật cũng thấy trong văn chương thế kỷ 19, xin lại trích trong quyển Thạch Sanh Lý Thông .

Cũng là ba trường hợp.

  1. Lý Thông  dùng từ qua, xen kẻ với từ anh khi   mới bắt đầu làm thân với Thạch Sanh.                

                      Lý Thông thấy nói, sầu bi[4]:

Qua xin kết nghĩa vậy thì đệ huynh.

Lời thiệt anh đã trần tình,

Trước sau cặn kẽ phân minh mọi lời.’

  1. Lý Thông dùng từ qua để chứng tỏ mình lớn hơn, cao trọng hơn Thạch Sanh:

Qua thời vốn có một mình,

Mẹ thời già cả kết chưng bạn mày[5].

  1. Khi  Lý Thông dùng cặp bậu qua đi đôi rất nhuần nhuyễn biểu lộ sự thân mật, thương yêu  tuyệt đối thì Thạch Sanh đã mất cảnh giác. Đã quên sự thắc mắc lúc ban đầu khi tự hỏi tại sao họ lại đãi đằng mình thịnh soạn như vậy:

Để phần cho bậu[6] một mâm,

Ở nhà thời mẹ với qua ăn rồi.’

Tóm lại, qua chỉ là chữ tôi, anh, dùng thân mật. Ban đầu  dùng thiệt bình thường giữ bạn bè, sau đó biến thành tiếng của người yêu nói với người yêu, nó tha thiết biết bao như câu ca dao:

Bậu nói với qua bậu không bẻ mận hái đào.

(Vậy chớ?)

Mận đâu bậu bọc, đào nào bậu cầm tay.

Mận đào, bẻ mận hái đào là chỉ sự trăng gió hoa nguyệt, hẹn hò lang chạ của gái trai.

Hiểu câu ca dao trên theo cách xưa sẽ thấy mấy chữ bậu qua kia  diễn tả nỗi xót xa trùng trùng của người trai thốt ra câu  thống trách …

Nói chung hai tiếng bậu qua, một gia tài văn hóa đặc biệt của Nam Kỳ chẳng qua là tiếng nước ngoài du nhập rồi biến dạng. Điều nầy cũng thường thôi vì ngôn ngữ nói chung có tính cách giao lưu. Một từ khi ở nước này nó là một từ bình thường, khi đến nước khác nó mang thêm màu sắc nào đó tùy theo sự sử dụng của chủ mới.

Nguyễn Văn Sâm

Victorville, CA, June 15, 2019

 



[1] Chú bậu ở đâu 注倍唹: Chú em ở đâu? Chú bậu 注倍, tiếng gọi thân thương người nhỏ tuổi hoặc là người mình yêu dấu. Như từ em bậu trong ca dao.

[2] Để phần cho bậu một mâm 㡳分朱倍 蔑𣙺: Câu nói như là thương yêu tình nghĩa nhưng thực chất là dụ để đưa bậu倍 vô chỗ chết. Chữ bậu chỗ nầy rất hay.

[3] Ngày rày nhớ bậu xót xa đoạn trường 𣈜𣈙汝 倍咄車 段 膓: Lâu nay nhớ em lòng đau như cắt. Xạo hết chỗ nói. Làm gì có chuyện nhớ! Làm gì có chuyện xót xa! Bản Nôm viết trường 膓, ruột, bằng chữ đồng âm trường長, dài.

[4] Nghe nói, sầu bi 𠵌吶愁悲: Lý Thông nghe Thạch Sanh nói với vẽ bi quan như vậy thì (làm mặt) buồn.

[5] Kết chưng bạn mày : Kết bạn thân thiết, như từ kết nghĩa anh em. Từ chưng 徵không có vai trò gì đối với nhóm chữ nầy. Bạn mày 伴𠋥: Bạn thân thiết.

[6] Để phần cho bậu một mâm 㡳分朱倍 蔑𣙺: Câu nói như là thương yêu tình nghĩa nhưng thực chất là dụ để đưa bậu倍 vô chỗ chết. Chữ bậu chỗ nầy rất hay.



 

23/07/2019(Xem: 99)
Ông Ross Perot là doanh nhân Mỹ ra tranh cử TT Mỹ như một ứng viên độc lập năm 1992 và năm 1996. Ông là một trong ứng viên độc lập thành công nhất trong lịch sử Hoa kỳ.
22/07/2019(Xem: 363)
Mở đâu cuộc họp, LS Trịnh Hội, giám đốc điều hành của tổ chức VOICE đã trình bầy cũng như phân phát tận tay cho quý vị cử tọa, các tài liệu bao gồm những dữ kiện đòi hỏi, ảnh hưởng trực tiếp đến các chương trình định cư người Việt tỵ nạn
22/07/2019(Xem: 743)
Tôi không có duyên lắm với những người phụ nữ cầm bút, đặc biệt là những cô hay những bà làm thơ, kể cả Bà Huyện Thanh Quan. Vấn đề hoàn toàn chả phải vì lý do cá nhân, hay tư tiêng gì ráo. Điều không may chỉ vì tôi gặp nữ sỹ hơi quá sớm, thế thôi!
22/07/2019(Xem: 651)
Năm Kỷ Mão (1279), sau khi tiêu diệt xong triều đại Nam Tống, nhà Nguyên chuẩn bị mở rộng cuộc xâm lăng sang các nước Đại Việt, Chiêm Thành... Lúc bấy giờ một số tàn quân và dân chúng nước Nam Tống không chịu sống dưới sự cai trị của người Mông Cổ đã theo đường biển chạy ra các nước ngoài xin tị nạn.
22/07/2019(Xem: 262)
Uy Lĩnh xưng danh và kể lại những gian nan từ sau khi rời thành Troa. Trước tiên quân Uy Lĩnh cập bờ biển Thạch Các, tấn ông thành Ích Ma Rốt, qua ngày hôm sau bị dân Si Côn phản công dữ dội phải rút lui. Đoàn thuyền binh bị ngược gió băng qua mũi Ma Lê, sau chín ngày lênh đênh cập vào bến xứ Lô Tô Pha.
22/07/2019(Xem: 401)
Ông Nguyễn Phi Khanh thi đỗ Nhị Giáp Tiến sĩ . Khi Hồ Quí Ly cướp ngôi nhà Trần , ông ra làm quan dưới triều Hồ Hán Thương và được bổ nhiệm chức Hàn Lâm Học sĩ .
21/07/2019(Xem: 438)
muốn nguyện cầu thì phải làm sao, phải tạo nên phước đức rồi từ phước đức này chúng ta hồi hướng đến người thân yêu. Phước đức lớn lao là cúng dường lên Tăng Bảo trong mùa An Cư kiết hạ. Có phước thì mới chia phước cho người khác. Từ ý nghĩa này, người con Phật phát tâm cúng dường chư Tăng cầu phước trong mùa lễ Vu Lan.
21/07/2019(Xem: 526)
Đây là số lượng thơ Nguyễn Lương Nhựt khá nhiều và hiếm đối với một bệnh nhân tâm thần phân liệt làm thơ ở Việt Nam (trường hợp nhà thơ Bùi Giáng và nhà văn Nguiễn Ngu Í thì khác: Hai vị nầy vào bệnh viện tâm thần rất ít, chỉ ở ngoài làm việc, sáng tác, rong chơi...)
21/07/2019(Xem: 309)
cơ thể và đầu óc ông phải chịu đựng những cơn đau đớn hành hạ khốc liệt khi lên cơn, trải qua biết bao năm tháng kéo dài, từ nhẹ đến nặng, từ thuyên giảm tưởng dứt bệnh đến tái phát nặng nề, phải nằm viện tính ra hơn 6 năm trong bệnh viện tâm thần. Người thi sĩ chỉ còn một hy vọng duy nhất và mãnh liệt nhất là “làm thơ” và xem đây là liều thuốc bổ để chữa dứt bệnh tâm thần cho bản thân
21/07/2019(Xem: 334)
Mẹ Về Biển Đông (MVBĐ) là trường ca duy nhất của Du Tử Lê, hình như cũng là trường ca duy nhất viết về mẹ trong thơ Việt Nam cho đến nay. Thực ra giữa các nhà thơ cùng thời, anh là một trong những người nhắc đến mẹ nhiều
21/07/2019(Xem: 479)
Nếu nhìn bằng tà kiến, tức chỉ quan tâm đến cái Tôi, Cái Tôi Thích và Cái Tôi Đúng… thì sáu tỉ người trên trái đất này đều đáng ghét và là kẻ thù của chúng ta... Nếu nhìn bằng chánh kiến tức thấy Cái Tôi này vô thường và giả dối… thì sáu tỉ người trên trái đất này là bạn của ta. Phật Giáo với chánh kiến, không nhìn thấy ai là kẻ thù, mà chỉ nhìn thấy chúng sinh từ vô lượng kiếp đầy dẫy khổ đau và cần cứu độ.
21/07/2019(Xem: 558)
Trên con đường từ Hà Nội đi Phả Lại, thân xe vặn vẹo nhiều hay ít, âm thanh cút kít phát ra lớn hay nhỏ là do diện tích và chiều sâu của từng ổ gà và chiều dài của từng đoạn đường đang được sửa chữa. Để sửa chữa, mấy bác phu làm đường gánh từng gánh đá hoặc đất rải lên mặt đường
21/07/2019(Xem: 1676)
Kể trong Đêm nhạc 40 năm quốc tế cứu thuyền nhân Thứ Bảy 20/7/2019 tại Hội Trường Việt Báo, Westminster, Calif. Gia đình Phan Trung Kiên trên một chiếc ghe nhỏ với 24 người trên ghe (trong đó gia đình Kiên gồm 5 cha con) đã rời bãi biển Mỹ Khê (Đà Nẵng) vào khoảng 3 giờ sáng ngày 3 tháng 7 năm 1981
21/07/2019(Xem: 603)
Châu Ân Lai cùng với Hồ Chí Minh đến Moscow ngày 1-4-1954 để thảo luận lập trường của khối CS. Ông còn đến Moscow thêm hai lần (6-4 và 20-4) để tìm hiểu và dung hợp lập trường giữa hai nước CHNDTH và Liên Xô trước khi qua Genève. Trong các cuộc thảo luận giữa Châu Ân Lai với giới lãnh đạo Liên Xô, đều có Hồ Chí Minh tham dự.
21/07/2019(Xem: 1206)
Còn mấy hôm nữa về Việt Nam. Text hỏi người bạn ở Sài Gòn vừa mới ở Huế vô bây giờ là mùa sen phải không. Anh trả lời đúng rồi anh Q., lúc anh về chắc chắn là có sen tươi
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 07/2019, Microsoft đã công bố sẽ mở rộng quan hệ đối tác với công ty nghiên cứu trí tuệ nhân tạo OpenAI nhằm xây dựng nên công nghệ AI siêu điện điện toán cho nền tảng đám mây của mình. Mối quan hệ đối tác bao gồm cả hai lĩnh vực là công nghệ và tài chính, trong đó Microsoft sẽ đầu tư 1 tỷ USD vào OpenAI
Khoảng cuối tháng 07/2019, Google đã cấm CooTek, một công ty phát triển ứng dụng Trung Quốc, xuất hiện trên Play Store và nền tảng quảng cáo do vi phạm chính sách kiếm tiền và quảng cáo của hãng.
Xe buýt lai xe điện của Trung Quốc có tên ART (Autonomous Rail Rapid Trans). Sự độc đáo của nó không chỉ đến từ việc kết hợp công năng của xe buýt và tàu điện mà ở việc nó có thể chạy trên một đường ray ảo. Xe có thể nhận diện vị trí đường ray nhờ hệ thống camera và cảm biến. Nhờ đó, xe sẽ luôn đi vào đúng phần đường của mình mà không lo chệch sang các làn đường khác.
Còn được biết đến với tên gọi M82, Thiên hà Xì Gà đã bị khuấy động bởi một đường chuyền gần thiên hà xoắn ốc lớn M81.
Khoảng cuối tháng 07/2019, theo báo cáo mới từ Wall Street Journal, Apple sắp hoàn tất thỏa thuận mua lại mảng phát triển modem smartphone của Intel với mức giá 1 tỷ USD. Theo đó, thương vụ có thể được thông báo vào đầu tháng 08/2019
Khoảng cuối tháng 07/2019, một số nguồn tin cho biết, Microsoft sẽ đóng cửa SMS Connect, tính năng gửi và nhận tin nhắn SMS từ điện thoại Android trên ứng dụng Skype. Tính năng sẽ chính thức đóng cửa sau ngày 30/08/2019 và Microsoft sẽ chuyển người dùng sang sử dụng ứng dụng YourPhone được xây dựng đã khá lâu.
Khoảng cuối tháng 07/2019, Tổng cục An ninh Liên bang Nga (FSB) đã bị hacker tấn công, làm lộ 7.5 terabyte dữ liệu về các dự án bí mật. Đây có thể là vụ làm lộ dữ liệu lớn nhất trong lịch sử tình báo Nga.
Khoảng cuối tháng 07/2019, giám đốc tài chính của Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) cho biết, hãng sẽ bắt đầu sản xuất chip xử lý A14 trên tiến trình 5nm cho iPhone và iPad vào đầu năm 2020.
Năm 2005, Apple đã liên lạc với Qualcomm với tư cách là nhà cung cấp tiềm năng cho chip modem trong mẫu iPhone đầu tiên. Phản ứng của Qualcomm khi đó khá "bất thường". Công ty gửi lại một lá thư yêu cầu Apple ký thỏa thuận cấp phép bằng sáng chế trước khi Qualcomm xem xét việc cung cấp chip
Tháng 07/2019, một năm sau sự kiện tàu không gian đầu tiên của Trung Quốc Tiangong-1 mất kiểm soát và rớt xuống Thái Bình Dương, họ cũng đã cho Tiangong-2 rời khỏi quỹ đạo bay và đáp xuống Trái Đất. Tiangong-2 đi vào tầng khí quyển và bốc cháy bên trên Nam Thái Bình Dương vào ngày 19/07/2019.
Đi tàu xe, máy bay thì không được nói điều xui rủi! Điều này đã là luật bất thành văn vì mọi người ai cũng cầu mong một chuyến đi bình an và suôn sẻ. Nhưng một hãng hàng không lớn đã phải đăng đàn xin lỗi vì "Chỉ ra ghế ngồi chỗ nào trên máy bay dễ chết nhất!"
Trong suốt cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đang diễn ra, không có nhiều đề cập về 5G, nhưng công nghệ 5G thật sự đóng vai trò quan trọng và tương lai của nó sẽ bị ảnh hưởng nhiều. 5G có ý nghĩa rất lớn với cả hai bên, Huawei nắm nhiều công nghệ tiên phong còn Tổng thống Trump muốn Mỹ dẫn đầu trong cuộc đua mới của nhân loại.
Khoảng giữa tháng 07/2019, ứng dụng FaceApp đang tạo nên một hiện tượng mới trên các trang mạng xã hội. FaceApp là ứng dụng chỉnh sửa và thêm bộ lọc hình ảnh, một tính năng mới của FaceApp được cập nhật cho phép người dùng biến đổi gương mặt của mình trẻ hơn hoặc già đi vài chục tuổi
Khoảng giữa tháng 07/2019, trong phần hỏi đáp Giz Asks, Gizmodo đã phỏng vấn một cách cặn kẽ các nhà thiên văn học về việc hủy diệt “vệ tinh” của Trái Đất. Dù ý tưởng phá hủy Mặt Trăng đã tồn tại trong khoa học viễn tưởng từ lâu, nó đáng được hiểu rằng việc gì sẽ thực sự xảy ra nếu viễn cảnh trở thành sự thật.
Khoảng giữa tháng 07/2019, màn đêm yên tĩnh của miền Nam Texas bị khuấy động bởi tiếng gầm rú: SpaceX đang tiến hành thử nghiệm động cơ tên lửa Raptor. Tuy nhiên, cuộc thử nghiệm không suôn sẻ lắm, công ty đã tạo ra một quả cầu lửa khổng lồ nuốt trọn lấy cả con tàu vũ trụ lẫn động cơ đang gắn trên nó