Vị ký giả từng đưa tin về cuộc chiến ở Việt Nam hy vọng rằng bằng cách nào đó, những tiếng nói có trách nhiệm và lý lẽ sẽ chiến thắng. (Ảnh: Việt Báo)
Trong bầu không khí hỗn loạn ba ngày qua, nước Mỹ tràn ngập giữa những núi tin tức dày đặc, thật có, giả có, trên mạng xã hội và truyền thông chính thống, về cái chết của nhà bảo thủ cực hữu Charlie Kirk. Những ký giả kỳ cựu như Dan Rather, giáo sư, cựu Bộ trưởng Bộ Lao Động Robert Reich, Democracy Docket của luật sư Marc E. Elias, đưa ra những nhận định, về một giai đoạn đang được báo động, và cần phải làm gì.
Trách nhiệm
Khi cả nước Mỹ gần như rung chuyển vì vụ ám sát chính trị mới nhất, Tổng thống Donald Trump hôm Thứ Sáu, đã làm giảm đi mức độ nghiêm trọng từ các ảnh hưởng của chủ nghĩa cực đoan phía cánh hữu, và đồng thời ông đổ tội cho phía cánh tả. Đây không phải lần đầu tiên.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News sáng Thứ Sáu, khi được hỏi chính quyền của ông đang làm gì để ngăn chặn chủ nghĩa cực đoan từ cả hai phía, cánh tả và cánh hữu, sau cái chết của nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk hôm Thứ Tư, tổng thống trả lời:
“Tôi sẽ nói với các bạn những điều mà có thể khiến tôi gặp rắc rối, nhưng tôi hoàn toàn không quan tâm. Những người có quan điểm cực đoan phía cánh hữu không muốn thấy tội ác, nên họ cực đoan. Họ không muốn nhìn thấy tội ác.”
“Họ nói, ‘chúng tôi không muốn những người này đến đây. Và chúng tôi không muốn bạn thiêu đốt trung tâm mua sắm của chúng tôi. Chúng tôi không muốn bạn bắn người của chúng tôi ngay giữa phố,’” Trump nói, dường như ám chỉ đến những hành động áp dụng luật lệ tự phát (vigilantism) từ những nhóm tả–hữu trong những năm gần đây.
Nhưng ông nhấn mạnh thêm: “Các phần tử cực đoan phía tả mới chính là vấn đề. Họ tàn nhẫn và ghê sợ,” Trump nói tiếp. “Và họ tỏ vẻ lương tri về chính trị, mặc dù họ muốn nam giới thi đấu giải thể thao của nữ giới. Họ muốn con người chuyển giới. Họ muốn mở cửa biên giới.”
Ông Luke Baumgartner, nghiên cứu sinh Chương trình về Chủ nghĩa Cực đoan của Đại học George Washington University, cho biết những bình luận của Trump có thể tiếp thêm sức mạnh cho những kẻ bảo thủ cực đoan bạo lực.
“Có vẻ như đây là một đặc ân từ cấp cao nhất của chính phủ và những người có quyền lực cao nhất cho những người đang có sự phẫn nộ cao độ về những gì đã xảy ra với Charlie Kirk, để họ có thể ra tay trả thù hoặc trừng phạt những người mà họ cho là có trách nhiệm hoặc liên quan đến những gì đã xảy ra với anh ta.”
Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, Trump đã ân xá cho tất cả những người bị buộc tội hoặc bị kết án vì tham gia vào vụ tấn công Điện Capitol Hoa Kỳ ngày 6/1/12021. Chính quyền Trump đã bổ nhiệm một số người được ân xá vào các vị trí chủ chốt trong chính phủ liên bang, bao gồm cả Bộ Tư Pháp.
Thời điểm chính quyền chưa bắt giữ được nghi phạm, trong bài phát biểu tại Phòng Bầu Dục hôm Thứ Năm, Trump đã đổ lỗi cho “cánh tả cực đoan” – một thuật ngữ mà ông thường dùng để chỉ các đối thủ chính trị của mình - về vụ sát hại Kirk và “chủ nghĩa khủng bố.”
“Trong nhiều năm, những người theo cánh tả cực đoan đã so sánh những người Mỹ tuyệt vời như Charlie với Nazis và những kẻ giết người hàng loạt và tội phạm tồi tệ nhất thế giới,” Trump nói. “Kiểu lập luận này phải chịu trách nhiệm trực tiếp cho nạn khủng bố mà chúng ta đang chứng kiến ở đất nước mình.”
Nước Mỹ, dưới nhận định của tổng thống 47, tám năm qua đầy rẫy những tội phạm ghê gớm, giết người hàng loạt. Đối với Trump, nước Mỹ đang bị khủng bố, mà kẻ khủng bố chính là những di dân. Đối với Trump, đường phố ở các tiểu bang Dân Chủ trong tám năm qua chưa bao giờ yên ổn. Đối với Trump, Dân Chủ là tội phạm. Trump tuyên bố sẽ điều tra các "tổ chức" nào ủng hộ bạo lực chính trị, đồng tình với lời kêu gọi từ các đồng minh hàng đầu của ông về một cuộc đàn áp rộng rãi các tổ chức chính trị thiên tả để đáp trả vụ sát hại Kirk.
Tổng thống không đề cập đến vụ sát hại Melissa Hortman, Chủ tịch Hạ viện Minnesota, hồi Tháng Sáu, cũng như vụ ám sát hụt Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro hồi Tháng Tư.
Trong cuộc tranh luận tổng thống vào năm ngoái, Trump sẽ không lên án những người theo chủ nghĩa da trắng thượng đẳng và các nhóm chiến binh tự phát vì vai trò của họ trong việc kích động tình trạng bất ổn vào năm 2020. Trump nói rằng các cuộc bạo loạn vào mùa Hè năm đó chỉ là vấn đề của "cánh tả.”
Cũng trong buổi tranh luận đó, Trump đã đã kêu gọi Proud Boys, một nhóm cực hữu, hãy “sẵn sàng chờ lệnh.”
Và để đáp lại các cuộc đụng độ giữa những người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng và các cuộc biểu tình ở Charlottesville, Virginia năm 2017, Trump nói rằng “cả hai bên đều có những người rất tốt.”
Hãy khóc cho một đất nước
Cựu Bộ trưởng Bộ Lao Động Robert Reich kêu gọi người Mỹ qua bài viết mới nhất của ông: “Không có lý do gì để biện minh cho bạo lực chính trị ở Mỹ. Cũng không có lý do gì để đổ lỗi cho bên này hay bên kia, khiến bạo lực leo thang hơn nữa.”
“Và cũng không có lý do gì để một tổng thống Hoa Kỳ lợi dụng một vụ giết người tàn bạo làm cớ để coi các đối thủ chính trị của mình là đồng phạm giết người và đe dọa sử dụng toàn bộ quyền lực của chính phủ để tấn công họ.”
Với ông, sự thật không thể chối cãi là tổng thống Trump đã cố tình không đề cập đến vụ bạo lực mà chính Trump đã kích động tại Điện Capitol Hoa Kỳ vào ngày 6/1/2021, với hơn 1.500 người đã phải nhận án tù. Và tất cả những người này sau đó đều được Trump ân xá.
“Chúng ta đã chịu đựng đủ bạo lực, đủ tàn sát, đủ đổ lỗi. Chúng ta phải làm bất cứ điều gì có thể để giảm bớt sự tức giận và thù hận đang tàn phá và hủy hoại phần lớn đất nước này.
Đã đến lúc tất cả chúng ta, kể cả một vị tổng thống, phải gánh vác một phần trách nhiệm.”
Trong bài viết trên Steady, ký giả kỳ cựu Dan Rather nhận xét về phản ứng của tổng thống trước cái chết của người đồng minh đã có công rất lớn giúp ông tái đắc cử.
“Donald Trump, người chẳng cần lý do gì để nổi giận, đã lợi dụng vụ sát hại người bạn Kirk để đổ lỗi cho "phe cực tả" về tội ác này. Đây không phải là nỗ lực nhằm đoàn kết dân tộc, mà nó ngầm cho phép những người ủng hộ MAGA của ông ta tràn ngập mạng xã hội với những lời đe dọa bạo lực và thù hận.”
Đối với ký giả Dan Rather, những kênh Podcast cá nhân lên tiếng về việc trả thù cho Kirk là một sự nguy hiểm. Ông dẫn lời của Jesse Watters, Fox News: “Họ đang gây chiến với chúng ta. Dù chúng ta có muốn chấp nhận hay không, họ vẫn đang gây chiến với chúng ta. Và chúng ta sẽ làm gì với điều đó?”
Dan Rather nhấn mạnh, tính đến thời điểm này, chúng ta vẫn chưa biết nguyên nhân chính xác nghi phạm đã giết Kirk. Tuy nhiên, các chỉ trích và đổ lỗi vẫn đang tiếp diễn, trong khi nhiều người ủng hộ Trump không chờ đợi bằng chứng và sự thật để đưa ra phán quyết.
“Đây là dấu hiệu cho thấy thời đại chia rẽ mà rất nhiều người trong đất nước chúng ta, có lẽ không biết Charlie Kirk là ai. Các thuật toán mạng xã hội không cho Kirk và phong cách ủng hộ Trump của anh ta xuất hiện trên ‘feed’ của những người không theo chủ nghĩa MAGA. Tuy nhiên, mặc dù giới chính trị đang bị cuốn vào cơn thịnh nộ mới nhất, tôi tin rằng nhiều người Mỹ tốt bụng ở cả hai phe chính trị đều rất lo lắng về cuộc sống hàng ngày của họ để có thể hoàn toàn ủng hộ phe cánh tả hay cánh hữu. Họ quan tâm nhiều hơn đến giá cả hàng tạp hóa và sức khỏe của con cái họ.”
Vị ký giả từng đưa tin về cuộc chiến ở Việt Nam hy vọng rằng bằng cách nào đó, những tiếng nói có trách nhiệm và lý lẽ sẽ chiến thắng. Khi những thuật toán mạng xã hội đó phát tán ngày càng nhiều nội dung cực đoan, thì sự phân cực thái quá là hậu quả đáng tiếc. Giờ đây, đối với một số người, sự phân cực đó đang biểu hiện thành bạo lực chính trị. Và đáng buồn thay, nó đẩy nhiều người đến những kết luận phù hợp với quan điểm chính trị của riêng họ.
Theo Dan, không nhất thiết phải đồng tình với quan điểm chính trị của Charlie Kirk để thương tiếc cái chết của ông ấy; nhưng quan trọng hơn, là để thương tiếc những gì đã xảy ra với đất nước chúng ta. Tất cả chúng ta, theo tinh thần của sự kiện 11/9, phải tiếp tục vươn lên cho lý tưởng “một quốc gia, dưới sự bảo vệ của Chúa, không thể chia cắt, với tự do và công lý cho tất cả mọi người.”
Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ.
“Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.
Send comment
