Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Trần Trọng Khiêm

19/04/201600:01:00(Xem: 7560)
TRẦN TRỌNG KHIÊM
 (1821 - 1866)
.
Trần Trọng Khiêm quê làng Xuân Lũng, huyện Sơn Vi (nay Lâm Thao) Phú Thọ, ông là em của nhà nho Trần Mạnh. .
.
    Vợ ông là người người họ Lê, xinh đẹp nết na nên từ lúc bà chưa có chồng, Cai tổng tại địa phương theo tán tỉnh và cầu hôn nhưng bà từ chối. Năm 1843, Cai tổng nhân lúc ông đi buôn bán gỗ ở Hưng Yên, lẻn đến cưỡng hiếp bà, bà cự tuyệt, tên Cai tổng si tình giết bà chết. Ông nghe hung tin, tức tốc trở về nhà giết chết tên Cai tổng để trả thù cho hiền thê. 
.
    Sau đấy, ông rời nhà đến Phố Hiến làm thuỷ thủ cho tàu buôn, đã sống qua các nơi: Hồng Kông, Hà Lan, Anh quốc... ông thông minh nên học được ngôn ngữ ở các nơi này. 
     Đến năm 1849, ông đến thành phố New Orleans, Hoa Kỳ. Ông là người Việt đến Mỹ đầu tiên (24 năm sau, Bùi Viện đến Mỹ vào cuối năm 1873)
.
    Ông cải dạng là người Tàu tên là Lê Kim và đi đào vàng ở California để bán kiếm sống, do người Canada tên là Mark lập ra nhóm này. Đào vàng phải sống cảnh xô bồ, nên vài năm sau ông đến làm nhân viên cho các tờ báo Alta California, Morning Post và làm biên tập viên tờ Daily Evening tại California. Ông thường viết về cuộc sống đầy gian nguy của những người tìm vàng ở California mà thời đó người bản xứ gọi là “Wild West” (miền Tây hoang dã). 
.
    Lúc ở San Francisco, ông gặp vị tướng Mỹ là John A. Sutter, hai người trở nên thân thiện. Tướng Sutter là người có công khai phá thị trấn San Francisco. 
.
Sống xa quê, ông nhớ nhung cố quốc muốn trở về Việt Nam. Ông lên tàu sang Hương Cảng, rồi tạm nhập tịch Trung Hoa để về Việt Nam được dễ dàng. Năm 1854, ông về nước nhưng đến Định Tường để che mắt Pháp và khai hoang lập nghiệp với thân phận là một người Minh Hương. Ông đã đứng ra khai khẩn lập nên làng Hòa An thuộc phủ Tân Thành, Định Tường (nay tỉnh Đồng Tháp). Nơi đây, ông tục huyền với người phụ nữ họ Phan và sinh được hai người con trai, đặt tên là LêXuân Lãm và Lê Xuân Lương (lấy tên đệm là Xuân để tưởng nhớ quê cũ của ông là làng Xuân Lũng).

.
Năm 1864, quân Pháp đã chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, lại còn mở các cuộc tấn công ba tỉnh miền Tây còn lại. Quyết tâm ngăn quân xâm lược, ông tham gia vào lực lượng chống Pháp của Võ Duy Dương (1827-1866). Tại đây, ông đã vẽ kiểu đồn bót mà ông học được ở Mỹ, cho nghĩa quân xây đồn ở Đồng Tháp để chống Pháp gọi là đồn Suter. 
.
Sau đó, ông chỉ huy một cánh quân đánh với quân Pháp nhiều trận ác liệt ở Mỹ Trà (nay Cao Lãnh), Cái Bè, Cai Lậy. Năm 1866, tướng Pháp là De Lagrandière đem quân đánh ác liệt, đồn quân do Trần Trọng Khiêm trấn thủ bị thất thủ. 
.
    Ông khuyên nghĩa quân tạm rời đồn để tiếp tục kháng chiến và nhắn vợ cố gắng nuôi con và con ông không được làm tay sai cho thực dân Pháp, rồi ông không để cho giặc bắt đã tuẫn tiết tại trận, năm ấy ông 45 tuổi.
.
Sau đó, thi hài ông được Nghĩa quân chôn cất tại Gò Tháp (nay thuộc huyện Tháp Mười, Đồng Tháp). Sĩ phu thời ấy cảm phục ông đã “vì nước quên mình”, nên làm câu đối khắc trên mộ ông: 
.
“Lòng trời không tựa, tấm gương tiết nghĩa vì nước hy sinh. 
Chính khí nêu cao, tinh thần Hùng Nhị còn truyền hậu thế”. 
(Hùng Nhị: Có thể là “núi Hùng Sơn nơi đền Hùng, tỉnh Phú Thọ và sông Nhị Hà ở vùng Hà Nội, miền Bắc Việt Nam).     
.
     Cuộc đời phiêu lưu và bi hùng của Trần Trọng Khiêm đã được hai nhà văn Việt và Pháp, dựa vào đấy và hư cấu thêm trở thành hai cuốn tiểu thuyết nổi tiếng: - ---- Tiếng Việt nhan đề: “Con đường thiên lý” của Nguyễn Hiến Lê, nhà xuất bản Văn Nghệ, năm 1987. 
- Tiếng Pháp nhan đề: “La rueé vers l’or” (Đổ xô đi tìm vàng) của Rene Lefebre, nhà xuất bản Dumas, Lyon, năm 1937, nhân vật chính là Lee Kim.
.
Cảm mộ: Trần Trọng Khiêm 
 .
Trần Trọng Khiêm, son sắt nước nhà! 
Hiền thê chết thảm, khó lơ là!
Diệt trừ Cai tổng, tên dâm dật  
Tạm biệt quê hương, dạ xót xa! 
Lo lắng giống nòi, lo cố quốc
Nhớ nhung làng xóm, nhớ sơn hà!
Giữ gìn non nước, ngăn ngừa Pháp
Quyết chí vẫy vùng, tâm thiết tha! 
.
Nguyễn Lộc Yên

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Thứ Bảy 24/2/2024 đánh dấu hai năm kể từ khi Nga phát động cuộc chiến tranh xâm lược toàn diện nước Ukraine. Cuộc xung đột đang lâm vào tình trạng bế tắc và ngày càng tàn khốc. Nhân dịp này ông Nick Schifrin, một phát thanh viên của kênh truyền hình PBS, đã tổ chức một buổi thảo luận bàn tròn về hiện tình của cuộc chiến, nó có thể đi đến đâu và chính sách của Hoa Kỳ đối với Ukraine sẽ ra sao. Hiện diện trong buổi thảo luận có các ông Michael Kofman, John Mearsheimer và bà Rebeccah Heinrichs...
Đôi lời từ tác giả: “Sẽ có nhiều người không thích bài viết này. Họ sẽ cảm thấy bị công kích và rằng thật bất công. Phản ứng càng mạnh mẽ càng cho thấy nỗi sợ hãi về chủng tộc đã cắm rễ sâu vào nền chính trị Hoa Kỳ, và sẽ tồn tại mãi.” Tầm quan trọng của vấn đề chủng tộc trong nền chính trị của chúng ta được thể hiện rõ ràng qua chiến dịch tranh cử tổng thống hiện tại. Khẩu hiệu (slogan) đình đám nhất là từ chiến dịch tranh cử của Donald Trump: “MAGA” – Make America Great Again (Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại). Ý của slogan này là Hoa Kỳ đã từng rất vĩ đại, nhưng đã và đang đánh mất hào quang của mình.
Sau 11 năm chống Tham nhũng (2013-2024) nhưng Tham nhũng cứ trơ ra cười vào mũi Đảng là tại sao?
Thời gian gần đây, những người thương vay khóc mướn ở Việt Nam thường đem vấn đề Chủ nghĩa Xã hội và đảng có quyền một mình lãnh đạo ra hù họa dư luận. Tuy nhiên, càng vênh váo và cù nhầy bao nhiêu lại càng lâm vào thế bí. Những bài viết không trả lời được câu hỏi: Ai đã trao quyền lãnh đạo cho Đảng, và tại sao Đảng sợ Dân chủ đến thế?
Cận Tết năm Thìn, Marianne Brown (Guardian Weekly) có bài “Vietnam’s parents want a dragon son.” Trời! Tưởng gì, chớ cả Tầu lẫn Ta ai mà không muốn có con trai tuổi Rồng. Nhâm Thìn, tất nhiên, lại càng bảnh dữ nữa. Nam nhâm nữ quí thì sang mà lị. Theo tuviso.com: “Tuổi Nhâm Thìn có nhiều hy vọng tốt đẹp về vấn đề tình duyên và tương lai về cuộc sống, có phần tốt đẹp về tình cảm và tài lộc, vào trung vận và hậu vận thì được nhiều tốt đẹp về hạnh phúc, công danh có phần lên cao.”
Một quan điểm lạc quan đang dấy lên trong hàng ngũ Lãnh đạo đảng CSVN khi bước vào năm 2024, nhưng thực tế tiềm ẩn những khó khăn chưa lường trước được...
Nếu Donald Trump giành lại được Nhà Trắng vào tháng 11, năm nay có thể đánh dấu một bước ngoặt đối với quyền lực của Mỹ. Cuối cùng, nỗi sợ hãi về tình trạng suy tàn đã khiến cho người Mỹ bận tâm kể từ thời thuộc địa sẽ được biện minh. Hầu hết người Mỹ tin rằng, Hoa Kỳ trong tình trạng suy tàn, Donald Trump tuyên bố rằng ông có thể “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”. Nhưng tiền đề của Trump đơn giản là sai, và các biện pháp trị liệu được ông đề xuất đặt ra mối đe dọa lớn nhất đối với nước Mỹ.
Đảng CSVN hay nói “Trí thức là “nguyên khí của quốc gia”, làm hưng thịnh đất nước, rạng rỡ dân tộc*; “Trí thức là vốn liếng quý báu của Dân tộc”; hay “Thanh niên là rường cột của nước nhà” , nhưng tại sao nhiều người vẫn ngại đứng vào hàng ngũ đảng? Lý do vì đảng chỉ muốn gom Trí thức và Thanh niên “vào chung một rọ để nắm tóc”...
Tây Bắc hay Tây Nguyên thì cũng chừng đó vấn đề thôi: đất đai, tôn giáo, chủng tộc… Cả ba đều bị nhũng nhiễu, lũng đoạn tới cùng, và bị áp chế dã man tàn bạo. Ở đâu giới quan chức cũng đều được dung dưỡng, bao che để tiếp tục lộng quyền (thay vì xét sử) nên bi kịch của Tây Nguyên (nói riêng) và Cao Nguyên (nói chung) e sẽ còn dài, nếu chế độ toàn trị hiện hành vẫn còn tồn tại...
Bữa rồi, nhà thơ Inra Sara tâm sự: “Non 30 năm sống đất Sài Gòn, tôi gặp vô số người được cho là thành công, thuộc nhiều ngành nghề, đủ lứa tuổi, thành phần. Lạ, nhìn sâu vào mắt họ, cứ ẩn hiện sự bất an, lo âu.” “Bất an” có lẽ không chỉ là tâm trạng của người Sài Gòn mà dường như là tâm cảm chung của toàn dân Việt – không phân biệt chủng tộc, giới tính hay giai cấp nào ráo trọi – nhất là những kẻ sắp từ giã cõi trần. Di Cảo của Chế Lan Viên và di bút (Đi Tìm Cái Tôi Đã Mất) của Nguyễn Khải, theo nhận xét của nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn, chỉ là những tác phẩm “cốt để xếp hàng cả hai cửa. Cửa cũ, các ông chẳng bao giờ từ. Còn nếu tình hình khác đi, có sự đánh giá khác đi, các ông đã có sẵn cục gạch của mình ở bên cửa mới (bạn đọc có sống ở Hà Nội thời bao cấp hẳn nhớ tâm trạng mỗi lần đi xếp hàng và không sao quên được những cục gạch mà có lần nào đó mình đã sử dụng).”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.