Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Đơn Dương giờ đã thênh thang đời cát

17/12/201100:00:00(Xem: 9729)

Đơn Dương giờ đã thênh thang đời cát

buivanphu_20111215_donduong_h01_dianh-large-content: Di ảnh diễn viên Đơn Dương (ảnh Bùi Văn Phú)

buivanphu_20111215_donduong_h02_quantai-large-content: Tang lễ của Đơn Dương đã được cử hành sáng ngày 13-12-2011 tại nhà thờ St. Francis of Assisi, San Jose (ảnh Bùi Văn Phú)

Bùi Văn Phú

Nghệ thuật điện ảnh thế giới đã sản xuất nhiều phim mang những thông điệp chính trị của các thời đại: JFK, Gandhi, Seven Years in Tibet, Tora Tora, Schindler's List, Platoon, Dr. Zhivago, Private Ryan, Years of Living Dangerously. Gần gũi với người Việt có Indochine, Quiet American, Green Dragon (Rồng xanh), Mê Thảo thời vang bóng, Journey to the Fall (Vượt sóng), Mùa ổi.

Các diễn viên thường không phát biểu quan điểm chính trị và khán giả không ai lên án họ vì các vai đóng trong phim mà chỉ phê bình cách diễn xuất hay dở.

Tuy nhiên cá nhân người nghệ sĩ cũng có lúc lên tiếng cho tự do và nhân quyền. Richard Gere trong một lần nhận giải Oscar đã phát biểu ủng hộ cuộc tranh đấu cho nhân quyền của người Tibet.

Giới làm phim Mỹ nhiều người cũng đã lên tiếng cho tự do nghệ thuật khi nhà nước Việt Nam kết án diễn viên Đơn Dương vì các vai anh diễn trong một số phim sản xuất tại Hoa Kỳ, đặc biệt là “We Were Soldiers” và “Green Dragon”.

Tờ Quân Đội Nhân Dân lên án Đơn Dương là “kẻ phản quốc”, “bán rẻ lương tâm”. Hai con của anh đi học bị chế diễu, khinh chê. Hàng quán gia đình bị công an đến phá.

Vì tham gia đóng những phim đó mà anh bị sách nhiễu, trù dập khiến cuộc sống gia đình không được yên ổn. Năm 2003 Đơn Dương đã cùng vợ và hai con cất bước rời khỏi quê hương.

Trong giới làm phim Việt Nam, Đơn Dương là một diễn viên chỉ vì nghệ thuật mà bị nhà nước lên án nặng nhất. Một nghệ sĩ được quần chúng yêu thích mà bị chính quyền đuổi ra khỏi quê hương thì không còn trừng phạt tinh thần nào nặng hơn.

Ngày 8-12-2011 diễn viên Đơn Dương đã qua đời ở San Jose, California ở tuổi 54, sau tám năm lưu vong với ước mộng trở về quê cũ không thành.

Một người chị nói cuộc sống của anh ở Mỹ không vui và vướng phải nhiều oan ức.

Không vui vì anh không được làm công việc theo tài năng đóng phim thiên phú. Anh đã nhiều lần xin về Việt Nam, tìm cách trở lại phim trường quê nhà nhưng không được cấp vi-sa cho đến gần đây. Nhưng giờ đã muộn cho một lần hội ngộ trong nước với bạn bè xưa.

Hôm tang lễ, bài giảng của linh mục chủ tế và ai điếu của một người bạn tiễn anh đều nhắc đến con người Đơn Dương tuy vang danh nhưng giản dị, hoà đồng, thường ca hát líu lo như chim khi còn ở dương trần.

Có phải vì nổi tiếng, tính tình lại hoà nhã, bình dân nên anh đã vướng vào những lụy tình oan ức?

Anh ra đi để lại trong lòng khán giả và bạn bè niềm thương tiếc một tài năng điện ảnh và nỗi băn khoăn về sinh hoạt nghệ thuật ở Việt Nam.

Hãy điểm qua nét chính trong một số phim liên quan đến cuộc chiến Việt Nam mà Đơn Dương đã đóng những vai nổi bật, thành công về nghệ thuật và cũng vì nó mà anh bị nhà nước lên án.

1/ “Three Seasons” - Ba mùa (Đạo diễn Tony Bùi, 1999). Đơn Dương đóng vai Hải đạp xích lô, mơ ước được một lần ngủ với cô gái điếm hạng sang, giá 50 đô, bằng hai tháng lương lao động của Hải. Để thực hiện giấc mơ, Hải cố luyện tập và đã thắng giải đua xích lô đạp. Nhờ đó có tiền. Nhưng khi gần cô gái và hiểu ra vì hoàn cảnh mà cô nữ sinh phải bán thân để kiếm sống, Hải đã tặng cô quyển “Rèn nhân cách” đã cũ tơi, đưa cô trở về khung trời thơ mộng xưa với con đường ngập phượng đỏ.

Đây là một phim Mỹ đầu tiên được hoàn toàn quay tại Việt Nam kể từ khi chiến tranh chấm dứt và là dự án phối hợp sản xuất giữa Hãng phim Giải Phóng và October Film, đánh dấu tiến bộ trong sự mở cửa hợp tác nghệ thuật giữa hai nước, giữa Việt kiều Mỹ và nhà nước Việt Nam.

2/ “Green Dragon” - Rồng xanh (Đạo diễn Timothy Linh Bùi, 2002). Phim phản ánh những sinh hoạt và cảm xúc của người tị nạn từng sống qua khoảnh khắc 30-4-1975 khi cuộc chiến chấm dứt. Đơn Dương trong vai Tài, thông dịch viên cho trưởng trại Camp Pendleton, là cầu nối giữa ban điều hành trại và người tị nạn. Đêm 30-4 Tài cùng nhóm bạn ngồi đàn hát trong một căn lều khi hay tin bộ đội tiến vào thủ đô, chính quyền Sài Gòn sụp đổ: “Sài Gòn ơi tôi đã mất người trong cuộc đời / Sài Gòn ơi thôi đã hết thời gian tuyệt vời / Giờ còn đây những kỉ niệm sống trong tôi / Những nụ cười ngắt trên môi / Những giọt lệ ôi sầu đắng ”

Những lời ca đã làm ray rức người Việt hải ngoại trong những năm đầu xa quê hương. Khi được lồng trong khung cảnh trại tị nạn đã tạo cảm giác buồn rất thực cho những ai từng trải qua đời sống trại lúc bấy giờ.

Phim với cảnh rất buồn về một ngày mà theo quan điểm chính thống của Hà Nội phải là ngày mang dấu ấn lịch sử vinh quang. Chỉ vì diễn theo cách nhìn của người tị nạn về ngày 30-4 nên Đơn Dương đã bị những hệ lụy.

3/ “We Were Soldiers” (Đạo diễn Randall Wallace, 2002) là phim về trận đánh Ia-Drang trên Tây nguyên với hơn bốn trăm lính Mỹ đối đầu với một lực lượng bộ đội cộng sản đông hơn gấp bốn lần. Mel Gibson đóng vai sĩ quan chỉ huy lính Mỹ, Đơn Dương trong vai chỉ huy bộ đội Bắc Việt. Đây là trận đánh qui mô và cam go nhất xảy ra vài tháng sau khi lính chiến đấu Mỹ đổ bộ vào Nam Việt Nam năm 1965. Kết cuộc bộ đội Bắc Việt rút lui, Mỹ giữ được căn cứ. Hai bên đều thiệt hại nặng về nhân mạng.

Đơn Dương đóng vai Thiếu tá Nguyễn Hữu An, sau này lên tướng, chỉ huy trận đánh ở Ia-Drang mà bộ đội thua. Điều này không được lãnh đạo Hà Nội chấp nhận nên thêm một lí do nữa để nhà nước kết án Đơn Dương.

4/ “Đời cát” (Đạo diễn Nguyễn Thanh Vân, 1999) là câu chuyện về ông Cảnh do Đơn Dương diễn vai một người đi tập kết sau Hiệp định Genève 1954. Ra đi ông bỏ lại vợ là bà Thoa. Nơi đất xa ông có gia đình mới. Sau tháng 4-1975 ông trở về để chứng kiến những mất mát vì chiến tranh của gia đình và ngang trái của những cuộc tình. Thế rồi ông lại ra đi.

Năm 2005 được xem “Đời cát” người viết đã nhận định về khiá cạnh thiếu tinh thần tha thứ, hoà giải trong phim (talawas.org 20-7-2005).

Sự việc là khi ông Cảnh trở về và được bà Thoa đưa ra nghĩa địa thăm mộ người thân từ ông bà, cha mẹ đến o, dì, cậu, mợ chết vì chiến tranh. Tại mỗi nấm mồ ông Cảnh đều cắm nhang. Đến mộ của Trần Văn Thỏ, ngày trước là bạn học cùng lớp đệ tam, sau làm xã trưởng, bị bắn chết khi toan hiếp bà Thoa. Bà Thoa đề nghị ông thắp một que nhang cho đồng môn. Nhưng ông Cảnh chỉ lẳng lặng bỏ đi.

Nhà văn Nguyễn Quang Lập năm 2009 đưa kịch bản do ông viết theo truyện ngắn “Ba người trên sân ga” của Hữu Phương, lên Blog Quê choa. Theo kịch bản, ông Cảnh có cắm nhang lên mộ Thỏ. Hình ảnh đó không hiện lên trong phim.

Như thế là có sự kiểm duyệt của cơ quan văn hoá để khi phim được trình chiếu thiếu sự hoà giải với kẻ thù cũ. Dù là người đã chết.

Đó là câu chuyện về phim “Đời cát” được sản xuất trong nước năm 1999 với Đơn Dương đóng vai chính.

Đơn Dương giờ đã thênh thang đời cát, bỏ lại những oán thù, oan khiên. Anh đã về cùng cát bụi nhưng chưa một lần được trở lại quê hương như nguyện ước.

Nhiều người ngậm ngùi thương tiếc vì tài năng và những tác phẩm nghệ thuật anh để lại cho đời, trong khi truyền thông chính thống trong nước không còn nhắc nhiều đến diễn viên Đơn Dương chỉ vì anh đã đóng các vai không phù hợp với quan điểm nhà nước.

Như thế những ai muốn qua văn hoá nghệ thuật để tiến đến hoà giải sẽ băn khoăn tự hỏi bao giờ chính phủ mới thôi áp đặt quan điểm lên sinh hoạt văn hoá và tầm nhìn của người làm nghệ thuật ở Việt Nam.

© 2011 Buivanphu.wordpress.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Vào ngày 25 tháng Tám, AARP đã tổ chức một buổi thảo luận trực tuyến mang tên – “Cuộc Thảo Luận về #StopAsianHate của AARP: Bảo Vệ Những Người Lớn Tuổi Trong Cộng Đồng AAPI Của Chúng Ta Bằng Các Dữ Liệu” – để giải quyết các sự thù hận đối với người Á Châu từ góc nhìn về dữ liệu. Sự kiện này có bao gồm một bài thuyết trình từ các chuyên gia nghiên cứu về các phát hiện khảo sát mới nhất có liên quan đến cộng đồng AAPIs 50-Plus, theo sau đó là một buổi thảo luận về các chủ đề như sự ảnh hưởng về tinh thần và sức khỏe của dịch COVID-19 trên những người AAPIs lớn tuổi, việc tư khai báo các sự việc thù hận đới với người AAPI, và tác động của các sự việc thù hận đối với những người phụ nữ AAPI trên 50 tuổi.
Tiếp tục chương trình giúp đỡ cư dân gốc Việt ở Vùng Little Saigon điền đơn thi quốc tịch miễn phí, Văn Phòng Vận Động Tranh Cử của cựu Dân Biểu Liên Bang Harley Rouda (HarleyForCongress) xin mời quí cư dân đến với ngày trợ giúp điền đơn nhập tịch trong tháng
Vào cuối tuần qua, Thượng Nghị Sĩ Thomas J. Umberg đã chính thức trao tặng bảng Nghị quyết Vinh danh của Thượng viện Quốc hội California cho The Recess Room Restaurant tọa lạc tại thành phố Fountain Valley với danh hiệu “Small Business of The Year” của địa hạt Thượng Viện thứ 34.
Tuy có những buổi hội họp quan trọng khác tổ chức cùng thời gian, nhưng ngay từ lúc 12 giờ trưa bầu không khí tại NT Studio, tọa lạc trên đường Brookhurst, thành phố Westminster, miền Nam California bắt đầu nhộn nhịp cho buổi Văn Học ra mắt tác phẩm Đoá Hoa Nở Muộn của nhà văn Kiều My sẽ diễn ra từ lúc 1:00 giờ trưa đến 4:30 chiều.
Vào lúc 11 giờ sáng Chủ Nhật ngày 29 tháng 8 năm 2021 tại khu đậu xe Westminster Mall trên đường Bolsa, như thông lệ hằng năm Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh Người Thương Binh Việt Nam Cộng Hòa do Hội HO Cứu Trợ Thương Phế Binh và Quả Phụ VNCH tổ chức nhằm gây quỹ giúp các thương phế binh VNCH đang sống lây lất tại quê nhà, sau hai năm gián đoạn vì bệnh dịch Covid-19, năm nay tình hình bệnh dịch có phần khả quan hơn nên đại nhạc hội tiếp tục tổ chức.
Vào lúc 10 giờ sáng Thứ Bảy ngày 28 tháng 8 năm 2021, Tổ Đính minh Đăng Quang tọa lạc tại 3010W.Harvard ST, Santa Ana, do Hòa Thượng Thích Minh Tuyên, Pháp Chủ Giáo Hội Phật Giáo Tăng Già Khất Sĩ Hải Ngoại, Viện Chủ Tổ Đình Minh Đăng Quang đã long trọng tổ chức Đại lễ Vu Lan PL. 2565-2019 và lễ đặt đá khởi công xây dựng ngôi chánh điện tổ đình. Buổi lễ dưới sự chứng minh và tham dự hàng trăm chư tôn Giáo Phẩm, Chư Tôn ĐứcTăng, Chư tôn Đức Ni, quý vị đại diện các hội đoàn, đoàn thể, các cơ quan truyền thông và đồng hương Phật tử.
Ông Harley Rouda đã chăm chú theo dõi phần giới thiệu của thầy An Nhiên với các em nhỏ về trận đánh Bạch Đằng Giang bằng mô hình sống động, diễn tả được chiến thuật thông minh của Đức Trần Hưng Đạo, sử dụng mức thủy triều lên xuống và thuyền nhỏ để đánh bại đoàn thuyền lớn hùng mạnh của quân Mông Cổ.
Như vậy bánh Trung Thu có nguồn gốc từ thời nhà Minh bên Trung Hoa. Muốn tìm hương vị nguyên thủy của bánh Trung Thu thì tìm ở đâu? Cô Phụng, chủ tiệm bánh Sun Moon ở trong khu T&K trên đường Bolsa cho rằng mình là một trong những người giữ được hương vị truyền thống này. Trước khi sang Mỹ, cô Phụng đã từng có kinh nghiệm 15 năm bán bánh Trung Thu tại một tiệm bánh ở chợ Châu Đốc, do người cha nuôi của cô làm chủ.
Ngay sau lời kêu gọi của chúng tôi vào ngày 16 tháng 8, 2021, qua bài viết “Hãy Cứu Giúp Người Tỵ Nạn A Phú Hãn Khốn Khổ”, thì đã có đông đảo quý vị đồng hương cùng thân hữu đáp ứng một cách rất nhiệt tình. Cho đến ngày hôm nay, thì số lượng gia đình người tỵ nạn A Phú Hãn mà cộng đồng người Việt của chúng ta nhận bảo trợ đã lên đến con số khoảng 150 gia đình.
Vào lúc 8:00 tối giờ Cali ngày 26/08/2021, tổ chức Rise đã thực hiện buổi tư vấn qua zoom lần đầu tiên giữa hai bác sĩ gốc Việt ở Mỹ và một số bệnh nhân Covid- 19 ở Việt Nam.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.