Hôm nay,  

Christiana Figueres nghĩ rằng phong trào chống biến đổi khí hậu có thể học được vài điều từ Phật giáo

31/01/202510:55:00(Xem: 9386)
Christiana Figueres nghĩ rằng phong trào chống biến đổi khí hậu có thể học được vài điều từ Phật giáo.
Figueres, kiến trúc sư của thỏa thuận khí hậu Paris năm 2015, đã giúp mọi người trên khắp thế giới hiểu được lời dạy của nhà sư Phật giáo và nhà hoạt động vì hòa bình Thích Nhất Hạnh.
 
Bài viết của Nikayla Jefferson
Tạp chí Yale Climate Connections
Ngày 27/1/2025
.
blankHÌNH TRÊN: Figueres, kiến trúc sư của thỏa thuận khí hậu Paris năm 2015, đã giúp mọi người trên khắp thế giới hiểu được lời dạy của nhà sư Phật giáo và nhà hoạt động vì hòa bình Thích Nhất Hạnh.
.
(LỜi GIỚI THIỆU của dịch giả Nguyên Giác: Bài viết này được tác giả và Tạp chí Yale Climate Connections cho phổ biến tự do, theo quy chế Creative Commons. Tạp chí Yale Climate Connections là của Đại học Yale, nơi có khoảng 25 Giáo sư thắng Giải Nobel nhờ các nghiên cứu về Y khoa, Vật lý, Kinh tế... Tạp chí này ghi sơ lược về tác giả bài này rằng: Nikayla Jefferson, là sinh viên hậu tốt nghiệp khoa học chính trị tại UC Santa Barbara, nơi cô nghiên cứu tập trung vào giao điểm của công lý khí hậu, phong trào môi trường của Hoa Kỳ, dân chủ và các truyền thống tâm linh dấn thân. Các bài viết của Nikayla đã được xuất bản trên Los Angeles Times, Boston Globe, Guardian, Nation và nhiều tờ báo khác. Bản Việt dịch như sau.)
.
Christiana Figueres, một nhà ngoại giao người Costa Rica được biết đến nhiều nhất với tư cách là kiến trúc sư của thỏa thuận khí hậu Paris năm 2015, đã chuyển sang một chiến lược mới để bảo vệ khí hậu thế giới: truyền bá lời dạy của Thích Nhất Hạnh, một nhà sư Phật giáo và là nhà hoạt động vì hòa bình đã viên tịch hồi năm 2022.
 
Bị thúc đẩy bởi nỗi đau và lo buồn về biến đổi khí hậu, Figueres bắt đầu tổ chức - cùng với nhóm của bà tại tổ chức Global Optimism - các khóa thiền thất cho những người tham gia vào công việc về khí hậu và đa dạng sinh học. Khóa tu đầu tiên diễn ra vào tháng 6/2022 với sự hợp tác của Plum Village (Làng Mai), một trung tâm thực hành Phật giáo quốc tế và tu viện nằm ở vùng nông thôn phía tây nam nước Pháp, do Thiền sư Thích Nhất Hạnh và Ni sư Chân Không thành lập vào năm 1982. Năm sau, Global Optimism và Plum Village bắt đầu tổ chức các khóa tu khu vực trên toàn cầu.
 
“Tôi đã khám phá ra những lời dạy của Thầy Thích Nhất Hạnh cách đây 10 năm, và chúng rất hữu ích với tôi trong việc duy trì sự chủ động, giữ vững tinh thần, đặc biệt là khi tôi cảm thấy chán nản,” Figueres nói với tôi [Nikayla Jefferson] trong một cuộc phỏng vấn gần đây. “Tôi nghĩ chúng có thể hữu ích với những người khác, vì vậy những khóa tu này là một sự cống hiến để tạo ra một tấm lưới tích cực  tất cả những công việc chúng ta làm.”

Tôi gặp Figueres vào mùa hè năm 2024 tại Plum Village. Tôi được mời dành ra 4 ngày tại tu viện thông qua một email ngắn nhưng hấp dẫn hứa hẹn một "cuộc họp cộng đồng khí hậu và thiên nhiên toàn cầu" sẽ cho phép những người tham gia "mở rộng hiểu biết của họ về đạo đức toàn cầu để thay đổi các hệ thống". Làm sao tôi có thể từ chối?
 
Vào buổi sáng của Ngày thứ nhất của khóa tu, Thiền phòng được xếp hàng ngay ngắn với khoảng 150 người tham gia ngồi trên đệm, chăm chú lắng nghe và chép lại từ bảng trắng vào sổ tay của họ. Một tu sĩ tên là Brother Spirit đã giới thiệu về bốn chân lý cao quý của Phật giáo, liên quan đến đau khổ và con đường chấm dứt đau khổ.
 
“Chúng ta không thể thoát khỏi đau khổ, nhưng chúng ta có thể làm giảm bớt đau khổ,” Brother Spirit nói, vẽ một sơ đồ trên bảng.

Sau đó, Figueres giải thích cách bà áp dụng giáo lý Phật giáo vào công việc bảo vệ khí hậu của mình.
 
“Tôi đã và đang phải đối mặt với nỗi đau và lo buồn về những gì chúng ta thấy đang biến mất trước mắt mình, và nỗi đau và sự đau buồn của rất nhiều người, nói một cách nhẹ nhàng, là những cuộc họp vô cùng bực bội không đi đến được nơi chúng ta cần đến”, bà nói. “Sự thất vọng, đau đớn hoặc lo buồn này có thể dẫn đến sự mất động lực ở những người đang đấu tranh vì lợi ích chung”.

Figueres cho biết những lời dạy của Thích Nhất Hạnh đã giúp bà có cái nhìn rộng hơn về mục đích sống của mình.
 
“Trong nhiều thập niên, tôi cảm thấy rằng tôi có trách nhiệm, cùng với hàng trăm, rồi hàng ngàn đồng sự của mình, phải giải quyết và thay đổi quỹ đạo của khí hậu và đa dạng sinh học để truyền lại một hành tinh an toàn hơn nhiều cho các thế hệ tương lai”, bà nói. “Khi bạn tự đặt ra trách nhiệm đó trên vai, công việc sẽ trở nên rất, rất khó khăn vì có rất nhiều thứ mà chúng ta không thể kiểm soát”.
 
Nhưng bà đã tìm thấy sức mạnh trong khái niệm Phật giáo về thực tại tối thượng: “Thực tại siêu việt nơi con người chỉ là một điểm nhỏ trong một thực tại lớn hơn nhiều, không ngừng tiến hóa”.
 
“Hiểu rằng có một thực tế lịch sử mà chúng ta làm công việc hàng ngày của mình, và sau đó là một thực tế tối hậu mà có những thế lực khác cũng đang hoạt động và chúng ta không có ảnh hưởng, đã giúp ích rất nhiều cho tôi”,  nói. “Tôi có thể sống và làm việc để trở thành người tốt nhất và có tác động tốt nhất, nhưng cuối cùng tôi không chịu trách nhiệm về kết quả”.
 
Trong hội trường của khóa tu, tu sĩ Brother Spirit đã đưa ra cái nhìn tổng quan về những gì có thể được mô tả là lý thuyết về thay đổi của Plum Village: Nếu chúng ta muốn thay đổi các hệ thống, trước tiên chúng ta phải bắt đầu từ chính mình – vì chúng ta là các hệ thống. Suy cho cùng, biến đổi khí hậu là do con người gây ra. Chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, sự tiêu dùng quá mức: Chúng chỉ tồn tại bên trong chúng ta. Sáng hôm đó, tôi tự chiêm nghiệm về cảm giác nhận thức rằng mình là biến đổi khí hậu như thế nào.
 
Figueres cũng đã cân nhắc đến những cảm xúc mạnh mẽ mà biến đổi khí hậu có thể gây ra.

“Làm thế nào để bạn chuyển hóa nỗi đau mà tất cả chúng ta đều cảm thấy?” bà Figueres hỏi. “Chuyển hóa không có nghĩa là quay lưng lại và đẩy nó xuống dưới tấm thảm. Nhưng làm thế nào để bạn thực sự sử dụng nó một cách rất có chủ đích, và hãy để tôi nói, chuyển hóa những cảm xúc đó thành những gì bạn muốn làm tích cực ngoài kia trên thế giới?”
 
Thầy Thích Nhất Hạnh thường dùng phân hữu cơ như một ẩn dụ cho sự chuyển hóa. Thầy tóm tắt ý tưởng này bằng một câu cách ngôn ngắn gọn: “Không có bùn, thì không có hoa sen”, ám chỉ đến ý tưởng rằng hoa sen chỉ mọc rễ và nở hoa trong bùn. Thầy dạy rằng con người dành phần lớn thời gian của mình trong bùn, lội qua những trải nghiệm phức tạp, không thể tránh khỏi và đầy cảm xúc.

Trong thiền đường, Brother Spirit hỏi, “Bạn nghĩ xem, Trái Đất muốn gì ở bạn?”
 
Tôi nhảy đến câu trả lời thường lệ của mình về mục đích và nghề nghiệp. Nhưng rồi Brother Spirit thách thức chúng tôi: “Không phải như một công cụ để làm, mà như một đứa con của Trái đất.”
 
Lúc đầu tôi vật lộn để nghĩ ra câu trả lời. Nhưng sau đó tôi nghĩ về điều tôi có thể muốn cho đứa con của mình, và câu trả lời hiện ra một cách hiển nhiên: để được hạnh phúc. Đề tìm thấy tình yêu trong tất cả các thành phố và sinh vật trên Trái đất, trong các vết nứt trên vỉa hè và trong những đám mây. Để tìm thấy tình yêu này trong chính tôi.

 
Và có lẽ đây là điều mà Plum Village – và bà Figueres – muốn tôi hiểu nhất: Trái đất không phải là thứ gì đó tách biệt và nằm ngoài chúng ta. Chúng ta là Trái đất và Trái đất là chúng ta. Giảm bớt đau khổ của chính mình, chính là giảm bớt đau khổ của Trái đất.
.
.... o ....
.
NGUỒN (Creative Commons license):

What Christiana Figueres thinks the climate movement can learn from Buddhism
Figueres, the architect of the 2015 Paris climate agreement, has been helping people around the world understand the teachings of Buddhist monk and peace activist Thích Nhất Hạnh.

by Nikayla Jefferson
Yale Climate Connections
January 27, 2025
.
PHOTO:
Figueres, the architect of the 2015 Paris climate agreement, has been helping people around the world understand the teachings of Buddhist monk and peace activist Thích Nhất Hạnh.
.
Christiana Figueres, a Costa Rican diplomat best known as the architect of the 2015 Paris climate agreement, has turned to a new strategy for protecting the world’s climate: spreading the teachings of Thích Nhất Hạnh, a Buddhist monk and peace activist who died in 2022.

Driven by pain and grief over climate change, Figueres began organizing – with her team at the organization Global Optimism – retreats for those engaged in climate and biodiversity work. The first retreat took place in June 2022 in partnership with Plum Village, an international Buddhist practice center and monastery located in the rural southwest of France, founded by Thích Nhất Hạnh and Chân Không in 1982. The next year, Global Optimism and Plum Village began organizing regional retreats across the globe.

“I discovered the teachings of Thích Nhất Hạnh 10 years ago, and they have been so helpful to me to keep my agency, keep my spirits up, especially when I’m feeling low,” Figueres told me in a recent interview. “I thought they can be helpful to other people, so these retreats are an offering to put a positive net under all the work we do.”

I met Figueres in the summer of 2024 at Plum Village. I’d been invited to spend four days at the monastery via a short but intriguing email that promised a “global climate and nature community gathering” that would enable participants “to expand their understanding of global ethics for systems change.” How could I say no?

On the morning of Day One of the retreat, the meditation hall was neatly lined with rows of 150 or so cushion-seated participants, intently listening and copying down the whiteboard in their notebooks. A monastic named Brother Spirit offered an introduction to the four noble truths of Buddhism, which deal with suffering and the path toward ending it.

“We cannot escape the suffering, but we can lessen it,” Brother Spirit said, drawing a diagram on the board.

Later, Figueres explained how she applies Buddhist teachings to her work to protect the climate.

“I have been dealing with the pain and grief of what we see disappearing in front of our eyes, and the pain and grief of so many, to put it mildly, highly frustrating meetings that don’t get to where we need to arrive,” she said. “This frustration, pain, or grief can lead to de-motivation on the part of those who in this fight for the common good.”

Figueres said the teachings of Thích Nhất Hạnh have helped her take a broader view of her life’s purpose.

“For many decades, I’ve felt that it was my responsibility, together with my hundreds and thousands of colleagues, to address and change the trajectory of climate and biodiversity in order to bequeath a much safer planet to future generations,” she said. “When you have that self-imposed responsibility on your shoulders, it makes the work very, very hard because there are so many things we don’t control.”

But she has found strength in the Buddhist concept of the ultimate reality: “the mega reality where humans are just a tiny spot in a much bigger, constantly evolving reality.”

“To understand that there is a historic reality where we do our everyday work, and then an ultimate reality in which there are other forces at work and we don’t have an influence, was very helpful to me,” she said. “I can live and work in order to be the best person and have the best impact, but ultimately I am not responsible for the outcome.”

In the retreat hall, Brother Spirit gave an overview of what can be described as Plum Village’s theory of change: If we wish to change systems, we must begin first with ourselves – because we are the systems. Climate change, after all, is anthropogenic. Capitalism, White supremacy, overconsumption: They exist only within us. That morning, I pondered to myself how it feels to be aware that I am climate change.

Figueres, too, has been considering the strong emotions that climate change can provoke.

“How do you transform the pain we all feel?” she asked. “Transform does not mean turn your back and push it under the carpet. But how do you actually use it very intentionally, and let me say, compost those feelings into what you want to do positively out there in the world?”

Thích Nhất Hạnh often used composting as a metaphor for transformation. He summarized the idea with a pithy aphorism: “No mud, no lotus,” referring to the idea that the lotus flower only roots and blooms in the mud. He taught that people spend much of their time in the mud, wading through complex, inescapable, emotional experiences.

In the meditation hall, Brother Spirit asked, “What do you think Earth wants from you?”

I jumped to my usual answers of purpose and profession. But then Brother Spirit challenged us: “Not as an instrument of doing, but as her child.”

I struggled at first to think of an answer. But then I thought of what I might want for my own child, and the answer presented itself as obvious: to be happy. To find love in all the Earth’s cities and creatures, sidewalk cracks, and clouds. To find this love in me.

And perhaps this is what Plum Village – and Figueres – wanted me to understand most: Earth is not something separate and outside of us. We are Earth and Earth is us. To lessen the suffering of myself is to lessen the suffering of Earth.
.
AUTHOR: Nikayla Jefferson is a political science graduate student at UC Santa Barbara, where her research focuses on the intersection of climate justice, the American environmental movement, democracy, and engaged spiritual traditions. She is interested in researching, writing, and living the questions related to what it means to be a human in this moment we call the Anthropocene. Nikayla’s work has been published in the Los Angeles Times, the Boston Globe, the Guardian, the Nation, and others.
.
NGUỒN:
https://yaleclimateconnections.org/2025/01/what-christiana-figueres-thinks-the-climate-movement-can-learn-from-buddhism/

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hội chứng Havana có thể sắp bước sang một ngã rẽ mới, theo bản tin của Ellie Cook, ký giả quốc phòng cao cấp của Newsweek, đăng ngày 13 tháng 1 năm 2026. Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ đã thử nghiệm một thiết bị mà các điều tra viên tin rằng có thể liên quan trực tiếp đến tình trạng thường được gọi là “Hội chứng Havana,” theo tiết lộ của CNN hôm Thứ Hai. Thiết bị này được mua trong một chiến dịch hoạt động bí mật do Bộ Nội An Hoa Kỳ thực hiện, và đã được thử nghiệm suốt hơn một năm qua, theo lời bốn nguồn tin giấu tên được thông báo về vấn đề này.
Theo các nguồn am hiểu sự việc, Google sẽ triển khai quy trình giới thiệu sản phẩm mới (New Product Introduction – NPI) cho các dòng Pixel, Pixel Pro và Pixel Fold tại Việt Nam. Riêng dòng Pixel A, thuộc phân khúc thấp hơn, hiện vẫn tiếp tục được phát triển tại Trung Quốc. NPI là giai đoạn then chốt trong quá trình đưa một thiết bị điện tử mới ra thị trường. Công việc này bao gồm việc phát triển, kiểm chứng và tinh chỉnh toàn bộ quy trình sản xuất, với sự tham gia của hàng trăm kỹ sư từ hãng và các nhà cung cấp. Quá trình này đòi hỏi đầu tư rất lớn vào thiết bị thử nghiệm và máy móc khuôn mẫu, nhằm bảo đảm sản phẩm có thể được chế tạo đúng theo thiết kế ban đầu.
Sau nhiều tháng gia tăng áp lực quân sự đối với Venezuela, tình hình đã thay đổi đột ngột sau khi chính quyền Trump bắt cóc vợ chồng tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào ngày 3/1/2026 với các cáo buộc liên quan đến buôn lậu ma túy. Ngay sau đó, Trump đăng trên mạng xã hội Truth ngày 6/1 là chính quyền lâm thời Venezuela sẽ giao 30-50 triệu thùng dầu cho Mỹ theo diện trừng phạt. Tiếp theo vào ngày 7/1, Chris Wright, Bộ trưởng Bộ Năng Lượng Hoa Kỳ, cho biết Mỹ sẽ kiểm soát dầu của Venezuela “vô thời hạn”. Chính quyền Mỹ không hề dầu giếm tham vọng dầu mỏ chỉ vài ngày sau khi bắt tổng thống Venezuela vì tội ma túy.
Các cuộc biểu tình chống chế độ thần quyền tại Iran vẫn còn đang tiếp diễn. Điểm đáng chú ý trong làn sóng biểu tình lần này là việc nhiều người dân công khai kêu gọi Reza Pahlavi — con trai của Quốc vương Shah bị lật đổ năm 1979, hiện sống lưu vong tại Hoa Kỳ — trở về Iran để nắm giữ vai trò lãnh đạo. Reza Pahlavi bất ngờ trở thành một gương mặt nổi bật trên chính trường đầy biến động khi ông tự xác định mình là đại diện của phe đối lập Iran ở hải ngoại.
Bản tin của Sean Boynton, trên báo Global News hôm 15/1/2026 có nhan đề "Iceland the ’52nd state’? US ambassador nominee’s comment sparks alarm" (Iceland trở thành ‘tiểu bang thứ 52’? Bình luận của ứng cử viên đại sứ Mỹ gây lo ngại) gây sóng gió cho Châu Âu: hễ là quốc gia nhỏ, là bị Mỹ đòi sáp nhập?
Các nhà lập pháp đảng Dân chủ đã thúc giục FTC (Federal Trade Commission) điều tra vụ điện thoại của Trump: Họ đặt câu hỏi liệu dự án điện thoại của Trump có vi phạm quảng cáo sai sự thật với tuyên bố rằng điện thoại sẽ được sản xuất tại Mỹ hay không.
-- Tổng thống dọa vận dụng Đạo luật Chống Nổi Loạn để trấn áp biểu tình tại Minneapolis. -- Đặc vụ liên bang nổ súng tại Minneapolis, căng thẳng tiếp diễn. -- Trump nói Iran ngưng giết người biểu tình, quân đội Mỹ điều chỉnh hiện diện, Iran mở lại không phận. -- Châu Âu đưa quân đến Greenland giữa một “cú lật” khác của Trump. -- Thượng viện Cộng Hòa chặn nghị quyết hạn chế quyền dùng quân đội của Trump tại Venezuela. -- Quốc hội gạt bỏ phần lớn đề nghị cắt ngân sách của Trump. -- Thẩm phán liên bang chặn kế hoạch cắt 130 triệu đô la trợ cấp thực phẩm tại Minnesota. -- Chính quyền Trump tạm ngưng xét chiếu khán di dân với công dân 75 quốc gia. -- Tòa liên bang giữ nguyên bản đồ bầu cử Quốc hội mới của California. -- Bình luận thị trưởng trên Facebook, cư dân Miami Beach bị cảnh sát gõ cửa. -- Illinois: Tối cao Pháp viện cho kiện phiếu bầu qua bưu điện. -- Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ bác án trả tự do cho nhà hoạt động Palestine Mahmoud Khalil...
Ngày 01/15/2026 là ngày giỗ năm thứ 5 của Lệ Thu, người ca sĩ đã âm thầm ra đi ngày 1/15/2021 bởi cơn đại dịch Covid 2021 tại Quận Cam. Bao nhiêu năm đem tiếng hát để dâng cho đời, dâng cho người, dâng cho tình yêu và dâng cho quê hương, bao nhiêu ánh sáng chói lòa đủ mầu sắc của sân khấu đã ôm trọn một khuôn mặt dịu dàng, đã đổ trên vóc dáng khiêm nhường, đã rơi nhẹ trên mái tóc ngắn riêng của mình và đã trải dài theo mệnh nước nổi trôi, môt giọng hát sâu đậm và nồng nàn của trái tim, người ca sĩ đã chia tay với chúng ta trong lặng lẽ, âm thầm và hiu quạnh.
Bản tin hôm Thứ Ba 13/1/2026 của phóng viên Charlie Nash trên báo Media-Ite ghi rằng Mike Pompeo được phen thân Israel hoan nghênh vì tuyên bố “Chúng ta cần bảo đảm” rằng sách lịch sử “không viết về các nạn nhân ở Gaza”.
Bản tin của Yasmeen F. trên báo Atlanta Black Star News ghi rằng lời công khai nói “Mỹ là quốc gia của người da trắng” của Công tố viên Texas, người bị cáo buộc điều hành tài khoản mạng xã hội ủng hộ chủ nghĩa thượng đẳng da trắng, gây ra làn sóng phẫn nộ.
Theo tường thuật cập nhật của US politics live sáng 14 tháng 1 năm 2026, Hoa Kỳ đã bắt đầu cho di tản một phần nhân sự khỏi một căn cứ không quân lớn tại Trung Đông, làm dấy lên nhận định rằng Washington có thể sắp tiến hành một cuộc không kích nhắm vào Iran trong vòng 24 giờ tới. Căn cứ này đặt tại Qatar, từng bị Iran tấn công hồi năm ngoái sau khi quân đội Hoa Kỳ oanh kích các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Việc di tản nhân sự tại các căn cứ tiền phương thường chỉ diễn ra khi khả năng xung đột đã bước sang giai đoạn cận kề.
J511. Kimchanda Jātaka -- Giữ gìn ngày chay Bát quan trai Tóm tắt: Những người cư sĩ giữ ngày trai giới Uposatha. Đức Phật kể một câu chuyện về một vị thầy tế lễ trong gia đình, người từng nhận hối lộ nhưng một lần đã giữ giới ăn chay nửa ngày. Do hành động đó, ông ta đã phải chịu những hậu quả nhất định khi tái sinh thành một loài ngạ quỷ (Peta).
Bản tin của báo Nation Thailand hôm 13/1/2026 ghi rằng Google đang chuyển hoạt động sản xuất điện thoại thông minh cao cấp sang Việt Nam trong năm nay, báo hiệu vai trò ngày càng tăng của quốc gia này trong lĩnh vực sản xuất công nghệ toàn cầu, theo tường trình của Nikkei Asia.
-- Ngón Tay Thối Của Trump Và $150,000. -- Đặc Vụ Liên Bang Truy Lùng Người Châu Á Ở Minnesota. -- Cha Chồng Cũ Của Renee Good Lên Tiếng. -- Dù Đã ‘Quỳ Gối,’ CBS Vẫn Bị Trump Hạ Nhục. -- Trump: ‘Greenland Là Sống Còn Đối Với An Ninh Mỹ’. -- FBI Khám Xét Tư Gia Của Phóng Viên Washington Post. -- Cộng Hòa Hạ Viện Muốn Buộc Tội Bà Hillary Clinton Tội Khinh Thường Quốc Hội. -- Iran Cảnh Báo Sẽ Trả Đũa Nếu Trump Tấn Công. -- Maduro Vào Tù, Người Dân Venezuela Vẫn Không Dám Về Nước. -- Liên Bang Phóng Hơi Cay Ở Minneapolis, Căng Thẳng Với Người Biểu Tình Bùng Nổ.
Tướng Quân Pháp Steven J. Lepper (về hưu): chính quyền Trump đã phạm tội ác chiến tranh vì ngụy trang chiến đấu cơ làm phi cơ dân sự, giấu vũ khí trong thân phi cơ thay vì để lộ, và dội bom 2 lần vào 1 ghe của dân Venezuela để giết 2 người sống sót.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.