Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Trần Trọng Khiêm

19/04/201600:01:00(Xem: 7737)
TRẦN TRỌNG KHIÊM
 (1821 - 1866)
.
Trần Trọng Khiêm quê làng Xuân Lũng, huyện Sơn Vi (nay Lâm Thao) Phú Thọ, ông là em của nhà nho Trần Mạnh. .
.
    Vợ ông là người người họ Lê, xinh đẹp nết na nên từ lúc bà chưa có chồng, Cai tổng tại địa phương theo tán tỉnh và cầu hôn nhưng bà từ chối. Năm 1843, Cai tổng nhân lúc ông đi buôn bán gỗ ở Hưng Yên, lẻn đến cưỡng hiếp bà, bà cự tuyệt, tên Cai tổng si tình giết bà chết. Ông nghe hung tin, tức tốc trở về nhà giết chết tên Cai tổng để trả thù cho hiền thê. 
.
    Sau đấy, ông rời nhà đến Phố Hiến làm thuỷ thủ cho tàu buôn, đã sống qua các nơi: Hồng Kông, Hà Lan, Anh quốc... ông thông minh nên học được ngôn ngữ ở các nơi này. 
     Đến năm 1849, ông đến thành phố New Orleans, Hoa Kỳ. Ông là người Việt đến Mỹ đầu tiên (24 năm sau, Bùi Viện đến Mỹ vào cuối năm 1873)
.
    Ông cải dạng là người Tàu tên là Lê Kim và đi đào vàng ở California để bán kiếm sống, do người Canada tên là Mark lập ra nhóm này. Đào vàng phải sống cảnh xô bồ, nên vài năm sau ông đến làm nhân viên cho các tờ báo Alta California, Morning Post và làm biên tập viên tờ Daily Evening tại California. Ông thường viết về cuộc sống đầy gian nguy của những người tìm vàng ở California mà thời đó người bản xứ gọi là “Wild West” (miền Tây hoang dã). 
.
    Lúc ở San Francisco, ông gặp vị tướng Mỹ là John A. Sutter, hai người trở nên thân thiện. Tướng Sutter là người có công khai phá thị trấn San Francisco. 
.
Sống xa quê, ông nhớ nhung cố quốc muốn trở về Việt Nam. Ông lên tàu sang Hương Cảng, rồi tạm nhập tịch Trung Hoa để về Việt Nam được dễ dàng. Năm 1854, ông về nước nhưng đến Định Tường để che mắt Pháp và khai hoang lập nghiệp với thân phận là một người Minh Hương. Ông đã đứng ra khai khẩn lập nên làng Hòa An thuộc phủ Tân Thành, Định Tường (nay tỉnh Đồng Tháp). Nơi đây, ông tục huyền với người phụ nữ họ Phan và sinh được hai người con trai, đặt tên là LêXuân Lãm và Lê Xuân Lương (lấy tên đệm là Xuân để tưởng nhớ quê cũ của ông là làng Xuân Lũng).

.
Năm 1864, quân Pháp đã chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, lại còn mở các cuộc tấn công ba tỉnh miền Tây còn lại. Quyết tâm ngăn quân xâm lược, ông tham gia vào lực lượng chống Pháp của Võ Duy Dương (1827-1866). Tại đây, ông đã vẽ kiểu đồn bót mà ông học được ở Mỹ, cho nghĩa quân xây đồn ở Đồng Tháp để chống Pháp gọi là đồn Suter. 
.
Sau đó, ông chỉ huy một cánh quân đánh với quân Pháp nhiều trận ác liệt ở Mỹ Trà (nay Cao Lãnh), Cái Bè, Cai Lậy. Năm 1866, tướng Pháp là De Lagrandière đem quân đánh ác liệt, đồn quân do Trần Trọng Khiêm trấn thủ bị thất thủ. 
.
    Ông khuyên nghĩa quân tạm rời đồn để tiếp tục kháng chiến và nhắn vợ cố gắng nuôi con và con ông không được làm tay sai cho thực dân Pháp, rồi ông không để cho giặc bắt đã tuẫn tiết tại trận, năm ấy ông 45 tuổi.
.
Sau đó, thi hài ông được Nghĩa quân chôn cất tại Gò Tháp (nay thuộc huyện Tháp Mười, Đồng Tháp). Sĩ phu thời ấy cảm phục ông đã “vì nước quên mình”, nên làm câu đối khắc trên mộ ông: 
.
“Lòng trời không tựa, tấm gương tiết nghĩa vì nước hy sinh. 
Chính khí nêu cao, tinh thần Hùng Nhị còn truyền hậu thế”. 
(Hùng Nhị: Có thể là “núi Hùng Sơn nơi đền Hùng, tỉnh Phú Thọ và sông Nhị Hà ở vùng Hà Nội, miền Bắc Việt Nam).     
.
     Cuộc đời phiêu lưu và bi hùng của Trần Trọng Khiêm đã được hai nhà văn Việt và Pháp, dựa vào đấy và hư cấu thêm trở thành hai cuốn tiểu thuyết nổi tiếng: - ---- Tiếng Việt nhan đề: “Con đường thiên lý” của Nguyễn Hiến Lê, nhà xuất bản Văn Nghệ, năm 1987. 
- Tiếng Pháp nhan đề: “La rueé vers l’or” (Đổ xô đi tìm vàng) của Rene Lefebre, nhà xuất bản Dumas, Lyon, năm 1937, nhân vật chính là Lee Kim.
.
Cảm mộ: Trần Trọng Khiêm 
 .
Trần Trọng Khiêm, son sắt nước nhà! 
Hiền thê chết thảm, khó lơ là!
Diệt trừ Cai tổng, tên dâm dật  
Tạm biệt quê hương, dạ xót xa! 
Lo lắng giống nòi, lo cố quốc
Nhớ nhung làng xóm, nhớ sơn hà!
Giữ gìn non nước, ngăn ngừa Pháp
Quyết chí vẫy vùng, tâm thiết tha! 
.
Nguyễn Lộc Yên

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
Ông Bill Burns, Trùm CIA, hôm 19/04/24, cảnh báo « Ukraine có thể thua cuộc chiến sanh tử với Poutine từ đây tới cuối năm ». Lời tuyên bố đưa ra trước hôm Hạ viện Huê kỳ biểu quyết có nên tháo khoán 61 tỷ USD để giúp Ukraine hay không? Nay thì Ukraine có 61 tỷ, và còn thêm phần viện trợ của Otan nữa, để tăng cường khả năng quân sự và cả kinh tế để đối đầu với Poutine. Vậy tới cuối năm, chiến tranh Ukraine sẽ kết thúc và thắng lợi sẽ ngả về phía Ukraine?
Thời gian còn làm Trung Sĩ Thông Dịch Viên trong Bộ Tư Lệnh Lục Quân Hoa Kỳ ở căn cứ Long Bình, Việt Nam vào năm 1969, trước khi tôi được chuyển sang phục vụ trong ngành phi hành của Không Quân Việt Nam Cộng Hòa, thì tôi có dịp tháp tùng phái đoàn Dân Sự Vụ (Civic Action) Lữ Đoàn 18 Quân Cảnh Hoa Kỳ (U.S. 18th Military Police Brigade) đi công tác ở Nhật Bản. Cũng trong chuyến công du này tôi đã phát hiện ra rằng, Nhật Bản là một quốc gia thực thi được chính sách phát triển kinh tế làm thịnh vượng cho toàn thể xã hội, và xóa bỏ được nhiều điều bất công...
Trong bất kỳ cuộc đấu tranh nào, cần phải phân loại, xác định rõ ràng các loại “địch” để tìm cách đối phó hoặc vận động gây cảm tình làm đồng minh, tùy loại địch. Mọi người thường nói, “biết địch biết ta, trăm trận trăm thắng” là vậy.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.