Hôm nay,  

Khi Kiêu Hãnh Bị Tổn Thương

06/05/201100:00:00(Xem: 7655)
Khi Kiêu Hãnh Bị Tổn Thương

Hai Phán
LTG: Mấy ngày này, truyền thông trong và ngoài nước ngập lụt tin “Bin Laden bị tiêu diệt”, công lý được thực thi. Sự nổi tiếng của Bin Laden có lẽ không kém bất cứ một vị Tổng thống, Thủ tướng, Vua, Quốc vương … nào trong thế giới đương đại khi mà đang tồn tại “tiêu chuẩn kép” trong ứng xử quan hệ quốc tế. Nhiều nhà nghiên cứu xác nhận còn có thứ chủ nghĩa khác kinh sợ hơn, đáng sợ hơn cả chủ nghĩa khủng bố! Trong nước, gần đến ngày bầu cử quốc hội khoá 13 (22/5/2011) panô, áp phích tung bay phố phường cùng đài phường, xã liên tục đọc danh sách, trích ngang các ứng cử viên. Niềm kiêu hãnh của nhiều nước, Việt Nam là như thế nào" Đã từng bị tổn thương chưa" Và có lối thoát gì không"
*
Thưa quý vị,
Cứ ngày mỗi ngày ngủ dậy là cả Hà nội cứ như có 1 lớp áo mới. Biển báo giao thông được cắm đêm qua, nhà cửa xây cất vội vàng qua đêm, phố xá lộn xộn, chật chội hơn, tắc đường kẹt xe nhiều hơn... Thành phố bụi hơn, mờ hơn, hạn chế tầm mắt hơn. Giá cả ngày qua ngày cứ nhích lên, đang bị “bàn tay vô hình” chi phối.
1. Lỗi à, tại sao nhỉ"
Có lẽ khi bàn về khung hình của xã hội, giật mình hiểu rằng số lượng lao động trẻ rất lớn, con trẻ bây giờ cao rất nhanh, to xác hơn, song không có nghĩa là trí tuệ đã hơn. Đúng là thời kỳ này đang sính phân tích mổ xẻ trẻ em có IQ cao, rồi là EQ nữa chứ, nào là cảm xúc thăng hoa.v.v và v.v.
Người lớn đã dệt 1 bức tranh song lại vấy bẩn chính nó. Tại 1 buổi lên lớp của giáo viên lớp 2, một trường tiểu học tại Hà Nội. Thầy giáo trẻ hỏi là các con hãy kể về 1 công việc các con đã làm tại gia đình" Gần năm chục em, giơ tay. Em thì kể là em lau nhà (!), em thì kể là vo gạo, nấu cơm; em thì kể là giặt quần áo; em thì rửa bát quét nhà, phụ bố mẹ.... Quá hay! Nghỉ giải lao, thầy giáo trẻ nhường chỗ cho cô giáo già vào lớp. Câu hỏi đầu tiên cô hỏi là “lớp chúng ta, có nhà con nào phải thuê ôsin không"” Gần năm chục cánh tay đấy lại giơ lên. Như thế đã rõ, trẻ em “như búp trên cành” của chúng ta đã nói dối. Đã lấy công việc của ôsin để tự nhận là của mình. Cay đắng hơn nữa khi mà chính bố mẹ chúng lại “hùa” vào cùng các con, trách móc trường lớp, giáo viên cho rằng nhà trường chưa thực hiện nghiêm “công ước về quyền của trẻ em” mà Việt Nam là nước thứ 2 trên thế giới ký công ước này. Trẻ em là tờ giấy trắng, hồn nhiên đã bị “bôi bẩn” ngay khi còn là lớp 2. Mà ai đang bôi bẩn chúng nó, chính là người lớn. Rồi lấy cái đạo của người lớn để giảng, để lên lớp, theo những “công cụ” có sẵn thì các em phản bác lại rằng “người lớn hãy thể hiện sự gương mẫu của mình trước đi”. Nhiều cơ quan đoàn thể, căn bệnh nói dối này còn “khủng” hơn nhiều. Sự liêm sỉ đâu còn nữa. Trí thức hoá lưu manh hay lưu manh hoá trí thức không còn trong truyện, trong phim mà nó đã bước ra ngoài đời, diễn rất nhanh, rất mạnh tại tất cả các cung bậc.
Nguyên gốc là dối trá, căn bệnh không mới, không quá khó phát hiện, ngày nay đang là thứ luật của hệ thống.
Về mặt xã hội, rõ ràng hiện nay ngôn từ của giới trẻ ngày một đơn điệu. Nguyên nhân là do giới trẻ ngày nay ít đọc sách hơn, thích games, internet, chatting hơn ... và đang được cổ vũ bởi văn hoá “tiêu xài, hưởng thụ và càng ít lý tưởng sống càng tốt”. Ai cũng biết là truyền thông sử dụng ngôn ngữ đơn âm sắc, giật tít hoặc ngắn hay sốc để dễ gây chú ý. Còn ngôn ngữ văn hoa, tu từ, lãng mạn ... thường hay thấy trong thơ, trong truyện, sử thi … dần dần ít xuất hiện hơn. Theo dõi báo chí thì được biết ở ta đang định đưa cả “hát sẩm” thành 1 thứ di sản phi vật thể(!"). Có lẽ ai đó đề xuất điều này đã bao giờ tự răn mình hay ngắm mình trước gương chưa. Hay đấy lại là 1 lời chứng, một “dự báo tương lai” khi sẽ có nhiều hơn thành phần “cái bang” hay “bần cố nông” thời hiện đại và “sẩm” sẽ là cứu cánh của họ(!"). Chúng ta sẽ chứng kiến sự mất mát rất lớn ngôn từ đa âm sắc của tiếng Việt vì thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay hiện (không hoặc chưa) nhận thức được.
2. Nhà nhà là “anh hùng”, là “tướng”, là “tiến sĩ”.
Nói ra điều này quả thật là đau lòng “cò con”. Khi phong tặng cho nhau, người ta tự tâng và đưa nhau lên với vô số danh hiệu. Làng “anh hùng”, nằm trong xã “anh hùng”, rồi xã lại nằm trong huyện “anh hùng”, huyện nằm trong tỉnh “anh hùng”. Còn nhớ anh hùng lực lượng vũ trang Dương Minh Ngọc[1], rồi gần đây là anh hùng Lý Đại Bàng [2]. Đại tá Lý Đại Bàng được coi “khắc tinh” của tội phạm ma tuý song anh đã chết đột tử. Nhiều người biết vì sao anh ấy chết như vậy. Còn “người đương thời” trên VTV3 Nguyễn Đình Chiến [3] thì bị phạt tù chung thân vì lừa đảo, phạm tội. Phải chăng hệ thống đánh giá xếp hạng khi ta phong tặng danh hiệu có vấn đề"
Tại lề trái, lề phải, sẽ phải đánh võng.
Thời “Tam quốc” bên Tàu có “Hán thọ đình hầu” Tào Mạnh Đức, tức Tào Thào. Được coi là “Gian hùng”, dối trên lừa dưới, xưng hùng xưng bá khắp thời Tam Quốc. Lưu Bị coi Tào Tháo là “giặc” của nhà Hán chứ không phải là con dân của nhà Hán. Ta thì có Vua Lê, Chúa Trịnh. Trịnh Kiểm lộng hành quyền ngang hoặc còn hơn vua, tự khắc đưa đến cái hoạ cho nước. Song dân ta vốn yêu hoà bình, đặc trưng của người nông dân thuộc “văn minh lúa nước” nên đã có sự lựa chọn của riêng mình. Cứ để cho con tạo Lịch sử xoay vần, hồi sau sẽ rõ. Ở ta lúc này, là “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách”, “tập chung xung quanh Bộ Chính trị ĐCSVN”. Có lẽ chẳng cần nói ra, cũng tự hiểu ai đang là “vua Lê”, ai đang là “chúa Trịnh”.
Trong bài trước đây tôi có đề cập đến nạn phong “tướng”. Sau khi “ạ”, có được lon tướng, thì tình trạng tràn lan: “tinh tướng”; “tiểu tướng”; “bẩn tướng”; “ngu tướng”... Thật là lố khi hôm nay Giám đốc công an cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng quân sự cấp tỉnh “lon tướng” hơi bị nhiều. Không biết có ai thống kê được hết các loại tướng không"
Ai cũng nói về năng suất lao động là yếu tố chiến thắng các cuộc cách mạng. Lê-nin chỉ rõ: Suy cho cùng thì năng suất lao động là cái bảo đảm chắc chắn nhất cho chế độ xã hội này chiến thắng chế độ xã hội khác.[4]. Tư thế lao động quyết định năng suất, chất lượng và hiệu quả. Nhiều nhà khoa học đã buộc phải “thay đổi suy nghĩ” khi tư thế lao động kiểu “nằm” mới có năng suất cao nhất(!), rồi “ngồi xổm” mới là thứ nhì, còn bét thì mới là đứng, là chống đẩy, là vai u thịt bắp....
Nếu Tướng thời bình trong lực lượng công an, quân đội nhiều thì trong quản lý hành chính nhà nước, nghiên cứu khoa học xã hội ... cũng cần nhắc lại là số lượng Tiến sĩ quá “khủng” trong 1 thời gian ngắn. Năm 2007 đã có 1 đề án 20.000 tiến sĩ khi đó nhiều người cho rằng, đấy chỉ là 1 ý tưởng lãng mạn, không hiện thực. Nhưng nay, thì còn hơn thế nữa. Chính phủ đã quyết[5] hiện thực hoá, sẽ có 20.000 TS trong thời gian tới bằng nhiều hình thức đào tạo với tốn phí tiền hàng chục ngàn tỷ VNĐ. Lý do là dân chúng ta cần có IQ cao, rồi EQ nữa vì suy cho cùng IQ sẽ quyết định “cao tốc”, “cất cánh” của đất nước khi Việt Nam cơ bản là nước công nghiệp năm 2020. Điều này đã được vị Đại biểu quốc hội “đáng kính” Trần Tiến Cảnh (khoá 12) kết luận: "Các nước có chỉ số IQ cao đều xây đường sắt cao tốc. Ra nước ngoài tôi đi thử rồi. Tốc độ nhanh, an toàn, trẻ em đi học, bà mẹ đi làm... Việt Nam không phải nước nghèo, với quyết tâm chính trị, tôi đề nghị phải xây". [6]. Xin miễn bình luận thêm.
3. Việt kiều, ông là ai"
Nhớ lại lịch sử năm 1945, sau hơn 30 năm bôn ba nước ngoài tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc sau này là ông Hồ Chí Minh về nước từ 1941, để 4 năm sau làm cuộc “cách mạng giải phóng dân tộc”, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.
Tua lại thời điểm đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội, tháng 10/2010. Phải nói là năm ngoái, Hà Nội có vô số chương trình “hoành tràng” song chuyên gia thẩm định xác nhận “phần hội thì nhiều, lễ quá ít; hình thức rườm rà mà nội dung quá đơn điệu” thì “Nobel toán Học” GS. Ngô Bảo Châu, người đã có 20 năm tu nghiệp ở nước ngoài về đã giúp Hà Nội “có điểm sáng” nhân đại lễ 1000 năm. May quá, vì lúc đó GS. Ngô Bảo Châu (gốc Hà tây cũ) đã sáp nhập về Hà nội. Cũng may cho Hà Nội lúc đó, mới đầu định để lại 1000 hiện vật cho đời sau đã bị phá sản [7] chứ nếu không, không khéo đấy là điềm gở, là chứng cứ để con cháu đời sau nó chê cho không biết nữa. Lịch sử sẽ phán xét tất cả.
4. Kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa:

Khi người nước ngoài (đầu tư, thương mại cũng như du lịch) đến Việt Nam, họ rất bất ngờ vì sự hiều khách của Việt nam. Nhưng quá nhiều du khách khi sang Việt nam đã “một đến, thôi trở lại”. “Theo kinh nghiệm của bản thân tôi và qua những lần nói chuyện với du khách nước ngoài, chất lượng dịch vụ và sự thân thiện trong cung cách phục vụ ở VN còn chưa tốt. rồi, Tôi chắc rằng mỗi du khách đều có ít nhất vài lần gặp phải dịch vụ nghèo nàn và thái độ phục vụ kém ở Việt Nam”[8]. Việt Nam có 87 triệu dân mà mới chỉ đón tiếp được 5 triệu khách, mà đa phần sẽ không quay lại thì có lẽ, khó nói tới việc hoành tráng được.
Với kinh tế thị trường XHCN thì đã có cuộc tranh luận “kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo” thật mạnh mẽ bên trong và hành lang Đại Hội đảng CSVN tháng 1.2011 vừa qua. Phát biểu tại phiên chính thức của Đại hội đảng CSVN khoá 11, Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư, UVTW Đảng khoá 10 ông Võ Hồng Phúc nhấn mạnh: “Đảng vẫn xác định quan hệ đa sở hữu, có công có tư. Vậy bây giờ nói “công hữu tư liệu sản xuất” thì ai còn yên tâm đầu tư cho Việt Nam.” Nếu vẫn công hữu, ai dám đầu tư cơ sở hạ tầng, nhà nước động viên họ đầu tư để làm gì. Ông Võ Hồng Phúc tự đưa ra câu trả lời: Để rồi sau thời kỳ quá độ “nuôi vỗ béo rồi thịt”, thì ai dám làm ai dám đầu tư.
Phải chăng sự tự hào “anh cả đỏ”, “con chim đầu đàn” của kinh tế Nhà nước không thể không bàn tại đấy" Lần nữa, lề phải đã đúng.
5. Từ lạm phát … đến cuộc sống của người dân
Tháng 04/2011, chỉ số giá CPI tại Hà Nội là 3.28% và Tp. Sài Gòn là 3.16% [9] Thử hình dung, tỷ lệ này đã gấp đôi so với “lãi suất tiết kiệm” / tháng của người dân gửi tại Ngân hàng. Có nghĩa, là ngủ dậy, tiền đã đội nón ra đi mà không biết.
Có lẽ quá nhiều sản phẩm cùng giá cả đang bị “ghìm cương” do chuẩn bị bầu cử 22/5. Sau ngày này, chắc chắn giá cả sẽ “thăng hoa” mặc dù quá nhiều lời nói của các VIP yêu cầu “kìm chế”. Nó đã bị tác động của chính sách tài khoá [10], chính sách tiền tệ lạc lõng và cao su từ hoạch định chính sách cho đến cơ chế thực thi, là “đóng van”, “mở nước”, chuyển đổi USD/VNĐ và ngược lại theo “biểu đồ đóng mở” của những thợ máy chuyên nghiệp, của các cơ quan có liên quan. Kết quả, dân sẽ chết chìm, rồi còn biết bấu víu vào đâu"
Tuy nhiên, vũ khí lạm phát là con đường ngắn nhất bào mòn của cải của dân chúng, khiến cho cuộc sống vốn độc lập thành phụ thuộc “đâu đó” nhiều hơn, từ vi mô cho đến vĩ mô, từ chiến thuật cho đến chiến lược. Điều này đang đi ngược lại với di huấn của cụ Hồ Chí Minh là “không có gì quý hơn độc lập tự do”.
Tiếng Việt ta khá phong phú, song đang chứng kiến nhiều từ gốc Hán phát triển mạnh. Nhưng ta là ta, Tàu là Tàu. Ta khác Tàu ở 1 điểm quan trọng. Nếu như Trung quốc xác định “nước giàu, dân mạnh” thì ta đảo lại là “dân giàu, nước mạnh”. Cái khẩu hiệu này đã dẫn đến nhiều hệ luỵ của sự phát triển mà dễ quan sát nhất là nhiều cái “tôi”, thể diện cá nhân đặt trên tất cả, chưa rõ rồi tới đây sẽ đưa đất nước đến đâu" Nhiều người cho rằng, đó là sự “chệch hướng”, là lãng phí các nguồn lực phát triển đất nước. Sự đánh đổi của thế hệ, của thời gian, chi phí và thứ bậc của đất nước do những nguồn ấy, vốn đã hữu hạn thì nay đang bị bào mòn, trôi nổi.
6. Khi kiêu hãnh bị tổn thương
Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải nói: “Việt Nam vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức, bất cập trong phát triển kinh tế như chất lượng tăng trưởng, năng suất, hiệu quả, các cân đối vĩ mô chưa vững chắc; chất lượng nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng còn là điểm nghẽn cản trở sự phát triển. Bên cạnh đó là thách thức vượt qua “bẫy thu nhập trung bình"[11]. Chúng ta đã nhìn thấy một sự thật, nền kinh tế ngày càng tụt hậu hơn. Lạm phát tại Việt Nam là do chủ động tạo ra hay ta hoàn toàn bị động" Có lẽ câu hỏi chịu khó suy nghĩ chút đỉnh cũng dễ tìm được trả lời rồi. Kết quả là dân tiếp tục phải mang ơn Chính quyền, cùng sự đói, nghèo, hèn còn nhiều hơn [12]. Tất cả chỉ vì khẩu hiệu “mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, chính quyền do dân, vì dân! Nhưng Ngân hàng thì của “Nhà nước”; Kho bạc “Nhà nước”; ….Cũng chỉ tại vì các VIP chỉ dám nhận là “gác cửa”, là “đầy tớ” thật trung thành của dân mà thôi!
Sự thật là hiện nay có những biến động, xáo động về tâm lý của nhiều tầng lớp nhân dân chủ yếu là ở thành thị do kinh tế vô cùng khó khăn, nhà đất bất động sản cắt cổ, giá cả leo thang, việc làm ít, thất nghiệp và bán thất nghiệp cao, thu nhập thực tế bị giảm sút trông thấy. Một lần nữa, nền nông nghiệp Việt Nam lại “oằn vai”, là lính cứu hoả chữa cháy, là bệnh viện chữa thương cho đất nước, song cũng đã đến giới hạn nguy hiểm của mình. Dự trữ ngoại hối của đất nước chỉ khoảng 10 tỷ USD (quá giật mình), và "dự trữ ngoại tệ thấp như vậy sẽ vô cùng nguy hiểm vì chỉ còn tương đương khoảng 5-6 tuần nhập khẩu, trong khi mức tối thiểu phải có là 12 tuần theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF"[13]. Nguyên nhân sâu xa đã được lý giải là đến từ những chính sách điều hành của chính phủ song dân “đầu trần, chân đất” khó mà hiểu được, do dân trí thấp và quan trí cũng có cao hơn bao nhiêu đâu. Người dân chỉ được giải thích, rồi báo đài cổ suý là do sự tham nhũng, là do sự vô liêm sỉ của quan chức đã lên đến cực đỉnh. Hẳn ai cũng đã nghe, đã thấy, đã chứng kiến khi ĐCSVN trả lời dứt khoát là chỉ đổi mới, cải cách kinh tế, nói “No” cải cách chính trị! Đó là thông điệp, là chuyên chính vô sản cho những ai ảo tưởng thì sẽ bị trừng phạt không thương tiếc. Sức mạnh của Đảng hiện nay về danh nghĩa thuộc về trên 3 triệu Đảng viên song quá nhiều vị trong số đó không hẳn tin Đảng vì họ đến với Đảng chỉ vì quyền, vì tiền, vì ban phát bổng lộc. Sức mạnh của Đảng đang nằm nơi niềm tin của quảng đại dân lao động, đặc biệt là nông dân tại khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo. Trong hàng ngũ Đảng viên hiện nay có không ít thành phần hủ hoá, lời nói bất mãn song phải hiểu rằng, nơi đại đa số dân lao động mới có niềm tin thật vững, sắt đá với Chế độ hiện nay. Đó là cái phúc. Đứng trước những biến cố của thế giới đương đại, mọi công việc của Việt Nam phải do chính người Việt tìm tòi, quyết định sao cho phù hợp hoàn cảnh và trình độ phát triển của đất nước. Và, Đảng đừng làm niềm tin của dân bị tổn thương!
HP, 4.5.2011
Hà Nội, trời trở lạnh bất thường khi đã sang hè. Đài phát thanh của các Phường, Xã đều liên tục thông tin chuẩn bị bầu cử quốc hội khoá 13 & hội đồng nhân dân các cấp.
Tài liệu tham khảo:
[1] Dương Minh Ngọc khóc hối hận vì đã tiếp tay cho Năm Cam. Đăng tại http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2003/04/3b9c66de/
[2] Vĩnh biệt đại bàng dũng mãnh. Đăng tại http://www.sggp.org.vn/xahoi/2010/4/223083/
[3] Người đương thời Nguyễn Đình Chiến bị phạt tù chung thân. Đăng tại http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2011/03/nguoi-duong-thoi-nguyen-dinh-chien-bi-phat-tu-chung-than/
[4] Làm gì để tăng năng suất lao động" Đăng tại http://tintuc.xalo.vn/00424000443/Lam_gi_de_tang_nang_suat_lao_dong_.html
[5] Phê duyệt đề án đào tạo 20.000 tiến sĩ. Đăng tại http://www.voh.com.vn/news/NewsDetail.aspx"id=19513
[6] Lê Nhung, Các nước có IQ cao đều làm đường sắt cao tốc. Đăng tại http://vnn.vietnamnet.vn/chinhtri/201006/Cac-nuoc-co-IQ-cao-deu-lam-duong-sat-cao-toc-914859/
[7] Phá sản đề án chôn 1.000 hiện vật cho ngàn năm. Đăng tại http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2010/03/3ba1a4bf/
[8] Trong mắt người nước ngoài, Để du khách trở lại Việt Nam. Đăng tại
http://tuoitre.vn/Ban-doc/430700/De-du-khach-tro-lai-Viet-Nam.html
[9] Diệu Hương, CPI tháng 4: Tp.HCM và Hà Nội đều “ngất ngưởng”. Đăng tại http://vneconomy.vn/20110420092136342P0C19/cpi-thang-4-tphcm-va-ha-noi-deu-ngat-nguong.htm
[10] Anh Quân, Gốc của lạm phát tại Việt Nam là chính sách tài khóa. Đăng tại http://dantri.com.vn/c25/s76-477209/goc-cua-lam-phat-tai-viet-nam-la-chinh-sach-tai-khoa.htm
[11] Bảo Minh, Hội nghị cấp cao về kinh doanh tại Việt Nam - Ưu tiên kiểm soát lạm phát. Đăng tại http://www.sggp.org.vn/kinhte/2011/5/256718/
[12] Hoàng Lam. Hơn 100.000 hộ dân Thanh Hóa thiếu đói. Đăng tại http://www.tienphong.vn/Thoi-Su/Tin-Tuc/188945/Hon-100000-ho-dan-Thanh-Hoa-thieu-doi.html
[13] Dự trữ ngoại hối của VN chỉ còn 10 tỷ USD. Đăng tại http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2011/02/110209_viet_forex_reserve.shtml
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử: www.dcpt.org hay www.dcvapt.net

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.
Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.
Trong những thời khắc nguy kịch nhất, thảm họa nhất, tổng thống Hoa Kỳ là người duy nhất có tiếng nói quyền lực với toàn dân để đưa họ vượt qua nghịch cảnh. Tổng thống sẽ trấn an dân bằng luật pháp, bằng ý chí kiên cường, bằng bản lĩnh lãnh đạo, bao dung nhưng dứt khoát. Thậm chí, có khi phải bằng mệnh lệnh sắc bén để khống chế những tư tưởng bốc đồng sẽ gây hỗn loạn. Mấy trăm năm lập quốc của Mỹ đã chứng minh rất nhiều lần như thế.
(Sydney – 14 tháng 12, 2025) - Hàng trăm người có mặt tại bãi biển Bondi, Sydney, để dự lễ Hanukkah đã chứng kiến một trong những vụ khủng bố đẫm máu nhất kể từ sau thảm sát Port Arthur năm 1996. Vào lúc 6 giờ 45 chiều Chủ Nhật, hai tay súng mặc đồ đen xuất hiện trên cây cầu bộ hành nối Campbell Parade với Bondi Pavilion, bắt đầu nổ súng xuống đám đông đang dự lễ. Hai kẻ này dùng súng trường, bắn liên tục trong khoảng 10 phút, khiến hàng trăm người hoảng loạn bỏ chạy, nhiều người ngã gục ngay trên bãi cát và công viên ven biển. Ít nhất 12 người thiệt mạng, trong đó có 9 nạn nhân thường dân, 1 cảnh sát và 2 tay súng (một bị bắn chết tại chỗ, một bị bắt nhưng sau đó tử vong do vết thương). Ngoài ra, có ít nhất 38 người bị thương, trong đó có 2 cảnh sát và nhiều nạn nhân ở tình trạng nguy kịch.
Năm 2024, con người trung bình dành hai giờ rưỡi mỗi ngày trên mạng xã hội. Nhân lên, đó là hơn một tháng mỗi năm nhìn vào màn hình, lướt ‘feed’ (dòng tin), đợi ‘notification’ (báo tin), đếm ‘like’ (lược thích). Bạn dành nhiều thới giờ cho Facebook, Instagram, TikTok. Và câu hỏi không phải "có nhiều không?", mà là "chúng ta nhận được gì?" Câu trả lời, theo một nhóm triết gia, nhà tâm lý học, nhà xã hội học đương đại, không phải kết nối, không phải hạnh phúc, không phải sự thật. Mà là cô đơn có tổ chức, lo âu có hệ thống, và sự thật bị thao túng. Mạng xã hội—đặc biệt Facebook, nền tảng với ba tỷ người dùng, lớn hơn bất kỳ quốc gia nào trên hành tinh—không phải công cụ trung lập. Nó là kiến trúc quyền lực đang định hình lại não bộ, xã hội, và chính trị theo cách mà chúng ta chưa kịp nhận ra. Và đây là điều đáng sợ nhất: chúng ta không bị ép. Chúng ta tự nguyện. Chúng ta mở Facebook vì muốn "kết nối." Nhưng sau ba mươi phút lướt, chúng ta cảm thấy trống rỗng hơn. Chúng ta vào để "cập nhật
Trong sân khấu chính trị đồ sộ từ cổ chí kim của nước Mỹ, hiếm có nhân vật nào diễn xuất giỏi như Donald J. Trump. Những cuộc vận động tranh cử từ hơn mười năm trước của Trump vốn đã tràn ngập những lời hứa, giáo huấn, sự tức giận vì “nước Mỹ quá tệ hại”, những lời phỉ báng đối thủ. Tất cả hòa hợp thành những bản giao hưởng ký tên DJT. Mỗi lần Trump bước lên sân khấu, điệu nhảy YCMA vô tư, không theo chuẩn mực, thay cho tiếng kèn hiệu triệu “hoàng đế giá lâm.”
Năm 2025 được xem là giai đoạn khó khăn cho ngành khoa học khi ngân sách nghiên cứu bị thu hẹp và nhiều nhóm chuyên môn phải giải thể. Tuy vậy, những thành tựu y học nổi bật lại chứng minh rằng sức sáng tạo của con người chưa bao giờ dừng lại. Hàng loạt phát hiện mới đã mở rộng hiểu biết của chúng ta về sức khỏe, đồng thời thay đổi cách chăm sóc bệnh nhân hiện nay. Dưới đây là chín trong số những khám phá ấn tượng nhất trong năm 2025.
Năm 2025 khởi đầu bằng nỗi lo dấy lên từ các sàn tài chính quốc tế. Tháng Tư, Tổng thống Donald Trump khơi lại cuộc chiến thương mại, khiến nhiều người e sợ suy thái toàn cầu. Thế nhưng, sau mười hai tháng, kinh tế thế giới vẫn đứng vững: tổng sản lượng tăng khoảng 3%, bằng năm trước; thất nghiệp thấp và chứng khoán nhiều nơi tiếp tục lên giá. Chỉ riêng lạm phát vẫn còn là bóng mây bao phủ, vì phần lớn các nước trong khối công nghiệp OECD chưa đưa được vật giá về mức ổn định như mong muốn.
Sự phát triển nhanh chóng của Artificial Intelligence/ AI và robot đặt ra nhiều thách thức về đạo đức xã hội và cá nhân, đặc biệt là trong việc thu thập dữ liệu cá nhân làm ảnh hưởng đến các quyết định quan trọng như tuyển dụng, trị liệu và xét xử. Mặc dù AI có thể mô phỏng cảm xúc, nhưng không có ý thức thực sự, dẫn đến nguy cơ làm cho con người phụ thuộc vào AI và robot và suy giảm kỹ năng giao tiếp xã hội...


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.