Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tranh Cãi Về Phiên Aâm

04/12/199900:00:00(Xem: 5608)
Bạn,
Vừa qua, tại Việt Nam, vấn đề “nên hay không nên phiên âm tiếng nước ngoài” - do báo Tuổi Trẻ Chủ Nhật nêu ra - đã gây sự tranh cãi sôi nổi giữa các nhà ngôn ngữ học, giáo sư, nhà nghiên cứu, độc giả trong nước. Trung tuần tháng 11 vừa qua, trên báo này, ông Cao Xuân Hạo, nhà nghiên cứu ngôn ngữ trong nước, đã góp ý vấn đề phiên âm. Sau đây là một trích đoạn của bài viết.

Nhiều người cho rằng những danh từ như nước Ý, nước Mỹ, Hợp Chủng Quốc, châu Âu, Hằng Hà, Trường Giang, Hồng Hải, Luân Đôn, Bắc Kinh là tiếng nước ngoài, chẳng khác gì tên một diễn viên phim Mỹ hay một nhân vật tiểu thuyết Anh. Đó là một ngộ nhận gây nhiều sai lầm khi giải quyết một vấn đề thực tiễn. Những tên riêng nói trên là những danh từ của tiếng Việt, mà người Việt dùng để chỉ những gì quen thuộc, đã đi vào vốn văn hóa của họ. Tiếng nào cũng có những danh từ như thế. China, la Chine, Kitaj, Cathay, Sera, Tàu không phải là tên riêng của người Trung Quốc mà là cái tên do người Anh, người Nga, người Nga, người Việt... đặt cho nước ấy. Những cách đặt tên như vậy thường do những nhân tố lịch sử, văn hóa khác nhau quy định, nên nhiều khi rất khó hiểu tại sao họ lại đặt tên thế này chứ không phải thế khác. Những cái tên dùng để gọi tên thành phố Mạc Tư Khoa chẳng hạn trong tiếng Pháp (Moscou), tiếng Anh (Moscow), tiếng Đức (Moskau) không phải là tiếng Nga phiên âm lại mà là những danh từ đã đi vào vốn từ vựng của tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Đức, người bản ngữ không thể thay đổi vì bất cứ lý do gì, dù là để cho giống tiếng Anh hơn chẳng hạn. Không ai lại đi sửa hay yêu cầu sửa những cái tên như vậy. Đây là một hiểu biết cơ bản về danh học. Ai lại đi yêu cầu sửa tiếng mẹ đẻ của mình" Dĩ nhiên ở đây không có vấn đề phiên âm, chuyển tự hay để nguyên dạng gì hết. Chỉ có thể đặt vấn đề với những tên người hay tên đất chưa đi vào truyền thống ngôn ngữ-văn hóa của dân tộc (nghĩa là ngoài những tên như Phật Thích Ca, Lão Tử, Giê-su, Hằng Hà, Thái Sơn, Vạn Lý Trường Thành).

Vậy đối với những tên chưa trở thành từ tiếng Việt thì xử lý ra sao" Nước ta ngày nay dùng chữ Latinh (tức chữ Roman), thứ chữ phổ biến nhất trên hành tinh. Về vấn đề xử lý tên riêng nước ngoài, từ lâu khối Latinh đã hình thành hai nguyên tắc: 1- Các tên nước ngoài cùng khối (cùng dùng chữ Latinh) thì sao y nguyên bản trừ những dấu phụ không có sẵn trong nhà in. 2- Các tên nước ngoài dùng loại mẫu tự khác (chữ Nga, Nhật, Ả Rập, Triều Tiên) thì dùng cách chuyển tự chính thức được công nhận trong quốc gia ấy để chuyển sang chữ Latinh. (Tác giả chú thích: nguyên tắc chuyển tự transliteration): Cứ mỗi chữ Nga, Hy Lạp, Ảrập thay bằng một hay hai chữ Latinh, không quan tâm đến cách phát âm. Đã dùng một thứ chữ lấy âm tố làm đơn vị (như chữ Latinh) thì phải tận dụng mọi khả năng của thứ chữ ấy. Vấn đề “người bản ngữ đọc có dễ không” không nên đặt ra, vì không ai đòi hỏi họ đọc đúng. Vả lại làm sao đọc đúng được tất cả các tên riêng của mấy trăm thứ tiếng"

Bạn,
Cũng theo tác giả, một cuộc điều tra tiến hành cách đây hơn 30 năm tại miền Bắc cho thấy rằng chỉ riêng hai tiếng Anh và Pháp thôi mà trên sách báo in bằng tiếng Việt đã có hơn 80% tên riêng bị phiên âm sai vì người viết không biết đọc các tên đó! Tác giả ghi thêm: Điều này không gì lạ. Ở Pháp có một nguyệt san do nhà Larousse xuất bản, có tên là Vie et Langage, thỉnh thoảng lại đăng vài trang dành cho cách phát âm các tộc danh (noms) của người Pháp: đến người Pháp mà còn cần đến những danh sách như vậy, huống chi là người Việt" Đã biết được điều đó thì tốt nhất là hy sinh cách đọc để ít ra cũng giữ được cách viết. Vả lại vấn đề đặt ra là “nên viết như thế nào, chứ không phải nên đọc như thế nào”.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời Tòa Soạn: Họa sĩ Duy Thanh vừa từ trần vào giờ 9:30 PM, đêm Chủ Nhật 24/11/2019 tại bệnh viện General Hospital San Francisco, tại thành phố San Francisco, California.
Cuộc chiến thương mại vẫn xảy ra chung quanh hàng Việt Nam xuất cảng…Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp ghi nhận: Sau khi áp thuế chống trợ cấp 12% với ống thép không gỉ từ Việt Nam, Ấn Độ lại tiếp tục điều tra chống trợ cấp đối với ván sợi bằng gỗ.
Trộm kỹ thuật của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh quốc, Pháp quốc… Lấn chiếm Biển Đông của VN, Philippines… Bây giờ TQ cũng chôm cả văn hóa VN, nói rằng áo dài VN là truyền thống thời trang Trung Hoa…
Xây cầu, rủ nhau xây cầu… Nhà nước xây không nổi, cạn tiền, nên vay tiền quốc tế để xây cầu…
Thiếu thịt heo, đặc biệt là dịp Tết sắp tới… Báo Vietnam Finance ghi nhận: Từ đây đến Tết, mỗi tháng sẽ thiếu khoảng 70.000 tấn thịt heo.
Vậy là huề… Trận bóng đá mọi người hồi hộp chờ, vậy là huề. Bản in TTXVN kể: Tuyển Việt Nam và tuyển Thái Lan đã cầm hòa nhau 0 - 0 ở lượt trận thứ 5 bảng G vòng loại World Cup 2022 diễn ra trên sân Mỹ Đình tối 19/11.
Nhức nhối vẫn là chuyện mua hàng ngoại về rồi dán thương hiệu hàng Việt… Infonet ghi lời một quan chức về tình hình “Nhập hàng nước ngoài về cắt mác dán nhãn Made in VN: Chúng ta đang tự giết chúng ta!”
Có nên hợp pháp hóa mại dâm để câu du khách? Các quan chức Hà Nội đã “bức xúc” nêu câu hỏi như thế.
Tình hình ung thư của dân mình có những con số đáng ngại: 70% biết có bệnh ung thư khi đã vào giai đoạn cuối… nghĩa là tới lúc khó chữa trị.
Bán nước với giá cắt cổ, hay giá rẻ mạt? Đó là chuyện Hà Nội mua “hớ” có phải không? Báo Tiền Phong kể chuyện nước sông Đuống bán giá khủng: Hà Nội 'hớ' khi chọn nhà đầu tư?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.