Hôm nay,  
Việt Báo Online

Chính Sách Kinh Tế Hoa Kỳ Sau Bầu Cử

14/11/201800:00:00(Xem: 1476)
Chính Sách Kinh Tế Hoa Kỳ Sau Bầu Cử
Nguyễn Xuân Nghĩa & Nguyên Lam RFA

 
...động thái bành trướng và quân sự hóa vùng biển Đông Nam Á của Bắc Kinh cũng là mối quan ngại của Quốc hội Hoa Kỳ


Hoa Kỳ đã hoàn tất cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tổng thống với kết quả cơ bản là hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ cùng chia quyền trong Quốc Hội. Điều ấy sẽ ảnh hưởng thế nào đến đường lối chính sách kinh tế của Hoa Kỳ và cách giải quyết các mâu thuẫn về kinh tế quốc tế? Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu chuyện này.

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do và Nguyên Lam xin kính chào chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa. Dù chưa có kết quả chính thức thì cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tổng thống tại Hoa Kỳ cũng đã hoàn tất với việc đảng Cộng Hòa tăng cường đa số tại Thượng viện và đảng Dân Chủ kiểm soát Hạ viện trong khi Tổng thống Donald Trump cũng tự cho là đã chiến thắng. Nếu vậy thưa ông, cục diện chính trị tại Hoa Kỳ sẽ là gì và ảnh hưởng thế nào đến các hồ sơ kinh tế?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi thiển nghĩ rằng cũng như cuộc bầu cử năm 2016, kết quả là một sự bất ngờ vì cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đều cho là mình thắng khi phe Cộng Hòa củng cố đa số tại Thượng viện và phe Dân Chủ giành lại đa số tại Hạ viện. Tổng thống Donald Trump cũng cho rằng mình thắng vì các ứng cử viên vào chức vụ Nghị sĩ và Thống đốc mà ông trực tiếp ủng hộ trong mấy ngày vận động cuối cùng đều thắng và các ứng cử viên dân biểu bên Cộng Hòa không muốn ông ủng hộ hoặc có lập trường trái ngược với Tổng thống đều thất cử. Nhìn trên toàn cảnh thì có lẽ cử tri trao quyền cho cả hai đảng tại cả hai viện để có thế cân bằng lực lượng nhưng cũng lại gây hiện tượng gọi là “ách tắc chính trị” và một số chính sách của ông Trump sẽ gặp trở ngại tại Hạ viện.

- Riêng về lĩnh vực kinh tế thì tình hình khả quan nhờ sản lượng tăng, thất nghiệp giảm và lợi tức cao hơn có thể là lợi thế cho đảng Cộng Hòa đang cầm quyền, nhưng sự thật lại chẳng như vậy. Cả ông Trump và đảng Dân Chủ đối lập ít nói đến hồ sơ kinh tế mà chú trọng tới các vấn đề xã hội, như chính sách di dân hay sắc tộc, giới tính hoặc tôn giáo của cử tri. Hiện tượng phân cực với lập trường chính trị cực đoan hơn ở cả hai phía cho thấy Hoa Kỳ đang kịch liệt tranh luận về các giá trị tinh thần hay “bản sắc của quốc gia”. Vì vậy, tôi nghĩ rằng sẽ chẳng có thay đổi nhiều về kinh tế, ngoại trừ chính sách thuế khóa.

Nguyên Lam: Khi nạn phân cực gia tăng và quốc hội lại chia quyền giữa hai đảng thì hiện tượng “ách tắc chính trị” mà ông vừa nói tới có thể nào làm nước Mỹ bị tê liệt hay không? Thí dụ như Hành pháp trong tay đảng Cộng Hòa sẽ khó thực hiện các chính sách mà ông Trump đề xướng hay không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thật ra, trong nền dân chủ của Hoa Kỳ, Tổng thống không có toàn quyền như người ta, ông ta hay bà ta nghĩ vì phải chia quyền với lưỡng viện Quốc hội, với nền Tư pháp là các tòa án độc lập, trên cùng là Tối cao Pháp viện, với các Thống đốc tiểu bang và một định chế tự trị là Ngân hàng Trung ương. Ông Trump cố mở rộng ảnh hưởng của Hành pháp và trong gần hai năm, thường xuyên về các địa phương vận động thành phần cử tri của mình để gián tiếp tác động vào Quốc hội. Trong một số lãnh vực, ông thành công, nhưng thất bại trong nhiều lãnh vực khác, chưa kể là đảng Dân Chủ và truyền thông triệt để chống đối và có tác động vào tâm lý cử tri. Về đối ngoại, ông Trump muốn xóa bỏ trật tự cũ và tăng cường vai trò của Hoa Kỳ mà cũng muốn giảm thiểu phí tổn cho nước Mỹ. Trong lãnh vực đó, ông có thành công mà cũng gặp trở ngại.

- Cuộc bầu cử vừa qua cho thấy làn sóng xanh của đảng Dân Chủ vào Hạ viện không mạnh như người ta nghĩ lại còn đụng vào bức tường đỏ của phe Cộng Hòa tại Thượng viện. Mâu thuẫn khi kiểm phiếu tại các tiểu bang xôi đậu như Florida, Arizona hay Georgia chỉ là tái diễn chuyện phân cực mà thôi. Một đặc tính khác của nền dân chủ Hoa Kỳ là cả hai đảng đều tự chuẩn bị cho viễn ảnh bầu cử năm 2020 sắp tới và chính trường có bị ách tắc thì kinh tế và xã hội vẫn vận hành chứ không bị tê liệt. Đấy là một nghịch lý khác của nước Mỹ.

Nguyên Lam: Chúng ta bước vào chuyện cụ thể làm nhiều quốc gia quan tâm là chính sách thương mại của nước Mỹ sau này, ông dự đoán tình hình sẽ ra sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Lập pháp bị chia hai như Quốc hội Khóa 116 sẽ tuyên thệ nhậm chức vào Tháng Giêng tới đây sẽ không chặn được đối sách thương mại của Hành pháp Donald Trump. Lý do thứ nhất là các ứng cử viên Dân Chủ đã kịch liệt chống chính sách ngoại thương của ông Trump đều không thắng, tức là cử tri ngấm ngầm ủng hộ chính sách này. Thứ hai và nhìn trong dài hạn thì từ xưa rồi, Quốc hội vẫn cho Hành pháp nhiều quyền hạn về ngoại thương qua việc đàm phán các hiệp ước mậu dịch rồi đệ trình lên Quốc hội để phê chuẩn trọn gói chứ không từng bước thương thuyết dưới sự giám sát của các ủy ban trong Quốc hội.

- Bây giờ, với đa số tại Hạ viện, đảng Dân Chủ có thể hâm nóng nhiều đề nghị cũ là thu hẹp thẩm quyền thương mại của Tổng thống khi áp dụng Khoản 232 của Đạo luật Thương mại Mở rộng năm 1962 theo đó Hành pháp có thể nhân danh an ninh quốc gia mà áp thuế nhập nội hoặc nâng hạn ngạch nhập khẩu. Tuy nhiên các đề nghị ấy của phe Dân Chủ nhắm vào Hiệp ước Tự do Thương mại Bắc Mỹ với hai láng giềng là Canada và Mexico gọi là NAFTA và Chính quyền Trump đã khéo hoàn tất vào giờ chót việc cải sửa Hiệp ước này thành một hiệp ước tay ba giữa Hoa Kỳ và hai nước kia, gọi là USMCA.

- Năm tới, nhờ đa số tại Hạ viện và làm Chủ tịch Ủy ban Chuẩn chi, đảng Dân Chủ sẽ giám sát kỹ lưỡng hơn việc đàm phán thương mại với Liên hiệp Âu Châu, Nhật Bản hay Vương quốc Anh Thống nhất, nhưng qua Thượng viện trong tay đảng Cộng Hòa thì chưa chắc phe Dân Chủ đã thành công. Chưa kể là tại Thượng viện, các Nghị sĩ Cộng Hòa kịch liệt chống đối chính sách thương mại của Tổng thống đều không còn nữa.

Nguyên Lam: Mấy chi tiết rắc rối phức tạp đó có thể làm thính giả của chúng ta phân vân, Nguyên Lam xin đề nghị ông tóm lược lại cho dễ nhớ có được không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Hoa Kỳ có đạo luật cho Hành pháp tiến hành việc đàm phán thương mại theo thủ tục nhanh gọn, gọi là “Trade Promotion Authority”, hay Fast Track. Đàm phán xong thì Chính phủ xin Quốc hội phê chuẩn trọn gói, như chúng ta đã thấy với Hiệp ước Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP năm 2015. Khi ấy, đa số trong Quốc hội và các ứng cử viên tranh cử Tổng thống đều chống nên Hành pháp Barack Obama không dám đưa qua xin Quốc hội phê chuẩn dù ông Obama đã ráo riết vận động mà không thành và ông Trump đã rút khỏi hiệp ước đó như đã hứa khi tranh cử.

- Bây giờ, với đa số tại Hạ viện, đảng Dân Chủ có thể đòi Chính quyền Trump chú trọng đến các ưu tiên của đảng trong hiệp ước thương mại, như nâng cao tiêu chuẩn bảo vệ môi sinh và điều kiện lao động. Thật ra, điều ấy không làm thay đổi nhiều chính sách thương mại của nước Mỹ.

- Tuy nhiên, riêng với Việt Nam, trong kịch bản của việc đàm phán một Hiệp ước Tự do Thương mại Song phương với Hoa Kỳ sau này, tiêu chuẩn về môi sinh và lao động sẽ được đặc biệt quan tâm. Do đó, Việt Nam nên sớm phê chuẩn và thi hành các cam kết trong Hiệp ước TPP đã cải tiến với 10 quốc gia còn lại về việc bảo vệ môi sinh và về vai trò của các công đoàn độc lập vì điều ấy sẽ có lợi khi thương thuyết với Mỹ sau này.

Nguyên Lam: Trong bối cảnh của trận thương chiến gay gắt giữa Hoa Kỳ với Trung Quốc, cục diện chính trị mới tại Mỹ có làm thay đổi gì không, thưa ông?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi trộm nghĩ là không, như Bắc Kinh sẽ thấy trong đợt đàm phán sắp tới. Lý do là chủ trương cứng rắn của Chính quyền Trump với Trung Quốc - đến độ mỗi tuần lại gây thêm một áp lực mới trên nhiều trận tuyến khác nhau - lại được cả hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa ủng hộ. Nếu lãnh đạo Bắc Kinh tưởng rằng cuộc bầu cử vừa qua sẽ đem lại lợi thế cho họ thì họ sẽ thất vọng và nên rà soát lại khả năng thẩm định của mình.

- Thứ nhất, suốt năm qua, Quốc hội Khóa 115 đã tăng sức ép với Bắc Kinh về quan hệ thương mại song phương và về đầu tư cùa Trung Quốc vào thị trường Hoa Kỳ. Trong hồ sơ Mỹ-Hoa này, việc chuyển giao hay đánh cắp công nghệ cao cấp và việc Bắc Kinh không tôn trọng luật lệ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là mối quan tâm lưỡng đảng. Qua năm tới, Trung Quốc còn gặp nhiều trở ngại mới với Quốc hội Khóa 116 sẽ nhậm chức.

Nguyên Lam: Dường như là trong quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, hồ sơ Đài Loan cũng được Quốc hội Mỹ đặc biệt quan tâm, ông nghĩ sao về việc đó?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Xưa nay, Lập pháp Hoa Kỳ thường có lập trường bảo vệ Đài Loan còn dứt khoát hơn Hành pháp. Với Chính quyền Trump đặc biệt quan tâm và ráo riết bênh vực Đài Loan thì lập trường đó được cả hai đảng ủng hộ. Bây giờ, bốn Nghị sĩ nổi tiếng cứng rắn bảo vệ Đài Loan như các ông Marco Rubio, Ed Markey, Robert Mendenez hay Cory Gardner đều có mặt trong Thượng viện Khóa 116 cho nên Bắc Kinh sẽ gặp trở ngại mới khi tranh thủ các nước để cô lập Đài Loan. Chúng ta có dịp kiểm nghiệm chuyện này vào ngày 24 tới đây, khi các lực sĩ Đài Loan tham dự Thế vận hội sẽ có cuộc trưng cầu dân ý để xưng danh là Đài Loan thay vì “Trung Quốc – Đài Loan” như một phần của Trung Quốc.

- Nhìn rộng ra ngoài, động thái bành trướng và quân sự hóa vùng biển Đông Nam Á của Bắc Kinh cũng là mối quan ngại của Quốc hội Hoa Kỳ vì quyền lợi an ninh và kinh tế của nước Mỹ trong khu vực chiến lược đó. Quốc hội mới sẽ không cản trở đối sách cứng rắn của Chính quyền Donald Trump mà chỉ kêu gọi ông Trump vận động thêm đồng minh và chẳng lấy rủi ro gây ra xung đột.

Nguyên Lam: Kết thúc chương trình tuần này, ông rút tỉa ra những gì đáng quan tâm nhất sau cuộc bầu cử vừa qua?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Phong cách của ông Trump cứ như lửa đổ thêm dầu và gây tranh luận gay gắt trong thời sự hàng ngày, nhưng chính sách thương mại của ông ta lại có nhiều điểm khả thể. Ông sẽ gặp nhiều trở ngại với Quốc hội mới về chính sách thuế khoá trong nội bộ chứ không bị chống đối nhiều về ngoại thương.

- Sau cùng, trong trận chiến mậu dịch về kỹ nghệ ráp chế xe hơi và sản xuất phụ tùng với Âu Châu và Nhật Bản là các nước nằm ngoài hệ thống giao dịch Bắc Mỹ, có khi Chính quyền Trump lại được hậu thuẫn kín đáo của các nghiệp đoàn xưa nay vẫn thiên về đảng Dân Chủ vì điều ấy có lợi cho giới lao động Mỹ. Và ngay trong hồ sơ cá biệt này, lãnh đạo Hoa Kỳ thuộc cả hai đảng đều không muốn Trung Quốc trục lợi mà tuồn hàng của mình cho xứ khác bán vào Mỹ.

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do cùng Nguyên Lam xin cảm tạ chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa về bài phân tích kỳ này, và xin hẹn quý thính giả tuần sau.

 

14/11/2019(Xem: 417)
Dòng sông Lan Thương–Mekong đang bị tàn phá bởi hàng trăm dự án thủy điện trên dòng chính và các phụ lưu của nó từ cao nguyên Tây Tạng ở Trung Quốc tới hạ lưu sông Sê san ở Campuchia. Riêng trên dòng chính Mekong, Chính phủ Lào đóng vai trò chính trong việc xây dựng những dự án này và thậm chí đang có kế hoạch xây thêm
14/11/2019(Xem: 505)
Hậu về ôm bà Hai nức nở thủ thỉ: - Con khổ quá mẹ, bác sĩ nói con vô sinh!
13/11/2019(Xem: 748)
Phật tử đến chùa đã quen dần với hình ảnh Đức Phật Di Lặc có sáu chú điệu (lục tặc: 6 tên giặc) chơi giỡn, thọc loét và ngoáy rún của ngài. Hình ảnh đã để lại một bài học chánh niệm tự tại rất dễ thương.
13/11/2019(Xem: 356)
Dòng đời như giòng sông vẫn miên man trôi, mặc cho bao sóng gió hay bão giông, tuy có lúc dữ dội qua ghềnh thác, có lúc êm đềm trôi xuôi. Những con đò vẫn ngày đêm dọc ngang trên sông, có lúc cắm sào nằm êm ả dưới gốc cây già bên bến nước.
12/11/2019(Xem: 2756)
Ngay những ngày đầu tiên làm việc tại tòa Bạch Ốc, Tổng Thống Donald Trump nói Ông sẽ tiêu diệt người tự xưng là thủ lãnh Nhà Nước Hồi Giáo (ISIS) Abu Bakr al-Baghdadi.
12/11/2019(Xem: 1542)
Hôm 16 tháng 9 năm 2019, tại lễ ra mắt mạng xã hội Lotus, Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định là “người Việt Nam có thể làm ra những thứ mà thế giới chưa từng làm.” Quan niệm của ông Bộ Trưởng, xem chừng, không được dư luận đồng tình hay đánh giá cao.
12/11/2019(Xem: 912)
Ocean Vương sinh năm 1988 ở Sàigòn, đến Mỹ năm 1990, vì có vấn đề y khoa nên 11 tuổi mới đi học. Là một thi sĩ và văn sĩ, sống ở New York City. Trong số nhiều giải thưởng nhận được, năm 2016, Ocean Vương thắng giải Stanley Kunitz Prize dành cho Thi sĩ Trẻ.
12/11/2019(Xem: 820)
Năm ấy lụt lớn chưa từng thấy, nước ngập như biển. Nhà bá hộ lu nổi lềnh phềnh từ trong nhà ra ngoài sân, bá hộ cho người đóng cổng kẻo nó trôi ra ngoài hết.
11/11/2019(Xem: 1262)
Năm 2016 ông Trump bị bà Clinton dẫn trước 3 triệu phiếu dân bầu nhưng rồi đắc cử Tổng Thống, lý do vì Hoa Kỳ chọn Tổng Thống theo cử tri đoàn (electoral votes) thay vì lá phiếu phổ thông (popular votes).
11/11/2019(Xem: 615)
Nếu gọi văn hoá là tất cả những gì thể hiện sự hiện hữu của con người trên trái đất nầy thì tình huynh đệ chi binh cũng là một đặc điểm của nền văn hoá Việt Nam nói chung và của Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà uy dũng nói riêng.
11/11/2019(Xem: 492)
Kể từ khi HD 8 bắt đầu xâm nhập vào thềm lục địa Việt nam, Đảng Cộng Sản Việt nam không có một động thái gì để bảo vệ lãnh hải, ngoại trừ mãi tới 15 ngày sau (ngày 18 tháng 7) mới có lời tuyên bố của phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao lên tiếng việc TC xâm nhập khu Đặc Quyền Kinh Tế và Thềm Lục địa VN, và phải mãi tới ngày 15 tháng 10, Phó Thủ Tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại Giao VC, Phạm đình Minh tuyên bố tại Hội Nghị ASEAN tổ chức tại Đà lạt tố cáo hành vi đơn phương của TC xâm phạm chủ quyền của Việt nam.
11/11/2019(Xem: 313)
Tôi nhận được tập thơ “Ngôn Ngữ Xanh” của nữ thi sĩ Nguyễn Thị Khánh Minh tặng vào những ngày lập thu đầu tháng mười. Khi nhìn tên tập thơ, tôi nghĩ ngay đến nỗi niềm hoài vọng của tác giả.
11/11/2019(Xem: 262)
Dân chủ phải là thể chế chánh trị. Nhưng Dân chủ nào ? Hai chế độ không giống ai, Cộng Hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam, và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa của Việt Cộng Hà nội, đều (cả hai) rêu rao tuyên bố có chế độ Dân Chủ. Thế nhưng trong thực tế, sau 70 năm cầm quyền Miền Bắc, và trên 40 năm cầm quyền cả nước Việt Nam, ai ai cũng biết chế độ quản trị Việt Nam của độc đảng Cộng Sản là một chế độ Độc Tài.
11/11/2019(Xem: 587)
So với Vạn Lý Trường Thành thì Bức Tường Bá Linh chỉ như một thứ mô hình để trưng bầy, coi chơi cho vui mắt thôi. Tuy thế, số nạn nhân của Berlin Wall (cũng như lực lượng phòng thủ hùng hậu của nó) cũng đã để lại một những dấu ấn khó phai trong lịch sử cận đại.
11/11/2019(Xem: 363)
Tai buổi lễ khai mạc kỳ họp Quốc Hội hôm 21-10-2019, với nhận định tình hình Biển Đông đang diễn biến phức tạp và bất lợi, ông Nguyễn Xuân Phúc,Thủ tướng VNCS phát biểu: Viêt Nam sẽ không bao giờ nhân nhượng về Độc lập và Chủ quyền.
Tin công nghệ
Khoảng đầu tháng 11/2019, căn cứ tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (Intercontinental Ballistic Missile - ICBM) bỏ hoang tại Arizona được công ty bất động sản rao bán với giá 400,000 USD.
Khoảng đầu tháng 11/2019, theo báo cáo vừa được Facebook công bố, chỉ trong vòng 5 tháng, mạng xã hội đã xóa sổ 3.2 tỷ tài khoản giả mạo và hàng triệu bài viết liên quan tới lạm dụng trẻ em, tự sát. Số tài khoản giả mạo bị xóa tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2018.
chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) Jerome Powell bác bỏ ý tưởng mà Tổng thống Donald Trump thường đưa ra đòi FED hạ lãi suất về âm.
Trung Quốc đang giữ và điều tra giáo sư Đài Loan Shih Cheng-ping với cáo buộc tham gia vào các hoạt động "nguy hiểm với an ninh quốc gia".
CEO Elon Musk của hãng xe điện Mỹ Tesla chính thức công bố kế hoạch xây một siêu nhà máy (gigafactory) và một trung tâm kỹ thuật-thiết kế tại khu vực gần thủ đô Berlin của Đức.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, thành viên gia đình các nhân viên chính phủ Mỹ ở Bolivia đã được lệnh về nước do tình trạng bất ổn.
Dean Foods, nhà sản xuất sữa lớn nhất của Mỹ, đã làm thủ tục nộp đơn xin bảo hộ phá sản lên tòa án.
nhà đồng sáng lập, cựu Tổng giám đốc (CEO) công ty ứng dụng gọi xe Uber, ông Travis Kalanick, đã bán ra lượng cổ phiếu Uber trị giá hơn 500 triệu USD. Vụ bán cổ phiếu diễn ra ngay sau khi kết thúc thời kỳ giới hạn
Con sông gần biên giới Hàn - Triều chuyển màu đỏ sau khi máu từ xác lợn nhiễm dịch tả Châu Phi chảy vào đây theo nước mưa.
Khoảng đầu tháng 11/2019, cảnh sát Đan Mạch tái lập nhiều chốt kiểm soát tại các cửa khẩu với Thụy Điển để ngăn tội phạm xuyên biên giới.
Khoảng đầu tháng 11/2019, Facebook giới thiệu dịch vụ Facebook Pay, có mặt đầu tiên tại Mỹ trên hai nền tảng Facebook và Messenger trước khi cập nhật cho Instagram và WhatsApp. Người dùng Facebook Pay sẽ thấy lịch sử thanh toán của tất cả ứng dụng tại một chỗ.
Hongjin Tan, người Trung Quốc, thừa nhận đánh cắp những bí mật thương mại của công ty dầu khí Phillips 66, bang Oklahoma, Mỹ, khi làm việc tại đây.
Khoảng đầu tháng 11/2019, một cuộc tranh cãi nổ ra bên trong Nhà Trắng về cách để đánh bại cuộc điều tra luận tội Trump do đảng Dân chủ dẫn dắt.
Yongsan là vùng đất ở trung tâm Seoul, nhưng không thuộc quyền kiểm soát của Hàn Quốc suốt gần 70 năm.
Khoảng đầu tháng 11/2019, một nghiên cứu mới được công bố đã đưa ra kết luận rằng nhạc giao hưởng có thể tạo ra các ảnh hưởng tốt đến thai nhi trong bụng mẹ.