Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Joseph S. Nye: Liệu Một Liên Minh Mới Nga–Hoa Sẽ Thành Hình?

22/01/201500:00:00(Xem: 3409)

Một số nhà phân tích tin rằng năm 2014 đã mở ra một kỷ nguyên mới của khoa địa chính trị theo phong cách trong thời Chiến tranh Lạnh. Hành vi xâm lược tại Ukraine và sáp nhập lãnh thổ Crimea của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã được đáp ứng bằng các biện pháp trừng phạt kinh tế nặng nề của châu Âu và Hoa Kỳ, nó làm suy yếu mối quan hệ của Nga đối với phương Tây và Kremlin nôn nóng muốn tăng cường quan hệ với Trung Quốc. Vấn đề đặt ra là liệu Nga sẽ tìm cách để xây dựng một liên minh thực sự với nước Cộng hoà Nhân dân hay không.

Thoạt nhìn sơ khởi thì lập luận này có vẻ hợp lý. Thật vậy, lý thuyết về một tình trạng quân bình trong cán cân quyền lực theo truyền thống cho thấy là tính ưu việt của Mỹ trong các nguồn tạo nên quyền lực phải bị đánh bại do sự đối tác Nga–Hoa.

Có lẽ thuyết phục được nhiều hơn dường như là đã có một tiền lệ lịch sử cho sự đối tác như thế. Trong những năm 1950, Nga-Hoa đã liên kết để chống Mỹ. Sau khi Tổng thống Mỹ Richard Nixon mở cửa cho Trung Quốc vào năm 1972, thì tình trạng quân bình đã lệch đi với việc hợp tác Mỹ-Hoa nhằm hạn chế những gì cả hai xem là có một sự trổi dậy đầy nguy hiểm trong quyền lực của Liên Xô.

Với sự sụp đổ của Liên bang Xô viết, mà trên thực tế thì liên minh Mỹ-Hoa đã kết thúc, và sự xích lại gần nhau của Nga–Hoa đã bắt đầu. Năm 1992, hai nước đã tuyên bố rằng họ theo đuổi một "mối quan hệ đối tác xây dựng"; vào năm 1996, họ tiến xa hơn để hướng tới một "mối quan hệ đối tác chiến lược"; và vào năm 2001, họ đã ký một hiệp ước về "tình hữu nghị và hợp tác".

Trong những năm gần đây, Nga-Hoa đã hợp tác chặt chẽ tại Đại Hội Đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và có chung quan điểm về quy định Internet. Họ đã sử dụng các khuôn khổ ngoại giao - chẳng hạn như tổ chức BRICS của các nước mới nổi lên (hợp tác với Brazil, Ấn Độ và Nam Phi) và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (làm việc chung với Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan) - để cùng phối hợp các quan điểm. Và Putin đã khởi đầu một mối quan hệ làm việc tốt đẹp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, cả hai cùng không theo lý tưởng tự do để áp dụng trong nước của họ và cùng mong muốn chống lại ý thức hệ và ảnh hưởng của Mỹ.

Mối quan hệ kinh tế Nga-Hoa dường như cũng tiến triển. Tháng năm vừa qua, ngay sau khi có sự sáp nhập Crimea, Nga đã công bố một thỏa thuận trị giá 400 ngàn tỷ để cung cấp 38 tỷ mét khối khí đốt cho Trung Quốc hàng năm trong vòng 30 năm, và hợp đồng này được bắt đầu từ năm 2019.

Hợp đồng giữa Gazprom, Tập đoàn Năng lượng Quốc doanh khổng lồ của Nga và CNPC, Tập đoàn Dầu khí Quốc doanh Trung Quốc, đưa tới việc xây dựng một đường ống dẫn khí đốt dài 2.500 dặm tới tỉnh Hắc Long Giang của Trung Quốc (do sự tình cờ, đây chính là nơi mà hai nước gần như đã lâm chiến trong một vài thập niên trước đây). Mặc dù mức giá chính xác còn bí mật, dường như là sau gần một thập niên đàm phán, Nga đã đưa ra nhiều nhượng bộ quan trọng để đảm bảo việc thương thảo được thành đạt.

Hơn nữa, trong tháng mười một, Gazprom đã công bố một thỏa thuận khung để cung cấp thêm 30 tỷ mét khối khí đốt cho tỉnh Tân Cương của Trung Quốc từ phía Tây Bá Lợi Á trong 30 năm với một đường ống dẫn mới khác. Nếu các đường ống "miền đông" và "miền tây" được hoàn thành đúng theo kế hoạch, thì Nga sẽ cung cấp 68 tỷ mét khối cho Trung Quốc hàng năm, và sẽ làm lu mờ đi việc Nga xuất khẩu 40 tỷ mét khối cho Đức, một khách hàng lớn nhất hiện nay của Nga.

Dường như điều này có thể là một tín hiệu báo trước cho một mối quan hệ song phương ngày càng sâu đậm hơn. Nhưng nó cũng có một khó khăn tạm thời: các thoả thuận về khí đốt làm khuyếch đại một tình trạng bất quân bình quan trọng trong mậu dịch song phương, khi Nga cung cấp nguyên liệu cho Trung Quốc và nhập khẩu các mặt hàng chế biến của Trung Quốc. Và các thỏa thuận khí đốt không tạo cho Nga lấy lại một tình trạng quân bình khi mất đi sự thâm nhập vào nền công nghệ của phương Tây mà Nga cần để phát triển trong khu vực biên giới Bắc Cực và trở thành một siêu cường về năng lượng, Nga không chỉ là trạm bơm khí đốt cho Trung Quốc.

Trong thực tế, liên minh Nga–Hoa có các vấn đề tiềm ẩn sâu xa hơn. Với các trọng lực về mặt kinh tế, quân sự hay dân số - Trung Quốc tạo ra sự khó chịu đáng kể cho Nga.

Chúng ta hãy xét đến tình trạng dân số ở miền đông Siberia, nơi có sáu triệu người Nga đang sống mà đối diện ngay bên kia biên giới có tới 120 triệu người Hoa.

Hơn nữa, sức mạnh về quân sự và kinh tế của Nga đã suy vi, trong khi sức mạnh về quân sự và kinh tế Trung Quốc đã bùng lên. Sự lo lắng về ưu thế quân sự theo quy ước của Trung Quốc có thể là một động lực thúc đẩy, hay ít nhất cũng là một phần, làm cho Nga công bố một học thuyết quân sự mới trong năm 2009, mà nó rõ ràng là dành lấy quyền sử dụng ưu tiên vũ khí hạt nhân - một lập trường cũng tương tự như tư thế của Mỹ trong Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ nhằm ngăn chặn các lực lượng ưu thế theo quy ước của Liên Xô tại châu Âu. Những tình trạng bất quân bình cho thấy là Nga sẽ chống lại một liên minh quân sự chặt chẽ với Trung Quốc, ngay cả khi hai nước cùng theo đuổi để có sự phối hợp ngoại giao với đặc tính chiến thuật là để đem lại quyền lợi hỗ tương.

Ý muốn hợp tác của Trung Quốc với Nga cũng có giới hạn của nó. Rút cục, chiến lược phát triển của Trung Quốc phụ thuộc vào việc hội nhập liên tục của Trung Quốc vào nền kinh tế thế giới - và, đặc biệt hơn, sự thâm nhập khả tín vào các thị trường và nền công nghệ của Mỹ. Tính chính thống của Đảng Cộng sản Trung Quốc lệ thuộc vào sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, và Đảng sẽ không dám đánh liều nguy cơ về chiến lược này cho một "liên minh độc tài" với Nga.

Ngay cả trong các diễn đàn đa phương, các mối quan hệ Nga-Hoa không đạt được mức độ quân bình. Đứng trước tình trạng nền kinh tế của Trung Quốc lớn hơn so với bốn nền kinh tế trong tổ chức BRICS cộng lại, thì các sáng kiến của tổ chức này - bao gồm cả một ngân hàng phát triển mới - có thể phản ảnh một ảnh hưởng không cân xứng của Trung Quốc. Và mặc dù Tổ chức Hợp tác Thượng Hải đã tạo điều kiện dễ dàng cho một số phối hợp ngoại giao, Trung Quốc và Nga vẫn bị kiềm hãm trong một cuộc đấu tranh giành lấy ảnh hưởng tại Trung Á.

Liên minh Nga-Hoa trong thế kỷ XX là một sản phẩm trong tình trạng yếu kém của Trung Quốc tiếp theo sau thế chiến thứ hai và thời kỳ khởi đầu của Chiến tranh Lạnh - và, thậm chí sau đó, nó kéo dài gần hơn một thập niên. Hiện nay Trung Quốc đang mạnh, và có vẻ như không muốn quá thân thiện với Nga đang càng lúc càng suy vi bởi sự đánh giá quá kém của giới lãnh đạo của họ.

Tóm lại, khi nói đến một liên minh Nga-Hoa đang thách thức phương Tây, thì lịch sử có vẻ như là không thể tự lặp lại. Trái ngược với niềm hy vọng của ông Putin, năm 2014 sẽ không được ai nhớ đến như là một năm thành công trong chính sách đối ngoại của Nga.

* * *

Joseph S. Nye là cựu Phụ tá Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ và Chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Quốc Gia Hoa Kỳ, Giáo Sư Đại Học Harvard. Tác phẩm sẽ xuất bản của ông là Is The American Century Over?

Nguyên tác: A New Sino- Russian Alliance?
http://www.project-syndicate.org/commentary/russia-china-alliance-by-joseph-s--nye-2015-01

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong Tù Binh và Hòa Bình, được viết ngay khi các sự kiện đang xẩy ra, Nhà Văn Phan Nhật Nam qua một lăng kính đặc thù giúp người đọc thấy được cuộc chiến khắc nghiệt sau khi quân đội Mỹ rút lui và nỗi tuyệt vọng của Miền Nam trước nỗ lực ngăn chặn chiến thắng cuối cùng của cộng sản.(lời giới thiệu của Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ, Ông James Webb)
Các nhà lập quốc Mỹ và Adam Smith, Roosevelt-Keynes và Reagan-Friedman sống cùng giai đoạn nên phải đối diện với những thách đố chung vào các khúc quanh lịch sử: cách mạng cơ khí, cách mạng Nga 1917, Đại Khủng Hoảng 1929, Hitler thập niên1930, Chiến Tranh Lạnh và Việt Nam 1950-80, toàn cầu hóa 1990…
Chính vì vậy, điểm lại một số chương trình dân sinh này là điều cần thiết và để thấy rằng hành trình phát triển của cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ đã có được, bên cạnh sự cố gắng thì một phần cũng nhờ vào các chính sách, sự trợ giúp bước đầu từ nhiều đời tổng thống tiền nhiệm khác nhau trong suốt 45 năm qua.
Khi Mai Thảo và Hoàng Anh Tuấn còn trên dương thế, thỉnh thoảng, tôi cũng vẫn nghe hai ông thở ra (“anh buồn quá Tiến ơi”) y chang như thế. Chỉ có điều khác là ông nhà văn khi buồn thì thích đi uống rượu, ông thi sĩ lúc buồn lại đòi đi … ăn phở, còn bây giờ thì ông nhạc sĩ (lúc buồn) chỉ ưa nhâm nhi một tách cà phê nóng. Ai sao tui cũng chịu, miễn đến chỗ nào (cứ) có bia bọt chút đỉnh là được!
Tờ The Washington Post hôm 12/9/2020 đưa tin Thượng Nghị sỹ Bernie Sanders công khai tuyên bố nếu chiến dịch tranh cử của đảng Dân Chủ tiếp tục tập trung vào việc chỉ trích cá nhân ông Trump, ông Joe Biden có thể thua ông Trump, như bà Clinton đã thua vào năm 2016.
Đây là thời kỳ bất ổn nhất tại Hoa Kỳ, với đại dịch, biểu tình đòi bình đẳng chủng tộc, cảnh sát bạo hành và bầu cử tổng thống tất cả những điều này đã khống chế sự chú ý của người dân, theo Jonathan Obert, Phó Giáo Sư dạy về Khoa Học Chính Trị tại Trường Cao Đẳng Amberst cho biết trong bài viết đăng trên trang mạng www.theconversation.com hôm 9 tháng 7 năm 2020. Với tất cả căng thẳng đó có thể dường như làm cho người dân đang ngày càng nắm lấy luật pháp vào trong tay của họ thường xuyên hơn. Không chỉ tại thành phố Kenosha của tiểu bang Wisconsin. Trong những tháng gần đây, đã có nhiều cuộc đối đầu qua việc gỡ bỏ tượng đài Liên Minh Miền Nam, các cuộc đụng độ qua việc sử dụng khẩu trang, các nỗ lực biểu tình chống đối – hay hăm dọa – những người biểu tình Black Lives Matter và thậm chí là sự quan tâm mới trong “những cuộc bắt bớ công dân.” Một số trong những sự kiện này đã biến thành bạo động và chết chóc một cách thảm khốc.
Để thực hiện Giấc mộng Trung Hoa, Trung Quốc nổ lực cố nắm lấy vai trò là một siêu cường lãnh đạo thế giới. Tập Cận Bình đưa ra chiến lược Một Vành Đai-Một Con Đường (Nhất Đới-Nhất Lộ), dùng đồng tiền để viện trợ, cho vay và đầu tư vào các quốc gia đang phát triển trên vành đai từ Châu Á đến Trung Đông, Châu Phi và Châu Âu.
Ông Bùi Nhật Tiến, tức nhà văn Nhật Tiến và cũng là một nhà giáo, một tên tuổi trên văn đàn Việt Nam Cộng Hoà vừa qua đời. Ông ra đi để lại tiếc thương trong lòng nhiều người Việt đã sống và lớn lên tại miền Nam.
Mấy bữa nay hơi rảnh, ngồi soạn giấy tờ cũ, tình cờ thấy lại bản nháp tạp ghi nầy. Tờ giấy cũ viết lại những suy nghĩ vụn vặt trong 7 ngày dự khóa tu mùa Hè năm 2000, tại tu viện Lộc Uyển – Nam California. Khóa tu do Thiền sư Thích Nhất Hạnh và Tăng đoàn Làng Mai hướng dẫn.
Đảng CSVN đang phải đối mặt với tình trạng “thù trong giặc ngoài” nghiêm trọng nhất từ trước đến nay trước thềm Đại hội đảng lần thứ XIII và dịch nạn Covid 19, nhưng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng lại vẽ ra bức tranh lạc quan viển vông để lừa dân.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.