Hôm nay,  

Sau Cái Chết Của Osama Bin Laden - Kỷ nguyên Nguyễn Văn Tâm

04/07/201100:00:00(Xem: 5502)
Sau Cái Chết Của Osama Bin Laden

Kỷ nguyên Nguyễn Văn Tâm
Ngày chủ nhật 1 tháng 5 năm 2011 vừa qua toán biệt kích Navy Seal của hải quân Hoa Kỳ đã đột nhập vào tòa nhà nơi Osama Bin Laden trú ngụ đã giết được ông ta sau 40 phút quần thảo với sự chống cự nhẹ của Bin Laden và những cận vệ. Toán biệt kích tiếp tục lục soát tịch thu nhiều tài liệu quan trọng trước khi rút đi với xác của Bin Laden. Tòa nhà này nằm trong thành phố Abbottabad cách thủ đô Islamabad nước Pakistan khoảng 56 Km về phía bắc và gần trường Võ Bị Quân Đội Pakistan về phía nam.
Tổng thống Obama đã chính thức tuyên bố cái chết của Osama Bin Laden " Công lý đã được thực thi" (Justice have been done)
Khi tổng thống Obama tuyên bố cái chết của Bin Laden đã làm cho cả thế giới ngạc nhiên và sửng sốt đến gây ra nhiều nghi vấn vì từ lâu có nhiều nghi ngờ về chính quyền Obama với khủng bố Hồi Giáo.
Nghi vấn cho rằng đây là "game" của Obama và đảng Dân Chủ muốn lấy lại uy tín sau cuộc thất bại năm 2010 vừa qua. Nhiều câu hỏi đặt ra như: "Có thật là Bin Laden đã chết"" "Bin Laden chết có phải là Bin Laden thật hay giả"" "Bin Laden đã chết từ lâu vì bịnh hoạn rồi mà"" v. . .v Thậm chí người ta còn cho rằng Obama đã tung hỏa mù về cái chết của Bin Laden để dọn đường cho việc tái ứng cử vào năm 2012.
Dư luận ồn ào vang dậy khắp nơi nhứt là những chính trị gia từ đảng Cộng Hòa cùng nhau hòa nhịp lớn tiếng yêu cầu Tòa Bạch Ốc phải công khai phổ biến hình ảnh về cái chết và xác của Bin Laden mặc dù chính quyền Obama đã nói rằng rau 24 tiếng là phải thủy tán Bin Laden ngay theo như kinh thánh của Hồi Giáo và mặc dù một số lảnh tụ đảng Cộng Hòa đã được Tòa Bạch Ốc và CIA cho coi hình về Bin Laden. Thượng nghị sĩ James Inhole (CH) tiều bang Oklahoma người đã được CIA cho xem hình lên tiếng như sau: " Sau khi coi hình tôi có thể xác nhận sự thật cho những ai nghi ngờ về cái chết của Bin Laden."
Ngay chính cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ ông Rumsfeld còn lên tiếng : "tôi bay giờ không biết Bin Laden ở đâu còn sống hay chết"". Câu hỏi này không thể thốt ra được từ một cựu bộ trưởng quốc phòng từng dính líu vào chiến tranh Iraq và A Phú Hản diệt khủng bố Bin Laden như ông Rumsfeld.
Tòa Bạch Ốc quyết định không phổ biến những tấm hình về Bin Laden vì cho rằng những tấm hình này sẽ đưa đến những tranh luận những tuyên truyền và xuyên tạc hoặc bị lợi dụng làm xáo trộn tình hình. Tuy nhiên Tòa Bạch Ốc đã phổ biến những "home video" và một cuốn nhật kỳ của Bin Laden. Dư luận ồn ào phải im đi khi chính tổ chức Al Qeada đã xác nhận Bin Laden đã bị giết ngày 1 tháng 5, 2011 và họ cảnh cáo sẽ trả thù cho Bin Laden là sẽ tấn công Hoa Kỳ và các nước Âu Châu. Điều này trùng hợp bới những tài liệu tịch thu được từ căn nhà của Bin Laden có một kế hoạch chi tiết tấn công Hoa Kỳ. Ngay sau khi Obama tuyên bố về cái chết của Bin Laden thì thủ tướng chính phủ Pakistan nơi có căn nhà Bin Laden ở cũng xác nhận cái chết của Bin Laden như sau: "công lý đã hoàn thành" (indeed justice done).
Phản ứng trước cái chết của Bin Laden, nhiều tổ chức Hồi Giáo quá khích ở Trung Đông đặc biệt là tại Pakistan đã xuống đường biểu tình chống Mỹ, đốt cờ Mỹ, tố cáo Mỹ vô nhân đạo đã thô bạo vi phạm chủ quyền nước Pakistan xâm nhập đơn phương chủ quyền không có sự đồng ý của nước chủ nhà để giết Bin Laden khi trong tay Bin Laden không có vũ khí.
Giết chết của Bin Laden là một thành công to lớn của CIA và quân đội Hoa Kỳ từ trước tới nay. Đây là một thành công của CIA dưới quyền lãnh đạo của giám đốc Leon Panetta. CIA và những cơ quan an ninh và tình báo của Hoa Kỳ kết hợp với tình báo các nước đồng minh trong suốt 10 năm theo dõi, nghiên cứu và phân tích. Ông Peter King, dân biểu (CH) chủ tịch Ủy Ban An Ninh Quốc Gia Hạ Viện Mỹ cho rằng Panetta đã hoàn thành công tác một cách xuất sắc tại cơ quan gián điệp…..."
Cựu phó tổng thống Mỹ ông Cheney lên tiếng cho rằng chính quyền Bush cũng có công trong việc giết Osama Bin Laden này chớ không phải chỉ riêng của chính quyền Obama và ông còn cho rằng những cuộc điều tra những tên khủng bố từ thời Bush là những đóng góp hữu hiệu.
Một số nhà phân tích thời sự bảo thủ Cộng Hòa từ lâu vẫn chống Obama cũng phải lên tiếng về sự thành công của Obama giết được Bin Laden. Cựu tổng thống Bush từ Houston ngày 1 tháng 5, 2011 cũng đã lên tiếng: "Công lý đã sáng tỏ"
Cựu bộ trưởng quốc phòng Rumsfeld người gây nhiều tranh cãi trong vụ tra tấn khủng bố và tù binh Iraq thì lại lên tiếng binh vực những việc tra tấn của chính quyền Bush. Ông cho rằng chính những phương pháp tra khảo cực kỳ tàn bạo (torture) dưới thời Bush như trấn nước tù nhân khủng bố (waterboarding) bị lên án là vô nhân đạo thì đó chính là những biện pháp tra tấn hữu hiệu thu thập được nhiều tin tức chính xác do những tù nhân khủng bố khai mà chính quyền Obama đang có trong tay sử dụng trong việc giết Bin Laden.
Trong buổi phỏng vấn của chương trình "Meet The Press" của đài truyền hình NBC cố vấn an ninh quốc gia tổng thống Obama là Tom Dolion cho rằng kết quả là do từ những tin tức cập nhật thu thập được và do những sự phân tích chính xác của CIA trong thới gian gần đây mà nhà bình luận Woodward cho rằng điều quan trọng là CIA phải biết "nối những nút" liên hệ với nhau (connecting the dots).
Ngoài ra cũng nên biết trong cuộc vận động tranh cử năm 2008, Obama đã cho biết sẽ bắt hoặc giết Bin Laden và khi đề cử Leon Panetta làm Giám Đốc CIA, Obama đã chỉ thị ưu tiên hàng đầu của CIA là phải tìm, bắt hoặc giết cho được Bin Laden.
Do những phân tích và theo dõi chính xác của CIA trong việc "nối những nút" tin tức tình báo về hai anh em người giao liên thân cận của Osama Bin Laden để rồi trong tháng 8 năm 2010 CIA đã biết được chính xác chỗ trú ngụ của Bin Laden và đã trình với tổng thống Obama và Hội Đồng An Ninh Quốc Gia và từ đó Obama đã ra lịnh nghiên cứu để nhanh chóng đưa ra một kế hoạch hành quân bắt hoặc giết Bin Laden.
Nhiều tranh luận từ đề nghị dội bom cho đến hành quân biệt kích bắt sống hoặc giết Bin Laden để sau cùng Obama cùng Hội Đồng An Ninh Quốc Gia đi tới quyết đinh là phải mở cuộc hành quân bắt sống hoặc giết Bin Laden tại tòa nhà nơi Bin Laden đang ở.
Giết chết Bin Laden rồi chuyện gì sẽ xảy ra đối với nước Mỹ và đồng minh Âu Châu"
Chắc chắn trong thời gian ngắn đe dọa khủng bố của tổ chức Al Qaeda sẽ vẫn còn và có thể sẽ còn báo động cao hơn khi những đệ tử trung thành của Bin Laden cuồng tín vì cái chết của lãnh tụ của mình mà điên cuồng đánh phá loạn xạ. Ngay khi giết xong Bin Laden hội đồng nội các với các cơ quan anh ninh Hoa Kỳ đã chỉ thị đề phòng khủng bố. Ngoại trưởng Hilary Clinton cho biết : " hạ sát nhân vật lãnh đạo Al Qeada Osama Bin Laden không có nghĩa là sự chấm dứt cuộc chiến tranh chống khủng bố và cảnh cáo các thành viên của tổ chức khủng bố này rằng Hoa Kỳ sẽ quyết tâm truy lùng họ cho đến cùng."
Ngay khi tin Bin Laden chết người dân Mỹ khắp nơi xuống đường reo mừng trái ngược hẵn với những giận dữ từ thế giới những người cuồng tìm Hồi Giáo Ả Rập. Tổ chức Al Qeada đã cảnh cáo Hoa Kỳ là đừng có vui vội sẽ phải đền tội ngay : " happiness will turn to sadness". Tin cho biết Al Qeada sẽ tấn công vào những thành phố lớn của Mỹ như New York, Los Angeles, Chicago và D.C đặc biệt là tập trung tấn công những tuyến đường xe lửa và những phương tiện công cộng khác cùng những sinh hoạt lễ hội ngoài trời đông người. Theo cuốn nhật ký của Bin Laden tịch thu được từ căn nhà của Bin Laden trong đó Bin Laden có đề ra một kế hoạch phải giết hàng loạt người Mỹ như vụ 9-11.
Hiện nay các cơ quan an ninh từ FBI cho đến Bộ Nội An (Homeland Security) luôn đặt trong thế báo động đề phòng và tăng cường những biện pháp đề phòng chặt chẻ
Nên biết tổ chức Al Qeada là một tổ chức rất linh đông và di chuyển và có mặt ở nhiều nơi và độc lập nhau cho nên cái chết của lãnh tụ Bin Laden sẽ không làm suy yếu tổ chức trái lại có thể còn gia tăng vì sự căm thù và ngưỡng một Bin Laden. Đồng thời nhân vật số 2 của Al Qeada là bác sĩ Ayman al-Zawahri người Ai Cập là còn đang tại đào sẽ tiếp tục chỉ huy hoạt động của tổ chức dù rằng ông này có thể không lôi cuốn bằng Bin Laden.

Chuyện trả thù của tổ chức Al Qeada là chuyện dễ hiểu. Tuy nhiên dù sao với cái chết của Bin Laden cũng làm giảm đi mức độ nghiêm trọng của khủng bố khi những lãnh tụ Al Qeada thấy rằng sự hữu hiệu chính xác của tình báo CIA và đồng minh và sự quyết tâm của chính phủ Hoa Kỳ và Âu Châu. Điều quan trọng là tin tức tức mật về các lãnh tụ Al Qeada còn lại đang nằm trong tay của CIA cho nên việc truy lùng không khó khăn mấy và chắc chắn bọn khủng bố phải lo tìm cách di chuyển chổ cư ngụ và có thể phải thay đổi những bí danh để bảo vệ sự an toàn cho chính mình trước và cần nhiều thời gian để tái phối trí.
Sự ra đi của Bin Laden cũng làm cho chính nghĩa của Al Qeada giảm dần và chắc chắn sẽ không thể lôi cuốn đại đa số thanh niên Hồi Giáo ngưỡng mộ đi theo. Bin Laden không được đa số các nước Hồi Giáo coi là anh hùng. Ngoài ra đại đa số thanh niên Hồi Giáo đang tham gia làn sóng "cách mạng Hoa Nhài" ở Trung Đông và Bắc Phi hoàn toàn có triết lý khác hẳn với Bin Laden mặc dù hai phía đều muốn lật đổ các chế độ độc tài quân chủ, vua chúa, quan lại của các nước Hồi Giáo. Ngay chính người con trai của ông Bin Laden là Omar, người cực lực chỉ trích Hoa Kỳ trong việc giết cha mình cũng không đồng ý những kế hoạch trong cuốn nhật ký của cha mình là Bin Laden.
Quan hệ với Pakistan với Hoa Kỳ trở nên căng thẳng.
Ngay khi tổng thống Obama tuyên bố về cái chết của Bin Laden thì vị tư lịnh quân đội Pakistan là tướng Ashfa Parvez Kayani mạnh mẽ chỉ trích Hoa Kỳ đã vi phạm chủ quyền nước Pakistan và cho biết rằng quân đội Pakistan sẽ không nhân nhượng những hành động tương tự như vậy xảy ra trong tương lai và tướng này còn đe dọa có thể xét lại quan hệ và sự sộng tác giữa tình báo CIA của Hoa Kỳ và tình báo ISI của Pakistan.
Khi giết xong Bin Laden chính phủ Hoa Kỳ có yêu cầu chính phủ Pakistan cho phép được trở lại ngôi nhà của Bin Laden để tìm thêm tài liệu và cũng yêu cầu Pakistan cho Hoa Kỳ tiếp cận với 3 người vợ của Bin Laden đang trong tay củn chính quyền Pakistan. Thủ tướng Pakistan là ông Yousuf Raza Gilani cực lực từ chối những yêu cầu của Hoa Kỳ.
Căng thẳng tiếp tục dâng cao khi tình báo ISI của Pakistan còn đe dọa sẽ cung cấp tên của gián điệp CIA hiện đang hoạt động tại Pakistan cộng tác với ISI. Nếu điều này xảy ra thì sẽ tai hạn vô cùng cho hoạt động của CIA tại Pakistan.
Quan trọng hơn cả là những nhà lập pháp Pakistan đã họp kín trong nhiều ngày sau đó cùng với những lãnh đạo cơ quan tình báo ISI Pakistan phản đối hành động giết Bin Laden là vi phạm chủ quyền Pakistan và cần xét lại sự hợp tác giữa hai cơ quan tình báo CIA và ISI. Quốc hội Pakistan còn đe dọa cấm NATO sử dụng lãnh thổ của Pakistan như hậu cần tiến đánh Taliban trên đất nước A Phú Hãn, đặc biệt là Mỹ không được dùng phi cơ thám thính oanh tac không người lái "drone" để giết phiến quân Taliban. Cụ thể hơn chính quyền Pakistan còn cho biết Hoa Kỳ phải giảm thiểu sự hiện quân sự tại Pakistan đồng thời phải đóng cửa 3 trung tâm tình báo quân sự mà Hoa Kỳ rất cần để mở những cuộc hành quân diệt Taliban. Tham Mưu Trưởng Liên Quân ( Chairman of Joint of Chief of Staff) Đô Đốc Mike Mullen va ngoại trưởng Hilary Cliton phải tức tốc bay qua Islamabad để gặp tướng Parvez Kayani để xoa dịu tình hình.
Dùng chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt", tổng thống Obama trong buổi phỏng vấn truyền hình "60 Minutes" của đài truyền hình CBS đã nói rằng dường như có một "hệ thống hậu thuẫn nào đó" tại Pakistan bao che, bảo vệ Bin Laden sống tại Pakistan đến 5, 6 năm CIA mới khám phá ra được như vừa rồi. Tổng thống Obama nhẹ nhàng hỏi "không biết có những giới chức nào trong chính quyền Pakistan có dính líu vào hay không"" và yêu cầu chính quyền Pakistan nên mở cuộc điều tra và Hoa Kỳ sẽ tiếp tay trong cuộc điều tra này. Trong khi đó cố vấn an ninh quốc gia Tòa Bạch Ốc Tom Dolion trong một chương trình của đài truyền hình NBC đã tránh không đổ lỗi cho chính quyền Islamabad. "Tôi có thể nói rõ ràng là tôi chưa hề thấy bằng cớ nói rằng thành phần lãnh đạo chính trị, quân sự, tình báo của Pakistan biết trước về sự hiện diện của Bin Laden". Tuy nhiên ông Tom Dolion cho rằng "sự kiện Bin Laden trú ngụ cách thủ đô Islamabad của Pakistan cần phải được điều tra".
Tiếp tục áp lực tạo căng thẳng thêm quan hệ giữa hai nước thượng nghị sĩ John Kerry chủ tịch Ủy Ban Ngoại Giao tthượng viện Hoa Kỳ trong chương trình Face The Nation của đãi truyền hình CBS cho rằng : "Thật khó mà tin được rằng ông ta (Bin Laden) có thể sống 5 năm nay hay hơn nữa trong một khu đông đảo dân cư mà không có sự hỗ trợ hay không ai hay biết"
Trước những áp lực và trước những thực tế không thể chối cãi và cũng vì không muốn quan hệ với Hoa Kỳ căng thẳng mà chính quyền Pakistan đang nhận viện trợ mỗi năm 2 tỉ đô la, chính quyền Pakistan đồng ý sẽ mở cuộc điều tra. Đồng thời Pakistan cũng dịu giọng đồng ý cho Hoa Kỳ được tiếp xúc với 3 người vợ của Bin Laden và sau cùng trả lại cái đuôi chiếc trực thăng bị rớt vì trục trặc kỹ thuật và đồng ý cho Hoa Kỳ trở lại ngôi nhà Bin Laden ở.
Dư luận cho rằng Pakistan đi hàng hai được bàn bạc ồn ào khắp nơi. Chủ tịch hạ viện Mỹ là dân biểu John Boerman trong chương trình Face The Nation của truyền hình CBS cho rằng: " Pakistan một chân bước bên Mỹ một chân bước bên khủng bố"
Dù biết vậy nhưng vì nhu cầu tiêu diệt khủng bố mà đa số còn đang ẩn trú trên đất nước Pakistan và vùng biên giới giữa A Phú Hãn và Pakistan mà Pakistan là một thành tố quan trọng trong chiến tranh diệt khủng bố mà Hoa Kỳ phải tiếp tục giữ quan hệ tốt với Pakistan.
Điều quan trọng là Hoa Kỳ không thể rời bỏ khu vực này ngay trong lúc này khi Hoa Kỳ còn có nhiều quyền lợi trong khu vực. Đó là lý do tại sao từ thời Bush, Hoa Kỳ vẫn phải tiếp tục viện trợ cho Pakistan để mua lấy sự hiện diện của Hoa Kỳ trong vùngh này. Cựu phó tổng thống Cheney phát biểu trong chương trình "Fox News Sunday" như sau : " điều quan trọng là Mỹ cần phải duy trì mối quan hệ tốt với Pakistan" ông Cheney còn nhắc nhở là còn có nhiều vấn đề Hoa Kỳ cần phải làm việc chung với Pakistan".
Dù hai bên đều tỏ ra hòa dịu để giữ tình hữu nghị đồng minh tốt đẹp nhưng trong tháng 6, 2011 vừa qua chính quyền Pakistan bắt giữ 5 nhân viên điềm chỉ viên người Pakistan họat động cho CIA có liên hệ đến cái chết của Bin Laden đã làm cho sự căng thẳng trở lại cao hơn đền nổi giám đốc CIA là Leon Panetta phải lên tiếng cảnh cáo hành động của an ninh Pakistan. Phụ tá Giám Đốc CIA khi tường trình trước quốc hội Hoa Kỳ đã chấm điểm hợp tác tình báo giữa CIA và tình báo Pakistan là 3/10
Thay Lời Kết
Cựu tổng thống Bush còn cho biết Mỹ đừng quá vui (overjoy) mà quên đi cảnh giác đề phòng khủng bố. Thật ra thì người dân cũng như chánh quyền Mỹ đã đề phòng cảnh giác khủng bố từ 10 năm nay rồi. Từ ngày Bin Laden đánh sập hai tòa nhà ở Nữu Ước ngày11 tháng 9 năm 2001 chính phủ Hoa Kỳ đã chi tiêu gần 3 trillion đô la cho những biện pháp đề phòng và chống khủng bố . Chắc chắn sau cái chết của Bin Laden chính phủ và nhân dân Mỹ không lơ là mà có thể còn phải tăng cường thêm nhân lực và tiền bạc trong việc đề phòng sự trả thù của Al Qeada.
Tổng thống Bush trong thời kỳ chiến tranh chống khủng bố đã tuyên bố về chính sách của Hoa Kỳ về khủng bố như sau: " Nướùc nào trợ giúp, tiếp tay khủng bố được coi như khủng bố, nước nào bao che cho khủng bố dung thân cũng đươc coi là khủng bố".
Như vậy ngày hôm nay Bin Laden đã trú ngụ trên đất nước Pakistan hơn 5 năm thì Paksitan có được Mỹ coi là khủng bố hay là một đồng minh như cho đến hôm nay"
Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Pakistan từ khi giết chết Bin Laden không còn mặn nồng như trước mà có những nghi ngờ lẫn nhau.
Dù hai bên cay đắng và nghi ngờ nhau nhưng lại rất cần nhau.
Một phía, Hoa Kỳ. thì vẫn cần Palistan để tiếp tục chiến tranh tiêu diệt Taliban và khủng bố Hồi giáo quá khích tại mặt trận A Phú Hãn và biên giới với Pakistan. Một phía khác, Pakistan, cần Hoa Kỳ về viện trợ tài chánh mỗi năm khoảng $2 tỉ đô la để phát triển kinh tế đang trì trệ của mình và sự hiện diện quân sự của hoa Kỳ để tiếp tay kềm chế sự lộng hành của Taliban. Điều này rõ nét khi gần đây lực lượng Taliban đã tấn công quan đội của chính phủ Pakistan.
Tuy nhiên trước sự việc Bin Laden cũng cho Hoa Kỳ một bài học và thận trọng hơn đối với Pakistan nhứt là các cơ quan tình báo.
Chicago 25 tháng 6 , 2011

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.
Với sự tham gia của khoảng 100.000 binh sĩ, cuộc diễn tập quân sự Nga-Belarus mang tên “Zapad 2025” đang được khối NATO theo dõi chặt chẽ và các quốc gia phía đông của liên minh cực kỳ lo ngại, đặc biệt nhất là sau khi các máy bay không người lái của Nga xuất hiện trên bầu trời Ba Lan. Cuộc tập trận này vẫn diễn ra theo chu kỳ bốn năm một lần, nhưng lần này, chính giới và công luận xem đây là phép thử đối với khả năng phản ứng của NATO trong bối cảnh địa chính trị mới. Để đối phó, NATO và Ukraine đang tăng cường các biện pháp an ninh, khi nguy cơ chiến tranh được đánh giá là ngày càng leo thang. Kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy Nga đã tiến hành các cuộc tập trận trước khi mở cuộc tấn công vào Ukraine. Câu hỏi đặt ra là liệu lịch sử có lặp lại không và tình hình hiện nay nghiêm trọng đến mức nào?
Khi chính phủ liên bang đe dọa cắt hàng tỷ đô la tài trợ nghiên cứu cho Harvard, đó không chỉ là một quyết định ngân sách. Đó là một phép thử cho chính nền tảng dân chủ: liệu chính quyền có thể dùng sức mạnh tài chính để định đoạt tư tưởng hay không. Tòa án liên bang vừa trả lời dứt khoát: không.
Ở với cộng sản, tuy còn trẻ con, chúng tôi đã hiểu thấu bài học: không nói theo là có tội, mà nói khác đi lại càng là trọng tội. Bước sang Mỹ, cứ tưởng rằng mọi chuyện sẽ khác vì đây là đất tự nhận là xứ sở tự do, nơi hiến pháp bảo đảm quyền được nói. Nhưng tuần qua, sau mấy chục năm ở Mỹ, tôi bỗng bắt gặp chính mình ngập ngừng muốn nói điều thật: tôi không thích Charlie Kirk, và tôi không muốn “celebrate his life” (tôn vinh cuộc đời ông).
Không rõ ABC có lường trước được phản ứng của cộng đồng, khán giả đối với hành động cúi đầu trước áp lực và quyền lợi, dẫn đến dừng ngay lập tức Jimmy Kimmel Live! hay không, nhưng thực tế đã cho thấy một làn sóng tức giận đã bùng nổ. Viên đạn dường như quay ngược lại, xé gió, đâm thẳng vào ba ký tự khổng lồ của đế chế truyền thông. Các cuộc tẩy chay Hulu và Disney+ bắt đầu. Trang mạng Disney+ bị sụp đổ vì lượng khán giả đăng nhập để “cancel subcription” trong đêm họ ra lệnh tắt đèn sân khấu; Disney mất gần $4 tỷ trên thị trường. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối trước trụ sở của ABC và Disney. Về phía các nhà báo, nghệ sĩ giải trí, các nhà lãnh đạo chính trị – từ Stephen Colbert đến David Letterman đến cựu Tổng thống Barack Obama – cùng lên án việc làm của ABC, coi đó là sự đầu hàng nguy hiểm trước áp lực chính trị và là phép thử đối với quyền tự do ngôn luận.
Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.
Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.
Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.
Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.