Nhiều nghiên cứu cho thấy những âm thanh như tiếng nước chảy hay các bản nhạc giai điệu nhẹ nhạc, êm ái, có thể tác động tích cực đến não bộ, giúp chúng ta dễ vào trạng thái thiền định. (Nguồn: pixabay.com)
Mặc dù thoạt nhìn thì thiền định có vẻ khá đơn giản, chỉ là việc ngồi yên lặng một chỗ, nhưng thực tế, việc tịnh tâm và để tâm trí tập trung vào tĩnh lặng lại không hề đơn giản chút nào!
Một số nghiên cứu gần đây gợi ý rằng có một yếu tố có thể giúp đưa chúng ta vào trong trạng thái thiền định: âm thanh.
Cho dù đang lắng nghe giai điệu bài hát yêu thích, hay đang tham gia một buổi sound bath trong không gian thư giãn với tiếng chuông ngân, tiếng cồng chiêng, và tiếng chuông, âm thanh không chỉ giúp chúng ta dễ bước vào trạng thái thiền định, mà còn có thể tăng cường những lợi ích của thiền.
Sound bath là một phương pháp trị liệu và thư giãn sử dụng âm thanh và nhịp điệu. Trong một buổi sound bath, người tham gia thường nằm hoặc ngồi thoải mái trong khi nghe những âm thanh nhẹ nhàng và êm dịu từ các loại nhạc cụ đặc biệt như chuông singing bowls, cồng chiêng (gongs), và bộ chuông (chimes) cùng các loại nhạc cụ khác....
Liệu pháp sử dụng âm thanh có tác dụng gì với cơ thể chúng ta?
Theo Hilary Curtis, chuyên gia cố vấn sức khỏe tâm thần và là giám đốc điều hành của Recovery Unplugged, chương trình cai nghiện của quốc gia sử dụng âm nhạc như một phần của phương pháp điều trị, những âm thanh dễ chịu, mang lại cảm giác thoải mái, có thể tạo ra các phản ứng sinh lý tích cực bên trong cơ thể chúng ta.
Curtis giải thích: “Chúng ta phản ứng với âm nhạc ở cả mặt sinh lý và mặt cảm xúc, vì hệ thống thính giác là một cánh cửa dẫn đến hệ thống phức hợp các dây thần kinh phế vị (vagus complex), một phần của bộ não và hệ thống thần kinh kiểm soát và duy trì sự cân bằng giữa sinh lý và cảm xúc của chúng ta.”
Dây thần kinh vagus đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhịp tim, tiêu hóa và các phản ứng với căng thẳng (stress). Khi âm thanh kích hoạt dây thần kinh vagus, sẽ sản sinh ra chất tố acetylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitter) có tác dụng làm giảm căng thẳng và xoa dịu cơ thể.
Quý vị có thể liên tưởng đến nhạc nền trong thang máy (elevator music), thường mang giai điệu du dương, nhẹ nhàng, giúp xoa dịu căng thẳng khi phải ở trong một không gian nhỏ hẹp với những người lạ. Những bài hát ru cũng thường có giai điệu nhẹ nhàng, êm đềm, và lời ca nhẹ nhàng. Hoặc những bản nhạc sôi động dành cho các buổi tiệc tùng, tụ tập sẽ giúp tạo ra bầu không khí vui vẻ, khiến mọi người cảm thấy gần gũi hơn.
Cách cơ thể phản ứng với âm thanh có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe. Các nghiên cứu gần đây cho thấy âm thanh có thể là một công cụ hữu hiệu để giảm căng thẳng kinh niên (chronic stress), tác nhân gây hại cho toàn bộ cơ thể. Trong một nghiên cứu năm 2022, những người tham gia một buổi sound bath với tiếng chuông ngân singing bowl cho biết họ thấy bớt stress rất nhiều và cảm giác hạnh phúc, an lành hơn.
Lợi ích của âm thanh trong thiền định là gì?
Quý vị có thể đã nhận thấy rằng các thiết bị điện tử hiện đại, như đồng hồ thông minh có gắn AI, có thể cung cấp cho người dùng cả nhạc và khung cảnh âm thanh (soundscapes) để giúp giảm căng thẳng. Ngoài ra, các bác sĩ, nhà trị liệu, và chuyên gia chăm sóc sức khỏe cũng đang sử dụng liệu pháp âm thanh như một phần của các hoạt động chăm sóc sức khỏe toàn diện cho mọi người.
Theo Elena Bradford, một giáo viên yoga có kiến thức chuyên môn về sử dụng âm thanh để chữa lành (sound healing), hầu hết mọi người thường suy nghĩ quá nhiều, làm việc quá sức và bị stress, khiến việc thiền định trở nên khó khăn. Tuy nhiên, Bradford nhấn mạnh rằng chúng ta có thể chuyển từ sóng não beta (trạng thái suy nghĩ và phân tích thường ngày của tâm trí) sang sóng não theta (trạng thái thiền định sâu) chỉ trong vòng 30 giây khi kết hợp âm thanh vào quá trình thiền.
Trạng thái thiền định sâu mang lại các tác động rất tích cực. Khách hàng của Bradford cho biết họ cảm thấy đã giảm bớt đau đớn, căng thẳng, và trở nên thư thái, bình tĩnh hơn, trút bỏ được những cảm xúc bị dồn nén và cảm thấy tích cực hơn.
Những quan sát của Bradford tương đồng với các nghiên cứu trước đó. Tất cả đều cho thấy một số tần số âm thanh nhất định có thể giúp tạo ra các dạng sóng não đồng bộ, dẫn dắt tâm trí vào trạng thái thư giãn và thiền định.
Hơn nữa, phương pháp trị liệu với âm thanh có thể kích thích sản sinh các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và serotonin, hai chất này có liên quan đến cảm giác vui vẻ và hạnh phúc. Phản ứng hóa học này trong não bộ có thể giúp tạo ra cảm giác thư giãn và tích cực.
Trong một nghiên cứu năm 2020, các nhà nghiên cứu đã sử dụng thiết bị emWave Pro để đo lường tâm trạng, chỉ số stress và sự thay đổi nhịp tim của những người tham gia trước và sau một buổi trị liệu sử dụng liệu pháp âm thanh. Kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể trong tất cả các khía cạnh, mọi cảm giác tiêu cực đều giảm bớt rất nhiều, bao gồm stress, tức giận, lo lắng, mệt mỏi và trầm cảm.
Nghiên cứu năm 2022 cho thấy các phương pháp trị liệu sử dụng âm thanh, bao gồm music therapy và sound bath, giúp giảm đau rất hiệu quả đối với những người mắc các bệnh đau đớn kinh niên (chronic pain).
Một nghiên cứu khác đã so sánh tác dụng của thiền tĩnh lặng (silent meditation) và thiền với âm thanh (sound meditation) trong cùng khoảng thời gian 30 phút. Những người thiền với âm thanh cho biết họ thấy căng thẳng, mệt mỏi và tiêu cực giảm nhiều hơn so với những người thiền tĩnh lặng.
Lợi ích từ liệu pháp sử dụng âm thanh có thể kéo dài bao lâu?
Lợi ích từ liệu pháp sử dụng âm thanh có thể kéo dài bao lâu tùy vào từng cá nhân, nhưng nếu thực hành đều đặn và trở thành một thói quen, quý vị sẽ thu được kết quả ổn định và đều đặn theo thời gian, tương tự như khi duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh và tập thể dục thường xuyên.
Theo một số chuyên gia, chỉ 10 phút thiền chánh niệm mỗi ngày cũng có ảnh hưởng lớn đến mức độ stress và đem lại sự an nhiên. Vì vậy, sử dụng âm thanh trong thiền định hàng ngày có thể “là khoản đầu tư quan trọng nhất” cho sức khỏe tinh thần và thể chất của chúng ta.
Các liệu pháp trị liệu với âm thanh và sound bath ngày càng phổ biến, hoặc quý vị cũng có thể tự thực hành tại nhà với ứng dụng “app” trên điện thoại như Insight Timer. Phiên bản miễn phí của ứng dụng này giúp người dùng đặt thời gian thiền với nhiều lựa chọn âm thanh, còn phiên bản có tính lệ phí sẽ cung cấp thêm các khóa học hướng dẫn chữa lành với âm thanh (sound healing).
Khi sử dụng âm thanh trong thiền định, chúng ta không chỉ tập trung lắng nghe những âm thanh này, mà còn lấy đó làm phương tiện để dẫn dắt tâm trí vào sâu bên trong nội tâm của mình. Trong quá trình này, chúng ta sẽ học được cách nhìn nhận thấu đáo và kiểm soát những suy nghĩ của mình, để tâm trí không còn bị chi phối bởi những muộn phiền và lo toan.
Nguyên Hòa biên dịch
Nguồn: “Quieting your mind to meditate can be hard. Here’s how sound can help” được đăng trên trang Nationalgeographic.com.
Gửi ý kiến của bạn
