Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mây Hạ: Yêu Khánh Ly hay yêu Trầm Tử Thiêng?

16/07/201817:59:00(Xem: 8601)

Mây Hạ: Yêu Khánh Ly hay yêu Trầm Tử Thiêng?

 

Tâm Võ

  

 blank

Khánh Ly mở đầu phần solo với bài Mây Hạ

 

Vài tháng trước khi Việt Báo thông báo sẽ tổ chức show Khánh Ly-Trầm Tử Thiêng tôi đã lo lắng là không biết người xem sẽ hiểu cái hay của nhạc Trầm tử Thiêng ở mức độ nào. Đối với một người yêu nhạc Việt điên cuồng như tôi, lúc nào tôi cũng cho rằng nhạc Trầm tử Thiêng chưa được đặt ở đúng vị trí kính trọng như những dòng nhạc khác, hay nói khác đi là đa số người yêu nhạc vẫn “under estimate”nhạc Trầm tử Thiêng.  Thật vậy, nhiều người bạn thân cho rằng nhạc Trầm tử Thiêng xử dụng ngôn từ quá đơn giản. Nhiều bạn cũng không thuộc ít ra một vài bài nhạc của ông trong khi họ thuộc làu hầu hết mọi ca khúc Trịnh Công Sơn, Ngô Thụy Miên, Lam Phương... Tôi chỉ biết tâm sự với một người bạn duy nhất mà tôi và anh ta đều thấy ngôn từ của nhạc sĩ Trầm tử Thiêng không đơn giản chút nào, thậm chí phải gọi là khó hiểu. Anh và tôi đều lo rằng liệu khán giả đến xem show chỉ vì yêu cô Khánh Ly nhưng họ có yêu nhạc Trầm tử Thiêng đủ không để có thể thưởng thức chương trình?  

 

 blank

Bích Liên với bài Thư Xuân Hải Ngoại

 

Bây giờ, sau khi xem xong chương trình Mây Hạ tôi mới thấy tôi lo xa quá, cái lo không cần thiết bởi vì những gì đẹp đẽ thì người ta sẽ biết không sớm thì muộn. Quy luật muôn đời luôn đúng là cái gì thật, giá trị sẽ tồn tại với thời gian, những thứ màu mè thiếu chân tính rồi sẽ bị gạn lọc. Nhạc Trầm Tử Thiêng hay ra sao, giá trị ở chỗ nào khán giả đã cảm nhận ngay khi những bài nhạc đó được hát và được giải thích bằng tiếng hát huyền thoại KHÁNH LY.

 
blank

Hát Chung bài Bên Em Đang Có Ta - sáng tác Trúc Hồ & Trầm Tử Thiêng

 

Viết hoa tên của cô, nước mắt tôi muốn chực trào ra bởi vì tôi yêu vô cùng cái nghệ sĩ tính của cô. Khi Cô bước lên sân khấu, ai cũng thấy rõ cô lo lắng ra sao và cô nhập tâm vào hồn nhạc như thế nào. Cô không những chỉ hát nhạc Trầm Tử Thiêng, cô đọc lời của ông, từng chữ trân trọng, cô giải thích cho chúng ta nghe cô yêu câu này, cô yêu câu kia của bài nhạc đến thế nào, và giải thích ý nghĩa của từng câu, từng chữ.  Tôi tưởng tôi biết quá nhiều về nhạc Trầm tử Thiêng, hay  ít ra tôi cũng  "hiểu" nhiều hơn trong vòng bè bạn chí thân, nhưng nghe cô hát và kể chuyện, gồm cả một số bài cô hát tôi chưa nghe bao giờ, tôi mới hiểu hóa ra còn quá nhiều điều mình chưa biết, nhưng điều đó không quan trọng. Điều quan trọng ở đây là khán giả sau khi đến đây nghe hơn 20 ca khúc tiêu biểu sẽ hiểu nhạc Trầm tử Thiêng hơn, và sẽ yêu nhạc ông hơn.

 
blank

Thương Linh và bài Cơn Mưa Hạ - Sáng tác: Trúc Hồ & Trầm Tử Thiêng

 

 

Sự kết hợp của Trầm Tử Thiêng-Khánh Ly đối với tôi độc đáo và ngoạn mục không kém sự kết hợp của Trịnh Công Sơn-Khánh Ly. (Xin ghi chú là ngoài Khánh Ly thì rất nhiều ca sĩ khác đã hát rất thành công nhạc của ông trước hết là ca sĩ Thanh Lan người hát cuốn băng toàn nhạc Trầm Tử Thiêng đầu tiên trước 75 và kế đó là các ca sĩ Hoàng Oanh, Duy Khánh hai ca sĩ đã hát những ca khúc Bolero hay nhất của Trầm Tử Thiêng). Nghe Cô hát chúng tôi cảm nhận được một mối tri kỷ giữa người ca sĩ và người nhạc sĩ. Đêm càng sâu, Cô Khánh Ly càng hát hay. Cả khán phòng ngồi im thin thít nghe Cô hát và  kể chuyện cô và "ông Thiêng" . Cô nói “ông Thiêng” và Cô thường hay tách rời đám đông trong những buổi họp mặt bạn bè để hai người hát với nhau. Có những bài cô ngại cô hát không hay thì nhạc sĩ tập dợt cho cô. Khán giả như cùng đồng hành với cô qua hàng loạt những ca khúc Trầm Tử Thiêng mà cô đã từng hát trong hơn 50 năm ca hát.

 
blank

Jimmy Nhựt mở đầu chương trình với bài Chuyện Một Chiếc Cầu Đã Gãy

 

Ca khúc mở đầu Mây Hạ, với đoạn video chiếu hình ảnh của Trầm Tử Thiêng và một số sinh hoạt âm nhạc của Ông, đoạn cuối là tiếng hát của chính người nhạc sĩ, và phần trình bày chung của Ông với Khánh Ly thật cảm động. Nhìn lên sâu khấu phía bên phải, hình ảnh Ông ở đó, như ở cùng với khán thính giả qua từng nốt nhạc, lời ca. Âm nhạc của Ông ở trong lòng người, ở  lại qua nhiều thập niên, nhiều thế hệ, thời đại, được các ca sĩ và Khánh Ly làm sống lại.  Chương trình gồm những bài tiêu biểu như Một Thời để nhớ, Gửi em hành lý, bài Nhã ca thứ nhất, Tống biệt hành, Chợt nhớ về hai nơi, Tình Cuối tình đầu, Nghe đất, Hối Tiếc, Tưởng không còn nhìn thấy nhau... cho đến ca khúc cuối cùng Kinh Khổ cho phần solo của cô bên cạnh những ca khúc độc đáo khác do chị Bích Liên, Thương Linh, Jimmy Nhựt Hạ trình bày như Bài Hương Ca Vô Tận, Thư Xuân Hải Ngoại, Chuyện Một Chiếc Cầu Đã Gãy, Mộng Sầu...

Đến đây tôi muốn viết ra sự tuyệt vời của cách xài từ trong cõi nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng vì sau khi đi nghe chương trình Mây Hạ về, suốt hai ngày qua, cả nhóm bạn bè thân xôn xao bàn luận về những từ ngữ được dùng trong các bài nhạc.  "Trời chiều nay mây buông thành khói, bóng anh sẽ mờ còn đâu em nhớ. Ngày dìm em khuất trong màn sương, mờ ảnh cuối đường , vàng võ niềm thương ". (Mây Hạ)  Tại sao lại là mây buông mà không là mây vương? Nhưng trác tuyệt nhất ở đây theo tôi là chữ "dìm". "Ngày dìm em khuất trong màn sương", Lối nhân cách hóa tài tình đến như thế là cùng. Trong ca khúc Hối Tiếc cũng có một chữ duy nhất được nhạc sĩ sử dụng rất độc đáo: "Chờ em hút sâu anh trở lại với sâu".  Câu này chị bạn thân của tôi đêm qua chia xẻ là chị rất yêu từ "hút" ở đây, chị nói người ta phải yêu thật nhiều mới đứng nhìn cho người mình yêu đi xa hút khỏi tầm mắt mới chấp nhận sự thật.

Sáng hôm qua trên Facebook tôi và vài người bạn có trao đổi ý kiến với nhau về chương trình, dĩ nhiên ai cũng thích và cũng cho là chương trình thật đáng đồng tiền bát gạo. Nhân cơ hội đó tôi có hỏi bạn tôi về câu "ai sầu trong quán úa" trong ca khúc Đêm Nhớ Về Saigon. Tôi hỏi tại sao lại là quán úa? Quán úa là quán như thế nào? Tôi và một anh bạn nói ngay "quán úa là vì ế ẩm". Dĩ nhiên là trúng rồi nhưng một bạn trẻ khác giải thích gợi thanh gợi hình hơn: Quán úa gợi cho người nghe hình ảnh một quán nhỏ vắng khách trong đêm mưa. Ánh đèn vàng leo lét bao trùm không gian một màu úa vàng. Đâu đó đơn thân một người khách ngồi gửi sầu theo tiếng nhạc (cũng) vàng." Cũng chỉ có một từ "úa" mà chúng tôi cũng chia sẻ với nhau, phân tích cho nhau nghe trong tình yêu say mê âm nhạc.


Trong ca khúc Tưởng Niệm chúng ta thấy ở câu kết: "Trăm cơn đau một vừng nhang khói" câu này khá nhiều ca sĩ trẻ lại hát thành "trong cơn đau một vùng nhang khói", nhưng không, cái hay là chữ "trăm" chử không phải là "trong", và chữ  "vừng" chứ không phải là "vùng". Nếu chúng ta có xem cảnh mặt trời lặn thì sẽ thấy ánh nắng cuối ngày là một vừng ánh sáng, nó không thể là một vùng để chúng ta thấy chu vi hay hình thể của nó. Thì vùng nhang khói của ca khúc Tưởng Niệm cũng vậy, nó quầng quệt khi ẩn khi hiện, khi tỏ khi mờ và khi trong cả trăm cơn đau của phút lâm chung chỉ có cơn đau cuối cùng nó mới xuất hiện để kéo ta về cái cõi hư vô.
 

Cũng với ca khúc Tụởng Niệm có một "độc" từ khác mà tôi rất thích nằm trong câu "mang ơn em đau khổ thật đầy, là nắng vàng dù nhốt trong mây". Chắc các bạn cũng biết từ nào trong câu này rồi phải không? Tại sao không phải là ở, không phải là ẩn hay khuất? Chỉ có mỗi cái từ đó mới tạo ra sự bất lực của nghịch cảnh. Một từ ngữ trác tuyệt nữa của dòng nhạc Trầm Tử Thiêng nằm trong tựa bài Tưởng Không Còn nhìn Thấy nhau. Vâng đó là chữ "tưởng” được lập đi lập lại. “Tưởng không còn nhìn thấy nhau, tưởng không còn lôi kéo nhau, tưởng không còn thương nhớ nhau, tưởng không còn lừa dối nhau...” nhưng vì chữ duyên nợ chưa hết nên họ vẫn gặp lại nhau, vẫn còn “buộc đời nhau gieo khó cho nhau.”

Nếu như nhạc sĩ Phạm Duy được cho là phù thủy của ngôn từ thì tôi chỉ xin đề nghị hay ít ra trong suy nghĩ của tôi người nhạc sĩ xử dụng độc từ hay nhất là nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng. Và nữ ca sĩ Khánh Ly bằng cách hát thong thả từ tốn của mình cô hát những chữ đơn lẻ này rất hay, rất riêng biệt. Không biết các bạn có để ý không (tôi tin là có) nhạc Trầm Tử Thiêng rất khó hát và cũng khó thuộc lời. Khó thuộc vì từ ngữ trong nhạc Trầm Tử Thiêng rất lạ, rất độc đáo mà nếu chúng ta không chịu để ý chúng ta dễ dàng hát sai lời vì chúng ta sẽ nghĩ ngay đến những từ ngữ bình thường.
 

Nghe nhạc “ông Thiêng” người ta không chỉ thấy hoàn cảnh, thấy thơ, mà như thấy mình đang sống trong hoàn cảnh đó, thấm hiểu rõ những thắt buộc của cuộc đời, tình yêu, định mệnh, chia cách. Chúng tôi ngồi nghe, thấm thía khi nghe Cô cất lên: "Trong xót xa mắt nào đã khóc, Trong thiết tha môi nào đã hôn, Xin nhớ nhau dẫu rồi mãi mãi không còn".  Tôi yêu vô cùng những nốt trầm cuối câu của cô, cách cô hát không dùng sức, không có xảo thuật lúc hát to hát nhỏ như các ca sĩ thời nay.

Ca khúc tôi thích nhất là bài Gởi Em Hành Lý, lý do vì đã lâu lắm rồi tôi không nghe (vài người bạn đi xem chung nói rằng mới nghe ca khúc này đầu tiên trong đêm đó). Khi nghe đoạn:  Ơi em yêu ơi bàn tay nhỏ bé. Gửi em mang đi ngần ấy hành lý. Đời anh tang hoang giờ chỉ còn thế... Tôi lại nhớ đến khoảng thời gian của những năm 79,  80, mới bước vào trung học, có lần theo mẹ đi thăm ba trong trại tù cải tạo cộng sản. Mẹ gặp ba giữa bìa rừng Xuyên Mộc, rồi ba khóc, mẹ cũng khóc. Ba nhìn mẹ như nhắn nhủ: Đời ba tang hoang, hành lý nuôi đàn con dại ba phải đành trao lại cho mẹ. Tôi biết hai người bạn tôi ngồi kế bên cũng đang thả hổn vào cái không gian Gửi Em hành Lý của nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng mà cô Khánh Ly đang hát. Bạn tôi không biết có nghĩ đến những con đường xuyên rừng thăm nuôi như tôi, hay bạn đang nghĩ đến "Nhạc thông Cam Ly" hay "mùa mưa ở Huế? Nghĩ gì thì nghĩ tất cả đều là mớ hành lý của người này trao lại cho người nọ trong cuộc sống của những con người trót sinh ra trong thời loạn lạc.
 

Được xem chương trình Khánh Ly-Trầm Tử Thiêng chủ đề Mây Hạ vừa qua tôi thật sự thấy rất hạnh phúc. Ba tiếng rưỡi cho chương trình vụt qua như chưa đầy một tiếng. Hạnh phúc là vì tôi biết cô Khánh Ly vẫn khỏe, vẫn hát hay mà nếu tôi có nói cô hát hay hơn bao giờ hết thì đó là sự thật đồi với tôi. Hạnh phúc là vì được xem với những người bạn rất thân có cùng chung sở thích âm nhạc. Hạnh phúc là vì tôi tin sẽ có rất nhiều người sẽ yêu dòng nhạc Trầm Tử Thiêng nhiều hơn nữa vì hiểu hơn thì sẽ yêu hơn.
 

Ý nghĩ và cảm xúc còn thật nhiều, nhưng tôi xin kết ở đây bằng:

Gởi em mang đi bàn tay ngòi bút

Một đêm em ghi, một câu hạnh phúc

Của riêng nhau ngay từ đầu, đến mãi về sau .”


Xin gửi cho nhau hành lý yêu thương.  Và rất mong sẽ có chương trình Khánh Ly-Phạm Duy trong tương lai gần.

 

Tâm Võ

7/15/2018

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
“Muốn chỉ một cá nhân nào đó, tùy theo giai cấp, tín ngưỡng, tùy theo lúc sống hay chết, tùy theo già hay trẻ, người Việt Nam có rất nhiều tên để gọi. Ngôn ngữ Việt có những từ sau đây chỉ các loại tên: bí danh, bút hiệu, nhũ danh, nghệ danh, pháp danh, pháp tự, pháp hiệu, tên, tên cái, tên đệm, tên họ, tên gọi, tên chữ, tên cúng cơm, tên hèm, tên hiệu, tên húy, tên riêng, tên thánh, tên thụy, tên tục, tên tự, thương hiệu.” (Ngưng trích: Nguyễn Long Thao- DANH XƯNG ĐẶC BIỆT CỦA THƯỜNG DÂN VIỆT NAM)
Các cuộc khủng hoảng lớn lao có các hậu quả trầm trọng, thường không tiên đoán được. Cuộc Đại Khủng hoảng trong thập niên 1930 đã thúc đẩy trào lưu cô lập, tinh thần dân tộc, chủ nghĩa phát xít và Đệ nhị Thế chiến, nhưng cũng dẫn đến biện pháp hồi phục kinh tế New Deal, sự trỗi dậy của Hoa Kỳ như một siêu cường toàn cầu, và cuối cùng là tiến trình xoá bỏ thực dân. Các cuộc tấn công trong ngày 11 tháng 9 đã tạo ra cho Mỹ hai sự can thiệp thất bại, sự trỗi dậy của Iran và các hình thức mới của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã tạo ra một sự đột biến trong trào lưu dân tuý chống các định chế chính trị lâu đời để thay thế cho các nhà lãnh đạo trên toàn cầu. Các nhà sử học trong tương lai sẽ theo dõi và so sánh những ảnh hưởng lan rộng đến cơn đại dịch virus corona hiện nay; thách thức cho họ là hình dung ra trước được các ảnh hưởng.
Bác sỹ Tom Dooley qua đời năm 1961. Mãi đến vài chục năm sau, tôi mới biết đến tác phẩm đầu tay của ông (Deliver Us from Evil) do Farrar, Straus & Cudahy xuất bản từ 1956. Đây là một tập bút ký, có hình ảnh minh hoạ đính kèm, về cuộc di cư ồ ạt (vào giữa thế kỷ trước) của hằng triệu người dân Việt. Họ ra đi chỉ với hành trang duy nhất là niềm tin vào tình người, và không khí tự do, ở bên kia vỹ tuyến. Rồi họ đã được tiếp đón, hoà nhập và sinh sống ra sao nơi miền đất mới? Câu trả lời có thể tìm được – phần nào – qua một tác phẩm khác (Sài Gòn – Chuyện Đời Của Phố) của Phạm Công Luận, do Hội Nhà Văn xuất bản năm 2013.
Học về Việt Sử trong chương trình của Trung Học Đệ Nhất Cấp, không học sinh nào không biết đến giai thoại Nguyễn Trãi tiễn biệt phụ thân là Nguyễn Phi Khanh tại Ải Nam Quan. Đó là tháng 6, năm Đinh Hợi 1407 Sau khi nhà Minh xua quân sang xâm chiếm nước Nam thì Trương Phụ sai Liễu Thăng lùng bắt thành phần trí thức, để ngăn ngừa sự kêu gọi dân chúng nổi dậy đòi lại quyền tự trị. Trong số những người bị bắt để giải về Tầu, có Nguyễn Phi Khanh.
Trung Tâm quan sát, nghiên cứu Sóng Hấp Lực (gravitational waves) bằng tia Laser “Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory” (viết tắt LIGO) xây dựng cách đây hơn 30 năm, tốn 600 triệu. Hoạt động từ ngày ấy, tốn thêm khoảng năm trăm triệu nữa, không phát giác được cái gì. Nhưng lúc sắp sập tiệm, LIGO thình lình công bố đã bắt được “Sóng Hấp Lực” lan tỏa ra khi hai Hố Đen sát nhập thành một. Chuyện “nhập một” này, cũng theo LIGO, xảy ra cách Trái Đất hơn một tỉ năm ánh sáng. Thế giới khoa học chấn động. LIGO thắng lớn, lãnh nhiều giải cao quý, và cuối cùng đoạt luôn Nobel 2017.
Sách "The Room Where It Happened” của Bolton viết về thời gian ông làm việc tại Tòa Bạch Ốc, điều đó khiến cho TT Trump lo ngại. Sách này ra mắt trước ngày bầu cử Hoa Kỳ, ngày bầu cử là ngày 3 tháng 11 năm 2020. Sách ra mắt vào cận ngày bầu cử, Bolton mới có hy vọng “Nhất tiễn song điêu” hay “Nhất tiễn hạ song điêu” là một mũi tên bắn được 2 con chim. - Thứ nhất sách ra mắt cận vào ngày bầu cử sẽ có nhiều người háo hức mua để xem, từ đấy Bolton sẽ thu về vài triệu Mỹ kim. - Thứ hai, Tổng thống Trump “đã yêu cầu John Bolton từ chức." Do đấy, ra mắt sách trước ngày bầu cử, với những chỉ trích TT Trump rất nặng nề trong sách, sẽ khiến cho TT Trump khó khăn trong việc vận động tranh cử tổng thống hay TT Trump có thể sẽ thất cử.
Với ít nhiều lạc quan, và chủ quan, tôi tin rằng dịch Vũ Hán rồi sẽ qua trong tương lai gần. Quả đất vẫn cứ quay đấy thôi. Kinh tế rồi sẽ hồi phục dần dần. Nhân loại lại tiếp tục sinh hoạt y như cũ, với ý thức vệ sinh (và cộng sinh) lành mạnh hơn xưa. Quan hệ toàn cầu sẽ trở lại bình thường, trừ mỗi cái nước Cộng Hoà Nhân Dân Trung Quốc (People’s Republic of China) thì tôi … không hoàn toàn bảo đảm. Tôi (dám) có chút máu Tầu nên chả hà cớ chi mà lại đi kỳ thị gần một phần năm dân số toàn cầu. Vấn đề là cái tôi của những vỹ lãnh đạo ở xứ sở này quá lớn, nhất là ông Tập Cận Bình – Tổng Bí Thư kiêm Chủ Tịch Nước và Chủ Tịch Quân Ủy Trung Ương – người đã đẩy cả nước đi trật đường rầy quá xa (tới mấp mé hố thẳm luôn) nên hiện tình Trung Hoa – xem ra – không còn thuốc chữa. Phen này (e) sẽ lôi thôi lớn, lôi thôi lâu, và lôi thôi lắm!
Những bằng chứng mua bán chức quyền vừa được báo The Age và Chương trình 60 Minutes của đài ABC phanh phui, khiến Thủ hiến Victoria Daniel Andrews phải sa thải một bộ trưởng, 2 bộ trưởng xin từ chức và nhiều chính trị gia đảng Lao Động tại Victoria đang bị cảnh sát và Ủy Ban chống tham nhũng điều tra. Ban điều hành đảng Lao Động toàn quốc phải đề cử 2 cựu chính trị gia có uy tín lãnh đạo một cuộc điều tra nội bộ, đồng thời trong vòng 3 năm tới các chi bộ tại Victoria mất quyền đưa người ra tranh cử. Chính phủ tiểu bang Victoria (với 6,3 triệu dân) đã ký kết các biên bản nghi nhớ và hợp đồng riêng tham gia dự án "Vành đai và Con đường" với Bắc Kinh, và đang bị chính phủ Liên bang phản đối. Điều này khiến dư luận, gồm nhiều cử tri Úc gốc Việt đặt câu hỏi rằng việc xảy ra tại tiểu bang Victoria có ảnh hưởng gì đến các ký kết với Trung cộng hay là không?
Hiệp hội các Nhà sách Đức thông báo là Giải thưởng Hòa bình của Đức năm 2020 (Friedenspreis des Deutschen Buchhandels) sẽ trao cho Amartya Sen, 86 tuổi, nhà triết học Ấn Độ, Giáo sư Kinh tế Đại học Harvard và là người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1998. Giải thưởng cao quý này được thành lập từ năm 1950 tại Đức. Theo truyền thống, lễ trao giải diễn ra trong ngày cuối Hội chợ sách Frankfurt 18 tháng 10 tại Paulskirche, Frankfurt và sẽ được các đài Đức truyền hình trực tiếp. Trong dịp vinh danh này, Amartya Sen được trao tặng 25.000 euro.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù mà còn chia chung rất nhiều … cố tật!. Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.
Sáng ngày thứ Ba (30/06/2020), Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc đã thông qua luật an ninh Hong Kong, sẽ có hiệu lực từ ngày 01/07/2020
Thứ Hai (29/06/2020), Mỹ bắt đầu tiến hành các bước loại bỏ quy chế đặc biệt của Hong Kong, tạm dừng xuất khẩu quốc phòng và hạn chế quyền tiếp cận các sản phẩm công nghệ cao, trong bối cảnh Trung Quốc thông qua luật an ninh mới dành cho đặc khu.
NGC 2359 là một đám mây vũ trụ có hình dạng như chiếc nón với hai đôi cánh mở rộng giống như chiếc nón của thần Thor.