Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Hà Nội Bên Bờ Sông LOT (Bài 4), Hay Mảnh Đất Đông Dương Cuối Cùng Trên Chánh Quốc: Trại Cấm Sainte Livrade

16/09/201100:00:00(Xem: 3442)
Hà Nội Bên Bờ Sông LOT (Bài 4), Hay Mảnh Đất Đông Dương Cuối Cùng Trên Chánh Quốc: Trại Cấm Sainte Livrade

Nguyễn thị Cỏ May
Những vết hằn không xóa được
Trại tái định cư nguời pháp Đông dương hồi hương ở Sainte Livrade, ngay lúc đầu, do Bộ Ngoại giao quản lý . Sau đó, trại lần lược được tất cả 8 Bộ khác nhau quản lý cho tới ngày nhượng lại cho Thị xã Sainte Livrade .
Từ lúc mới bước chân vào Trại, những người hồi hương bị những viên chức gốc được đào tạo để cai trị dân thuộc địa tiếp tục cai trị . Họ lập lại những thói quen thô bạo trước đây ở Đông dương . Bà Jacqueline Le Crenn ngày nay còn nhớ rỏ “ Họ đối xử với chúng tôi còn kém hơn những thứ không ra gì . Ở tại xứ Pháp hết chiến tranh mà họ tiếp tục thiết quân luật, hạn chế xài điện . Chúng tôi phải chịu đựng như vậy suốt nhiều năm dài mà không hiểu gì cả . Chúng tôi vẫn không nói một lời ”.
Bà Jacqueline Le Crenn nay đã 90 tuổi . Mang tên hoàn toàn Tây vì bà là người lai . Bà vẫn sống trong một căn nhà chật hẹp . Bước vào là nhà bếp, phòng ngủ và phòng khách chung vì bà để dành riêng một phòng làm phòng thờ Phật .
Bà nói với mọi người tới viếng thăm « Tôi đã quen sống ở đây rồi . Và tôi cũng muốn sẽ chết ở tại đây » .
Trước đây ở Việt nam (Bắc việt), bà có nhà cửa khang trang . Bà và ông chồng đang dự định mua ruộng đất để lúc về già sống ấm no .
Bổng chiến tranh đã cướp mất sạch tài sản của bà, cướp luôn cả dự tính của bà . Quân đội viển chinh Pháp hồi hương . Bà đi theo về Pháp cùng với hàng ngàn người khác . Rời Bắc vào Nam để chờ lên tàu đi Pháp . Từ Sài gòn qua Marseille, tàu chạy mất cả tháng trời . Bà nằm dưới hầm tàu, tự nhủ « Thôi hết rồi . Hết tất cả » . Và bà khóc .
Ông Paul Cazes, chồng bà, hồi ở Việt nam học khá và làm công an . Về Pháp, ông không được nhận vào cảnh sát làm việc lại nghề cũ. Ông phải xin việc trong một xưởng máy và làm công nhân.
Ban ngày, có người không việc làm, đi lang thang dọc theo các dãy nhà . Có người đi vừa ca hát hoặc nói chuyện một mình .
Thiếu niên trong trại vì bị nhốt tồi túng cả ngày đêm, không có một sinh hoạt nào giải trí, không được đi học chữ hoặc học nghề nên chỉ sau một thời gian, chúng bị bịnh tâm thần . Ban quản lý trại giải quyết bằng cách đưa chúng nó vào nhà thương tâm thần . Khi ra, tình trạng của chúng nó trầm trọng hơn . Thật thê thảm cho những năm đầu tiên tới trại mải cho tới ngày nay, những người lớn tuổi ở đây vẫn không làm sao quên được .
Năm 1999, Thị xã được sự yểm trợ của Chánh quyền Trung ương, đưa ra một chương trình khẩn cấp tái thiết Trại về mặt tiện nghi tối thiểu . Đây chỉ là chương trình nhằm cải thiện cơ sở vệ sinh tổng quát trong lúc chờ đợi Chánh phủ đưa ra một chương trình lớn, toàn diện . Nhưng rồi không có gì mới . Người dân hồi hương ở trại bảo nhau phải chăng vì Chánh phủ thua trận ở Việt nam nặng nề quá, một thứ chiến tranh bị cả thế giới lên án, mà ngày nay không muốn bỏ tiền ra cho chúng ta "
Riêng bà Vương, có chồng là người Pháp, từ lâu nay không ai nghe bà nói một tiếng nào về mong đợi ở Chánh phủ sẽ giúp đở cho đời sống được khá hơn . Bà ở đây nhưng vẫn giử tập quán xưa . Hằng ngày, ở nhà, bà ăn mặc theo Việt nam . Bà vẫn bới tóc . Cái búi tóc ở sau ót của bà được chải gở gọn đẹp, tuy tóc đã bạc trắng .
Mỗi buổi sáng, bà chậm rãi pha một tách cà-phê sữa đem đặt lên bàn thờ cúng chồng vì ông mới mất . Hai ông bà có với nhau 16 người con .
Trước khi chết, ông thường nói với bà và các con « Của cải duy nhứt của tôi, là bà và các con » .
Với Chánh phủ Pháp, ông thường nói « Họ phải biết họ nợ chúng ta điều gì . Tôi . Tôi không hề đòi hỏi ở họ một điều gì cả . Chúng ta là những người sống trong cái trại bị bỏ quên » !
Bà Francine Gerlach nay trên sáu mươi, mẹ là người Việt, cha là lính viển chinh Pháp, nhưng bà chưa bao giờ biết mặt cha, nhắc lại những ngày đầu mới tới thật đau khổ . Ngày nay nhớ lại quả thật là cơn ác mộng hải hùng. Người ta sống trong bùn vì đất chung quanh trại là đất bùn . Ác nghiệt hơn là mọi người ở đây bị cấm nói chuyện bằng tiếng Việt, cấm tu bổ nơi ở, cấm mọi mua sắm từ chiếc xe đạp . Mà cấm nói chuyện bằng tiếng Việt không khác gì hơn là cấm hẳn mọi người nói chuyện vì có ai nói được tiếng pháp đâu !

Những người con lai
Nói trại tái định cư người Pháp đông dương, nhưng thật ra ở đây phần lớn là các bà góa phụ và trẻ con mồ côi Việt nam và lai .
Thời chiến tranh thuộc địa, quân đội viển chinh Pháp gồm cả người Việt còn quốc tịch Việt và một số lính lê-dương . Riêng người Việt, ngoài số lính, còn có thêm những người làm việc cho bộ máy quân sự và dân chính của Chánh quyền thuộc địa .
Dưới Đệ II Chế, Pháp chiếm Nam kỳ, mở rộng ra Bắc và luôn cả Đông dương vào thời Đệ III Cộng hòa . Chiến tranh kết thúc dưới thời Đệ IV Cộng hòa . Vì tham vọng của de Gaulle muốn tiếp tục duy trì Pháp là một Đế quốc mà phải bị thất bại chua cay . Nhưng thất bại của Pháp lại di hại cho Việt nam phải gánh chịu cái thảm nạn cộng sản cai trị đất nước suốt hơn nửa thế kỷ nay .
Ông Gilles Manceron, sử gia, nhận định về hiện tượng Trại tái định cư người Pháp hồi hương một cách thấm thía vô cùng : « Trại Sainte Livrade là hiện thân thảm trạng lịch sử thực dân của Pháp kéo dài suốt cả nửa thế kỷ ở ngay giửa lòng xứ Pháp » .
Khác hơn người Việt nam ở tại Việt nam dưới thời bị đô hộ, những người ở Sainte Livrade, tuy hằng ngày, lúc ban đầu có chào cờ, hát quốc ca pháp nhưng không học bài học lịch sử của Trường Jules Ferry dạy dân Việt nam là « Ông cố nội của chúng ta là người gô-loa » .
Những người con lai ngày nay trở thành bình thường . Nhưng trước đây, những đứa trẻ lai có khi không do sự kết hợp theo ý muốn của hai người . Khi tới Sainte Livrade định cư theo mẹ, cuộc đời của những người con lai không êm ả như dòng sông Lot . Trái lại đó là lịch sử dài xung đột chủng tộc, văn hóa, tập quán, …Họ phải sống ngoài lề xã hội mới . Trại tái định cư không xa trung tâm thành phố Sainte Livrade, nhưng chúng không được nhận vào học trường tại đây, đưọc chăm sóc sức khỏe như những đứa trẻ cùng trang lứa khác ở địa phương .
Ngày nay, có những người học giỏi, đang giảng dạy lịch sử, văn chương Việt nam tại Đại Học, vẫn thắc mắc muốn tìm về cội nguồn của mình . Có người chỉ biết tên họ và quê quán của cha hay mẹ ở Việt nam . Họ đi Việt nam, tìm tới quê quán của cha mẹ theo họ biết. Có người tìm được đúng nơi sanh quán, nhưng người xưa đã mất .
Vì quyền lợi
«Chánh phủ phải biết họ nợ chúng ta điều gì " Tôi, tôi không bao giờ đòi hỏi … » Những người thế hệ I không kêu ca, đòi hỏi quyền lợi của mình bị Chánh phủ cố tình quên, phải chăng do văn hóa lâu đời tin ở ông Trời có mắt"
Con em của họ lớn lên ở đây không chịu im lặng chấp nhận số phận như đã an bài . Năm 2002, sau khi Chánh phủ ban hành một số qui định về quyền lợi cho người algériens phục vụ Chánh phủ Pháp và người Pháp ở Algérie hồi hương, họ lập Hội « Nhớ Đông dương » để tranh đấu khôi phục quyền lợi chánh đáng của họ và của lớp người trước . Trước tiên, họ đòi hỏi mọi người ở Sainte Livrade, đến từ năm 1956, phải được chánh thức thừa nhận và đối sử như người ở Algérie về .
Hội đòi hỏi Chánh phủ phải trả phụ cấp cho tất cả các gia đình ở Sainte Livrade 30000 euros như tiền thiệt hại, nâng tiền hưu trí của góa phụ tính theo mỗi đứa con .
Ông Emile Lejeune, 85 tuổi, cha là người Pháp làm Thẩm phán, mẹ là một bà hoàng tộc, đi lính ở Miền Bắc. Năm 1946, ông bị Việt minh bắt cầm tù 7 năm . Ngày nay, ông còn nhớ ở tù Việt minh, cái chết và cái sống bằng nhau . Nhưng ghê gớm hơn hết vẫn là « tẩy nảo» . Việt minh chủ trương làm đồi trụy tinh thần của con người để phải chịu khuất phục. Trong số 40 000 tù binh, chỉ sống sót được nhiều lắm là 10 000 người .
Ông sống cùng với bà vợ sau, gốc người Sa đéc, trong một căn nhà giử nguyên tình trạng củ. Trong phòng khách, ông treo bức ảnh một chiếc thuyền trong Vịnh Hạ long, bàn thờ Phật, nón lá, nón cối thuộc địa, mủ lính, …
Ông nói «Ngày nay, tôi không giử hận thù trong lòng. Nhưng tôi buồn. Vì nước Pháp là nước chúng tôi tin cậy, không đón nhận chúng tôi như người Pháp . Mà như những người ngoại quốc . Họ nhốt chúng tôi, kiểm soát chúng tôi, rồi bỏ chúng tôi . Chúng tôi có tranh đấu, cũng chỉ muốn đòi hỏi công bằng, lẽ phải . Đó là Chánh phủ phải nhìn nhận chúng tôi . Thanh thiếu niên, các bà mẹ của những người đã nằm xuống cho nước Pháp » .
Nguyễn thị Cỏ May
(Còn tiếp)

Ý kiến bạn đọc
18/09/201119:16:55
Khách
Đọc hai bài viết cùng chủ đề đăng trên Việt Báo của tác giả Cỏ May dễ đưa đến những chỉ trích sai lầm về chính sách tái định cư của người Pháp đối với người Việt.

Trong bài viết cùng chủ đề đăng ngày 9/9/11, tác giả viết " Năm 54 kết thúc chiến tranh Đông Dương với Hiệp định đình chiến Genève . Miền Nam Việt nam đón tiếp tái định cư gần một triệu đồng bào Miền Bắc chạy trốn cộng sản vì Hồ Chí Minh về Hà nội. Trong lúc đó, có vào khoảng bốn mươi ngàn đồng bào cũng Miền Bắc, từ bỏ nhà cửa, sự nghiệp, đi qua Pháp «hồi hương».
Họ được Chánh quyền Pháp đưa xuống tàu đi qua tới Marseille. Từ đây, họ được phân phối tới các trại tiếp cư sống tạm chờ ngày ổn định đời sống mới
Đến mùa Xuân năm 1956, Chánh phủ Pháp trưng dụng trại Sainte Livrade, tu bổ vội vàng, đón nhận gần 2000 người Việt nam rời Miền Bắc qua Pháp hồi hương
Mười năm sau, trại Sainte Livrade đổi tên, trở thành Trung tâm đón nhận người Pháp Đông dương " ( Trích)

Theo như tác giả thì trại Sainte Livrade chỉ là một trong những trại tiếp đón người Việt, và cuộc sống của những người Việt ở đây cho đến nay vẫn nghèo hèn.

Tôi không tìm được hai bài kia, tuy nhiên qua hai bài viết được đăng cho ta thấy rằng tác giả đã không viết hay không có cơ hội tìm hiểu về cuộc sống của bao nhiêu những người Việt khác cùng di cư đến Pháp trong thập niên 50 hiện ra sao. Và cũng không chịu đào sâu tìm hiểu tại sao cuộc sống của những người Việt tại đây vẫn vất vả. Pháp ngữ kém cỏi ? Không cố gắng hội nhập vào đời sống mới ? v...v...
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
Họ sống thêm được bao lâu nữa thì chỉ có Trời mới biết. Và chắc ngay cả đến Trời cũng không thể trả lời câu hỏi (thượng dẫn) của nhà văn Thận Nhiên: Sao sau bao nhiêu xương máu đổ xuống nơi này mà người dân Q.B vẫn phải lặn hụp mò ốc (dưới ao) cứ như thể là họ vẫn còn đang sống trong cảnh tối tăm, giữa Đêm Trường Trung Cổ vậy?
Tại Bangkok, Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2022 đã kết thúc và 21 quốc gia thành viên đã đồng thuận đưa ra một Bản Tuyên bố chung với nội dung lên án Nga về cuộc chiến tranh xâm lược tại Ukraine. Tuy nhiên, Bản Tuyên bố có nêu rõ giới hạn dè dặt là nhìn chung vẫn còn có "những quan điểm và đánh giá khác nhau về tình hình và các biện pháp trừng phạt.”
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.