Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Phiên Chợ Bắc Hà

25/04/199900:00:00(Xem: 14106)
Đó là một chợ phiên đặc biệt của các dân tộc miền núi phía Bắc, nơi các thanh niên nam nữ tìm nhau và hy vọng sớm gặp duyên lành. Báo trong nước viết về phiên chợ Bắc Hà như sau.
Rót cho tôi bát rượu đầy, trong ánh lửa hồng rực của than củi, cụ già người Mông bảo rằng: Bắc Hà vốn có 3 thứ “đặc sản” không đâu sánh bằng: chợ phiên, rượu ngô Bản Phố và xòe Tà Chải. Đã lên tới Bắc Hà, dù chưa đến Tà Chải xem múa xòe, cũng nên ra chợ uống rượu với thắng cố.
Đêm ấy, khi đã uống cạn bát rượu đầy, tôi mới hiểu vì sao người dân Bắc Hà (Lào Cai) nấu được loại rượu nặng tới 60 độ có thể châm lửa đốt nướng thịt thú rừng.
Buổi sớm, Bắc Hà chìm trong biển sương lạnh giá, cái lạnh của vùng cao trên một ngàn mét so với mặt biển. Những đêm mùa đông, người dân ở đây chỉ có thể ngồi trong nhà đốt lửa sưởi, uống rượu và nghe các cụ già tâm tình, kể chuyện. Vậy mà người dân ở Bản Liền hay Xi Ma Cai vẫn thức dậy từ gà gáy để về chợ vào ngày chủ nhật. Chợ Bắc Hà được xây dựng vài năm gần đây nhưng hình thức chợ phiên thì đã có từ rất lâu rồi.
Từ lâu đài cổ Hoàng A Tưởng, chúng tôi hòa vào dòng người áo quần sặc sỡ đang đổ dồn về chợ từ khắp các ngả đường. Người dân ở Mường Khương hay Xín Mần (Hà Giang) thường phải về chợ từ chiều hôm trước, họ buộc ngựa trong bãi và nghỉ qua đêm ở nhà người quen, mà không sợ ngựa bỏ đi hay bị mất. Về chợ, các cô gái ăn mặc thật hẹp, như những cánh hoa rừng đua sắc trong khi những chàng trai áo quần giản dị như mầu sắc núi rừng. Trên đường vắng hay dưới thung sâu kín đáo các cô dừng lại trang điểm, thay váy mới; chàng trai vô tình đi qua, lấy kèn lá, đàn môi ra nhờ lời ca nói hộ lòng mình:
... Mình không có vợ mình lên đường đi tìm
Mình không có vợ mình cất bước đi kiếm
Bố mẹ mình làm bữa cơm thật sớm
Thế là mình đi chơi chợ
Mình len ngay vào đám đông
Tìm xem cô nào chưa chồng...
Nghe thấy tiếng đàn, các cô gái thẹn thùng nép vào lùm cây bên đường làm duyên. Thỉnh thoảng vài chàng trai quất ngựa phi lên trước, ngựa hí vang một vùng rừng.
Thấy mấy chàng trai xách lồng chim đi vào chợ, tôi hỏi:
- Có bán không"
- Bán chứ"
- Bao nhiêu tiền"
- Hai mươi nghìn!
Hai mươi nghìn một con chim họa mi! Số tiền chỉ đủ để chàng trai mời bạn vào quán thắng cố uống vài bát rượu hay mua tặng người yêu một chiếc khăn tay. Họ chỉ mong có vậy, chỉ cần có vậy thôi. Đi chợ là để chơi, gặp bạn bè, uống rượu, xem phim... rồi hẹn đến... phiên sau. Nhiều lứa đôi nên duyên từ phiên chợ này. Ở vùng cao, người Mông, Dao, Hà Nhì cấm kết hôn cùng dòng họ, nhiều chàng trai, cô gái phải trèo đèo, lội suối hàng chục cây số về chợ hẹn hò. Đến chợ tìm người yêu hẳn là một nét văn hóa độc đáo. Người Việt có câu: “Kén vợ giữa buổi chợ đông”, không phải chợ đông có nhiều cô gái xinh đẹp mà vì chợ đông thì biết ngay cô nào đảm đang tháo vát.

Chợ Bắc Hà từ lâu đã gắn với những hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống, tiêu biểu cho một vùng đất, vùng văn hóa đặc sắc. Người dân đi chợ được thưởng thức và tham gia các hoạt động văn hóa dân gian; đua ngựa, bắn nỏ, hát giao duyên; được cùng nhau bên chảo thắng cố tâm tình...
Tôi vẫn còn nhớ hôm ấy, anh Davis, thư ký, người Hoà Lan cùng đi chợ với chúng tôi đã thốt lên rằng: “Bắc Hà thật đẹp, người dân ở đây rất thật, rất đẹp”, theo anh “sức hút của chợ Bắc Hà là sức hút của văn hóa”...
Trong chợ, hàng hóa tràn ngập. Những bộ trang phục của người Mông, Dao, những túi vải Tày, Nùng thêu hoa văn sặc sỡ, chỗ này bán cải nương, rau rừng, chỗ kia mộc nhĩ, nấm hương; chỗ kia là chợ lợn. Có lẽ đi chợ là một nhu cầu của người vùng cao. Họ đi chợ không hẳn để mua bán, mà còn vì để thỏa mãn tinh thần... Người dân Bản Liền cách chợ 28 km, phải đi chợ từ 2 giờ sáng chỉ để gặp người quen hay mua vài thứ lặt vặt kim chỉ, dầu, muối... rồi lại đi bộ 6 tiếng nữa mới về đến nhà. Mấy cô bé Mông 15, 16 tuổi lặn lội từ Xi Ma Cai về chợ chỉ để gặp bạn, dù chợ Xi Ma Cai rất đẹp. Đến chợ Bắc Hà hôm nay còn có nhiều khách du lịch người nước ngoài. Họ rất thích xem các chàng trai múa khèn và thích mua những sản phẩm thêu, dệt thổ cẩm của địa phương.
Chợ Bắc Hà vẫn còn những sản phẩm nổi tiếng dệt lanh của người Mông, rèn đúc của người Dao và rượu ngô Bản Phố. Những thứ này có khi được làm ngay tại chợ bằng đôi tay khéo léo của nghệ nhân. Chiếc túi vải thêu hoa văn, người phụ nữ Nùng có tên là Xuân ở Hoàn Thu Phố phải làm mất 3 ngày. Chị bảo, bản chị ai cũng biết thêu.
Ngồi bên chảo thắng cố của 3 anh em họ Sùng (người Phù Lá), tôi hiểu đây là văn hóa ẩm thực độc đáo chỉ có ở những phiên chợ vùng cao Mường Khương, Bắc Hà... Đã ăn thắng cố cũng nên uống bát rượu ngô Bản Phố. Loại rượu này chỉ nấu được trên cao nguyên Bắc Hà nhờ thứ men lá làm bằng hạt hồng mi rất công phu. Ngước nhìn dãy núi cao trước mặt, bất chợt anh Vàng Seo Tà hát cho tôi nghe bài hát cô gái Mông năm nào đã hát ở chợ: “Anh và tôi đã gặp nhau buổi sáng nay - Chiều tôi về nhà, lòng còn bên anh - Nửa đêm tỉnh giấc tôi càng nhớ anh - Nhớ lời tâm sự ở phiên chợ ấy - Mong nên vợ nên chồng...”
Mong rằng phiên chợ Bắc Hà mãi mãi vẫn là ngày hội đầy ý nghĩa của người vùng cao.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời Tòa Soạn: Họa sĩ Duy Thanh vừa từ trần vào giờ 9:30 PM, đêm Chủ Nhật 24/11/2019 tại bệnh viện General Hospital San Francisco, tại thành phố San Francisco, California.
Cuộc chiến thương mại vẫn xảy ra chung quanh hàng Việt Nam xuất cảng…Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp ghi nhận: Sau khi áp thuế chống trợ cấp 12% với ống thép không gỉ từ Việt Nam, Ấn Độ lại tiếp tục điều tra chống trợ cấp đối với ván sợi bằng gỗ.
Trộm kỹ thuật của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh quốc, Pháp quốc… Lấn chiếm Biển Đông của VN, Philippines… Bây giờ TQ cũng chôm cả văn hóa VN, nói rằng áo dài VN là truyền thống thời trang Trung Hoa…
Xây cầu, rủ nhau xây cầu… Nhà nước xây không nổi, cạn tiền, nên vay tiền quốc tế để xây cầu…
Thiếu thịt heo, đặc biệt là dịp Tết sắp tới… Báo Vietnam Finance ghi nhận: Từ đây đến Tết, mỗi tháng sẽ thiếu khoảng 70.000 tấn thịt heo.
Vậy là huề… Trận bóng đá mọi người hồi hộp chờ, vậy là huề. Bản in TTXVN kể: Tuyển Việt Nam và tuyển Thái Lan đã cầm hòa nhau 0 - 0 ở lượt trận thứ 5 bảng G vòng loại World Cup 2022 diễn ra trên sân Mỹ Đình tối 19/11.
Nhức nhối vẫn là chuyện mua hàng ngoại về rồi dán thương hiệu hàng Việt… Infonet ghi lời một quan chức về tình hình “Nhập hàng nước ngoài về cắt mác dán nhãn Made in VN: Chúng ta đang tự giết chúng ta!”
Có nên hợp pháp hóa mại dâm để câu du khách? Các quan chức Hà Nội đã “bức xúc” nêu câu hỏi như thế.
Tình hình ung thư của dân mình có những con số đáng ngại: 70% biết có bệnh ung thư khi đã vào giai đoạn cuối… nghĩa là tới lúc khó chữa trị.
Bán nước với giá cắt cổ, hay giá rẻ mạt? Đó là chuyện Hà Nội mua “hớ” có phải không? Báo Tiền Phong kể chuyện nước sông Đuống bán giá khủng: Hà Nội 'hớ' khi chọn nhà đầu tư?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.