Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Trần Trọng Khiêm

19/04/201600:01:00(Xem: 5898)
TRẦN TRỌNG KHIÊM
 (1821 - 1866)
.
Trần Trọng Khiêm quê làng Xuân Lũng, huyện Sơn Vi (nay Lâm Thao) Phú Thọ, ông là em của nhà nho Trần Mạnh. .
.
    Vợ ông là người người họ Lê, xinh đẹp nết na nên từ lúc bà chưa có chồng, Cai tổng tại địa phương theo tán tỉnh và cầu hôn nhưng bà từ chối. Năm 1843, Cai tổng nhân lúc ông đi buôn bán gỗ ở Hưng Yên, lẻn đến cưỡng hiếp bà, bà cự tuyệt, tên Cai tổng si tình giết bà chết. Ông nghe hung tin, tức tốc trở về nhà giết chết tên Cai tổng để trả thù cho hiền thê. 
.
    Sau đấy, ông rời nhà đến Phố Hiến làm thuỷ thủ cho tàu buôn, đã sống qua các nơi: Hồng Kông, Hà Lan, Anh quốc... ông thông minh nên học được ngôn ngữ ở các nơi này. 
     Đến năm 1849, ông đến thành phố New Orleans, Hoa Kỳ. Ông là người Việt đến Mỹ đầu tiên (24 năm sau, Bùi Viện đến Mỹ vào cuối năm 1873)
.
    Ông cải dạng là người Tàu tên là Lê Kim và đi đào vàng ở California để bán kiếm sống, do người Canada tên là Mark lập ra nhóm này. Đào vàng phải sống cảnh xô bồ, nên vài năm sau ông đến làm nhân viên cho các tờ báo Alta California, Morning Post và làm biên tập viên tờ Daily Evening tại California. Ông thường viết về cuộc sống đầy gian nguy của những người tìm vàng ở California mà thời đó người bản xứ gọi là “Wild West” (miền Tây hoang dã). 
.
    Lúc ở San Francisco, ông gặp vị tướng Mỹ là John A. Sutter, hai người trở nên thân thiện. Tướng Sutter là người có công khai phá thị trấn San Francisco. 
.
Sống xa quê, ông nhớ nhung cố quốc muốn trở về Việt Nam. Ông lên tàu sang Hương Cảng, rồi tạm nhập tịch Trung Hoa để về Việt Nam được dễ dàng. Năm 1854, ông về nước nhưng đến Định Tường để che mắt Pháp và khai hoang lập nghiệp với thân phận là một người Minh Hương. Ông đã đứng ra khai khẩn lập nên làng Hòa An thuộc phủ Tân Thành, Định Tường (nay tỉnh Đồng Tháp). Nơi đây, ông tục huyền với người phụ nữ họ Phan và sinh được hai người con trai, đặt tên là LêXuân Lãm và Lê Xuân Lương (lấy tên đệm là Xuân để tưởng nhớ quê cũ của ông là làng Xuân Lũng).

.
Năm 1864, quân Pháp đã chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, lại còn mở các cuộc tấn công ba tỉnh miền Tây còn lại. Quyết tâm ngăn quân xâm lược, ông tham gia vào lực lượng chống Pháp của Võ Duy Dương (1827-1866). Tại đây, ông đã vẽ kiểu đồn bót mà ông học được ở Mỹ, cho nghĩa quân xây đồn ở Đồng Tháp để chống Pháp gọi là đồn Suter. 
.
Sau đó, ông chỉ huy một cánh quân đánh với quân Pháp nhiều trận ác liệt ở Mỹ Trà (nay Cao Lãnh), Cái Bè, Cai Lậy. Năm 1866, tướng Pháp là De Lagrandière đem quân đánh ác liệt, đồn quân do Trần Trọng Khiêm trấn thủ bị thất thủ. 
.
    Ông khuyên nghĩa quân tạm rời đồn để tiếp tục kháng chiến và nhắn vợ cố gắng nuôi con và con ông không được làm tay sai cho thực dân Pháp, rồi ông không để cho giặc bắt đã tuẫn tiết tại trận, năm ấy ông 45 tuổi.
.
Sau đó, thi hài ông được Nghĩa quân chôn cất tại Gò Tháp (nay thuộc huyện Tháp Mười, Đồng Tháp). Sĩ phu thời ấy cảm phục ông đã “vì nước quên mình”, nên làm câu đối khắc trên mộ ông: 
.
“Lòng trời không tựa, tấm gương tiết nghĩa vì nước hy sinh. 
Chính khí nêu cao, tinh thần Hùng Nhị còn truyền hậu thế”. 
(Hùng Nhị: Có thể là “núi Hùng Sơn nơi đền Hùng, tỉnh Phú Thọ và sông Nhị Hà ở vùng Hà Nội, miền Bắc Việt Nam).     
.
     Cuộc đời phiêu lưu và bi hùng của Trần Trọng Khiêm đã được hai nhà văn Việt và Pháp, dựa vào đấy và hư cấu thêm trở thành hai cuốn tiểu thuyết nổi tiếng: - ---- Tiếng Việt nhan đề: “Con đường thiên lý” của Nguyễn Hiến Lê, nhà xuất bản Văn Nghệ, năm 1987. 
- Tiếng Pháp nhan đề: “La rueé vers l’or” (Đổ xô đi tìm vàng) của Rene Lefebre, nhà xuất bản Dumas, Lyon, năm 1937, nhân vật chính là Lee Kim.
.
Cảm mộ: Trần Trọng Khiêm 
 .
Trần Trọng Khiêm, son sắt nước nhà! 
Hiền thê chết thảm, khó lơ là!
Diệt trừ Cai tổng, tên dâm dật  
Tạm biệt quê hương, dạ xót xa! 
Lo lắng giống nòi, lo cố quốc
Nhớ nhung làng xóm, nhớ sơn hà!
Giữ gìn non nước, ngăn ngừa Pháp
Quyết chí vẫy vùng, tâm thiết tha! 
.
Nguyễn Lộc Yên

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một vài ghi chép lại trong nhiều tháng qua là như vậy. Câu chuyện về những người Việt ủng hộ Trump và chống Trump sẽ vẫn kéo dài thêm một thời gian nữa. Nó sẽ khép lại, hay mở rộng thêm còn tùy vào nghiệp lực của nước Mỹ, của cộng đồng người Việt ở Mỹ. Qui luật nhân quả vẫn sẽ vận hành như một qui luật muôn đời của vũ trụ.
Đã vài tuần kể từ lần cuối tôi liên lạc với quý vị. Trong thời gian đó, chúng tôi đã gắng sức làm việc để thành lập một nội các thể hiện các giá trị mà chúng tôi đã đưa ra là, hàn gắn sự chia rẽ quốc gia sâu đậm tại quốc nội và khôi phục vai trò lãnh đạo của chúng ta ở quốc ngoại.
Giữa những giờ phút ngự trị bởi các con số khổng lồ chóng mặt, những tranh cãi dao búa, một câu nói của ông Joe Biden đã nhắc nhở tới chiều sâu của một cuộc bầu cử dân chủ: đằng sau mỗi lá phiếu là một con người. Câu nói như một công án thiền. Tường chừng chìm lỉm trong những tiếng la hét, reo hò, bên này giận dữ, bên kia vui mừng.
Tổng thống Donald Trump sau khi lên nhậm chức đã nhanh chóng ký quyết định rút khỏi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và nay nhìn trở lại cuộc tranh cử 2016, tôi tin rằng nếu giả sử bà Hillary Clinton thắng cử, bà cũng khó có thể đưa nước Mỹ gia nhập TPP.
Khi còn tại chức, bà Phan Thúy Thanh – Phát Ngôn Viên Bộ Ngoại Giao của nước CHXHCNVN – có nuôi một con két nói năng rất sõi. Một hôm, nó xổ lồng bay mất. Bà Thanh nhờ báo đăng để tìm lại con thú cưng nhưng báo chưa kịp ra mà đã có người đến gõ cửa. Hỏi: Sao biết là con vẹt này của tôi. Đáp: Nó chối leo lẻo suốt ngày nên nhà cháu biết ngay là của bà chứ còn ai vào đây nữa.
Chuyến viếng thăm phòng Bầu Dục đầu tiên của tôi diễn ra chỉ vài ngày sau cuộc bầu cử, khi theo truyền thống lâu đời thì vợ chồng Tổng Thống Bush đã mời Michelle và tôi đi thăm nơi sắp là nhà. Ngồi trên công xa của cơ quan mật vụ, chúng tôi chạy ngang qua vòng cung quanh co cổng Tây viên vào Bạch Ốc, cố lưu giữ dăm điều nơi chúng tôi sẽ dọn vào dưới ba tháng nữa.
Ông Biden thắng cử vẫn bị ông Trump kịch liệt bác bỏ vì cho rằng việc kiểm phiếu không minh bạch. Mãi cho tới hôm 15/11 vừa qua, lần đầu tiên sau tám ngày thông báo kết quả bầu cử, ông Trump lên tiếng trên tweet «ông Biden thắng cử». Nhưng liền đó, ông lại nhắc «ứng cử viên dân chủ đã gian lận để đạt được kết quả đó».
Hai tuần sau ngày tổng tuyển cử 3/11, việc đếm phiếu đã gần hoàn tất. Tuy chưa chính thức nhưng cựu Phó Tổng thống Joe Biden coi như thắng cử với 79 triệu phiếu phổ thông và 306 phiếu cử tri đoàn, Tổng thống Donald Trump được 73.3 triệu phiếu và 232 phiếu cử tri đoàn.
Các phụ nữ sẽ có ít nhất 14 ghế trong Quốc Hội Thứ 117, đạt mức kỷ lục mới đối với đại diện phụ nữ.Trong năm 2018, toàn quốc đã bầu 127 phụ nữ -- và 48 phụ nữ da màu – vào Hạ Viện và Thượng Viện. Vào ngày 3 tháng 1 sắp tới, ít nhất 141 phụ nữ, gồm 51 phụ nữ da màu sẽ được tuyên thệ nhậm chức. 8 cuộc tranh cử liên quan đến phụ nữ chưa được tuyên bố tính tới ngày 16 tháng 11, có nghĩa là con số này có thể sẽ còn cao hơn.
Nhân mùa lễ Tạ Ơn, xin nói một lời cảm ơn cái quốc gia này, cảm ơn tất cả những mối quan hệ tương tác qua lại, cảm ơn sự cộng sinh giữa người với người, người với vạn vật muôn loài nhưng trên hết là cảm ơn cha mẹ đã cho con cái hình hài này, cho con sự sống này.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hai ứng dụng được các nhà nghiên cứu chỉ ra là Baidu Maps và Baidu App, làm rò rỉ dữ liệu nhạy cảm của người dùng, đều đã bị gỡ khỏi Google Play vào tháng 10/2020.
Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O'Brien thông báo Mỹ đã gửi cho Quân đội Philippines lô bom, tên lửa đầu tiên sau khi ông Trump cam kết cấp 18 triệu USD vũ khí giúp họ chống phiến quân.
Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ ân xá cho cựu cố vấn an ninh quốc gia Michael Flynn.
Thị phần của Huawei trên thị trường điện thoại thông minh (smartphone) toàn cầu có thể sẽ sụt giảm về mức chỉ còn 4% trong 2021 - một cú sụt giảm nghiêm trọng với nhà sản xuất đã từng dẫn đầu trong lĩnh vực vào mùa hè năm 2020.
Tổng thống Donald Trump vẫn chưa thừa nhận thua cử, nhưng nhiều doanh nghiệp Mỹ đã sẵn sàng bước tiếp và đang chuẩn bị cho thời kỳ ông Joe Biden làm tổng thống.