Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Ảo Giác Của BRIC

12/09/201300:00:00(Xem: 15647)
... Việt Nam và Trung Quốc đều có chung một vấn đề là gánh nợ quá lớn và quá xấu...

Cách nay năm năm, vụ khủng hoảng tài chính bùng nổ từ Hoa Kỳ dẫn tới nạn Tổng suy trầm với mức độ trầm trọng chưa từng thấy kể từ vụ Tổng khủng hoảng 80 năm trước. Điều không ngờ là năm năm sau, các nền kinh tế suy sụp nhất trong khối công nghiệp hóa đều có nền móng tương đối lành mạnh hơn, và các thị trường gọi là đang lên, điển hình là nhóm BRIC là Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, lại gặp bất ổn nặng. Vì sao lại như vậy và người ta học được gì từ những kinh nghiệm đó? Diễn đàn Kinh tế tìm giải đáp cho các câu hỏi đó qua phần trao đổi với chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa. Xin quý thính giả theo dõi cách Vũ Hoàng nêu vấn đề.

Vũ Hoàng: Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông, đúng năm năm trước, vụ khủng hoảng tài chính bùng nổ ngày 15 Tháng Chín với sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư Lehman Brothers và nhiều tập đoàn tài chính lớn nhất tại Hoa Kỳ đã gây ra nạn Tổng suy trầm trong hai năm liền. Khi ấy, các nền kinh tế công nghiệp hóa Âu-Mỹ đều co cụm và thế giới đặt nhiều triển vọng vào sức đẩy của các thị trường ta gọi là đang lên, điển hình là nhóm BRIC là bốn nước Brazil, Liên bang Nga, Ấn Độ và Trung Quốc. Năm năm sau, khi cần tổng kết lại bài học của khủng hoảng và dự báo về bất ổn trước mắt, người ta lại thấy một điều trái ngược. Đó là những bất ổn trong nhóm BRIC. Do đó, tiết mục chuyên đề kỳ của chúng ta sẽ tìm hiểu về các nguyên nhân gần xa của hai trạng thái rõ ràng là trái ngược. Ông nghĩ sao về đề tài này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Đây là một câu hỏi lý thú vì giúp chúng ta nhìn ra sự chủ quan trong chính sách đối phó với những chấn động kinh tế, mà điển hình chính là kỳ họp thượng đỉnh tuần qua của nhóm G-20 tại thành phố St. Petersburg của Liên bang Nga.

- Năm năm trước, cơn chấn động bùng nổ tại Hoa Kỳ và Âu Châu rồi lan ra toàn cầu khiến lãnh đạo của 20 nền kinh tế mạnh nhất địa cầu là nhóm G-20 có sáng kiến hội họp hàng năm để cùng kiểm điểm và tìm biện pháp phối hợp. Chi tiết ấy đáng chú ý vì trước đây, nhóm G-7 của bảy nền kinh tế Âu-Mỹ-Nhật vẫn họp riêng và quyết định về các vấn đề kinh tế tài chính của thế giới, bây giờ, người ta muốn có cơ chế rộng mở để bao gồm cả các nền kinh tế đang lên. Thế rồi tại thượng đỉnh thứ năm của nhóm G-20 vào tuần qua ở bên Nga, lãnh đạo các nước lại ít cơ hội thảo luận sâu xa hơn về chuyện kinh tế và về những bất ổn trước mắt vì giành thời gian cho vụ khủng hoảng tại Syria. Trong khi ấy, trước khi vào thượng đỉnh này thì nhóm G-20 đã được Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF cảnh báo về những bất ổn trước mắt của các nền kinh tế đang lên, nhất là của nhóm BRIC mà ông vừa nhắc tới. Vì vậy, chúng ta nhớ lại là trước tập đoàn Lehman tan rã tại Mỹ thì mầm khủng hoảng đã manh nha từ cả năm trước mà ít ai chú ý...

Vũ Hoàng: Như vậy, chúng ta đi lại từ đầu, từ vụ khủng hoảng trong khối công nghiệp hoá bùng nổ năm 2008, rồi tìm hiểu xem là các nền kinh tế đang lên có thể bị biến động như thế nào. Về vụ khủng hoảng năm năm trước thì trong thời gian qua, người ta đã nghiên cứu và tổng hợp được nhiều cách lý giải, nhưng thính giả của chúng ta vẫn cần ông nhắc lại ở đây.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ là các nhà nghiên cứu đã viết ra cả trăm cuốn sách về nguyên do của khủng hoảng mà mình chỉ có thể tóm lược như sau. Cái "duyên" của cơn chấn động là nạn bể bóng đầu tư trên thị trường địa ốc sau năm năm tăng trưởng quá mạnh từ 2002 đến 2006. Khi bóng bể thì sự suy sụp của thị trường gia cư loại thứ cấp hay "subprime" mới dội vào hệ thống tài chính và ngân hàng. Hệ thống này đã có cái "nhân" của khủng hoảng, là những nguyên nhân bất ổn tiềm ẩn từ rất lâu. Đó là thứ nhất, việc chủ quan vay mượn quá nhiều, thứ hai, việc giải phóng chế độ kiểm soát từ năm 1999, thứ ba nhiều phát minh quá mới trong kỹ thuật đầu tư tài chính mà người ta không ước lượng được mức rủi ro cho chính xác, thứ tư là số tiết kiệm quá lớn của Á châu trút về Hoa Kỳ làm giảm lãi suất và tạo ra nhiều cơ hội quá tốt đẹp nên gây ra phản ứng chủ quan bất cẩn trong đầu tư. Khi kinh tế bắt đầu suy trầm và trái bóng gia cư bị bể thì khủng hoảng tài chính dẫn tới nạn ách tắc tín dụng, các cơ sở đầu tư thiếu thanh khoản bị sụp đổ mới gây hốt hoảng làm khủng hoảng kinh tế lan rộng và dẫn tới bài toán chính trị là nhà nước phải đối phó ra sao, có nên cấp cứu hay không, rồi làm sao kích thích kinh tế?

- Trong một chuỗi dài nhiều nguyên nhân chòng chéo, bùng nổ vì một số thất quân bình nhất thời và thật ra chẳng có gì là bất thường – như một chu kỳ suy trầm hay một nạn bể bóng đầu tư – các nước lâm nạn đã phải tìm giải pháp và nói chung thì có thi hành nhiều biện pháp chấn chỉnh. Sau giai đoạn suy trầm thì các nước công nghiệp hóa đã phục hồi trên một nền móng lành mạnh hơn. Ngoại lệ và còn bất ổn thì có các nước Âu Châu, nhất là Pháp, chứ Hoa Kỳ và cả Nhật Bản thì đã khá hơn năm năm về trước. Ngày nay, đáng quan tâm nhất chính là các nền kinh tế đang lên.

Vũ Hoàng: Trước khi bước qua phần đó, xin ông trình bày cho thính giả của chúng ta là các nước lâm nạn đã cải cách những gì để vượt qua giai đoạn khó khăn đó?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trước hết là đã có vay thì có trả nên các nước mắc nợ phải qua giai đoạn trả nợ và điều ấy cũng khiến kinh tế hồi phục mà chưa mạnh như sau các chu kỳ suy trầm trước đây. Thứ hai là vì khủng hoảng bùng nổ từ khu vực ngân hàng, hệ thống ngân hàng của họ được kiểm soát chặt chẽ hơn và minh bạch hơn, và nhất là phải nâng tiêu chuẩn an toàn theo quy ước Basel của quốc tế, nôm na là phải xóa nợ xấu và tăng vốn. Trong ba khối Âu-Mỹ-Nhật thì Hoa Kỳ cải thiện mạnh nhất và sau những tranh luận chính trị kéo dài thì nạn bội chi ngân sách cũng giảm mạnh. Bài học chính ở đây là phải thận trọng hơn khi vay mượn và đầu tư, chứ không hẳn là phải tăng cường vai trò can thiệp và bao cấp của nhà nước. Nói cách khác, tư bản chủ nghĩa vẫn tồn tại và có thể cải tiến chứ không tiêu vong như nhiều người đã lầm tưởng.

Vũ Hoàng: Bây giờ ta mới bước qua bên kia lằn ranh. Khi vụ khủng hoảng bùng nổ trong khối công nghiệp hóa, người ta đặt nhiều kỳ vọng vào các nước đang lên hay các nền kinh tế ông gọi là "tân hưng". Phải chăng kỳ vọng đó lại là ảo vọng khi nhóm BRIC lại gặp nhiều vấn đề nhất?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa rằng đúng như vậy, nhưng trong nhóm này mỗi quốc gia lại gặp một loại vấn đề khác mà tổng hợp lại thì mình có thể rút tỉa được nhiều bài học cho Việt Nam.

- Trong nhóm bốn quốc gia này, chỉ có hai nước là có nền dân chủ, là Brazil và Ấn Độ nhưng với cơ chế và lãnh đạo yếu kém nên dù là người dân có quyền đi bầu thì cũng chưa tìm ra giải pháp thoả đáng và thật ra vẫn bị nạn tham nhũng. Hai nước độc tài còn lại là Nga và Trung Quốc thì đã định chế hóa nạn tham nhũng và khó tìm ra lối thoát. Việc lãnh đạo mới của Trung Quốc tung chiến dịch bài trừ tham nhũng chỉ là mặt nổi của những tranh chấp chính trị mở ảo sau hậu trường. Chế độ của Tổng thống Vladimir Putin cũng đang đối mặt với khủng hoảng chính trị bên trong và điều ấy càng khiến xứ này khó cải cách hơn. Yếu tố chính trị đó rất đáng quan tâm vì chi phối chính sách đối phó của bốn nước này.

- Một thí dụ rất thời sự là lãnh đạo Úc cũng đã có chủ quan sai lầm trong năm năm qua khi để kinh tế quá lệ thuộc vào việc xuất khẩu nguyên vật liệu cho Trung Quốc và vào vai trò bao cấp của nhà nước, còn khoả lấp vấn đề kinh tế đằng sau chiến lược chống lại hiện tượng nhiệt hóa địa cầu. Kết quả là đảng đối lập đã thắng cử để sẽ tìm ra ngả khác.

Vũ Hoàng: Ông nêu bài học trước tiên cho nhóm BRIC này là chính trị và chính sách kinh tế. Còn các bài học thuần về kinh tế thì sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thuần về kinh tế, trong nhóm BRIC chỉ có một nước xuất khẩu nguyên nhiên vật liệu và chẳng biết làm gì hơn, là Liên bang Nga. Xứ này từng được giới đầu tư quốc tế ca tụng là nơi có triển vọng hơn cả mà sau cùng lại gây thất vọng. Nga cần cải tiến công nghệ năng lượng và tư nhân hóa hệ thống doanh nghiệp để tiếp nhận được tư bản và kỹ thuật mới mà lại không cải tổ hệ thống pháp lý và bị các nhóm lợi ích cản trở. Khi công nghệ năng lượng của các nước Âu-Mỹ đã làm thay đổi cả nền tảng của thị trường dầu khí, Nga chỉ là một nước bán dầu loại chậm tiến và sẽ còn tụt hậu về kinh tế. Đây là tấm gương mà Việt Nam không nên học.

- Trong nhóm BRIC, dẫn đầu với cái đèn đỏ là Brazil vì các chính quyền nối tiếp của cả hai phe tả hữu lẫn tướng lãnh đều có chung một chủ trương là bảo hộ mậu dịch để bảo vệ quyền lợi thiển cận và vì đã có nền móng dân chủ nên còn có xu hướng mị dân là tìm cách tái phân lợi tức. Khi đồng bạc của họ lên giá thì các đại gia nhập khẩu kiếm lời rất lớn mà ít ai chú ý đến hạ tầng cơ sở và thiết bị quá lạc hậu. Bây giờ, tỷ giá đồng bạc sa sút và còn sụt mạnh, xứ này sẽ rất khó xoay trở và còn bị nguy cơ lạm phát rất cao. Người ta đánh giá sai chủ nghĩa ái quốc trong kinh tế và sau khi tổ chức Giải Vộ địch Túc cầu Thế giới vào năm 2014 rồi Thế vận hội mùa Hè vào năm 2016, Brazil sẽ gặp nhiều bẽ bàng, thậm chí động loạn.

Vũ Hoàng: Còn lại trong nhóm này, có hai quốc gia đông dân nhất, là Ấn Độ và Trung Quốc. Thưa ông vì sao tương lai của hai nền kinh tế này lại có nhiều bất trắc sau mấy chục năm cải cách và đạt mức tăng trưởng ngoạn mục?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ấn Độ là một nước dân chủ đã chuyển hướng từ chế độ bao cấp sang quy luật thị trường từ năm 1991 nên có một số thành tựu. Nhưng về cơ bản, họ chỉ cởi mở đủ cho nạn tham nhũng tung hoành mà không phá vỡ được sự ù lỳ của bộ máy hành chính để giải phóng sức sản xuất của tư nhân. Vì vậy, đà tăng trưởng giảm dần và khi đồng bạc mất giá và sẽ còn mất giá thì tư bản nội địa sẽ chảy ra ngoài, theo sau là đầu tư của quốc tế.

- Nhìn cho gần hơn thì khi thế giới bị Tổng suy trầm năm năm trước, Ấn Độ hụt cơ hội cải cách mà lại lạc quan tin vào sức đẩy của tư bản trút vào từ bên ngoài. Sức đẩy này thổi lên bong bóng và sự chủ quan về chính sách gây ra bội chi ngân sách và thiếu hụt cán cân vãng lai. Giờ đây họ đến ngày tính sổ và trong năm nay có thể gặp khủng hoảng như các nước Đông Á đã từng bị năm 1997 nên lại trở về chính sách kiểm soát ngoại hối để mong chặn đà tháo chạy của tư bản.

Vũ Hoàng: Sau cùng là Trung Quốc, cứ được Việt Nam coi là mẫu mực về chiến lược kinh tế và cũng lại có chế độ kiểm soát ngoại hối nên liệu có tránh được nạn tư bản đào thoát hay không?'

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Việt Nam và Trung Quốc đều có chung một vấn đề là gánh nợ quá lớn và quá xấu của hệ thống ngân hàng lẫn vai trò quá tai hại của doanh nghiệp nhà nước. Trong thời gian tới, chế độ kiểm soát ngoại hối vẫn không ngăn được khủng hoảng và vì kiểm soát thiên lệch nên còn dẫn tới nạn tay chân nhà nước tẩu tán tư bản. Vì thời lượng có hạn, chúng ta sẽ phải trở lại chuyện rắc rối này trong một kỳ sau.

Vũ Hoàng: Xin cảm tạ ông Nguyễn-Xuân Nghĩa về cuộc trao đổi vừa qua.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ông mô tả mình là một người chủ trương “tôn trọng sự sống – (pro-life),” ủng hộ Tu chính án số 2 (quyền sở hữu vũ khí,) cổ võ một bộ máy chính quyền nhỏ, một kế hoạch quốc phòng mạnh mẽ, và là một người bảo thủ tôn trọng quốc ca” đã nói là hiện nay nước Mỹ không còn là một quốc gia dân chủ gương mẫu, và rằng “chúng ta cần phải có một Tổng Thống cho tất cả mọi người Mỹ, chứ không phải chỉ cho một nửa nước Mỹ.”
Nước. Nước từ đâu cứ dâng lên; lên rồi rút, rút rồi lại lên, ngập tràn đồng ruộng, ao hồ, vườn tược, làng quê, và phố thị của nhiều tỉnh thành miền Trung. Cuồng phong bão tố từ đại dương cuộn xoáy vào đất liền, kéo theo những cơn mưa xối xả ngày đêm.
Vấn đề không phải là để truy thù hay báo oán. Truyền thống văn hoá bao dung dân tộc Việt không cho phép bất cứ ai thực hiện điều đó. Tuy nhiên, quá khứ cần phải được thanh thoả – và không thể thanh thỏa bằng một (hay vài) cuốn truyện– để chúng ta đều cảm thấy được nhẹ lòng, và an tâm hơn khi hướng đến tương lai.
Làm thương mại, nhất là làm trong nghề buôn bán nhà cửa, muốn mọi người thương mình rất khó. Chín người thương mình cũng có một người ghét mình. Ăn ở cho mọi người thương mình chỉ có chân thành mới làm được.
Rừng điêu tàn thì đất nước suy vong; đây mới chính là cội rễ của vấn đề.bChúng ta cứu giúp đồng bào bị nạn nhưng chính chúng ta có ai nghĩ đến cội nguồn của vấn đề là nạn phá rừng cưa gỗ tàn phá đất nước. Tác động tới môi trường, phá rừng vẫn đang tiếp diễn và đang làm thay đổi khí hậu và địa lý.
Trưa ngày 16/10/2020, một thanh niên người Tchétchène, tên Abdoullakh Anzarov, đã cắt cổ Thầy giáo Sử Địa, ông Samuel Paty, ngay trước trường Trung học Le Bois d'Aulne nơi ông đang dạy, ở Thành phố Conflans-Sainte-Honorine, ngoại ô Tây-Bắc cách Paris chừng 40km Paris.
Tôi rất hãnh diện đã ủng hộ đạo luật lịch sử, mang 130,000 người tị nạn đầu tiên từ các nước Việt Nam, Lào, và Campuchia đến Hoa Kỳ vào năm 1975 và đã thông qua nghị quyết chào đón họ. Tôi đã bỏ phiếu chấp thuận gia tăng ngân quỹ để giúp những người Việt mới đến định cư và sau này tôi đã đồng bảo trợ cho đạo luật dẫn đến sự hình thành của hệ thống di trú theo quy chế tị nạn hiện hành. Tinh thần cứu giúp người tị nạn, chào đón họ đến với tự do sau khi trốn thoát chế độ đàn áp, là giá trị nền tảng của chúng ta và của Hoa Kỳ. Cũng do giá trị đó mà nước Mỹ trở thành biểu tượng của tự do và hy vọng, dẫn đầu thế giới không chỉ bằng sức mạnh của một cường quốc mà bằng hành động cụ thể làm gương cho thế giới. Trong vai trò tổng thống, tôi cam kết sẽ giữ cho nước Mỹ là quốc gia luôn chào đón người tỵ nạn và di dân, và chúng ta ghi nhận sức mạnh phi thường của Hoa Kỳ đến từ xã hội đa dạng và đa sắc tộc của chúng ta.
Hai Dự thảo “Báo cáo Chính trị” (BCCT) và “Tổng kết công tác xây dựng Đảng và thi hành Điều lệ Đảng nhiệm kỳ Đại hội XII”, gọi ngắn là “Xây dựng, chỉnh đốn đảng”, dành cho Đại hội đảng XIII vào đầu tháng Giêng năm 2021, đã bộc lộ bản tính tham quyền cố vị và tư duy giáo điều
Tại Hoa Kỳ, tháng 10 được chọn là tháng nâng cao hiểu biết về ung thư vú. Theo thông tin từ trang web của Hiệp Hội Ung Thư Vú Quốc Gia (National Breast Cancer Foundation), trung bình cứ 2 phút thì có một phụ nữ được chẩn đoán bị ung thư vú tại đất nước có hệ thống y tế đứng đầu thế giới này. Theo trang web của Hội Ung Thư Việt Mỹ (Vietnamese American Cancer Foundation), ung thư vú là loại ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ người Việt nhưng lại có rất ít thông tin về những gì người mắc bệnh đã từng trải qua. Đây một tổ chức vô vụ lợi có văn phòng tại miền Nam Cali được thành lập từ năm 2002 với sứ mệnh ủng hộ và tranh đấu cho quyền lợi của bệnh nhân ung thư.
Dân Việt Nam và các dân tộc trên thế giới tùy theo ảnh hưởng môi trường của nơi cư trú, văn hóa tập tục truyền từ đời này qua đời khác, cách sinh sống, tôn giáo khác nhau, họ có các hình thức mai táng khác biệt riêng mà tôi xin dần dà trình bày ra đây để gọi là góp thêm chút ý kiến với quý vị:
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.