WASHINGTON, DC - NGÀY 20 THÁNG 3: Cùng với trẻ em ngồi tại bàn học, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump giơ cao sắc lệnh hành pháp đã ký nhằm thu hẹp quy mô và phạm vi của Bộ Giáo dục trong một buổi lễ tại Phòng phía Đông Bạch Ốc vào ngày 20 tháng 3 năm 2025 tại Washington, DC. (Ảnh của Chip Somodevilla/Getty Images)
Hình ảnh những đứa trẻ ngồi ngoan ngoãn sau những chiếc bàn học trong Oval Office, nhìn tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh xoá bỏ Bộ Giáo Dục (DOE) là một cú đánh đau điếng vào nền văn minh trăm năm của nước Mỹ. Vở kịch được dàn dựng bởi chính quyền của một quốc gia (từng) hùng mạnh nhất thế giới có vẻ như đã chấm dứt sứ vai trò cốt yếu của giáo dục, từ thời khởi thủy của nền văn minh nhân loại, đã là sứ mệnh hàng đầu trong công cuộc phát triển quốc gia.
Sắc lệnh này được những người quan tâm ví như “Tần Thủy Hoàng đốt sách chôn nho” – một công cuộc thống nhất tư tưởng và quyền lực sau khi chinh phục các nước chư hầu.
Nhưng Donald Trump thật sự có khả năng ‘đốt sách” không? Hay đây là một trong những cách ông ta dùng để loại bỏ những chính sách mà Trump và đồng minh gọi là “woke”?
Trump không có thẩm quyền loại bỏ DOE
Bộ Giáo dục Hoa Kỳ (DOE) do cố Tổng Thống Carter đã ký đạo luật thành lập ngày 17/10/1979, có vai trò quan trọng trong việc giám sát và hỗ trợ giáo dục trên toàn quốc. Mặc dù Trump đã dùng sắc lệnh hành pháp để đóng cửa hoàn toàn cơ quan này, nhưng quyền hạn của tổng thống không cho phép đơn phương làm như thế. Giống như các cơ quan liên bang khác, DOE được thành lập theo một đạo luật của Quốc hội, vì vậy chỉ có một đạo luật của Quốc hội mới có thể xóa bỏ.
Reuters nhận định rằng bằng sắc lệnh hành pháp xóa bỏ DOE, Trump (hoặc bất kỳ ai đứng sau Project 2025) đã “lách luật” để nhổ bỏ cái gai trong mắt họ. Sau khi Trump ký lệnh, Thượng nghị sĩ Bill Cassidy của Louisiana và dân biểu Michael Rulli của Ohio, cả hai đều là đảng Cộng Hòa, nói rằng họ sẽ đưa ra một dự luật để loại bỏ bộ phận này. Tuy nhiên, ngay cả như thế, nó sẽ cần phải đủ 60 phiếu thuận tại Thượng Viện.
Thượng Nghị Sĩ đảng Dân chủ Patty Murray nói: “Trump biết rõ rằng ông ta không thể xóa DOE mà không thông qua Quốc hội. Nhưng ông ta có thể chỉ đạo cấp dưới sa thải tất cả nhân sự, đóng các chương trình và chuyển giao nhiệm vụ của bộ cho cơ quan khác. Kết quả cuối cùng cũng tương tự.”
Theo đúng luật pháp, hầu như không có cơ hội nào cho đảng Cộng Hòa tại Thượng viện để có thể đạt được đủ số phiếu loại bỏ DOE. Tuy nhiên, mặc dù không thể đóng cửa cơ quan này một cách hợp pháp, Donald Trump vẫn có những cách khác để phá hoại nó như ông ta đã làm từ thời kỳ “Trump 1.0” Những nỗ lực này đang diễn ra với sự hợp tác tuyệt đối của nội các, như chấm dứt $600 triệu tiền tài trợ liên bang do DOE trao cho các chương trình đào tạo giáo viên. Các đợt sa thải hàng loạt vừa qua đã làm giảm gần một nửa số nhân viên của DOE.
Cuối cùng, tương tự như những sắc lệnh khác mà tổng thống đã ký nhằm mở rộng quyền hành pháp, nỗ lực xóa bỏ DOE sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức pháp lý. Randi Weingarten, chủ tịch Liên đoàn Giáo viên Hoa Kỳ (American Federation of Teachers) nói “Gặp lại các bạn tại tòa” trong một tuyên bố ngắn gọn.
Tuần trước, công tố viên tiểu bang New York Letitia James đã cùng 20 công tố viên khác đệ đơn kiện nhằm ngăn chặn việc chính quyền giải thể DOE sau khi cơ quan này công bố kế hoạch sa thải lực lượng lao động.
‘Đốt sách’ hay tiêu diệt ‘Woke’
Mục thứ 11, bắt đầu từ trang 319 của Project 2025 đã ghi rõ kế hoạch phải giải thể Bộ Giáo Dục. Đây chính là sự chuẩn bị từ trước của những người thuộc phe bảo thủ nhằm loại bỏ chính sách mà Donald Trump, và đảng Cộng Hòa, từ lâu đã coi là “Woke” – vốn là sự nhận thức về bất công xã hội, đặc biệt là liên quan đến phân biệt chủng tộc và bất bình đẳng.
Trong nhiều thập kỷ, đảng Cộng Hòa và phe bảo thủ đã cho rằng DOE là lãng phí và thúc đẩy việc loại bỏ. Một trong những lập luận chính của Trump và đồng minh là cáo buộc DOE đã thất bại trong sứ mệnh cải thiện kết quả giáo dục trong khi chính phủ phải chi ngân sách quá nhiều. Tuy nhiên, theo tờ People đưa ra, DOE là một trong những bộ nhỏ nhất trong nội các. Ngân sách $268 tỷ của DOE vào năm 2024 chỉ chiếm 4% tổng ngân sách của cả nước.
Cá nhân Donald Trump, rất nhiều lần, từ nhiệm kỳ thứ nhất, đã cho thấy ông ta không xem giáo dục là một sứ mệnh quan trọng như từ khởi thủy của nền văn minh nhân loại. Năm 2016, Trump đã bày tỏ ông ta yêu những người thuộc thành phần “poorly educated.” Trump gọi ngày những người tràn vào tấn công Điện Capitol là “ngày của tình yêu.” Bạo lực, kích động thù hận, xem thường học vấn, bài trừ sự khác biệt, kỳ thị chủng tộc, kỳ thị giới tính… những điều này không nằm trong từ điển của nền văn minh nhân loại.
Tồn tại hay không nên tồn tại những khái niệm đó, tất cả nằm trong sơ đồ có tên Giáo Dục.
DOE không tạo ra sách hoặc thiết lập chương trình giáo dục cho tiểu bang nói riêng và nước Mỹ nói chung. Trách nhiệm của DOE là giám sát nguồn tài trợ liên bang cho các trường học (Title I), thực thi luật giáo dục (Đạo luật Giáo dục Cá nhân Khuyết tật); bảo vệ Title IX (chống phân biệt giới tính) và thu thập dữ liệu để cải thiện giáo dục trên toàn quốc. Ở cấp độ đại học, DOE có chương trình Pell Grants giúp sinh viên vay tiền học với lãi suất thấp, giúp sinh viên đủ khả năng chi trả cho giáo dục đại học.
Chính sách giáo dục của Hoa Kỳ sẽ thay đổi lớn khi DOE bị xóa bỏ. Ngân sách liên bang cấp cho DOE để hỗ trợ học sinh ở các cộng đồng thu nhập thấp và vùng nông thôn cũng như học sinh khuyết tật bị ảnh hưởng nặng nề. Những học sinh thuộc gia đình có thu nhập thấp sẽ khó thực hiện ước mơ đại học khi Pell Grants không còn. Những học sinh sinh viên thuộc cộng đồng LGBTQ+ không còn được an toàn bởi chương trình hỗ trợ bình đẳng giáo dục, bảo vệ quyền của họ đã bị thu hồi. Các chuyên gia đã lo ngại rằng việc giải thể DOE sẽ khiến chính phủ gần như không thể bảo đảm nguồn tài trợ của liên bang đang được sử dụng một cách thỏa đáng và thực sự hỗ trợ những học sinh đó.
Trump đã thông báo rằng các khoản vay của sinh viên đại học sẽ được chuyển cho Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ. Đối với các chương trình tài trợ cho học sinh có nhu cầu đặc biệt, Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., người chống vắc-xin và cơ quan của ông ta sẽ chịu trách nhiệm “xử lý và tất cả các chương trình dinh dưỡng và mọi thứ khác” thay cho DOE.
Chính sách giáo dục của Trump là không còn DOE, các tiểu bang và địa phương kiểm soát hoàn toàn chính sách giáo dục, phân phối tài trợ, quyết định về chương trình giảng dạy mà không cần sự giám sát của liên bang, thì nó hoàn toàn có lợi và dễ dàng cho công cuộc “cải tổ ý thức hệ” theo hướng “Make America Great Again – MAGA" của Trump và đồng minh.
Với thế giới ý thức hệ mới này, bình đẳng sắc tộc, giới tính, tôn giáo, ngay cả tính nhân đạo thúc đẩy cơ hội học tập sẽ không còn được tôn trọng hoặc ưu tiên hàng đầu. Trường học không còn là nơi giảng dạy về sự tử tế, công bằng xã hội, tự do tôn giáo, tôn trọng sự khác biệt. Xã hội Mỹ cũng không còn là vùng đất ước mơ những con người yêu khoa học, khao khát cống hiến. Trong khi đó, nước Mỹ đã từng trở thành quốc gia hùng mạnh nhất thế giới chính vì đi đầu trong nền văn minh nhân loại này.
Mới đây nhất, cố vấn thân tính của Trump là tỷ phú Elon Mus đã đăng trên trang X của ông ta: “Con trai của tôi, Xavier, đã chết. Con virus ‘woke’ đã giết chết cậu ấy. Giờ đây, virus woke sẽ chết.” Xavier là người con chuyển đổi giới tính của Elon Musk.
Đây có thể được hiểu là một lời đe dọa tiếp theo cho nước Mỹ không?
Do đó, “nếu nói chính quyền Trump đốt sách như Tần Thủy Hoàng đốt sách chôn nho năm xưa thì chỉ là cách nói cường điệu” – nhận xét của một nhà báo từ Canada. Mà rõ ràng, dẹp bỏ DOE là con đường nhanh nhất để Trump và các đồng minh lãnh đạo nước Mỹ theo thể chế “Không còn Woke nữa” vì “con virus woke sẽ chết.”
Kalynh Ngô
Gửi ý kiến của bạn
