Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thỏa Ước Paris và Đường Đi của Hoa Kỳ

08/06/201700:00:00(Xem: 7193)

Quyết định của Trump không bất ngờ, phản ứng của thiên hạ mới bất ngờ...

Sau nhiều đắn đo, hôm đầu tháng, Tổng thống Donald Trump quyết định triệt thoái khỏi Thỏa ước Paris mà Chính quyền Barack Obama đã ký kết ngày 12 Tháng 12 năm ngoái nhưng không đưa qua Thượng viện biểu quyết. Quyết định ấy khiến ông Trump bị nhiều nơi đả kích và trong nước Mỹ thì gây tranh luận về vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ. Thật ra, con đường lãnh đạo ấy không là đường thẳng và ta nên nhìn lại sự thể từ nhiều giác độ khác nhau trong lịch sử.

Từ thời lập quốc đến gần đây, Hoa Kỳ luôn luôn nghi ngờ các định chế quốc tế vì cho rằng các định chế đó có thể hạn chế quyền lực hay quyền lợi của mình. Là một quốc gia dân chủ, cơ chế Lập pháp đại diện cho người dân có thể bác bỏ các đề nghị quốc tế bên Hành pháp.

Thí dụ như cuối Thế chiến I, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu chống Hòa ước Versailles do ba đồng minh là Anh, Pháp, Mỹ ký kết, và không phê chuẩn Công ước thành lập Hội Quốc Liên (League of Nations), tiền thân của tổ chức Liên Hiệp Quốc sau này. Bên trong Liên Hiệp Quốc, Hội đồng Bảo an cũng có thể bị tê liệt vì lá phiếu phủ quyết của một trong năm hội viên thường trực, là điều quốc gia sáng lập là Hoa Kỳ phần nào trù tính vì không muốn một tổ chức quốc tế hạn chế quyền lợi quốc gia.

Gần đây hơn, Nghị định thư Kyoto – tiền thân của Thỏa ước Paris ngày nay – cũng được Chính quyền Bill Clinton ký kết năm 1998 nhưng không được Thượng viện phê chuẩn và một năm sau khi nhậm chức, Tổng thống George W. Bush quyết định không chấp hành cam kết Kytoto. Năm 2000 Tổng thống Clinton cũng ký Thỏa ước Rome lập ra Tòa án Quốc tế (International Court of Justice) nhưng không được Quốc hội phê chuẩn và Hoa Kỳ vẫn không là thành viên của Tòa án này.

Trở lại chuyện ngày nay, Thỏa ước Paris do đại diện các nước soạn thảo sau nhiều năm đàm phán là văn kiện không thể áp dụng.

Các nước đã phê chuẩn thì mơ hồ cam kết tiết giảm lượng thán khí carbon dioxide, nhưng theo mức tự nguyện của từng nước mà không bị chế tài nếu vi phạm. Thỏa ước thiếu đặc tính cưỡng hành (binding), còn thua Nghị định thư Kyoto. Nói cách khác, đây là Thỏa ước vô quyền. Nhưng, Tổng thống Barack Obama vẫn ký trước khi mãn nhiệm mà không đưa qua Thượng viện biểu quyết và… vi phạm một quy định của chính Thỏa ước, là các thành viên phải chấp thuận (qua thủ tục phê chuẩn).

Những người chống quyết định của ông Trump đưa ra nhiều luận cứ hơi lạ, mà đáng tìm hiểu.

Trong Thỏa ước Paris, Chính quyền Obama cam kết là tới năm 2025 Hoa Kỳ sẽ giảm lượng khí thải khoảng 26-28% so với mức của năm 2005. Đây không là điều bất khả vì nếu các doanh nghiệp liên can, các tiểu bang sản xuất và chính cử tri muốn giảm lượng thán khí thì sẽ bố trí hệ thống sản xuất, ban hành luật lệ áp dụng và người dân sẽ bầu cho các đại diện để thực hiện điều này. Tiến trình tự do của thể chế dân chủ cho phép người ta cải thiện sinh hoạt nhờ sự đồng thuận. Các quốc gia khác cũng vậy, nếu họ có dân chủ.

Tại Hoa Kỳ, nhiều tổ hợp năng lượng như Exxon, Chevron hay BP đã thấy vậy và tiến hành cải cách. Giới bảo vệ môi sinh hay cánh tả có chủ trương can thiệp quốc tế công kích ông Trump bằng cách viện dẫn hậu thuẫn của các tập đoàn dầu khí đó là điều hơi lạ - mà họ chẳng thấy là kỳ!

Những người triệt để nhất thì đả kích Tổng thống Trump là làm biến đổi nhiệt độ và hủy hoại địa cầu. Hiện tượng nhiệt hóa quả là một vấn đề nghiêm trọng và đáng quan tâm. Nhưng đòi giải quyết mối nguy này bằng một văn kiện vô quyền thì có lẽ người ta tin vào cõi ảo.

Một số người khác thì đem Trung Cộng ra dọa: ông Trump tạo khoảng trống cho Bắc Kinh lãnh đạo trật tự thế giới nhất là sau khi Tập Cận Bình phô trương tiềm năng của Sáng Kiến Đái Lộ (Con Đương Tơ Lụa Mới), ra sức quân sự hóa vùng biển Đông Nam Á và sản xuất thêm hàng không mẫu hạm. Thực tế thì chưa ai biết Trung Cộng sẽ hoàn thành Sáng Kiến Đái Lộ ra sao, với bao nhiêu tiền, và làm sao giải quyết nạn ô nhiễm môi sinh quá nặng trong lãnh thổ.

Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới trong một lãnh vực là hủy hoại môi trường sinh sống và chỉ có hai hàng không mẫu hạm khá tồi so với 11 đơn vị của Mỹ. Dưới sự lãnh đạo của Donald Trump, Hoa Kỳ có thể thua kém nghệ thuật tuyên truyền về thế lực của mình. Nhưng thực lực thật ra quan trọng hơn thế lực trên mặt báo hay màn ảnh.

Nói đến thực lực, truyền thông than vãn về sự thoái vị của nước Mỹ nhưng coi mối nguy của Cộng sản Bắc Hàn như một thách đố cho cá nhân ông Trump. Thật ra, Hoa Kỳ là siêu cường đang ráo riết đối phó với mối nguy đó, đang lãnh đạo việc chiến đấu và tiêu diệt tổ chức xưng danh Nhà Nước Hồi Giáo. Binh lính Mỹ đang hiện diện tại Đông Á và Tây Âu - để bảo vệ nước khác. Hoa Kỳ cũng đóng góp nhiều nhất cho Minh ước NATO và tiết giảm khí thải bằng những cải tiến thường trực.

Nhìn trên toàn cảnh, người ta có thể lo ngại rằng Chính quyền Trump phân vân giữa hai ngả. Một là chủ trương Nước Mỹ Trên Hết mà ông đã hứa hẹn khi tranh cử. Hai là chủ trương hợp tác quốc tế có chọn lọc mà ông áp dụng khi cầm quyền. Báo chí thổi phồng mâu thuẫn đó qua lập trường đối nghịch của Cố vấn Steve Bannon với hai Tổng trưởng Ngọai giao và Quốc phòng là Rex Tillerson và Jim Mattis. Việc triệt thoái khỏi Hiệp ước TPP và Thỏa ước Paris được suy diễn như sự thắng thế của chủ trương Nước Mỹ Trên Hết. Mối quan ngại đó quả là có thật. Nhưng, các quốc gia đối thủ của Hoa Kỳ lại quan ngại điều khác: chẳng biết Mỹ muốn làm gì vì nay thì nói này mai lại nói khác và nhiều khi ra đòn mà chẳng nói trước!

Riêng người viết này thì lo ngại trò chơi Twitter của một người lãnh đạo cứ tản lực về chuyện lặt vặt!

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Những năm gần đây sự việc Trung Quốc chiếm đảo, vét cát dưới đáy biển xây dựng căn cứ quân sự, xây phi trường, đặt tên lửa tại biển Đông khiến người ta vô tâm quên mất rằng cánh tay dài của Đại Hán đã vươn qua biển thò đến tận Phnom Penh tự thuở nào. Dưới mắt nhiều quan sát viên quốc tế thì Campuchia ngày nay là một tỉnh của Trung Quốc, và Thủ tướng Hun Sen là một bí thư tỉnh ủy của Đảng Cộng sản Trung Quốc, không hơn không kém.Trung Quốc thiết lập căn cứ quân sự trên đất Campuchia là mối đe dọa nghiêm trọng cho các quốc gia khác trong vùng Đông Nam Á, và Hoa Kỳ chắc chắn không thể không nhận ra hiểm họa to lớn đó. Trong buổi tường trình lên Ủy ban Tình báo Thượng viện Hoa Kỳ hôm tháng Giêng năm 2019, Giám đốc Sở Tình báo Quốc gia, lúc đó là ông Dan Coats, đã cảnh báo rằng “Campuchia đang có nguy cơ biến thành một quốc gia độc tài, và điều đó sẽ mở đường cho Trung Quốc thiết lập các căn cứ quân sự trên miền đất ấy.”
Ngày 22 tháng 6 năm 2020, dự luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông được đưa ra tại quốc hội của Đảng Cộng Sản Trung Hoa để thông qua, và đêm 30 tháng 6 rạng sáng ngày 1 tháng 7, 2020, sau một phiên họp kín của Ủy Ban Thường Vụ Đại Biểu Nhân Dân (mà thế giới gọi là quốc hội bù nhìn tại Bắc Kinh) dự luật này đã trở thành luật. Ngày mà Luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông này ra đời cũng trùng ngày mà Hồng Kông được trao trả lại cho China 23 năm trước 01-07-1997 theo thể chế “một nước hai chế độ” (one country two systems). Theo đó Hồng Kông vẫn còn quyền tự trị trong 50 năm từ 1997 đến 2047, và trên lý thuyết Hồng Kông chỉ lệ thuộc vào Bắc Kinh về quân sự và ngoại giao mà thôi.
“Ngày 11/07/1995: Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa 2 nước.” Với quyết định lịch sử này, Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng sản đã ghi dấu “gác lại qúa khứ, hướng tới tương lai” được 25 năm vào ngày 11/07/2020. Nhưng thời gian ¼ Thế kỷ bang giao Mỹ-Việt đã đem lại những bài học nào cho hai nước cựu thù, hay Mỹ và Việt Nam Cộng sản vẫn còn những cách biệt không hàn gắn được ?
Trước 1975, ở bùng binh ngã Sáu (kế góc đường Gia Long và Lê Văn Duyệt) có cái biển nhỏ xíu xiu: Sài Gòn – Nam Vang 280 KM. Mỗi lần đi ngang qua đây, tôi đều nhớ đến cái câu ca dao mà mình được nghe từ thưở ấu thơ: Nam Vang đi dễ khó về… Bây giờ thì đi hay về từ Cambodia đều dễ ợt nhưng gần như không còn ma nào muốn hẻo lánh tới cái Xứ Chùa Tháp nghèo nàn này nữa. Cũng nhếch nhác ngột ngạt thấy bà luôn, ai mà tới đó làm chi… cho má nó khi. Thời buổi này phải đi Sing mới đã, dù qua đây rất khó và về thì cũng vậy – cũng chả dễ dàng gì.
Càng gần ngày tranh cử, càng nhiều người biểu lộ yêu mến Tổng thống Donald Trump và ngược lại cũng lắm người bày tỏ chán ghét ông Trump. Có những người ghét ông chỉ vì họ yêu chủ nghĩa xã hội, yêu chủ nghĩa vô chính phủ, lợi dụng cơ hội ông George Floyd bị cảnh sát đè cổ chết đã chiếm khu Capitol Hill, nội đô Seattle, tiểu bang Washington, trong suốt ba tuần trước khi bị giải tán. Nhân 244 năm người Mỹ giành được độc lập từ Anh Quốc, và sau biến cố George Floyd, thử xem nền dân chủ và chính trị Hoa Kỳ sẽ chuyển đổi ra sao?
Tôi có dịp sống qua nhiều nơi và nhận thấy là không nơi đâu mà những từ ngữ “tổ quốc,” “quê hương,” “dân tộc” … được nhắc đến thường xuyên – như ở xứ sở của mình: tổ quốc trên hết, tổ quốc muôn năm, tổ quốc anh hùng, tổ quốc thiêng liêng, tổ quốc bất diệt, tổ quốc muôn đời, tổ quốc thân yêu, tổ quốc trong tim … “Quê hương” và “dân tộc” cũng thế, cũng: vùng dậy, quật khởi, anh dũng, kiên cường, bất khuất, thiêng liêng, hùng tráng, yêu dấu, mến thương …
Nhà xuất bản sách của Bolton, chắc sẽ nhận được khoản thu nhập lớn. Riêng Bolton, chưa chắc đã giữ được hai triệu đô la nhuận bút, nếu bị thua kiện vì đã không tôn trọng một số hạn chế trong quy định dành cho viên chức chính quyền viết sách sau khi rời chức vụ. Điều này đã có nhiều tiền lệ. Là một luật gia, chắc chắn Bolton phải biết. Quyết định làm một việc hệ trọng, có ảnh hưởng tới đại sự, mà không nắm chắc về kết quả tài chính, không phải là người hành động vì tiền. Hơn nữa, nếu hồi ký của Bolton có thể giúp nhiều người tỉnh ngộ, nhìn ra sự thật trước tình hình đất nước nhiễu nhương, thì cũng có thể coi việc làm của ông là thái độ can đảm, được thúc đẩy bởi lòng yêu nước. Không nên vội vàng lên án Bolton, khi ông từ chối ra làm chứng trước Hạ Viện, nếu không bị bắt buộc. Nếu có lệnh triệu tập, ông đã tuân theo. Không có lệnh, ông không ra, vì thừa biết, với thành phần nghị sĩ Cộng Hòa hiện tại, dù ra làm chứng, ông cũng chẳng thay đổi được gì. Dân Biểu Schiff nói: “John Bolton,
Thưở sinh thời – khi vui miệng – có lần soạn giả Nguyễn Phương đã kể lại lúc đưa đám cô Năm Phỉ, và chuyện ông Chín Trích đập vỡ cây đàn: “Ngày cô Năm Phỉ mất, người đến viếng tang nghe nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên tiếp bên quan tài… Ông vừa đờn vừa khóc. Đến lúc động quan, trước khi đạo tỳ đến làm lễ di quan, nhạc sĩ Chín Trích đến lậy lần chót, ông khóc lớn:’ Cô Năm đã mất rồi, từ nay Chín Trích sẽ không còn đờn cho ai ca nữa…’ Nói xong ông đập vỡ cây đờn trước quan tài người quá cố. “Việc xảy quá đột ngột và trong hoàn cảnh bi thương của kẻ còn đang khóc thương người mất, mọi người im lặng chia sẻ nỗi đau của gia đình người quá cố và của nhạc sĩ Chín Trích. Khi hạ huyệt thì người nhà của cô Năm Phỉ chôn luôn cây đàn gãy của nhạc sĩ Chín Trích xuống mộ phần của cô Năm Phỉ.” (Thời Báo USA, số 321, 18/02/2011, trang 67)
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.